Στην τελική ευθεία η χάραξη αιγιαλών

Χρειά­στη­καν περισ­σό­τερα από 70 χρόνια για να οριο­θε­τη­θεί λιγό­τερο από το 15% των αιγια­λών της χώρας. Οριο­θε­τή­σεις απο­σπα­σμα­τι­κές, συχνά απαρ­χαιω­μέ­νες (αφού με το πέρασμα των δεκα­ε­τιών το ανά­γλυφο μπορεί να μετα­βλη­θεί φυσικά ή τεχνητά), με δια­φο­ρε­τι­κές τεχνι­κές προ­δια­γρα­φές και ενίοτε κραυ­γα­λέα «υπο­κει­με­νι­κές» ερμη­νείες, που προ­έ­κυ­πταν μέσα από μια μακρά, χρο­νο­βόρο δια­δι­κα­σία. Εδώ και λίγους μήνες, όμως, η υπόθεση αυτή παρου­σιά­ζει θεα­μα­τική πρόοδο. Ο ένας μετά τον άλλο, ολό­κλη­ροι νομοί οριο­θε­τούν τους αιγια­λούς τους και οι απο­φά­σεις «περνούν» σε έναν ενιαίο ψηφιακό χάρτη, με στόχο την ολο­κλή­ρωση της δια­δι­κα­σίας πριν από το τέλος του έτους. Ολα αυτά με βάση μια παλαιά μελέτη που έγινε για το κτη­μα­το­λό­γιο και –τι άλλο;– την πίεση των θεσμών.

Αλλά ας ξεκι­νή­σουμε λίγο πιο… ρομα­ντικά. Ας υπο­θέ­σουμε ότι περ­πα­τάτε τον χειμώνα σε μια παραλία που επι­σκέ­πτε­στε και το καλο­καίρι: εύκολα θα παρα­τη­ρή­σετε ότι το κύμα φθάνει σε μεγα­λύ­τερο ύψος, καλύ­πτο­ντας ένα κομμάτι της ακτής. Η απο­τύ­πωση του ορίου αυτού, δηλαδή του ανώ­τα­του σημείου που φθάνει το κύμα, σε έναν χάρτη είναι η χάραξη της γραμμής του αιγια­λού. Πρό­κει­ται για μια τεχνική δια­δι­κα­σία, την ευθύνη της οποίας έχουν οι κατά τόπους κτη­μα­τι­κές υπη­ρε­σίες σε όλη τη χώρα, ενώ την τελική υπο­γραφή βάζει ο συντο­νι­στής της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης. Η δια­δι­κα­σία της οριο­θέ­τη­σης ενός αιγια­λού περι­λαμ­βά­νει και τη χάραξη μιας δεύ­τε­ρης γραμμής, εκείνης της παρα­λίας, παράλ­ληλα προς τη γραμμή του αιγια­λού σε από­σταση 10-15 μέτρων (συνήθως).

Γραμμή προ­στα­σίας

Ποια είναι η χρη­σι­μό­τητα της δια­δι­κα­σίας αυτής; Από το Σύνταγμα, ο αιγια­λός και η παραλία είναι δημόσια και κοι­νό­χρη­στα (δεν μπορούν, δηλαδή, να πωλη­θούν από το Δημόσιο). Η γραμμή του αιγια­λού, λοιπόν, κατ’ αρχάς προ­στα­τεύει αυτό το κοινό για όλους μας αγαθό. Παράλ­ληλα, λει­τουρ­γεί ως όριο για τον δια­χω­ρι­σμό της δημό­σιας και της ιδιω­τι­κής περιου­σίας και ως «αφε­τη­ρία» για τη χωρο­θέ­τηση οποιασ­δή­ποτε δρα­στη­ριό­τη­τας στην παρά­κτια ζώνη (λ.χ. η δόμηση επι­τρέ­πε­ται κατ’ ελά­χι­στον σε από­σταση 50 μέτρων από τη γραμμή αιγια­λού). Ετσι, λοιπόν, είναι κρίσιμη για την ορθο­λο­γική δια­χεί­ριση της παρά­κτιας ζώνης, την περι­βαλ­λο­ντική προ­στα­σία, τον πολε­ο­δο­μικό και χωρο­τα­ξικό σχε­δια­σμό, την οικι­στική και του­ρι­στική ανά­πτυξη.

Παρότι η οριο­θέ­τηση των αιγια­λών είναι κρί­σι­μης σημα­σίας για μια νησιω­τική χώρα με τερά­στια ακτο­γραμμή, η υπόθεση αυτή προ­χω­ρούσε εδώ και δεκα­ε­τίες με ρυθμούς χελώνας. Στα μέσα της προη­γού­με­νης δεκα­ε­τίας η Κτη­μα­το­λό­γιο Α.Ε. (σήμερα Ελλη­νικό Κτη­μα­το­λό­γιο Α.Ε.) πραγ­μα­το­ποί­ησε με χρη­μα­το­δό­τηση 2,5 εκατ. ευρώ από το Γ΄ ΚΠΣ ένα σημα­ντικό έργο: την παρα­γωγή ψηφια­κών χαρτών στους οποίους χαρά­χθηκε η γραμμή του αιγια­λού. Η γραμμή αυτή χαρα­κτη­ρί­στηκε «προ­κα­ταρ­κτική», καθώς για την ορι­στι­κο­ποί­ησή της (και την προ­σθήκη της γραμμής της παρα­λίας) έπρεπε να ελεγ­χθεί από τις κατά τόπους κτη­μα­τι­κές υπη­ρε­σίες με αυτο­ψίες. Απο­τε­λούσε, ωστόσο, μια ισχυρή βάση για την προ­ώ­θηση της πολύ­πα­θης αυτής υπό­θε­σης, καθώς κάλυψε με ενιαίο τρόπο 11.865 χλμ. ακτο­γραμ­μής (5.881 χλμ. στην ηπει­ρω­τική χώρα, 5.984 χλμ. σε 122 νησιά).

Μετά; Το έργο μπήκε στο συρτάρι για πολλά χρόνια και ξανα­βγήκε εν μέσω μνη­μο­νίων και υπό την πίεση της τρόικας, ως ένα μέσο για την άρση των εμπο­δίων στην επι­χει­ρη­μα­τική δρα­στη­ριό­τητα. Το 2014 δόθηκε εντολή στις κτη­μα­τι­κές υπη­ρε­σίες όλης της χώρας να ελέγ­ξουν την «προ­κα­ταρ­κτική οριο­θέ­τηση αιγια­λού», να κάνουν αυτο­ψίες και να την ορι­στι­κο­ποι­ή­σουν, λαμ­βά­νο­ντας ως δεδο­μέ­νες τις παλαιό­τε­ρες χαρά­ξεις (όπως οι δασικοί χάρτες παίρ­νουν ως δεδο­μέ­νες παλαιές πράξεις χαρα­κτη­ρι­σμού). Η προ­θε­σμία έλαβε δύο παρα­τά­σεις και τελικά έληξε φέτος, στις 30 Ιουνίου. Στο μεταξύ (κάτι που δεν βοήθησε ιδιαί­τερα την υπόθεση), οι δρα­μα­τικά υπο­στε­λε­χω­μέ­νες κτη­μα­τι­κές υπη­ρε­σίες άλλαξαν οργα­νω­τική δομή δύο φορές –το 2014 και το 2017– ενώ επι­φορ­τί­στη­καν και με τον έλεγχο των μισθώ­σεων αιγια­λών και παρα­λιών, οδη­γού­με­νες σε παρά­λυση.

Κινη­τι­κό­τητα

Και μέσα σε όλα αυτά, υπό τη διαρκή πίεση των θεσμών, ξαφνικά η υπόθεση κινεί­ται. «Μέχρι το τέλος του χρόνου θα έχει ολο­κλη­ρω­θεί η οριο­θέ­τηση των αιγια­λών στο 80% της χώρας», λέει στην «Κ» ο γενικός γραμ­μα­τέας Δημό­σιας Περιου­σίας Θανάσης Δημάκης. «Hδη, πολλοί νομοί, όπως η Αττική, έχουν ολο­κλη­ρώ­σει το έργο 100%. Θα απο­μεί­νουν οι περιο­χές εκείνες που είναι δυσκο­λό­τε­ρες, όπου υπάρχει πολυ­πλο­κό­τητα στον αιγιαλό ή άλλες ειδικές συν­θή­κες. Από τη στιγμή που οι απο­φά­σεις δημο­σιεύ­ο­νται στην Εφη­με­ρίδα της Κυβερ­νή­σεως, οι πολίτες μπορούν να ζητή­σουν με αίτησή τους στην τοπική κτη­μα­τική υπη­ρε­σία πλη­ρο­φό­ρηση για την οριο­γραμμή του αιγια­λού και, αν κρίνουν ότι αδι­κού­νται, επα­να­χά­ραξη».

Ανάμεσα στις περιο­χές που έχει ολο­κλη­ρω­θεί η δια­δι­κα­σία το τελευ­ταίο δίμηνο είναι οι νομοί Βοιω­τίας, Εύβοιας, Κεφα­λο­νιάς, Κοριν­θίας, Λακω­νίας, Κέρ­κυ­ρας, Αχαΐας, Ηλείας, Λέσβου, Λευ­κά­δας, Μαγνη­σίας, Ξάνθης, Πρέ­βε­ζας, Θεσπρω­τίας, Aρτας, Ζακύν­θου, Αιτω­λο­α­καρ­να­νίας, Ροδόπης, Φθιώ­τι­δας, Χαλ­κι­δι­κής και ολό­κληρη η Κρήτη, καθώς και μεμο­νω­μέ­νοι δήμοι από διά­φο­ρες περιο­χές. Oλες οι οριο­θε­τή­σεις, μαζί με τις παλαιό­τε­ρες (που ψηφιο­ποιού­νται) «ανε­βαί­νουν» τρεις μήνες μετά τη δημο­σί­ευσή τους –όταν η δια­δι­κα­σία ολο­κλη­ρω­θεί τυπικά– σε ενιαίο ψηφιακό χάρτη (στη διεύ­θυνση https://www1.gsis.gr/gspp/dhpe/publicgis/faces/homeShore).

Οι παρα­βά­σεις

Βέβαια, η προ­σπά­θεια δεν είναι ανέφελη. Σε πολλές περι­πτώ­σεις, επειδή οι κτη­μα­τι­κές υπη­ρε­σίες δεν είχαν προ­σω­πικό για αυτο­ψίες, απλά επι­κύ­ρω­σαν τις οριο­γραμ­μές των χαρτών του κτη­μα­το­λο­γίου. Επίσης, στο έργο δεν περι­λαμ­βά­νε­ται η χάραξη γραμμής παρα­λίας, που είναι και αυτή ιδιαί­τερα σημα­ντική και η οποία μετα­τί­θε­ται στο μέλλον. «Παράλ­ληλα, έρχο­νται στο φως πλείστα όσα προ­βλή­ματα», λέει ο κ. Δημάκης. «Σε πολλές περιο­χές, όπως στο Ιόνιο, υπάρ­χουν μεγάλες παρα­βά­σεις στον αιγιαλό. Σε άλλες η παλαιά γραμμή του αιγια­λού εμφα­νί­ζε­ται μέσα σε περι­φραγ­μένα οικό­πεδα και οι ιδιο­κτή­τες ισχυ­ρί­ζο­νται ότι “ανέβηκε” η θάλασσα. Κάποιες φορές μέσα στον αιγιαλό υπάρ­χουν δρόμοι, ή άλλα δημόσια έργα. Το ερώτημα βέβαια είναι τι θα πρά­ξουμε με τις περι­πτώ­σεις αυτές».

Αλλά και οι παλαιό­τε­ρες απο­φά­σεις οριο­θέ­τη­σης αιγια­λών έχουν συχνά τα δικά τους προ­βλή­ματα. Ενα χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα είναι η Αττική. «Παλαιό­τερα, η οριο­θέ­τηση αιγια­λού γινόταν με απόφαση νομάρχη. Συχνά η απόφαση αυτή δεν συνο­δευό­ταν στην Εφη­με­ρίδα της Κυβερ­νή­σεως από διά­γραμμα, ούτε βέβαια συντε­ταγ­μέ­νες, όπως για παρά­δειγμα σε περιο­χές του Πόρου και της Υδρας (σ.σ. όπου ο ενδια­φε­ρό­με­νος έπρεπε να ανα­ζη­τή­σει στην κτη­μα­τική υπη­ρε­σία την τεχνική έκθεση στην οποία βασί­στηκε η χάραξη)», εξηγεί η προϊ­στα­μένη της κτη­μα­τι­κής υπη­ρε­σίας Αθήνας – Ανα­το­λι­κής Αττικής, Ευαγ­γε­λία Κωφού. «Πολλές απο­φά­σεις, επίσης, είναι πολύ παλαιές: για παρά­δειγμα το παρα­λιακό μέτωπο Γλυ­φά­δας – Σαρω­νί­δας βασί­ζε­ται σε μια χάραξη του χει­με­ρίου κύματος που έγινε το 1923! Και προ­φα­νώς δεν έχει πλέον σχέση με την πραγ­μα­τι­κό­τητα, αφού ο τότε αιγια­λός περι­λαμ­βά­νει σήμερα… την παρα­λιακή λεωφόρο, προ­βλή­τες ή άλλα έργα. Πρέπει λοιπόν να γίνει επα­να­χά­ραξη».

Οι τρο­πο­ποι­ή­σεις στο νόμο

Η τρα­γω­δία στο Μάτι καθυ­στέ­ρησε τα κυβερ­νη­τικά σχέδια για αλλαγές στον βασικό νόμο για τον αιγιαλό (ν. 2971/01). Κάποιες δια­τά­ξεις, που όπως είχε απο­κα­λύ­ψει η «Κ» οδη­γού­σαν για πρώτη φορά σε νομι­μο­ποι­ή­σεις πολε­ο­δο­μι­κών αυθαι­ρε­σιών ιδιωτών στον αιγιαλό, απα­λεί­φθη­καν ή περιο­ρί­στη­καν. «Η νομο­θε­τική πρόταση που θα δοθεί σύντομα σε δια­βού­λευση περι­λαμ­βά­νει διά­φο­ρες τρο­πο­ποι­ή­σεις», εξηγεί ο γ.γ. Δημό­σιας Περιου­σίας, Θανάσης Δημάκης. «Μεταξύ αυτών, τη μείωση του ποσο­στού μιας παρα­λίας που θα μισθώ­νε­ται για απλή χρήση, τη γενί­κευση των ηλε­κτρο­νι­κών δημο­πρα­σιών. Επίσης, θα δίνεται διέ­ξο­δος για τη νομι­μο­ποί­ηση δημο­σίων και κοι­νω­φε­λών έργων, που έχουν κατα­σκευα­στεί παλαιό­τερα στον αιγιαλό, όπως για παρά­δειγμα ο δρόμος Καμένων Βούρλων – Αγίου Κων­στα­ντί­νου, ένα κομμάτι του αερο­δρο­μίου Μυτι­λή­νης, βιο­λο­γι­κοί καθα­ρι­σμοί και άλλα. Θα εξε­τά­ζο­νται όμως κατά περί­πτωση. Οσον αφορά σε ιδιω­τικά (σ.σ. επίσης παρά­νομα) έργα, η κατεύ­θυνση που εξε­τά­ζε­ται είναι να δοθεί προ­τε­ραιό­τητα [για νομι­μο­ποί­ηση] σε έργα ΑΠΕ και ενερ­γειακά, καθώς και σε έργα που εξυ­πη­ρε­τούν εθνι­κούς σκοπούς, εφόσον μπορούν να εξα­σφα­λί­σουν τις απα­ραί­τη­τες περι­βαλ­λο­ντι­κές αδειο­δο­τή­σεις. Επίσης σε έργα που έγιναν για την άρση επι­κιν­δυ­νό­τη­τας. Υπάρ­χουν πολλές πιε­στι­κές ανάγκες και αιτή­ματα στα οποία κατά τη γνώμη μου πρέπει να απα­ντή­σουμε τώρα. Η τελική νομο­θε­τική πρόταση, πάντως, δεν έχει ακόμα ορι­στι­κο­ποι­η­θεί».

Πηγή kathimerini.gr

Συντά­κτης ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΙΑΛΙΟΣ