Αλλάζει η ώρα την Κυριακή, ίσως για τελευταία φορά

Αλλάζει κανο­νικά η ώρα τα ξημε­ρώ­ματα της ερχό­με­νης Κυρια­κής 28 Οκτω­βρίου 2018 με τους δείκτες του ρολο­γιού να γυρί­ζουν μία ώρα πίσω. Την τελευ­ταία Κυριακή του Οκτω­βρίου στις 04:00 τα ρολόγια μας θα δεί­χνουν 03:00 σημα­το­δο­τώ­ντας για ακόμα μία χρονιά τη μετά­βαση στην χει­με­ρινή ώρα. Η φετινή εναλ­λαγή θερινής-χειμερινής ώρας περι­βάλ­λε­ται από σύγχυση σε επίπεδο Ευρω­παϊ­κής Ενωσης καθώς βρί­σκο­νται σε εξέλιξη δια­δι­κα­σίες ανα­θε­ώ­ρη­σης του ισχύ­ο­ντος καθε­στώ­τος με τις όποιες ενδε­χό­με­νες αλλαγές να αφορούν στην επόμενη χρονιά.

Αν τελικά απο­φα­σι­στεί η κατάρ­γηση της αλλαγής της ώρας κάθε έξι μήνες σε επίπεδο Ευρω­παϊ­κής Ενωσης κατα­λυ­τικό ρόλο σε αυτό θα έχουν δια­δρα­μα­τί­σει οι 4,6 εκα­τομ­μύ­ρια πολίτες που έλαβαν μέρος στη σχετική δια­βού­λευση, την μεγα­λύ­τερη σε συμ­με­τοχή που έχει πραγ­μα­το­ποι­η­θεί στους κόλπους της.

Σύμφωνα με τις ευρω­παϊ­κές ρυθ­μί­σεις για τη θερινή ώρα, η ώρα πρέπει να αλλάζει δύο φορές τον χρόνο, ώστε να λαμ­βά­νε­ται υπόψη η μετα­βαλ­λό­μενη διάρ­κεια του φωτός της ημέρας και να αξιο­ποιεί­ται η δια­θέ­σιμη ηλιο­φά­νεια κατά τη διάρ­κεια συγκε­κρι­μέ­νης περιό­δου. Τα περισ­σό­τερα κράτη μέλη της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης εφαρ­μό­ζουν εδώ και πολύ καιρό τις ρυθ­μί­σεις για τη θερινή ώρα, οι οποίες χρο­νο­λο­γού­νται, ως επί το πλεί­στον, από τον πρώτο και τον δεύτερο παγκό­σμιο πόλεμο ή την πετρε­λαϊκή κρίση της δεκα­ε­τίας του 1970. Την εποχή εκείνη, οι ρυθ­μί­σεις για τη θερινή ώρα στό­χευαν κυρίως στην εξοι­κο­νό­μηση ενέρ­γειας. Ωστόσο, υπήρχαν και άλλοι παρά­γο­ντες, όπως η οδική ασφά­λεια, οι αυξη­μέ­νες δυνα­τό­τη­τες ανα­ψυ­χής χάρη στη μεγα­λύ­τερη διάρ­κεια της ημέρας ή απλά η εναρ­μό­νιση των εθνικών πρα­κτι­κών με αυτές των γει­το­νι­κών χωρών ή των κυριό­τε­ρων εμπο­ρι­κών εταίρων.

Η δια­τή­ρηση ή κατάρ­γηση της θερινής ώρας είναι ένα ζήτημα, που απα­σχο­λεί έντονα το τελευ­ταίο διά­στημα τα όργανα της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης με την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή να καλεί­ται να δώσει απά­ντηση στο ψήφισμα του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου ανα­φο­ρικά με το αν θα πρέπει να ανα­θε­ω­ρη­θεί το υφι­στά­μενο καθε­στώς. Σε αυτό το πλαίσιο, δύο είναι οι κύριες εναλ­λα­κτι­κές επι­λο­γές πολι­τι­κής κατά την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή. α)δια­τή­ρηση των ισχυου­σών ρυθ­μί­σεων της ΕΕ για τη θερινή ώρα ή β)κατάρ­γηση της ισχύ­ου­σας εξα­μη­νιαίας αλλαγής της ώρας σε όλα τα κράτη μέλη και απα­γό­ρευση των περιο­δι­κών αλλαγών.

Για το λόγο αυτό τον περα­σμένο Ιούλιο και έπειτα από σειρά αιτη­μά­των, που απηύ­θυ­ναν πολίτες, το Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο και ορι­σμένα κράτη μέλη της ΕΕ, η Επι­τροπή απο­φά­σισε να εξε­τά­σει τη λει­τουρ­γία των ισχυου­σών ρυθ­μί­σεων της ΕΕ για τη θερινή ώρα και να εκτι­μή­σει κατά πόσον πρέπει να αλλά­ξουν. Μεταξύ των χωρών αυτών, η Φιν­λαν­δία, η οποία ζήτησε να καταρ­γη­θεί η εξα­μη­νιαία αλλαγή της ώρας και η Λιθουα­νία, η οποία ζήτησε να επα­νε­ξε­τα­στεί το ισχύον σύστημα ώστε να λαμ­βά­νει υπόψη τις περι­φε­ρεια­κές και γεω­γρα­φι­κές δια­φο­ρές. Ακο­λού­θησε δημόσια δια­βού­λευση για τη δια­τή­ρηση ή όχι της θερινής ώρας με το σχετικό ερω­τη­μα­το­λό­γιο να συγκε­ντρώ­νει συνο­λικά 4,6 εκα­τομ­μύ­ρια απα­ντή­σεις και από τα 28 κράτη μέλη της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης στις 16 Αυγού­στου 2018 όταν και ολο­κλη­ρώ­θηκε η δια­βού­λευση.

Το 84% των πολιτών ζήτησαν να στα­μα­τή­σει η αλλαγή της ώρας. Από τα απο­τε­λέ­σματα της δια­βού­λευ­σης προ­κύ­πτει επίσης ότι το 76% όσων απά­ντη­σαν θεωρούν ότι η αλλαγή της ώρας δύο φορές το χρόνο είναι μια “αρνη­τική” ή “πολύ αρνη­τική εμπει­ρία”. Για να δικαιο­λο­γή­σουν δε την κατάρ­γηση της αλλαγής της ώρας προ­έ­βα­λαν ζητή­ματα σχετικά με τις αρνη­τι­κές επι­πτώ­σεις στην υγεία, την αύξηση των οδικών ατυ­χη­μά­των ή τη μη εξοι­κο­νό­μηση ενέρ­γειας.

Οι ρυθ­μί­σεις για τη θερινή ώρα σε επίπεδο ΕΕ ισχύουν από τη δεκα­ε­τία του 1980 με τη σχετική οδηγία να καθο­ρί­ζει την υπο­χρέ­ωση των κρατών μελών να περνούν στη θερινή ώρα την τελευ­ταία Κυριακή του Μαρτίου και να επα­νέρ­χο­νται στη χει­με­ρινή ώρα την τελευ­ταία Κυριακή του Οκτω­βρίου. Στόχος της νομο­θε­σίας της ΕΕ για τη θερινή ώρα ήταν να ενο­ποι­η­θούν οι δια­φο­ρε­τι­κές εθνικές ημε­ρο­μη­νίες μετά­βα­σης στη θερινή ώρα. Οσον αφορά στην απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα των ρυθ­μί­σεων για τη θερινή ώρα, έχουν πραγ­μα­το­ποι­η­θεί κατά το παρελ­θόν διά­φο­ρες μελέτες με τα δια­θέ­σιμα στοι­χεία, που είναι αναρ­τη­μένα στην επίσημη σελίδα της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής, να δεί­χνουν τα εξής:

“Εσω­τε­ρική αγορά: στο παρόν στάδιο, από τα δια­θέ­σιμα στοι­χεία προ­κύ­πτει μόνο ένα συμπέ­ρα­σμα: η μη συντο­νι­σμένη αλλαγή της ώρας από τα κράτη μέλη θα ήταν επι­ζή­μια για την εσω­τε­ρική αγορά καθώς θα είχε ως συνέ­πεια υψη­λό­τερο κόστος για το δια­συ­νο­ριακό εμπόριο, προ­βλή­ματα στις μετα­φο­ρές, τις επι­κοι­νω­νίες και τα ταξίδια, καθώς και χαμη­λό­τερη παρα­γω­γι­κό­τητα στην εσω­τε­ρική αγορά αγαθών και υπη­ρε­σιών.

Ενέρ­γεια: παρά το γεγονός ότι η ενέρ­γεια απο­τε­λεί έναν από τους κυριό­τε­ρους παρά­γο­ντες που οδή­γη­σαν στη θέσπιση των ισχυου­σών ρυθ­μί­σεων, η έρευνα δείχνει ότι η συνο­λική εξοι­κο­νό­μηση ενέρ­γειας ως απο­τέ­λε­σμα της θερινής ώρας είναι οριακή. Επίσης, τα απο­τε­λέ­σματα τείνουν να δια­φέ­ρουν ανάλογα με άλλους παρά­γο­ντες όπως η γεω­γρα­φική θέση.

Υγεία: οι ρυθ­μί­σεις για τη θερινή ώρα εκτι­μά­ται ότι έχουν θετικό αντί­κτυπο που συν­δέ­ε­ται με τη δυνα­τό­τητα περισ­σό­τε­ρων υπαί­θριων δρα­στη­ριο­τή­των ανα­ψυ­χής. Από την άλλη πλευρά, τα απο­τε­λέ­σματα χρο­νο­βιο­λο­γι­κών ερευνών δεί­χνουν ότι οι επι­πτώ­σεις στο ανθρώ­πινο βιο­ρυθμό μπορεί να είναι σοβα­ρό­τε­ρες απ΄ό, τι θεω­ρείτο στο παρελ­θόν. Τα στοι­χεία σχετικά με τις συνο­λι­κές επι­πτώ­σεις στην υγεία (δηλαδή με βάση τη στάθ­μιση των θετικών και αρνη­τι­κών επι­πτώ­σεων) παρα­μέ­νουν ασαφή.

Οδική ασφά­λεια: τα στοι­χεία παρα­μέ­νουν ασαφή όσον αφορά τη σχέση μεταξύ των ρυθ­μί­σεων για τη θερινή ώρα και της συχνό­τη­τας τρο­χαίων ατυ­χη­μά­των. Κατ’ αρχήν, η στέρηση ύπνου λόγω του ότι γυρί­ζουμε τα ρολόγια μία ώρα μπροστά την άνοιξη, θα μπο­ρούσε να αυξήσει τον κίνδυνο ατυ­χη­μά­των. Ταυ­τό­χρονα, οι περισ­σό­τε­ρες ώρες με φως της ημέρας τα καλο­και­ρινά βράδια θεω­ρεί­ται ότι έχουν θετικό αντί­κτυπο στην οδική ασφά­λεια. Ωστόσο, είναι γενικά δύσκολο να καθο­ρι­στεί ο άμεσος αντί­κτυ­πος των ρυθ­μί­σεων σχετικά με τη θερινή ώρα στα ποσοστά ατυ­χη­μά­των σε σύγκριση με άλλους παρά­γο­ντες.
Γεωργία: οι ανη­συ­χίες που δια­τυ­πώ­νο­νταν στο παρελ­θόν σχετικά με τις δια­τα­ρα­χές του βιο­ρυθ­μού των ζώων και τις αλλαγές στις ώρες αρμέγ­μα­τος λόγω της μετα­βο­λής της ώρας φαί­νε­ται να έχουν σε μεγάλο βαθμό εξα­λει­φθεί χάρη στη χρήση νέου εξο­πλι­σμού, τεχνη­τού φωτι­σμού και αυτο­μα­το­ποι­η­μέ­νων τεχνο­λο­γιών. Επίσης, μία επι­πλέον ώρα με φως το καλο­καίρι μπορεί να απο­τε­λεί ένα ιδιαί­τερα θετικό στοι­χείο δεδο­μέ­νου ότι επι­τρέ­πει την επι­μή­κυνση των ωρών απα­σχό­λη­σης σε υπαί­θριες δρα­στη­ριό­τη­τες, όπως η δουλειά στα χωράφια και η συγκο­μιδή”.