ΔΕΗ: Φεύγουν οι μισοί! Αύξηση-σοκ στα τιμολόγια

Του Χάρη Φλου­δό­που­λου

Μια ΔΕΗ με το μισό προ­σω­πικό σε σχέση με σήμερα, αυξήσεις-“φωτιά” στα τιμο­λό­για και ανε­λέ­ητο “κυνήγι” για τις ανε­ξό­φλη­τες οφειλές προς την εται­ρεία, προ­βλέ­πει η πρόταση της McKinsey προ­κει­μέ­νου η δημόσια επι­χεί­ρηση να οδη­γη­θεί σε πλήρη ανα­διάρ­θρωση και να κατα­στεί βιώσιμη.

Έπειτα από μία τριετία διαρ­κούς απα­ξί­ω­σης, κατά την οποία έγιναν αλλε­πάλ­ληλα λάθη, κατα­στρο­φι­κές επι­λο­γές και υπήρξε εμμονή σε πολι­τι­κές που οδή­γη­σαν τη ΔΕΗ αντι­μέ­τωπη με πραγ­μα­τικό κίνδυνο κατάρ­ρευ­σης, το επι­χει­ρη­σιακό πλάνο περι­λαμ­βά­νει δύσκο­λες πολι­τικά και κοι­νω­νικά επι­λο­γές, συντα­γές λιτό­τη­τας αλλά και υπερ­φι­λό­δο­ξους στόχους.

Η στό­χευση των μέτρων

Η ΔΕΗ έδωσε στη δημο­σιό­τητα ένα γενικό περί­γραμμα του επι­χει­ρη­σια­κού πλάνου, ωστόσο στα όσα δημο­σιο­ποι­ή­θη­καν δεν περι­λαμ­βά­νο­νται εξει­δι­κεύ­σεις των μέτρων. Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες του “Κεφα­λαίου”, υπάρχει συγκε­κρι­μέ­νος οδικός χάρτης μέτρων που η διοί­κηση της ΔΕΗ απέφυγε να δημο­σιο­ποι­ή­σει, καθώς προ­βλέ­πο­νται πολι­τικά και κοι­νω­νικά ευαί­σθη­τες απο­φά­σεις, όπως η δρα­στική μείωση του προ­σω­πι­κού και οι σημα­ντι­κές αυξή­σεις στις τιμές του ρεύ­μα­τος.

Ο σύμ­βου­λος προ­τεί­νει κάτι εξαι­ρε­τικά απλό, αλλά δύσκολα υλο­ποι­ή­σιμο, σε σχέση με την ανα­διάρ­θρωση της επι­χεί­ρη­σης: καθώς η μνη­μο­νιακή υπο­χρέ­ωση που έχει ανα­λά­βει η κυβέρ­νηση είναι να μειωθεί στο 50% το μερίδιο της ΔΕΗ στην αγορά (θυμί­ζουμε ότι το προη­γού­μενο σχέδιο προ­έ­βλεπε την πώληση του 30% των μονάδων και την παρα­χώ­ρηση του 30% του προ­σω­πι­κού στην υπό πώληση εται­ρεία), προ­τεί­νε­ται η ΔΕΗ μέχρι το 2022 να έχει μείνει με το μισό προ­σω­πικό σε σχέση με σήμερα.

Οι ενέρ­γειες που αφορούν τους εργα­ζο­μέ­νους, σύμφωνα με στοι­χεία που έχει στη διάθεσή του το “Κ”, είναι οι εξής:

– Σήμερα το προ­σω­πικό της ΔΕΗ είναι 10.600 υπάλ­λη­λοι, ενώ ακόμα 1.500 υπάλ­λη­λοι είναι έκτακτο προ­σω­πικό.

– Εντός του 2018, 1.300 άτομα θα απο­χω­ρή­σουν, στο πλαίσιο της απο­ε­πέν­δυ­σης των λιγνι­τών, ενώ, εάν περι­λη­φθούν και οι συμ­βα­σιού­χοι, ο αριθμός ανε­βαί­νει πάνω από 1.500 άτομα.

– Εντός του 2019, πάνω από 500 άτομα θα απο­χω­ρή­σουν εξαι­τίας της από­συρ­σης των μονάδων σε Καρδιά και Αμύ­νταιο.

– Σειρά θα πάρουν περίπου 1.000 συμ­βα­σιού­χοι, των οποίων οι συμ­βά­σεις δεν θα ανα­νε­ω­θούν, καθώς η εσω­τε­ρική ανα­διάρ­θρωση των υπο­στη­ρι­κτι­κών λει­τουρ­γιών θα φέρει συγ­χω­νεύ­σεις και οικο­νο­μίες κλί­μα­κας.

– 900 υπάλ­λη­λοι οδη­γού­νται σε συντα­ξιο­δό­τηση.

– Ο κύκλος κλείνει με ένα ευρύ πρό­γραμμα παροχής κινή­τρων για όσους βρί­σκο­νται κοντά στη συντα­ξιο­δό­τηση, που εκτι­μά­ται ότι μπορεί να μειώσει κατά περίπου 3.000 άτομα το προ­σω­πικό.

Η εθε­λού­σια θα συν­δυα­στεί και με προ­σλή­ψεις με ανα­λο­γία 3 προς 1, δηλαδή για κάθε τρία άτομα που απο­χω­ρούν θα γίνει μία πρό­σληψη. Στόχος είναι μέσα στην επόμενη πεντα­ε­τία να έχουν απο­χω­ρή­σει από τη ΔΕΗ πάνω από 6.000 άτομα, ενώ θα υπάρ­ξουν και προ­σλή­ψεις περίπου 1.000 νέων υπαλ­λή­λων.

Μια ενδια­φέ­ρουσα λεπτο­μέ­ρεια των προ­τά­σεων είναι ότι ο σύμ­βου­λος θεωρεί πως θα πρέπει το προ­σω­πικό των μονάδων που θα που­λη­θούν, εάν δεν μετα­κι­νη­θεί στις νέες εται­ρείες που θα περά­σουν σε ιδιώτη, να απο­χω­ρή­σει επίσης από τη ΔΕΗ μέσα στην επόμενη 5ετία.

Πρα­κτικά, δηλαδή, η θεραπεία-σοκ που θα εφαρ­μο­στεί είναι, καθώς η ΔΕΗ θα χάσει το 50% του τζίρου της, να μειώσει κατά 50% και το προ­σω­πικό της.

Τι θα γίνει με τους λογα­ρια­σμούς

Και εάν στο σκέλος των εξοι­κο­νο­μή­σεων ο σύμ­βου­λος θεωρεί ότι η ΔΕΗ, για να είναι βιώσιμη, θα πρέπει σε 5 χρόνια να μείνει με το 50% του προ­σω­πι­κού της, στο σκέλος των εσόδων προ­τεί­νο­νται επίσης εξαι­ρε­τικά δύσκο­λες απο­φά­σεις, που θα προ­κα­λέ­σουν κοι­νω­νι­κές αλλά και πολι­τι­κές αντι­δρά­σεις.

Ο σύμ­βου­λος, πέρα από τις προ­τά­σεις που αφορούν το μάρ­κε­τινγκ, τα νέα προ­ϊ­ό­ντα κ.λπ., που θα φέρουν επι­πλέον έσοδα μακρο­πρό­θε­σμα, προ­τεί­νει την ανα­θε­ώ­ρηση της τιμο­λο­για­κής πολι­τι­κής της εται­ρείας, με στόχο να αυξη­θούν κατά 100 εκατ. ευρώ τα λει­τουρ­γικά κέρδη EBITDA της εται­ρείας. Αν και δεν ανα­φέ­ρε­ται ρητά, η πιο προ­φα­νής λύση, με δεδο­μένο ότι ο πολι­τι­κός προϊ­στά­με­νος της ΔΕΗ έχει απο­κλεί­σει την επιβολή αυξή­σεων, του­λά­χι­στον μέχρι τις εκλογές, το πιο πιθανό σενάριο είναι ότι θα μειωθεί η έκπτωση συνέ­πειας 15%, η οποία, σύμφωνα με παλαιό­τε­ρους υπο­λο­γι­σμούς, είχε κοστί­σει στη ΔΕΗ περίπου 170 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, μέχρι το 2022 είναι σαφές ότι ο σύμ­βου­λος θεωρεί πως η τιμο­λο­γιακή πολι­τική πρέπει να αλλάξει, προς όφελος της λει­τουρ­γι­κής κερ­δο­φο­ρίας της επι­χεί­ρη­σης. Αυτό σημαί­νει ότι σε πρώτη φάση θα πρέπει να εξα­σφα­λι­στούν από τα τιμο­λό­για ρεύ­μα­τος 70-100 εκατ. ευρώ.

Εκτός, όμως, από τις αυξή­σεις στα τιμο­λό­για, ακόμα ένα κεφά­λαιο αφορά τις ανε­ξό­φλη­τες οφειλές, που –κατά δήλωση της ΔΕΗ– έχουν πέσει κάτω από τα 2,5 δισ. ευρώ. Εδώ, λοιπόν, ο σύμ­βου­λος φαί­νε­ται ότι προ­τεί­νει να εξα­ντλη­θεί κάθε περι­θώ­ριο και να εντα­θούν οι προ­σπά­θειες σε όλα τα επίπεδα, θεω­ρώ­ντας ότι μπορούν να εισπρα­χθεί περίπου 1 δισ. από το σύνολο των ανε­ξό­φλη­των οφειλών πελατών.

Τέλος, το πλάνο περι­λαμ­βά­νει στόχους πρα­κτικά ανέ­φι­κτους με βάση την ιστορία αλλά και τον τρόπο που δου­λεύει η ΔΕΗ, όπως την προ­σθήκη 2.000 MW έως 2.500 MW ΑΠΕ μέχρι το 2035.

Αντι­δρούν οι εργα­ζό­με­νοι

Πηγές των εργα­ζο­μέ­νων της ΔΕΗ χαρα­κτη­ρί­ζουν το πλάνο που έχει εκπο­νη­θεί από τον σύμ­βουλο μη εφαρ­μό­σιμο, έως και αστείο, ιδιαί­τερα στο σκέλος της εθε­λου­σίας. Ταυ­τό­χρονα, επι­ση­μαί­νουν ότι θα επι­βα­ρυν­θεί η ΔΕΗ με τα όποια κίνητρα δοθούν σε εργα­ζο­μέ­νους που θα απο­χω­ρή­σουν σε λίγα χρόνια και παράλ­ληλα θα δημιουρ­γη­θούν λει­τουρ­γικά κενά, καθώς οι προ­σλή­ψεις μέσω ΑΣΕΠ καθυ­στε­ρούν σημα­ντικά. Η εται­ρεία δεν θα μπορεί να λει­τουρ­γή­σει, ενώ θεωρούν ότι σκόπιμα η διοί­κηση δεν απο­κά­λυψε επίσημα στο δ.σ., αλλά και στους εργα­ζο­μέ­νους, κρί­σι­μες παρα­μέ­τρους του επι­χει­ρη­σια­κού πλάνου.

Πώς εκτο­ξεύ­θη­καν οι ληξι­πρό­θε­σμες οφειλές – Από το “Δεν πληρώνω”, στη “μικρή ΔΕΗ”

Πώς φτάσαμε στο σημείο σήμερα η ΔΕΗ να χρειά­ζε­ται να μείνει με το μισό προ­σω­πικό, αλλά και να αυξήσει τιμο­λό­για και να εξα­ντλή­σει κάθε περι­θώ­ριο, για να μπο­ρέ­σει να έχει μέλλον και να απο­φύ­γει την ορι­στική κατάρ­ρευση;

Εδώ, βεβαίως, υπάρ­χουν ευθύνες με ονο­μα­τε­πώ­νυμο, από τις κατα­στρο­φι­κές επι­λο­γές που έγιναν τα τελευ­ταία χρόνια και οδή­γη­σαν τη ΔΕΗ σε αυστηρό μνη­μό­νιο. Η αρχή έγινε το 2012, όταν για λόγους εισπρα­ξι­μό­τη­τας η τότε κυβέρ­νηση θεώρησε ότι το ΕΕΤΗΔΕ, το περί­φημο “χαράτσι” για τα ακίνητα, θα έπρεπε να μπει στους λογα­ρια­σμούς της ΔΕΗ. Τότε ξεκί­νησε από διάφορα κινή­ματα το περί­φημο “Δεν πληρώνω” και για τους λογα­ρια­σμούς της ΔΕΗ, με την ανοχή, αν όχι και την παρό­τρυνση, της τότε αντι­πο­λί­τευ­σης. Λόγω, όμως, των συν­θη­κών, απα­γο­ρεύ­τηκε στη ΔΕΗ να κάνει απο­κο­πές μετρη­τών και για πρώτη φορά οι ανε­ξό­φλη­τες οφειλές ξεπέ­ρα­σαν το 1 δισ.

Έκρηξη οφειλών

Και ενώ μέχρι ενός σημείου η κατά­σταση είχε παρα­μεί­νει ελεγ­χό­μενη έως στάσιμη μέχρι το καλο­καίρι του 2014, η άνοδος στην εξουσία του ΣΥΡΙΖΑ έφερε την έκρηξη του κινή­μα­τος “Δεν πληρώνω” και την εκτί­ναξη των ληξι­πρό­θε­σμων οφειλών πάνω από τα 3 δισ. ευρώ. Καθο­ρι­στικό ρόλο έπαιξε η απόφαση της διοί­κη­σης, έπειτα από πίεση της κυβέρ­νη­σης, να μην κόβει το ρεύμα σε απλή­ρω­τους λογα­ρια­σμούς κάτω των 1.000 ευρώ αδια­κρί­τως.

Το δεύτερο σημείο καμπής για τη ΔΕΗ ήταν η αλλαγή του σχε­δια­σμού για τη λεγό­μενη “μικρή ΔΕΗ” και την πώληση του 30% των μονάδων (και υδροη­λε­κτρι­κών), που αντι­κα­τα­στά­θηκε από την πώληση του 40% των λιγνι­τών μαζί με την υπο­χρέ­ωση για απώλεια του 50% του μερι­δίου αγοράς στη λιανική. Εδώ η ιδε­ο­λο­γική εμμονή της κυβέρ­νη­σης έφερε ως απο­τέ­λε­σμα οι πιέσεις για άνοιγμα της αγοράς ηλε­κτρι­σμού να μετου­σιω­θούν στο χει­ρό­τερο δυνατό σενάριο για την εται­ρεία, αφού, με το μοντέλο που τελικώς επελέγη, οδη­γού­μα­στε σε βίαιο σπάσιμο της εται­ρείας με τα λιγό­τερα δυνατά οφέλη. Χαρα­κτη­ρι­στι­κές είναι οι δημο­πρα­σίες ΝΟΜΕ, μέσω των οποίων η εται­ρεία ανα­γκά­ζε­ται να πουλά σε μετα­βλητό κόστος λιγνι­τική και υδροη­λε­κτρική ενέρ­γεια, με απώ­λειες αρκετών δεκάδων εκα­τομ­μυ­ρίων ευρώ. Αντί, λοιπόν, η ΔΕΗ να εισπρά­ξει 1,5 δισ. για την απώλεια του 30%, πλέον η συζή­τηση είναι για μερικές δεκάδες ή εκα­το­ντά­δες εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ που θα εισπρά­ξει από την πώληση του 40% των λιγνι­τών της.

Το ίδιο ισχύει και με τον ΑΔΜΗΕ, με τη ΔΕΗ να πουλά το 100% και να απο­ζη­μιώ­νε­ται μόνο για το 49% σε μια διαδικασία-τραγέλαφο. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι η ΔΕΗ τώρα επι­χει­ρεί να απαλ­λα­γεί από την υπο­χρέ­ωση να κατα­βά­λει τον φόρο μετα­βί­βα­σης, ακόμα και για το ποσοστό (51%) που δεν εισέ­πραξε τίμημα από την εκχώ­ρηση του δια­χει­ρι­στή.

Ενέσεις ρευστού

Η οικο­νο­μική κατά­σταση της ΔΕΗ επι­δει­νώ­θηκε και από άλλες επι­λο­γές, όπως τη χρέωση προ­μη­θευτή, που επι­βά­ρυνε με 300 εκατ. ευρώ τα απο­τε­λέ­σματα της περυ­σι­νής χρονιάς, την ίδια στιγμή που, όπως επι­ση­μαί­νει και ο ίδιος ο σύμ­βου­λος, ο συν­δυα­σμός χρέους, κερ­δο­φο­ρίας και πωλή­σεων δεν είναι μεσο­πρό­θε­σμα βιώ­σι­μος και θα πρέπει η εται­ρεία επει­γό­ντως να βελ­τιώ­σει τη σχέση καθαρού χρέους – EBITDA.

Από τα τέλη του 2017, πάντως, υπάρ­χουν ενέσεις ρευ­στό­τη­τας κυρίως με την απο­πλη­ρωμή των ανε­ξό­φλη­των οφειλών, ενώ και η συμ­φω­νία για ανα­χρη­μα­το­δό­τηση του μεγάλου κοι­νο­πρα­κτι­κού δανείου, έστω και με όρους που δεν ικα­νο­ποί­η­σαν την αγορά (επι­τό­κιο 5,8% και απο­πλη­ρω­μές 200 εκατ. ευρώ στην επόμενη διετία) βελ­τιώ­νουν το περι­βάλ­λον για τον δανει­σμό της εται­ρείας. Πάντως, ακόμα και σήμερα η Standard & Poor’s δια­τη­ρεί την αξιο­λό­γηση “CCC”, έχοντας δηλώσει ότι θα ανα­βαθ­μί­σει το rating μόλις ξεκα­θα­ρι­στεί πλήρως το τοπίο για την ανα­χρη­μα­το­δό­τηση όλων των υπο­χρε­ώ­σεων που λήγουν το 2019.

Οι απώ­λειες, το σορ­τά­ρι­σμα και οι ανη­συ­χίες των επεν­δυ­τών

Τέσσερα μόλις χρόνια έχουν περάσει από όταν η μετοχή της ΔΕΗ συγκα­τα­λε­γό­ταν στις επεν­δυ­τι­κές προ­τά­σεις των περισ­σό­τε­ρων οίκων που παρα­κο­λου­θούν την εγχώρια κεφα­λαια­γορά. Έκτοτε, ωστόσο, άλλαξαν πολλά με απο­τέ­λε­σμα σήμερα η πλήρης ανα­διάρ­θρωση της εται­ρείας να είναι ένας από τους βασι­κούς όρους που θέτουν τόσο οι οίκοι αξιο­λό­γη­σης για το rating της ΔΕΗ όσο και οι ανα­λυ­τές για ανα­βάθ­μιση των συστά­σεών τους για τη μετοχή της. Άλλωστε, η πορεία της εται­ρείας τα τελευ­ταία χρόνια οδήγησε στην απώλεια της εμπι­στο­σύ­νης των επεν­δυ­τών, όταν δεν έχει περάσει μεγάλο χρονικό διά­στημα από τότε που σοβαρά διεθνή funds με μακρο­πρό­θε­σμες τοπο­θε­τή­σεις, όπως το Silchester, τοπο­θε­τού­νταν με ισχυρά ποσοστά (13,8%) στη μετοχή. Πλέον, η Silchester έχει εγκλω­βι­στεί, καθώς τοπο­θε­τή­θηκε σε πολύ υψη­λό­τερα επίπεδα, και οι μόνοι διε­θνείς επεν­δυ­τές που ακου­μπούν τη μετοχή είναι υπο­τι­μη­τι­κοί κερ­δο­σκό­ποι όπως η Lansdowne, που πήρε σημα­ντι­κές θέσεις short ήδη από πέρυσι το φθι­νό­πωρο.

Αλλά και η Standard & Poor’s, που δια­τη­ρεί αξιο­λό­γηση “CCC” για την πιστο­λη­πτική ικα­νό­τητα της ΔΕΗ, ζητά αφενός ικα­νο­ποι­η­τική διευ­θέ­τηση των άμεσων δανεια­κών υπο­χρε­ώ­σεων της εται­ρείας και αφε­τέ­ρου σκληρές απο­φά­σεις για μείωση προ­σω­πι­κού, δαπανών και ενί­σχυση της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας για να βελ­τιώ­σει το rating της εται­ρείας.

Από το 2014 και την κεφα­λαιο­ποί­ηση των 2,4 δισ. ευρώ, που αντι­κα­τό­πτριζε τη θετική προ­ο­πτική της ιδιω­τι­κο­ποί­η­σης, πλέον η ΔΕΗ απο­τι­μά­ται μόλις στα 437 εκατ. ευρώ. Σε αυτά, βέβαια, θα πρέπει να υπο­λο­γι­στούν και τα 400 εκατ. ευρώ κεφα­λαιο­ποί­η­σης του ΑΔΜΗΕ Συµµετοχών, ο οποίος απο­σχί­στηκε το 2017 από τη ΔΕΗ και µετοχοποιήθηκε, µε τους µετόχους της ΔΕΗ να λαµβάνουν µία µετοχή του ΑΔΜΗΕ για καθεµία µετοχή που κατεί­χαν. Πιο ανα­λυ­τικά, από τα υψηλά των 12,15 ευρώ (κεφα­λαιο­ποί­ηση 2,8 δισ. ευρώ), η µετοχή της Επι­χεί­ρη­σης σήµερα έχει υπο­χω­ρή­σει στα 1,86 ευρώ. Εάν προ­στε­θεί και η κεφα­λαιο­ποί­ηση του ΑΔΜΗΕ (400 εκατ. ευρώ), τότε η συγκρίσιµη κεφα­λαιο­ποί­ηση φτάνει τα 837 εκατ. ευρώ. Δηλαδή έχει χαθεί το 70% της αξίας από τα υψηλά της µετοχής της ΔΕΗ.

Η μείωση της κεφα­λαιο­ποί­η­σης της ΔΕΗ ακο­λού­θησε αυτήν του τζίρου της. Το 2014 ο κύκλος εργα­σιών της ΔΕΗ ήταν 5,863 δισ. ευρώ και η λει­τουρ­γική κερ­δο­φο­ρία EBITDA ξεπερ­νούσε το 1 δισ. (1,022 δισ. ευρώ). Μέσα στο διά­στημα αυτό, με απο­κο­ρύ­φωμα το 2017, η ΔΕΗ απώλεσε πωλή­σεις της τάξης των 900 εκατ. ευρώ. Η τελευ­ταία φορά που ο τζίρος της ΔΕΗ έπεσε κάτω από το όριο των 5 δισ. ευρώ ήταν πριν από 12 χρόνια, το 2006.

*Ανα­δη­μο­σί­ευση από το “Κεφά­λαιο” που κυκλο­φο­ρεί