Το Συμιακό Θέατρο μετρά 33 χρόνια ζωής κι επιτυχημένης πορείας!

Το Συμιακό Θέατρο, έχει μια παρου­σία στα πολι­τι­στικά δρώμενα, άνω των 30 ετών, και μια σταθερή ανοδική πορεία. Θα έλεγε κανείς ότι πρό­κει­ται για επί­τευγμα, ενός περι­φε­ρεια­κού θεάτρου με ερα­σι­τέ­χνες ηθο­ποιούς.

Το Συμιακό Θέατρο μετρά 33 χρόνια ζωής. Ξεκί­νησε 1985 με έδρα τη Ρόδο, μέσα από τον Σύλλογο Συμια­κών Ρόδου «ο Γλαύκος» που ξεκί­νησε τη λει­τουρ­γία του το 1983. Το πρώτο μου ολο­κλη­ρω­μένο έργο ήταν η ανα­πα­ρά­σταση του Συμια­κού Γάμου, όταν ήμουν τεταρ­το­ε­τής φοι­τη­τής το 1980, στο Δημο­τικό Θέατρο του Πειραιά, μέσα από τον Σύλλογο Συμια­κών Νέων, «Ο Νηρέας».

Τότε λοιπόν, ξεκινά η δική σας εμπλοκή.

Ναι, τότε ξεκινά η ενα­σχό­λησή μου με το Θέατρο. Ομως με την παρα­δο­σιακή μουσική και τον παρα­δο­σιακό χορό, ξεκινά από τα παιδικά μου χρόνια, διότι προ­έρ­χο­μαι από μια οικο­γέ­νεια γλεν­τζέ­δων, με αρχηγό την μάνα μου και την οικο­γέ­νειά της που δεν έλειπαν ούτε από τα γλέντια ούτε από τα πανη­γύ­ρια αλλά πρω­το­στα­τού­σαν ακόμα και τις απο­κριές μέσα από τις Καμου­ζέ­λες. Είχα πολλά βιώματα… Ο πατέρας μου, μέχρι που πέθανε ήταν ο «Νικήτας της Σούλας», κι εγώ παρ’ ό,τι έχω δια­γρά­ψει μια πορεία στον πολι­τι­σμό γενικά της Σύμης, εξα­κο­λουθώ να είμαι – και με καμάρι μου το λέω – ο «Μανώλης της Σούλας», και για αρκε­τούς Συμια­κούς είμαι το «Μανω­λάκι της Σούλας».

Πέρα από τα οικο­γε­νειακά βιώματα ωστόσο, εσείς εξε­λι­χθή­κατε σε συγ­γρα­φέα, σκη­νο­θέτη, ηθοποιό και μάλιστα με μεγάλη επι­τυ­χία. Η φήμη του Συμια­κού Θεάτρου έχει ξεπε­ρά­σει τα στενά όρια της Δωδε­κα­νή­σου. Όλα αυτά, πώς προ­έ­κυψαν;

Το 1989, ήταν το μεγάλο άλμα, όταν ανέβηκε η «Λυσι­στράτη» του Συμια­κού Θεάτρου. Το Δημο­τικό Θέατρο Ρόδου, ανέβαζε τότε την παρά­σταση «Ο άνθρω­πος και τα όπλα» του Shaw George Bernard, σε σκη­νο­θε­σία του Γιώργου Ρεμούν­δου. Παράλ­ληλα, το Συμιακό Θέατρο, ανέβαζε μια ηθο­γρα­φία δική μου, την «Σασέρα». Η ομάδα των συντε­λε­στών του Δημο­τι­κού Θεάτρου, που τότε ήταν ο Ρεμούν­δος, ο Σδού­γκος, ο Τάσος ο Καρα­κα­τσά­νης, έτυχε να περνούν έξω από το Εθνικό Θέατρο, είδαν την κοσμο­πλημ­μύρα και ζήτησαν να μπουν μέσα. Στο διά­λειμμα του έργου, έγινε η πρόταση από τον Γιώργο Ρεμούνδο, το Συμιακό Θέατρο να συμπρά­ξει με το Δημο­τικό Θέατρο της Ρόδου και να ανε­βά­σουμε μια αρχαία τρα­γω­δία. Η πρόταση ήταν για «Αντι­γόνη», όμως του εξη­γή­σαμε ότι το συμιακό ιδίωμα προ­σφέ­ρε­ται περισ­σό­τερο για κωμωδία και προ­τι­μή­θηκε η «Λυσι­στράτη», μέσα από την οποία ανα­δεί­χθηκε η ιστορία της Σύμης, με την μητριαρ­χία. Οι άντρες ήταν ναυ­τι­κοί, δύτες, σπογ­γα­λιείς, έλειπαν για μεγάλο διά­στημα. Η γυναίκα ήταν αυτή που κρα­τούσε τα ηνία στο σπίτι, κι αν η μάνα ήταν καλή, η οικο­γέ­νεια δημιουρ­γούσε. Κι έτσι βγήκε η «Λυσι­στράτη» και μπορώ να πω ότι το σόι μου είχε αρκετές «Λυσι­στρά­τες»!

Η προ­σαρ­μογή στην συμιακή διά­λε­κτο, πώς προ­έ­κυψε;

Οταν ανέβηκε η «Λυσι­στράτη», κυριαρ­χούσε το ποντιακό θέατρο και το κυπριακό, που ανέ­βα­ζαν έργα στα γλωσ­σικά τους ιδιώ­ματα και θέλαμε κι εμείς να προ­βά­λουμε την συμιακή διά­λε­κτο. Μάλιστα, με έκπληξη δια­βά­σαμε την κριτική τότε του Κώστα Γεωρ­γου­σό­που­λου, τον Οκτώ­βριο του 1989, να ανα­φέ­ρε­ται στην παρά­σταση του Συμια­κού Θεάτρου στον Λυκα­βηττό σαν μια από τις καλύ­τε­ρες που είχαν ανέβει ποτέ, να εξυμνεί την προ­σαρ­μογή στο ιδίωμα, το παίξιμο των ηθο­ποιών, την μουσική, τα κοστού­μια, τις χορο­γρα­φίες… Και βέβαια είχε δηλώσει πεπει­σμέ­νος ότι το έργο αυτό, ήταν ανώτερο από 100 επαγ­γελ­μα­τι­κές παρα­στά­σεις. Και μάλιστα τώρα, που κάνω μια συρραφή κει­μέ­νων για το και­νού­ριο μας έργο με τίτλο «Και τα μετα­ξωτά βρακιά ποδόξα σκέλη θέλουν», ξεκινά με ένα από­σπα­σμα από τις «Εκκλη­σιά­ζου­σες», και με ρωτού­σαν τα παιδιά του Συμια­κού Θεάτρου πώς αυτό «δένει» με όλα τα υπό­λοιπα, και όντως «δένει». Γιατί γύρω στα 1890 οι γυναί­κες της Σύμης δια­δη­λώ­νουν ενα­ντίον του πασά της Ρόδου για υπερ­βο­λική φορο­λο­γία. Το 1919 οι γυναί­κες πρω­το­στα­τούν και δια­δη­λώ­νουν για την ενσω­μά­τωση, ήταν τότε το αιμα­τηρό Πάσχα του ’19. Γυναί­κες δια­δη­λώ­νουν και ρίχνουν στη θάλασσα, δύο Ιταλούς Καρα­μπι­νιέ­ρους κι αναφέρω και ονο­μα­στικά το Αση­με­νιώ του Μανιά και την Αννα του Γεώρ­γιου, δύο γυναί­κες που πρω­το­στά­τη­σαν πραγ­μα­τικά. Μετά τα επόμενα χρόνια της απε­λευ­θέ­ρω­σης, πάλι γυναί­κες δια­δη­λώ­νουν ενα­ντίον αιρετών δημο­γε­ρό­ντων…

Δυνα­μι­κές παρου­σίες οι γυναί­κες της Σύμης.

Ναι. Κάποιους αιώνες πιο μπροστά, οι γυναί­κες πρω­το­στα­τούν και βγάζουν τους δικούς των νόμους περί κοι­νο­κτη­μο­σύ­νης κλπ. Γι΄αυτό τους εξηγώ πως «δένει». Η γλώσσα η συμια­κιά, είναι αρι­στο­φά­νεια γλώσσα, τολμηρή μεν…

Γι΄αυτό σας βγαίνει τόσο εύκολα;

Μου βγαίνει πολύ εύκολα.

Θεμα­το­λο­γία από πού αντλείτε;

Αρκετά πράγ­ματα είναι βιώματα. Δεν είναι τυχαίο ότι σε εκείνον τον τόπο τότε, υπήρχαν οι καλύ­τε­ρες ορχή­στρες. Στο 1912 ο πλη­θυ­σμός της Σύμης, ξεπερ­νούσε τις 30.000. Ηταν η 20ή μεγα­λύ­τερη σε πλη­θυ­σμό πόλη της Ελλάδας. Υπήρχε μεγάλος πλούτος. Με την ευκαι­ρία, θα ήθελα να πω ότι προ­χω­ράμε σε κάποιες εκδό­σεις, όχι των δικών μου βιβλίων – αυτά θα εκδο­θούν αφού πάρω το εφάπαξ και θα καλύψω εξο­λο­κλή­ρου τα έξοδα από δικά μου χρήματα. Θα εκδώ­σουμε το βιβλίο του αεί­μνη­στου Κώστα Φαρ­μα­κίδη, ο οποίος έχει κάνει μια πλήρως εμπε­ρι­στα­τω­μένη δουλειά που αφορά στα κοστού­μια και στα κοσμή­ματα της Συμια­κιάς γυναί­κας αλλά και στα αντρικά κοστού­μια. Μέσα από τον Σύλλογο έχει δημιουρ­γη­θεί μια μεγάλη ομάδα, από πανε­πι­στη­μια­κούς, από ερευ­νη­τές, και εργα­ζό­μα­στε πάνω στη δουλειά του Κώστα του Φαρ­μα­κίδη. Ευτυχώς υπάρ­χουν τα αυθε­ντικά κομ­μά­τια των παρα­δο­σια­κών φορε­σιών και τα αυθε­ντικά κοσμή­ματα από τη Συλλογή τη δική του, και από άλλες συλ­λο­γές, τα οποία είναι έτοιμα για να γίνουν οι φωτο­γρα­φή­σεις. Αυτός ο πλούτος θα πρέπει να δια­σω­θεί γιατί είναι η παρά­δοσή μας. Υπάρχει καταρ­χήν η μονα­δική βέργωση της συμια­κιάς αρχο­ντι­κής φορε­σιάς. Η Συμιακά στο κεφάλι της φορούσε στέμμα και μέσα από προι­κο­σύμ­φωνα, μέσα από αφη­γή­σεις αλλά και μέσα από την παρά­δοση, προ­κύ­πτει ότι όταν ένα σπίτι στην καλή στράτα στοί­χιζε γύρω στα 100 γρόσια και ένα αρχο­ντικό στο λιμάνι έφτανε στα 180 γρόσια, η βέργωση της συμια­κιάς φορε­σιάς – που είναι μονα­δική και δενέχει καμία σχέση με άλλα κοσμή­ματα άλλων περιο­χών της χώρας- στοί­χιζε γύρω στα 280 γρόσια! Αυτό εξη­γεί­ται, αν λάβουμε υπόψη ότι ήταν κατοχή και ο Συμια­κός επένδυε τα χρήματά του με πολλούς τρόπους. Τη βέργωση την έπαιρνε ανά πάσα στιγμή κι έφευγε, γι αυτό στα δύσκολα χρόνια της κατοχής, οι Συμια­κοί έδωσαν στα χυτήρια τις βερ­γώ­σεις και σήμερα στέκει μόνο μια, όπως κατα­γρά­φε­ται και μέσα στο βιβλίο του Κώστα Φαρ­μα­κίδη, την οποία έχουμε εμείς στον Σύλλογο υπό μορφή χρη­σι­δα­νείου. Προ­χω­ράμε σε ένα αντί­γραφό της, το οποίο μόλις ολο­κλη­ρω­θεί – θα κοστί­σει αρκετά χρήματα για τον Σύλλογο- θα δοθεί στο Μουσείο της Σύμης για να μπορούν να δουν οι νεό­τε­ρες γενιές τον πλούτο που πέρασε από τα νησί.

Μία και μονα­δική βέργωση σώζεται δηλαδή σήμερα;

Ναι, ακριβώς. Η βέργωση έμπαινε μόνο στην αρχο­ντική φορεσιά της Σύμης. Να πω ότι, πηγή μου είναι ο Κώστας ο Φαρ­μα­κί­δης τον οποίον είχα τη χαρά πριν να πεθάνει να έχω επι­σκε­φθεί, σε μια εκδή­λωση προς τιμήν του και τότε τον βοήθησα να στή­σουμε μαζί την βέργωση, και μου είχε πει: «Κι εγώ Μανώλη μου τα πήρα από τους Χαβια­ρά­δες, τώρα τα αφήνω στα δικά σου τα χέρια». Και είναι μεγάλη παρα­κα­τα­θήκη, γι αυτό έχουμε πέσει με τα μούτρα κι εγώ και τα δύο κορί­τσια του, για να προ­χω­ρή­σει αυτή η δουλειά, γιατί αξίζει.

Στο Συμιακό Θέατρο κύριε Αντώ­νο­γλου, συμ­με­τέ­χουν μόνο Συμια­κοί;

Να κάνω μια διόρ­θωση, το επίθετο είναι Αντω­νό­γλου! Το λέω, διότι πρέπει κάποια στιγμή να γίνει απο­κα­τά­σταση, μας απο­κα­λούν Αντώ­νο­γλου αλλά αυτό το επίθετο δεν υπάρχει στη Σύμη. Λεγό­μα­στε Αντω­νό­γλου.

Ξανα­συ­στη­νό­μα­στε λοιπόν σήμερα!

Ναι, όλοι με απο­κα­λούν Αντώ­νο­γλου οπότε ας ξανα­συ­στη­θούμε.

Στο Συμιακό Θέατρο, λοιπόν, είναι όλοι Συμια­κοί;

Ναι. Κατά καιρούς όμως συνερ­γα­ζό­μα­στε και με άλλα παιδιά, όπως για παρά­δειγμα στην παρά­σταση «Συμιακό κι Αρχαγ­γε­λίτη». Στο κομμάτι που αφορά τις «Εκκλη­σιά­ζου­σες», στην νέα παρά­σταση, ο Γιώργος ο Γέρο­ντας ερμη­νεύει τον ρόλο του νεαρού που πάει να κάνει έρωτα και τον πλα­κώ­νουν μετά οι γριές που έρχο­νται, γιατί παίρ­νουν το προ­νό­μιο αυτό από το νόμο που έχουν βγάλει, μιλάει αρχαγ­γε­λί­τικα.

Πόσα άτομα έχουν περάσει όλα αυτά τα χρόνια από το συμιακό θέατρο;

Εκα­το­ντά­δες.

Ολοι ερα­σι­τέ­χνες;

Κανένας δεν είναι επαγ­γελ­μα­τίας. Κατά καιρούς έχουμε συνερ­γα­στεί με κορυ­φαί­ους επαγ­γελ­μα­τίες συντε­λε­στές, αλλά τα παιδιά –τους λέω παιδιά διότι έχουμε μεγα­λώ­σει μέσα στο συμιακό θέατρο- έχουν απο­κτή­σει επαγ­γελ­μα­τική συνεί­δηση και το κάθε τι το κάνουν με αγάπη για τον τόπο που υπη­ρε­τούν είτε αυτός είναι η Σύμη, είτε η Ρόδος. Αυτός είναι ο μονα­δι­κός μας σκοπός και ο μονα­δι­κός μας στόχος, δεν υπάρ­χουν άλλες φιλο­δο­ξίες, ούτε συμ­φέ­ρο­ντα, ούτε κολα­κείες, ούτε υπάρχει εγω­ι­σμός, ο μόνος εγω­ι­σμός που έχουμε είναι να δούμε το νησί μας να ανε­βαί­νει, τίποτα άλλο. Λει­τουρ­γούμε με το «εμείς» και όχι με το «εγώ». Όλα στο θέατρο γίνο­νται ομαδικά και θεωρώ ότι αυτό είναι το κλειδί της επι­τυ­χίας.

Πότε θα δούμε την νέα παρά­σταση;

Στις 29, 30 και 31 Ιουλίου και 1 Αυγού­στου στη Ρόδο, στην Τάφρο, και στις 11 Αυγού­στου στη Σύμη. Στην Σύμη παί­ζουμε πάντοτε το τελευ­ταίο Σάββατο πριν της Πανα­γιάς. Προη­γή­θηκε βέβαια η παρά­σταση «Συμιακό κι Αρχαγ­γε­λίτη…», μπήκε εμβό­λιμα, διότι έπρεπε να βοη­θη­θεί κάποιος συμπα­τριώ­της μας. Οι παρα­στά­σεις πήγαν πολύ καλά –υπό την αιγίδα πάντα της Ομο­σπον­δίας Παροι­κια­κών Συλ­λό­γων Δωδε­κα­νή­σου με μπρο­στάρη τον Νίκο Κων­στα­ντι­νίδη – και πρέπει να πω ότι δού­λε­ψαν πολύ σκληρά και οι Συμια­κοί και οι Αρχαγ­γε­λί­τες για να βγει αυτό το έργο, και βέβαια εδώ φάνηκε και η ευαι­σθη­σία του κόσμου, που ναι μεν απο­ζη­μιώ­θηκε και με το παρα­πάνω με την παρά­σταση που είδε αλλά βγάλαμε ένα αρκετά σημα­ντικό ποσό που δια­τέ­θηκε στον νεαρό συμπο­λίτη μας ο οποίος έχει ανάγκη. Πάντα οι αδύ­να­μοι συμπο­λί­τες μας έχουν προ­τε­ραιό­τητα, είχε πρό­κει­ται για ζητή­ματα υγείας, είτε για οικο­νο­μικά θέματα είτε για φοι­τη­τές που αξίζει να τους ενι­σχύ­σεις.

Η κοι­νω­νική διά­σταση, είναι επίσης μια αξιο­ση­μεί­ωτη πτυχή του Συμια­κού Θεάτρου.

Σε αυτήν εντάσ­σε­ται και το «Συμιακό Σπίτι» που λει­τουρ­γεί ως λαο­γρα­φικό μουσείο σε μια περιοχή με αρκετά προ­βλή­ματα, στην Ανάληψη. Το κτήριο αγο­ρά­στηκε από τον Σύλλογο και εξο­πλί­στηκε και με πολλές δωρεές, που εξα­κο­λου­θούν μας γίνο­νται αλλά και με χρήματα του Συμια­κού Θεάτρου. Εκτί­θε­νται μονα­δικά αντι­κεί­μενα που αξίζει τον κόπο να δει κανείς. Ευελ­πι­στούμε και πιστεύ­ουμε ότι κάποια στιγμή αυτό θα επε­κτα­θεί, θα μεγα­λώ­σει και θα δημιουρ­γη­θεί στην περιοχή μας, κάτι αντί­στοιχο με το «Μουσείο Μπενάκη».

Κλεί­νο­ντας, όταν σκέ­φτε­στε το Συμιακό Θέατρο, τι είναι αυτό που θέλετε να επι­τύ­χετε;

Να δια­σω­θούν αυτά που χάθηκαν από τη Σύμη και περισ­σό­τερο απ΄όλα η δια­τή­ρηση του ιδιώ­μα­τος το οποίο καθη­με­ρινά δέχεται επι­δρά­σεις που το αλλοιώ­νουν. Μας βοηθούν σημα­ντικά τα νέα παιδιά κι αυτό είναι πολύ καλό, διότι στους νέους ανθρώ­πους πρέπει να παρα­δί­δουμε κι εκείνοι να γίνο­νται μπρο­στά­ρη­δες για να μπο­ρέ­σει να υπάρξει και συνέ­χεια. Δια­φο­ρε­τικά σταματά και η παρά­δοση.