Φουρτούνες στον ιατρικό εθελοντισμό στα νησιά του Αιγαίου

Είναι πρωί Κυρια­κής, στο Κέντρο Υγείας της Πάτμου, στα μισά του δρόμου μεταξύ του λιμα­νιού και της αρχο­ντι­κής χώρας. Τα ιατρεία της «Ομάδας Αιγαίου», της ΜΚΟ που εδώ και 25 χρόνια επι­σκέ­πτε­ται με φου­σκωτά σκάφη απο­μα­κρυ­σμένα και μικρά νησιά παρέ­χο­ντας εθε­λο­ντικά ιατρι­κές και άλλες υπη­ρε­σίες, έχουν στηθεί, και ο κόσμος έχει ήδη αρχίσει να μαζεύ­ε­ται. Ορι­σμέ­νους, ωστόσο, τους περι­μέ­νει μια δυσά­ρε­στη έκπληξη.

Τα μέλη της ΜΚΟ ανα­κοι­νώ­νουν ότι δεν θα λει­τουρ­γή­σει το μικρο­βιο­λο­γικό ιατρείο, καθώς ενη­με­ρώ­θη­καν ότι υπάρχει ιδιω­τικό εργα­στή­ριο στο νησί. Σύμφωνα με την ιατρική δεο­ντο­λο­γία, εθε­λο­ντι­κές δράσεις παρέ­χο­νται μόνο σε ειδι­κό­τη­τες που δεν είναι δια­θέ­σι­μες στο εκά­στοτε μέρος.

Η «Ομάδα Αιγαίου» συνεν­νο­εί­ται με τα νησιά που επι­σκέ­πτε­ται ώστε να γνω­ρί­ζει ποιοι από τους για­τρούς της μπορούν να δρα­στη­ριο­ποι­η­θούν σε κάθε μέρος και ποιοι όχι και να ενη­με­ρώ­νε­ται αντί­στοιχα και ο τοπικός πλη­θυ­σμός. Η παρου­σία μικρο­βιο­λό­γου στο νησί, ωστόσο, δεν τους είχε γνω­στο­ποι­η­θεί ώς τώρα.

Τα φου­σκωτά της «Ομάδας Αιγαίου» –έντεκα στο σύνολο, συν ένα ασθε­νο­φόρο σκάφος– φτάνουν στο νοτιο­δυ­τικό άκρο της Ικαρίας, στην πρώτη μέρα του φετινού Διάπλου.

Η είδηση ότι δεν θα γίνουν μικρο­βιο­λο­γι­κές (αιμα­το­λο­γι­κές) εξε­τά­σεις προ­κα­λεί έντονες αντι­δρά­σεις. Ο ιδιώτης γιατρός, μαθαί­νει η «Κ», έχει μεν εργα­στή­ριο με υπάλ­ληλο στην Πάτμο, αλλά δεν δια­μέ­νει ο ίδιος μόνιμα στα νησί. Υπάρ­χουν μάλιστα παρά­πονα για το κόστος που καλού­νται να κατα­βά­λουν οι ασθε­νείς. «Oλοι αυτοί που έρχο­νται εδώ (σ.σ. στις δράσεις της «Ομάδας Αιγαίου») δεν έχουν την οικο­νο­μική δυνα­τό­τητα να πάνε στον ιδιώτη για εξε­τά­σεις», δια­μαρ­τύ­ρε­ται μια ηλι­κιω­μένη κυρία.

Στον διά­δρομο του Κέντρου Υγείας, που έχει μετα­βλη­θεί σε πολύ­βουη αίθουσα ανα­μο­νής, εκφρά­ζε­ται και η άλλη όψη. «Θα κόστιζε πολύ πιο ακριβά αν έπρεπε να πας στην Αθήνα», λέει μία άλλη κυρία σε συνο­μι­λή­τριά της που κι αυτή δια­μαρ­τυ­ρό­ταν. «Δεν θα έχει δουλειά για δύο μήνες ο ιδιώτης αν γίνουν οι εξε­τά­σεις». Τελικά, κατόπιν τηλε­φω­νι­κής συνεν­νό­η­σης με τον γιατρό, τον Δημήτρη Δημη­τρίου, έγιναν οι εξε­τά­σεις σε περι­στα­τικά που κρί­θη­καν επεί­γο­ντα.

«Εχω το εργα­στή­ριο στην Πάτμο τέσσερα χρόνια», λέει τηλε­φω­νικά στην «Κ» ο κ. Δημη­τρίου. «Είμαι εκεί κάθε βδομάδα και βλέπω γύρω στα 800 άτομα τον χρόνο – τους άπορους δωρεάν. Οταν έρχο­νται τρεις και τέσ­σε­ρις εθε­λο­ντι­κές ομάδες στο νησί και κάνουν εξε­τά­σεις, τα μισά από αυτά τα άτομα δεν θα έρθουν στο ιατρείο μου». «Είναι ούτως ή άλλως πολύ δύσκολο να δια­τη­ρείς ιατρείο σε μικρό νησί χωρίς αερο­δρό­μιο», προ­σθέ­τει, εκφρά­ζο­ντας τη λύπη του για το όλο επει­σό­διο.

Η απά­ντηση στο δίλημμα που προ­κύ­πτει –μπορεί να περιο­ρι­στεί η δωρεάν παροχή ιατρι­κών υπη­ρε­σιών από εθε­λο­ντές για χάρη ενός ιδιώτη, που όμως παρέχει κάτι ζωτικό σε μία δυσπρό­σιτη περιοχή;– πρέπει να λάβει υπόψη και την έλλειψη συντο­νι­σμού μεταξύ των δια­φο­ρε­τι­κών εθε­λο­ντι­κών φορέων, ο αριθμός των οποίων έχει αυξηθεί τα τελευ­ταία χρόνια. Στους Φούρ­νους, στα ιατρεία που είχαν στηθεί από την «Ομάδα Αιγαίου» δύο μέρες νωρί­τερα, η προ­σέ­λευση ήταν πολύ μειω­μένη σε σχέση με την προη­γού­μενη χρονιά. Ο λόγος ήταν ότι είχε έλθει στο νησί άλλη ΜΚΟ προ ολίγων ημερών.

Οι συνέ­πειες

Η «Ομάδα» απο­βι­βά­ζε­ται στη Θύμαινα και ετοι­μά­ζε­ται να μετα­φέ­ρει τον εξο­πλι­σμό της στο σημείο όπου θα στηθούν τα ιατρεία.

Η αδυ­να­μία συντο­νι­σμού, όπως παρα­δέ­χο­νται στην «Κ» μέλη της «Ομάδας Αιγαίου», οδηγεί σε ανα­πο­τε­λε­σμα­τική κατα­νομή της παρε­χό­με­νης βοή­θειας. Επιδρά, επίσης, αρνη­τικά στη δυνα­τό­τητα βιώ­σι­μης λει­τουρ­γίας ιδιω­τι­κών ιατρείων που έχουν ανοίξει σε ακρι­τικά νησιά.

Τον περα­σμένο Μάρτιο, το υπουρ­γείο Υγείας εξέδωσε ερμη­νευ­τική εγκύ­κλιο που επι­χει­ρεί να θέσει ένα πιο αυστηρό ρυθ­μι­στικό πλαίσιο για την παροχή εθε­λο­ντι­κών ιατρι­κών υπη­ρε­σιών. Ο Γιώργος Μακρής, αντι­πρό­ε­δρος Δ.Σ. της «Ομάδας Αιγαίου», ανα­φέ­ρει ότι καλώς μπήκε ένα πιο συγκε­κρι­μένο πλαίσιο, αλλά περι­γρά­φει γλαφυρά τη γρα­φειο­κρα­τική επι­βά­ρυνση που συνε­πά­γε­ται. «Μέχρι πρό­τι­νος στέλ­ναμε αίτημα στην υγειο­νο­μική περι­φέ­ρεια στην οποία υπά­γο­νταν τα νησιά τα οποία θα επι­σκε­πτό­μα­σταν, τέσσερις-πέντε σελίδες, λέγο­ντας ποιοι είμαστε, πού θα πάμε, και παρέ­χο­ντας τις εγκρί­σεις των οικείων ιατρι­κών συλ­λό­γων των νησιών. Η νέα εγκύ­κλιος έχει 16 κρι­τή­ρια, από τα συμ­φω­νη­τικά για τα βιο­χη­μικά και τα από­βλητα ώς τη μετα­φορά βιο­λο­γι­κού υλικού, την πιστο­ποί­ηση της καλής λει­τουρ­γίας του εξο­πλι­σμού και τις εγκρί­σεις των συλ­λό­γων των ίδιων των ιατρών που συμ­με­τέ­χουν. Τις εγκρί­σεις αυτές μετά πρέπει να τις εγκρί­νουν οι ιατρι­κοί σύλ­λο­γοι των νησιών που επι­σκε­πτό­μα­στε και όλες μαζί να κατα­τε­θούν στην αρμόδια ΥΠΕ! Το φετινό μας αίτημα έφτασε τις 140 σελίδες».

Ενα από τα 16 κρι­τή­ρια της νέας εγκυ­κλίου αφο­ρούσε τον προσ­διο­ρι­σμό του επι­στη­μο­νικά υπεύ­θυ­νου για τον σχε­δια­σμό και τον συντο­νι­σμό των δράσεων. Ο κλήρος για τον ρόλο αυτό έπεσε στον Κυριάκο Σταθάκη, ορθο­πε­δικό, βετε­ράνο δαμαστή των κυμάτων και παλιά καρα­βάνα της «Ομάδας Αιγαίου», που κλήθηκε να δια­χει­ρι­στεί και τους νέους περιο­ρι­σμούς στο είδος των δράσεων που επι­τρέ­πο­νται. «Κρίθηκε ότι κάποιες παρεμ­βα­τι­κές, εξει­δι­κευ­μέ­νες δράσεις μπορεί να έχουν κάποια συνέ­χεια, που δεν θα μπορεί να το χει­ρι­στεί ο αγρο­τι­κός γιατρός». Ο κ. Στα­θά­κης σημειώ­νει ότι ήταν «απα­ραί­τητο να μπουν κάποιες αρχές», αλλά ότι πρέπει να αφή­νε­ται περι­θώ­ριο και στην ιατρική κρίση όσον αφορά τις δράσεις.

Δωρεές… στον πάγο

Ο δωρη­θείς ακτι­νο­λο­γι­κός εξο­πλι­σμός, ασφαλής κάτω από τα σκε­πά­σματα, στο Κέντρο Υγείας Πάτμου.

Δίπλα στην είσοδο του Κέντρου Υγείας στην Πάτμο, υπό το άγρυπνο βλέμμα των Αγίων και των μαρ­μά­ρι­νων πλακών με ονόματα δωρητών, αδια­φανή καλύμ­ματα κρύβουν κάποια ογκώδη αντι­κεί­μενα, η φύση των οποίων δεν είναι αντι­λη­πτή διά γυμνού οφθαλ­μού. Καθώς φαί­νε­ται, ούτε οι αγαθές προ­θέ­σεις των δωρητών ούτε οι προ­σευ­χές έχουν φέρει το επι­θυ­μητό απο­τέ­λε­σμα: κάτω από το σελοφάν κρύ­βε­ται ακτι­νο­λο­γι­κός εξο­πλι­σμός, δωρεά των «Φίλων της Πάτμου», εδώ και του­λά­χι­στον δύο χρόνια.

«Πολλές φορές γίνο­νται δωρεές εξο­πλι­σμού –π.χ. ακτι­νο­λο­γι­κού– που απαι­τούν ειδικές εγκα­τα­στά­σεις για να στε­γα­στούν, αλλά και την πρό­σληψη εξει­δι­κευ­μέ­νου προ­σω­πι­κού, ανάγκες για τις οποίες δεν έχουν προ­βλε­φθεί κον­δύ­λια», εξηγεί στην «Κ» ο Στέ­φα­νος Χαν­δα­κάς, γυναι­κο­λό­γος και μέλος της «Ομάδας Αιγαίου». «Επίσης, π.χ., το να βάλεις ένα μαστο­γράφο σε ένα ακρι­τικό νησί έχει πολύ υψηλά λει­τουρ­γικά έξοδα – 10.000 ευρώ τον μήνα. Ποσό που μπορεί να μη δικαιο­λο­γεί­ται αν ο πλη­θυ­σμός του νησιού είναι πολύ μικρός».

Μια άλλη περί­πτωση είναι το ασθε­νο­φόρο του νησιού – επίσης προ­σφορά ιδιώτη. Ενας από τους λόγους που καθυ­στέ­ρησε να γίνει χρήση του, σύμφωνα με τον Αντώνη Γαμπιέρη, πρόεδρο της διοι­κού­σας επι­τρο­πής του Κέντρου Υγείας, αλλά και του δημο­τι­κού συμ­βου­λίου της Πάτμου, ήταν ότι δεν είχε κρα­τι­κές πινα­κί­δες. «Επρεπε να πάει στα αμα­ξο­στά­σια της αρμό­διας ΥΠΕ για να γίνουν όλες οι δια­δι­κα­σίες». Συνο­λικά, η γρα­φειο­κρα­τία κράτησε έξι-επτά μήνες, λέει, χαρα­κτη­ρί­ζο­ντας «υπερ­βο­λές» τα περί ενάμιση χρόνου που ανέ­φε­ραν άλλα μέλη του προ­σω­πι­κού. Αλλά, όπως παρα­δέ­χε­ται, και οι επτά μήνες είναι «πολύς καιρός».

Πηγή: Καθη­με­ρινή