Γ.Γ. του Συμβουλίου Δήμων και Περιφερειών της Ευρώπης: Παγίδα για την κυβερνησιμότητα η απλή αναλογική

Η Ελλάδα είναι το πλέον συγκε­ντρω­τικό κράτος της Ευρώπης, δηλώνει ο γενικός γραμ­μα­τέας του Συμ­βου­λίου Δήμων και Περι­φε­ρειών της Ευρώπης (CERM), Φρε­ντε­ρίκ Βαλιέ, που παρα­βρέ­θηκε στην Έκτακτη Γενική Συνέ­λευση της ΚΕΔΕ για τον «Κλει­σθένη Ι», το νομο­σχέ­διο του υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών για τη μεταρ­ρύθ­μιση στην Τοπική Αυτο­διοί­κηση, όπου κλήθηκε να σκια­γρα­φή­σει τους εκλο­γι­κούς νόμους και την εξέλιξη των κανόνων απο­κέ­ντρω­σης στα ευρω­παϊκά κράτη.

Στη συνέ­ντευξη, που παρα­χώ­ρησε στο περι­θώ­ριο της Γενικής Συνέ­λευ­σης, μιλά για τον αγώνα του Συμ­βου­λίου Δήμων και Περι­φε­ρειών της Ευρώπης απέ­να­ντι στην Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, προ­κει­μέ­νου να δια­τη­ρη­θούν οι πόροι Συνοχής, τους οποίους η Κομι­σιόν επι­θυ­μεί να μειώσει κατά 7%.

Η δια­τή­ρηση των πόρων στα σημε­ρινά επίπεδα είναι αδήριτη ανάγκη για τη διάσωση της κοι­νω­νι­κής συνοχής στην Ευρώπη, σημειώ­νει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και τονίζει την ανάγκη της απο­κέ­ντρωση αρμο­διο­τή­των προς τις περι­φε­ρεια­κές και τοπικές Αρχές, ειδικά στην εποχή της παγκο­σμιο­ποί­η­σης.

Ερ: Ως γενικός γραμ­μα­τέας του Συμ­βου­λίου Δήμων και Περι­φε­ρειών της Ευρώπης, ποιες παρεμ­βά­σεις κάνετε, προ­κει­μέ­νου να μην περι­κο­πούν οι πόροι Κοι­νω­νι­κής Συνοχής;

Απ: Πρό­κει­ται για ένα θέμα στην καρδιά της επι­και­ρό­τη­τας. Η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή έκανε προ­τά­σεις για το μελ­λο­ντικό σχέδιο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού μετά το 2020.

Αντι­δρά­σαμε πολύ έντονα για τη μείωση του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού του Ταμείου Κοι­νω­νι­κής Συνοχής, διότι προ­βλέ­πε­ται μείωση 7% των πόρων. Για εμάς αυτό είναι απα­ρά­δε­κτο.

Δεν μας έχουν κοι­νο­ποι­η­θεί ακόμη λεπτο­μέ­ρειες για τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό. Αυτό που γενικά ξέρουμε -και σας ενδιαφέρει- είναι ότι θα υπάρξει ενι­σχυ­μένη στήριξη για την Ελλάδα.

Όμως, εμείς θέλουμε να μη μειω­θούν τα κεφά­λαια Περι­φε­ρεια­κής Πολι­τι­κής για την Κοι­νω­νική Συνοχή στο σύνολο των Περι­φε­ρειών της Ευρώπης. Είμαστε στην αρχή της δια­δι­κα­σίας δια­πραγ­μα­τεύ­σεων που θα διαρ­κέ­σουν έξι μήνες και θα γίνουν με την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, τα κράτη-μέλη και το Ευρω­κοι­νο­βού­λιο για να κατα­λή­ξουμε στο πλαίσιο που θα υιο­θε­τη­θεί το 2020.

Σε κάθε περί­πτωση, παλεύ­ουμε να δια­τη­ρη­θούν τα διαρ­θρω­τικά κεφά­λαια του Ταμείου Συνοχής. Ειδι­κό­τερα για τις πιο μειο­νε­κτι­κές Περι­φέ­ρειες, τις περια­στι­κές ή απο­νο­μω­μέ­νες κοι­νό­τη­τες, αλλά και γενι­κό­τερα για όλες τις Περι­φέ­ρειες.

Προ­σέξτε! Οι πόροι αυτοί απο­τε­λούν το κομμάτι ευρω­παϊ­κής πολι­τι­κής που είναι κατε­ξο­χήν «ορατό» στους πολίτες, που επιδρά άμεσα στην καθη­με­ρι­νό­τητά τους. Εάν μειώ­σουμε τα χρήματα της πολι­τι­κής Συνοχής προς τις Περι­φέ­ρειες, μειώ­νουμε ακόμη περισ­σό­τερο τη συνοχή στην Ευρώπη. Και η μείωση της συνοχής στην Ευρώπη, είναι ό,τι λιγό­τερο έχουμε ανάγκη αυτήν την στιγμή.

Ερ: Μπο­ρείτε να μας πείτε κάποια στοι­χεία της επι­χει­ρη­μα­το­λο­γίας σας για να δια­τη­ρη­θούν τα κεφά­λαια Συνοχής;

Απ: Καταρ­χήν ζητάμε να ληφθεί υπόψη ο πλη­θω­ρι­σμός στις χώρες. Κατά δεύ­τε­ρον, ζητάμε να ληφθεί υπόψη το μετα­να­στευ­τικό. Διότι πολλοί δήμαρ­χοι έχουν δεσμευ­θεί σε μια πολι­τική υπο­δο­χής μετα­να­στών και προ­σφύ­γων, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων και δημάρ­χων σε κάποιες χώρες που έχουν το θάρρος να πράτ­τουν δια­φο­ρε­τικά από την επίσημη πολι­τική της κυβέρ­νη­σής τους.

Είναι υπο­χρέ­ωση των ευρω­παϊ­κών θεσμών να εγγυ­η­θούν τους απα­ραί­τη­τους πόρους για τη φιλο­ξε­νία και την ένταξη των προ­σφύ­γων, ώστε οι πόλεις στη συνέ­χεια να μπορούν να εγγυ­η­θούν τις ανα­γκαίες δημό­σιες υπη­ρε­σίες.

Ερ: Στην ομιλία σας υπο­στη­ρί­ξατε την ενι­σχυ­μένη ανα­λο­γική. Η απλή ανα­λο­γική, ως εκλο­γικό σύστημα, ενι­σχύει ή όχι την Τοπική Αυτο­διοί­κηση;

Απ: Η απλή ανα­λο­γική, όταν εκφρά­ζε­ται ως ευαι­σθη­σία μιας κυβέρ­νη­σης να εκπρο­σω­πη­θούν όλες τις τάσεις, είναι κάτι θετικό. Ενι­σχύει το δημο­κρα­τικό αίσθημα στους δημότες, καθώς επι­τρέ­πει να εκφρα­σθεί η πλειο­ψη­φία των αντι­πο­λι­τευό­με­νων.

Πρέπει, όμως, να βρούμε ένα σύστημα που θα δια­σφα­λί­ζει την κυβερ­νη­σι­μό­τητα. Διότι, εάν δεν δημιουρ­γη­θούν συν­θή­κες που να δια­σφα­λί­ζουν κυβερ­νη­σι­μό­τητα στον δήμο, τότε δεν επι­τρέ­πουμε στην κοι­νό­τητα να ανα­πτυ­χθεί, να υιο­θε­τή­σει την πολι­τική δράση που θα επι­φέ­ρει ανά­πτυξη.

Με αυτήν την έννοια, η απλή ανα­λο­γική είναι παγίδα. Διότι δημιουρ­γεί τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις, ώστε μια τοπική μειο­ψη­φία να επι­βάλ­λει θέσεις, κόντρα στην τοπική πλειο­ψη­φία.

Υπάρχει ο κίν­δυ­νος -το τόνισε και ο πρό­ε­δρος Πατούλης- να επι­στρέ­ψουμε να κυριαρ­χή­σει το πελα­τειακό κράτος, όπου ο καθένας θα δια­πραγ­μα­τεύ­ε­ται με προ­σω­πικά ανταλ­λάγ­ματα.

Για αυτό πρέπει να δημιουρ­γη­θεί ένα σύστημα που να επι­τρέ­πει τη σταθερή πλειο­ψη­φία και συγ­χρό­νως να δίνει τη δυνα­τό­τητα στις μειο­ψη­φίες να εκφρα­σθούν. Αυτό, για μένα, είναι δυνατόν μόνον με ένα σύστημα ενι­σχυ­μέ­νης ανα­λο­γι­κής.

Για παρά­δειγμα, στη Γαλλία, έχουμε ένα σύστημα όπου στον πρώτο γύρο οι μισές θέσεις κατα­νέ­μο­νται στην πλειο­ψη­φία και στον δεύτερο γύρο, μέσα από συγ­χω­νεύ­σεις και συνερ­γα­σίες, οι υπό­λοι­πες μισές μοι­ρά­ζο­νται με το σύστημα της κατα­νο­μής.

Ερ: Η απο­κέ­ντρωση αρμο­διο­τή­των ωφελεί ή όχι την τοπική ανά­πτυξη;

Απ: Πέρα από την πρα­κτική εμπει­ρία, προ­σπα­θούμε να απο­δεί­ξουμε και επι­στη­μο­νικά ότι η απο­κέ­ντρωση αρμο­διο­τή­των ωφελεί την τοπική δια­κυ­βέρ­νηση. Εργα­ζό­μα­στε με πανε­πι­στη­μια­κούς γι’ αυτό.

Το πρώτο συντρι­πτικό επι­χεί­ρημα υπέρ της απο­κέ­ντρω­σης είναι ότι ο κάθε δήμαρ­χος γνω­ρί­ζει την περιοχή του και έχει συμ­μά­χους του, στην προ­σπά­θεια για τοπική ανά­πτυξη, τους ντό­πιους, τους επι­χει­ρη­μα­τίες, τις συν­δι­κα­λι­στι­κές ενώσεις, τους εργα­ζό­με­νους. Δεν είναι δυνατόν, πλέον, να απο­φα­σί­ζει η Αθήνα για το τί θα συμ­βαί­νει στη Ρόδο ή οπου­δή­ποτε άλλου στην Ελλάδα…

Μέχρι τη δεκα­ε­τία του 1980, η Γαλλία ήταν μια χώρα συγκε­ντρω­τική. Ο,τι επέ­τρεψε στη συνέ­χεια την τοπική ανά­πτυξη, ήταν η απο­κέ­ντρωση. Σε εμάς είναι σαφές ότι μια απο­κε­ντρω­μένη κοι­νω­νία αξιο­ποιεί με τον καλύ­τερο τρόπο το δημο­κρα­τικό, κοι­νω­νικό και ανθρώ­πινο κεφά­λαιό της.

Αλλά, υπάρχει και το παρά­δειγμα των πλέον ανε­πτυγ­μέ­νων κρατών στον κόσμο, που έχουν απο­κε­ντρώ­σει τις αρμο­διό­τη­τες της δια­κυ­βέρ­νη­σης σε πολύ μεγάλο βαθμό και έτσι έχουν δώσει στις περιο­χές τη δυνα­τό­τητα να δημιουρ­γή­σουν ανα­πτυ­ξια­κές συν­θή­κες.

Δείτε πως είναι οργα­νω­μέ­νες χώρες, όπως η Σουηδία και η Αυστρία. Είναι πασι­φα­νές ότι η απο­κέ­ντρωση συνει­σέ­φερε στην επι­τυ­χία αυτών των χωρών.

Ερ: Ποια βήματα θεω­ρείτε ότι πρέπει να κάνει η Ελλάδα, προ­κει­μέ­νου να φθάσει τον ευρω­παϊκό «μέσο όρο» στο θέμα της Τοπικής Δια­κυ­βέρ­νη­σης;

Απ: Το πρώτο μονο­πάτι που πρέπει να δια­νύ­σουμε στην Ελλάδα είναι ο διά­λο­γος. Να δημιουρ­γή­σουμε τις συν­θή­κες για έναν πραγ­μα­τικό διάλογο ανάμεσα στο Κράτος, τις Περι­φέ­ρειες και τις Κοι­νό­τη­τες, ώστε να προ­κύ­ψει ένα σύστημα κατάλ­ληλο για την Ελλάδα. Το σύστημα δεν μπορείς να το αντι­γρά­ψεις.

Αλλά το βέβαιο είναι ότι η Ελλάδα είναι μια εξαί­ρεση στην Ευρώπη, καθώς είναι το πιο συγκε­ντρω­τικό κράτος στην Ευρώπη. Πρέπει να βάλουμε σε λει­τουρ­γία ένα σύστημα, το οποίο προ­ο­δευ­τικά θα απο­δώ­σει αρμο­διό­τη­τες στους δήμους, θα μετα­βι­βά­σει την εθνική εξουσία στο τοπικό επίπεδο. Και όταν θα μετα­φερ­θούν οι αρμο­διό­τη­τες, θα μετα­φερ­θούν και οι χρη­μα­το­δο­τι­κοί πόροι.

Ερ: Η ισχυ­ρο­ποί­ηση της τοπι­κό­τη­τας σε ένα ρευστό παγκο­σμιο­ποι­η­μένο περι­βάλ­λον συμ­βάλ­λει ώστε να δημιουρ­γη­θεί ένα σταθερό σημείο ανα­φο­ράς στους ανθρώ­πους;

Απ: Το 1992 στη Διά­σκεψη του Ρίο υπήρχε ένα σύνθημα που έλεγε: «Ενερ­γεί­στε τοπικά και σκε­φθείτε παγκό­σμια». Όμως, σήμερα με την παγκο­σμιο­ποί­ηση, έχουμε φθάσει σχεδόν στην απέ­να­ντι όχθη. Ενερ­γούμε με όρους παγκο­σμιο­ποί­η­σης, όπως στη Διά­σκεψη του Παρι­σιού για το Κλίμα, και στη συνέ­χεια αυτοί οι στόχοι πρέπει να υλο­ποι­η­θούν τοπικά π.χ. στην Αθήνα που πρέπει μόνη της να σκεφθεί τις λύσεις.

Η παγκο­σμιο­ποί­ηση, από μόνη της, επι­βάλ­λει την ανάγκη να δημιουρ­γή­σουμε τοπικές συν­θή­κες, ώστε να απα­ντάμε στα δια­κυ­βεύ­ματα του πραγ­μα­τι­κού κόσμου. Είτε όσον αφορά στο κλίμα, είτε όσον αφορά στην ανά­πτυξη, στην μείωση των ανι­σο­τή­των, είτε στους στόχους της βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης.

Είναι χαρα­κτη­ρι­στι­κός ο απο­φα­σι­στι­κός ρόλος των πόλεων, όπως έχει σαφώς ανα­γνω­ρι­σθεί από τα Ηνωμένα Έθνη, καθώς από τους 17 στόχους της βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης, οι 15 αφορούν τοπικές δράσεις.

Είναι φανερό ότι όσο περισ­σό­τερο έχουμε περιο­χές που κατα­φέρ­νουν να απα­ντή­σουν στις προ­κλή­σεις της εποχής, τόσο περισ­σό­τερο θα μπο­ρούμε να απα­ντάμε στα παγκό­σμια δια­κυ­βεύ­ματα.

Η αλλαγή του κλί­μα­τος, η παγκο­σμιο­ποί­ηση, το μετα­να­στευ­τικό, η μείωση των ανι­σο­τή­των είναι προ­κλή­σεις που δεν μπορούν να απα­ντη­θούν χωρίς την απο­φα­σι­στική δέσμευση των πόλεων και των κοι­νο­τή­των. Αυτή είναι μια πεποί­θηση που έχουμε και μπο­ρούμε να τη βλέ­πουμε καθη­με­ρινά.

Για παρά­δειγμα, όσον αφορά στο θέμα της μετα­νά­στευ­σης, ζούμε το δράμα των χωρών που δέχο­νται τους μετα­νά­στες και τους πρό­σφυ­γες, που συχνά δεν έχουν τους πόρους για να δια­σφα­λί­σουν τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις δια­χεί­ρι­σης του ζητή­μα­τος με ασφά­λεια. Το βλέ­πουμε και στην Ελλάδα.

Στις περιο­χές όπου η κατά­σταση είναι καθη­με­ρινά δρα­μα­τική, είναι οι άνθρω­ποι σε τοπικό επίπεδο που καλού­νται να δια­χει­ρι­σθούν το θέμα. Η ευθύνη άμεσης δια­χεί­ρι­σης δεν είναι σε κεντρικό, αλλά σε τοπικό επίπεδο.

^{Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ}