“Τουρισμός στο Ν. Αιγαίο: Προς ένα πολυεπίπεδο μοντέλο διακυβέρνησης”

Της Ελευ­θε­ρίας Φτα­κλάκη

Κατά την παρέμ­βαση μου στο 13^ο Περι­φε­ρειακό Συνέ­δριο για την Παρα­γω­γική Ανα­συ­γκρό­τηση με θέμα «Νότιο Αιγαίο: Ένα Ανα­πτυ­ξιακό Οικο­σύ­στημα», και πιο συγκε­κρι­μένα στη Συνε­δρία για τον Του­ρι­σμό (Ρόδος, 17.4.2018), εστίασα ακριβώς στην φύση του του­ρι­σμού ως αντι­κεί­μενο ουσια­στι­κής πολι­τι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας (με σχε­δια­σμό και εφαρ­μογή) και όχι μόνο ως σύνολο δράσεων προ­βο­λής και δημο­σίων σχέσεων.

Ανα­φέρ­θηκα στην ανάγκη δια­μόρ­φω­σης ενός νέου μοντέ­λου του­ρι­στι­κής δια­κυ­βέρ­νη­σης, πολυ­ε­πί­πεδο, πολυ­συμ­με­το­χικό και πολυ­πα­ρα­γο­ντικό, στο οποίο θα μετέ­χουν όλοι οι δρώντες (κεντρική διοί­κηση, τοπική αυτο­διοί­κηση πρώτου και δεύ­τε­ρου βαθμού, κοι­νω­νι­κοί εταίροι και συνο­μι­λη­τές, κλπ) οι οποίοι θα συν­δια­μορ­φώ­νουν το περιε­χό­μενο των δημό­σιων επι­λο­γών στο πεδίο του του­ρι­σμού, συμ­βάλ­λο­ντας ο καθένας με την οπτική του, την τεχνο­γνω­σία του και τις εμπει­ρίες του.

Παράλ­ληλα ανέ­δειξα μια συχνά παρα­βλε­πό­μενη, αλλά ιδιαί­τερη κρίσιμη, διά­σταση του Του­ρι­σμού, τη λει­τουρ­γία του ως μια ήπια μορφή ισχύος στο διεθνές περι­βάλ­λον που μπορεί να συμ­βάλ­λει στην προ­ώ­θηση, σε θετικό κλίμα, των θέσεων της χώρας μας. Η Του­ρι­στική Διπλω­μα­τία απο­τε­λεί, για πολλές χώρες, βασικό μηχα­νι­σμό υπο­στή­ρι­ξης των εθνικών αιτη­μά­των τους και δεν είναι δυνατόν για τη χώρα μας, έναν από τους σημα­ντι­κό­τε­ρους του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς σε παγκό­σμιο επίπεδο, αυτή η διά­σταση να παρα­γνω­ρί­ζε­ται…

Η του­ρι­στική πολι­τική πρέπει να σχε­διά­ζετε και να ανα­πτύσ­σετε με όρους τοπικής  κλί­μα­κας με έργα και δράσεις μικρής και μεσαίας κλί­μα­κας και όχι φαρα­ω­νι­κές υπο­δο­μές και ‘γκράντε’ άυλες δράσεις που εξυ­πη­ρε­τούν μόνο επι­κοι­νω­νια­κές πρα­κτι­κές μιας ξεπε­ρα­σμέ­νης αντί­λη­ψης.

Για το Ν.Αιγαίο, το ζητού­μενο είναι η δημιουρ­γία της νησιω­τι­κής ταυ­τό­τη­τας του κάθε προ­ο­ρι­σμού με ‘έξυπνες’ δράσεις που θα εδρά­ζο­νται στην αρχή της επι­κου­ρι­κό­τη­τας και ανα­λο­γι­κό­τη­τας.  Η συνερ­γα­σία, οι συνέρ­γειες και ο συντο­νι­σμός των δράσεων μεταξύ όλων των επι­πέ­δων δια­κυ­βέρ­νη­σης είναι περισ­σό­τερο από ποτέ επι­βε­βλη­μένο. Ο του­ρι­σμός απο­τε­λεί το πεδίο που ενώνει δυνά­μεις και αποζητά συνερ­γα­σίες και όχι απο­κλει­σμούς και  εγω­κε­ντρι­σμούς.

Σαφώς μια ολο­κλη­ρω­μένη του­ρι­στική πολι­τική έχει ως απα­ραί­τητη προ­ϋ­πό­θεση την ανα­γκαιό­τητα δια­μόρ­φω­σης ενός ολο­κλη­ρω­μέ­νου πλαι­σίου μηχα­νι­σμών και υπο­δο­μών που θα υπο­στη­ρί­ξουν την επι­χει­ρη­μα­τική και τη διπλω­μα­τική λει­τουρ­γία του Του­ρι­σμού, με χαρα­κτη­ρι­στικά παρα­δείγ­ματα την οργά­νωση και επα­να­λει­τουρ­γία του Παρα­τη­ρη­τη­ρίου Βιώ­σι­μου Του­ρι­σμού στο Ν.Αιγαίο, τη επα­να­λει­τουρ­γία του Περι­φε­ρεια­κού Συμ­βου­λίου Του­ρι­σμού και την ενερ­γο­ποί­ηση για τη δημιουρ­γία Φορέων Δια­χεί­ρι­σης Προ­ο­ρι­σμών (DMOs) ανά  προ­ο­ρι­σμό ή σύμπλεγμα προ­ο­ρι­σμών, ειδικά για τα μικρά νησιά.

Ο Του­ρι­σμός δεν είναι μόνο δημό­σιες σχέσεις και επι­κοι­νω­νία! Είναι μια ολο­κλη­ρω­μένη πολι­τική που απαιτεί δομές, μηχα­νι­σμούς κατα­γρα­φής και φορέα δια­χεί­ρι­σης του  προ­ϊ­ό­ντος .

Μιλάμε για την επι­μή­κυνση της του­ρι­στι­κής περιό­δου, τη δημιουρ­γία νέων προ­ϊ­ό­ντων, ανά­πτυξη εναλ­λα­κτι­κών μορφών του­ρι­σμού με στόχο την προ­σέλ­κυση του­ρι­στών με μεγα­λύ­τερα εισο­δή­ματα , όμως στο δια ταύτα τι έχει επι­τευ­χθεί απ ‘ όλα αυτά; Μόνο αριθ­μη­τι­κές  αφίξεις επι­σκε­πτών που όμως δεν δια­φο­ρο­ποιούν σε τίποτα το προϊόν με ποιο­τικά χαρα­κτη­ρι­στικά. Οι τοπικές οικο­νο­μίες δεν έχουν τα ανάλογα οφέλη που θα έπρεπε να έχουν από τις εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες αφίξεις των επι­σκε­πτών. Ενώ, αντι­θέ­τως έχουμε μεγάλη επι­βά­ρυνση του φυσικού και δομη­μέ­νου περι­βάλ­λο­ντος και ανάγκη για νέες υπο­δο­μές ( αερο­δρό­μια, λιμάνια, ΧΥΤΙ,  κα) Άρα, τελικά είναι  δυσα­νά­λογα και άνισα τα μεγέθη μεταξύ προ­σφο­ράς και ζήτησης στην τοπική οικο­νο­μία.

Επίσης, για να μπο­ρούμε να μιλάμε για ολο­κλη­ρω­μένη του­ρι­στική πολι­τική με όρους αντα­γω­νι­σμού, πρέπει να αντι­με­τω­πι­στούν όλα  τα αντι­κει­με­νικά εμπόδια που πλήτ­τουν την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος μας. Πρέπει σε κάθε περί­πτωση να επα­νε­ξε­τα­στεί η επα­να­φορά του ειδικού καθε­στώ­τος του ΦΠΑ για τα νησιά του Αιγαίου ως conditio sine qua non για την ενί­σχυση της υπο­στή­ρι­ξης της του­ρι­στι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας στην περιοχή μας (κάτι που πρό­σφατα η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή δήλωσε ότι είναι εφικτό σύμφωνα με την σχετική νομο­θε­σία της ΕΕ), και να μην συμ­ψη­φί­ζε­ται με την εφαρ­μογή του μετα­φο­ρι­κού ισο­δύ­να­μου (Μ.Ι.). Είναι δυο δια­φο­ρε­τικά πράγ­ματα και σαφώς και το Μ.Ι. είναι καλο­δε­χού­μενο στα νησιά μας.

Ανα­γκαία προ­ϋ­πό­θεση η δια­σφά­λιση ενός στα­θε­ρού φορο­λο­γι­κού περι­βάλ­λο­ντος χωρίς αιφ­νι­δια­σμούς  με κίνητρα που θα στη­ρί­ζει κάθε επι­χει­ρη­μα­τία που άμεσα ή έμμεσα μετέχει σε αυτό που ονο­μά­ζουμε «του­ρι­στική βιο­μη­χα­νία» (π.χ. ξενο­δο­χεία, εστίαση, εμπόριο, κλπ), η κατάρ­γηση του τελείως εχθρι­κού προς την ξενο­δο­χειακή επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα τέλους δια­νυ­κτέ­ρευ­σης (Φόρος Δια­μο­νής) ως μέτρου που πλήττει καίρια τον τομέα αυτόν, κλπ.   Με μέτρα που να ενι­σχύ­ουν την απα­σχό­ληση και φυσικά τα εισο­δή­ματα των εργα­ζο­μέ­νων στον χώρο.

Ο Του­ρι­σμός απο­τε­λεί ένα πεδίο πολι­τι­κής στο οποίο η Ελλάδα – και το Νότιο Αιγαίο εντός αυτής – πρέπει να δημιουρ­γούν τις εξε­λί­ξεις και να μην τις ακο­λου­θούν…

Ελευ­θε­ρία Φτα­κλάκη

Περι­φε­ρεια­κός Σύμ­βου­λος Ν.Αιγαίου

τ.αντι­πε­ρι­φε­ρειάρ­χης του­ρι­σμού