Γιάννης Ρέτσος: Η Ελλάδα πολύ ώριμη για επενδύσεις, υπάρχει εκδηλωμένο ενδιαφέρον

Βρι­σκό­μα­στε στο κατώφλι του 2018 και οι προσ­δο­κίες πρέπει να έχουν επα­λη­θευ­τεί για το 2017. Συμ­φω­νείτε ότι κινεί­ται καλύ­τερα ο του­ρι­σμός;

Ο του­ρι­σμός κινεί­ται ανοδικά από το 2013 και μετά. Χρόνο με τον χρόνο, στα βασικά μεγέθη, στις αφίξεις και τα έσοδα, κατα­γρά­φο­νται αλλε­πάλ­ληλα ρεκόρ. Θυμίζω ότι, το προη­γού­μενο διά­στημα πριν την κρίση, το 2008 είχε προη­γη­θεί μια περί­ο­δος μεγάλης πτώσης και ύφεσης, και είναι χρήσιμο να τονί­σουμε ότι ξεκι­νή­σαμε από πολύ χαμηλά με βασικό εργα­λείο μάρ­κε­τινγκ τις μειω­μέ­νες τιμές στα ξενο­δο­χεία. Σε κάθε περί­πτωση να κρατάμε ως θετικό ότι ο του­ρι­σμός όχι μόνο άντεξε, αλλά δια­φο­ρο­ποι­ή­θηκε από την πτωτική τάση που χαρα­κτή­ρισε τους υπό­λοι­πους τομείς της οικο­νο­μίας δεί­χνο­ντας όχι μόνο ότι είναι ένας τομέας με προ­ο­πτι­κές ανά­πτυ­ξης, αλλά κυρίως ότι η Ελλάδα μπορεί να βασίσει πάνω του και την έξοδό της από την κρίση και την επι­στροφή πια στην ανά­πτυξη. Έτσι, εμείς ως του­ρι­στι­κοί επαγ­γελ­μα­τίες και εκπρό­σω­ποι του ΣΕΤΕ, σε αυτό το σημείο καμπής, έχουμε την ευθύνη και την υπο­χρέ­ωση να δια­μορ­φώ­σουμε στρα­τη­γική ώστε να απο­τε­λέ­σει ο του­ρι­σμός  βασικό πυλώνα της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας σε βάθος χρόνου και όχι να είναι μια ευτυχής συγκυ­ρία λίγων ετών.

Ξεκι­νώ­ντας από έναν του­ρι­σμό με 15 εκατ. αφίξεις, σχεδόν τον διπλα­σιά­σαμε, ώστε να μιλάμε σήμερα για 30 εκατ. Τελικά, πόσα είναι τα έσοδα;

Μέσα σε βάθος περίπου μιας δεκα­ε­τίας ενώ διπλα­σιά­σαμε τις αφίξεις, τα έσοδά μας αυξή­θη­καν κάπου στο 40% -50%, νούμερο χαμηλό που μας προ­βλη­μα­τί­ζει δια­χρο­νικά. Αυτό οφεί­λε­ται σε πολλούς λόγους, όχι μόνο εσω­τε­ρι­κούς αλλά και εξω­γε­νείς. Για παρά­δειγμα, η ύφεση που παρα­τη­ρή­θηκε στην Ευρώπη και τον υπό­λοιπο κόσμο από το 2008 και μετά, άλλαξαν τις συνή­θειες των ταξι­διω­τών, μείωσαν τη μέση διάρ­κεια των δια­κο­πών τους, αυξή­θηκε η αντα­γω­νι­στι­κό­τητα μεταξύ προ­ο­ρι­σμών, με συνέ­πεια οι τιμές να πέφτουν και φυσικά υπάρ­χουν πολλοί άλλοι παρά­γο­ντες, που αξίζει να τους μελε­τή­σουμε κάποια στιγμή. Έχοντας αυξήσει τις αφίξεις περίπου στα 30 εκατ. προ­φα­νώς προσ­δο­κάς και πολύ περισ­σό­τερα έσοδα που τώρα θεωρώ ότι θα πλη­σιά­σουν τα 14,5 δισε­κα­τομ­μύ­ρια.

Συγκλί­νει η γνώμη του ΣΕΤΕ με εκείνη του Υπουρ­γείου Του­ρι­σμού; Διότι παρα­τη­ρή­σαμε τα τελευ­ταία χρόνια μια διά­σταση απόψεων. Ενώ εσείς λέτε ότι είμαστε στο πλην η κυρία Κου­ντουρά κάνει λόγο για λάθος μετρή­σεις, λάθος στοι­χεία λέγο­ντας ότι είμαστε στο συν.

Το βασικό πρό­βλημα είναι ότι δεν έχουμε στα­τι­στικά στοι­χεία, σαν στοι­χείο εσόδων του­ρι­σμού. Υπάρχει μόνο η Έρευνα Συνόρων που διε­νερ­γεί­ται από την Τράπεζα της Ελλάδας όπως και στα υπό­λοιπα κράτη της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης. Ωστόσο, χρόνο με το χρόνο, αλλά­ζουν οι τάσεις στο πως δια­φο­ρο­ποιεί­ται το δείγμα, πως σταθ­μί­ζε­ται, και αυτές είναι λεπτο­μέ­ρειες που τον του­ρι­σμό δεν πρέπει να τον ενδια­φέ­ρουν. Εν πάσει περι­πτώ­σει, εμείς θεω­ρούμε θετικό ότι έσοδα είναι αυξη­τικά, από την άλλη παρα­τη­ρούμε ότι τα βασικά μεγέθη που μειώ­νο­νται, που είναι η μέση παρα­μονή και η μέση κατα­νά­λωση, κοιτάμε τι μπο­ρούμε να κάνουμε εμείς ως ιδιώτες, και που μπορεί η Πολι­τεία να συνει­σφέ­ρει, διότι όλα αυτά αφορούν συνέρ­γειες που δεν μπορούν να λει­τουρ­γή­σουν ανε­ξάρ­τητα. Είμαστε σε μία κρίσιμη φάση και το ζητού­μενο είναι πώς θα κατα­στρώ­σουμε την στρα­τη­γική μας ώστε να έχουμε αύξηση εσόδων μελ­λο­ντικά και πώς αυτό θα δια­χυ­θεί στην ελλη­νική κοι­νω­νία.

Μιλάμε για έναν πολύ σημα­ντικό τομέα διότι ο του­ρι­σμός απα­σχο­λεί το ένα τέταρτο του δυνα­μι­κού της χώρας. Ποια είναι η σχέση με το ανθρώ­πινο δυνα­μικό; Θέλουμε περισ­σό­τε­ρους Έλληνες;

Με τη ραγδαία αύξηση της ανερ­γίας και με την αντί­στοιχη οριακή αύξηση της απα­σχό­λη­σης στον του­ρι­σμό, και ειδικά στους μήνες αιχμής Απρι­λίου – Οκτω­βρίου, όντως έχει φθάσει να δίνει μία στις τέσ­σε­ρις θέσεις ο του­ρι­σμός. Σαφώς και θέλουμε περισ­σό­τε­ρους καταρ­τι­σμέ­νους Έλληνες. Ένας στους τρεις νέους που καταρ­τί­ζο­νται βρί­σκουν μόνιμη δουλειά,  την στιγμή που στους άλλους τομείς το ίδιο ποσοστό μετά βίας αγγίζει το 8%. Βέβαια, μόλις πέρσι είδαμε τις πρώτες σχολές τρι­το­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης. Εμείς από την πλευρά μας, ως ΣΕΤΕ, στη­ρί­ζουμε πάνω από 60 σεμι­νά­ρια δεξιο­τή­των ετησίως, και το σχολείο Του­ρι­σμού της Καλα­μά­τας και ανα­λά­βαμε το voucher. Ο του­ρι­σμός είναι ο μόνος κλάδος που δια­τη­ρεί ακόμα τις συλ­λο­γι­κές συμ­βά­σεις και οι αμοιβές, σύμφωνα με τα περσινά στοι­χεία του ΙΚΑ, λένε ότι ο μέσος μισθός δια­μορ­φώ­θηκε στα 1000€ μηνιαίως.  ΄

Ποια όμως είναι η συνει­σφορά του του­ρι­σμού στο ΑΕΠ της χώρας;

Έχει φτάσει στο 20% του ΑΕΠ, μαζί τους πολ­λα­πλα­σια­στές που χρη­σι­μο­ποιού­νται στον υπο­λο­γι­σμό -γιατί δεν είναι μόνο τα απευ­θείας έσοδα, αλλά και η διάχυση τους- και οι μελέτες δεί­χνουν ότι μπορεί στα επόμενα χρόνια να φτάσει ως και το 27%. Εδώ να σημειώσω, ότι δεν θα είναι επι­τυ­χία να φτάσει στο 27% με στα­θε­ρο­ποι­η­μένο το ΑΕΠ στα σημε­ρινά επίπεδα της χώρας, αλλά με το ΑΕΠ να αυξά­νε­ται, γιατί αυτό σημαί­νει ότι θα έχει συμπα­ρα­σύ­ρει αντί­στοιχα και άλλους τομείς της οικο­νο­μίας και απ’ όσο ξέρουμε σε καμία χώρα του κόσμου δεν υπάρχει καλό μοντέλο ανά­πτυ­ξης το οποίο να βασί­ζε­ται μόνο σε μία δρα­στη­ριό­τητα.

Και μια που λέμε για ανά­πτυξη και οικο­νο­μία, βλέ­πουμε ότι οι επεν­δύ­σεις δεν γίνο­νται όπως γίνο­νταν τα προη­γού­μενα χρόνια. Έχουμε ακούσει ότι πολλές επεν­δύ­σεις είναι στα συρ­τά­ρια και ανα­μέ­νουν έγκριση. Εσείς τι ενδεί­ξεις έχετε, τι γίνεται με το  χωρο­τα­ξικό, επεν­δύ­σεις γίνο­νται;

Η Ελλάδα είναι πολύ ώριμη αυτή τη στιγμή για επεν­δύ­σεις και υπάρχει εκδη­λω­μένο επεν­δυ­τικό ενδια­φέ­ρον. Ευνοούν και οι γεω­πο­λι­τι­κές συγκυ­ρίες. Έχουμε σε εξέλιξη μεγάλες επεν­δύ­σεις, όπως το Ελλη­νικό, η Κασ­σιόπη στην Κέρκυρα. Υπάρ­χουν, όμως, τρία μεγάλα προ­βλή­ματα που απα­σχο­λούν τους επί­δο­ξους επεν­δυ­τές. Τα δύο είναι δια­χρο­νικά, το τρίτο εσχάτως έχει προ­κύ­ψει. Το πρώτο είναι η έλλειψη χωρο­τα­ξι­κού σχε­δια­σμού, το δεύτερο είναι η πολύ μεγάλη καθυ­στέ­ρηση στην απονομή της δικαιο­σύ­νης που μπορεί να καθυ­στε­ρή­σει πάρα πολύ μια επέν­δυση, που είτε έχει αρχίσει είτε προ­σπα­θεί να αρχίσει, και το τρίτο είναι η υπερ­φο­ρο­λό­γηση, διότι τα τελευ­ταία χρόνια η Ελλάδα έχει το πιο βεβα­ρη­μένο του­ρι­στικό προϊόν από άποψη ΦΠΑ, φόρου στα ακίνητα, αλλά και με το νέο φόρο δια­μο­νής.

Ο φόρος δια­μο­νής πως θα περάσει στον κόσμο;

Θα τον επι­βα­ρυν­θεί ο επι­σκέ­πτης με ό,τι αυτό συνε­πά­γε­ται. Θα ενη­με­ρω­θεί επι­σή­μως ότι πλη­ρώ­νει για το δημόσιο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό της χώρας και δεν νομίζω ότι κανείς θα το κάνει αυτό με ευχα­ρί­στηση. Ακούω συχνά ότι επι­βάλ­λε­ται και σε άλλες πόλεις του κόσμου, όμως εκεί δεν είναι φόρος, είναι τέλος. Ανα­φέ­ρο­νται συχνά παρα­δείγ­ματα όπως η Ρώμη, το Μιλάνο. Εκεί το τέλος είναι της πόλης και τα χρήματα πάνε στην ευταξία της, κάτι που λει­τουρ­γεί αντα­πο­δο­τικά για τον του­ρί­στα.

Να αλλά­ξουμε λίγο κλίμα. Με δεδο­μένο ο λεγό­με­νος ποιο­τι­κός του­ρι­σμός είναι στόχος και ότι Ελλάδα έχει ένα του­ρι­στικό προϊόν που μπορεί να τον υπο­στη­ρί­ξει τι δρόμο έχει να δια­νύ­σει;

Ο, στόχος ποιό­τη­τας του του­ρι­σμού, είναι πλέον μια ολι­στική υπόθεση. Η εξέλιξη των πραγ­μά­των σε παγκό­σμιο επίπεδο, η εκπαί­δευση του ταξι­διώτη, η δυνα­τό­τητά του να επι­λέ­γει ανάμεσα σε προ­ο­ρι­σμούς με μικρές τιμο­λο­για­κές δια­φο­ρές, τον έχει κάνει πολύ πιο απαι­τη­τικό. Αναζητά την εμπει­ρία, άρα η ποιό­τητα έχει πάρα πολλές παρα­μέ­τρους. Έχει να κάνει δημό­σιες υπο­δο­μές, με την εστίαση με το κατά­λυμα με την ίδια την κοι­νω­νία, με τον πολι­τι­σμό και με τον τρόπο που παρέ­χε­ται. Για να επι­τευ­χθεί απαι­τού­νται μεγάλες εργα­σίες και συνέρ­γειες και πρώτα απ’ όλα να κατα­λά­βει ο ίδιος ο Έλληνας πολίτης και η τοπική κοι­νω­νία πόσο σημα­ντικό είναι να συμ­με­τέ­χεις στην δημιουρ­γία ενός ποιο­τι­κού προ­ϊ­ό­ντος. Δύσκολα θα πείσεις την οποια­δή­ποτε κυβέρ­νηση να κάνει πρώτη αυτή τα σωστά βήματα. Οπότε το κινούμε ιδιω­τικά. Ήδη από τον Ιούνιο με τον ΣΕΤΕ έχουμε πάει σε 11 περιο­χές της Ελλάδος για να εργα­στούμε προς αυτή την κατεύ­θυνση.\

Στην Ελλάδα κινού­μα­στε με δύο ταχύ­τη­τες, μία η νησιω­τική και μία η ηπει­ρω­τική, με το γνωστό πρό­βλημα της επο­χι­κό­τη­τας να είναι ακόμα πιο έντονο στην ηπει­ρω­τική. Εσείς, ως ΣΕΤΕ, στο­χεύ­ετε στο να αλλά­ξετε την πορεία αυτή;

Αυτή είναι η βασική μας στό­χευση όταν μιλάμε για δια­σύν­δεση του προ­ϊ­ό­ντος και με άλλους τομείς. Είναι οι τρόποι για να φέρεις και περισ­σό­τερο κόσμο. Και δεν είναι μόνο δύο οι ταχύ­τη­τες, αλλά πολύ περισ­σό­τε­ρες, διότι υπάρ­χουν δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις ακόμα και εντός της ηπει­ρω­τι­κής Ελλάδας. Αυτό βέβαια δεν είναι παρά­ξενο. Η Ελλάδα είναι μια χώρα με μεγάλη ποι­κι­λο­μορ­φία και αυτό μπορεί να είναι και το αντα­γω­νι­στικό της πλε­ο­νέ­κτημα, Έχει πολλά να προ­σφέ­ρει, όχι μόνο σε προ­ο­ρι­σμούς άλλα και πολλές θεμα­τι­κές εμπει­ρίες. Εκεί πρέπει να εστιά­σουμε.

Πλέον, έχουμε περισ­σό­τε­ρες δημό­σιες υπο­δο­μές, νέα οδικά δίκτυα, ο σιδη­ρό­δρο­μος προχωρά. Είμαστε πολύ καλύ­τερα για να βοη­θή­σουμε και την ηπει­ρω­τική Ελλάδα. Είναι όντως ένα όπλο επαρκές οι υπο­δο­μές;

Σαφώς και η βελ­τί­ωση των υπο­δο­μών παίζει ρόλο. Δια­θέ­τουμε πλέον ένα από τα πιο σύγ­χρονα οδικά δίκτυα στην Ευρώπη, και η δυνα­μική  θα βοη­θή­σει. Ήδη έχουμε δει τον θετικό αντί­κτυπο στην Πελο­πόν­νησο και σε άλλες περιο­χές. Ωστόσο η βασική του­ρι­στική δρα­στη­ριό­τητα είναι στα νησιά και δεν έχει καθόλου καλές δημό­σιες υπο­δο­μές, λιμάνια, απο­χε­τεύ­σεις, ύδρευση. Εκεί πονάμε.

Σε πολλά ξενο­δο­χεία, περίπου 1000, χρη­σι­μο­ποιούν το «Ελλη­νικό Πρωινό» αφή­νο­ντας έτσι στον ταξι­διώτη μια δυνατή γευ­στική εμπει­ρία, κάνο­ντάς τον να ανα­ζη­τή­σει τα προ­ϊ­ό­ντα και μετά ή και στην χώρα του.  Τι γίνεται με αυτές τις προ­σπά­θειες;

Το «Ελλη­νικό Πρωινό» είναι η προ­σπά­θεια του Ξενο­δο­χεια­κού Επι­με­λη­τη­ρίου Ελλάδας που έχει φτάσει πλέον σε στάδιο πιστο­ποί­η­σης και το έχει ανα­δεί­ξει σε ουσια­στικό εργα­λείο μάρ­κε­τινγκ, αλλά γίνο­νται και προ­σπά­θειες μεμο­νω­μέ­νες ή από μικρό­τε­ρες ομάδες, στην Κρήτη ας πούμε είναι η We Do Local και η AGreco Farm, και στον ΣΕΤΕ θα τις κατα­γρά­ψουμε σε μία πλατ­φόρμα και θα τις προ­βάλ­λουμε, ώστε να διευ­κο­λύ­νουμε τον επι­χει­ρη­μα­τία να έρθει σε επαφή μαζί τους.

Βλέ­πουμε όμως και άλλες προ­σπά­θειες, αυτή της TUI για παρά­δειγμα που έβαλε στο πρό­γραμμά της στην Κρήτη. Να φέρει κοντά διά­φο­ρους παρα­γω­γούς και να τους κάνει μια ομάδα με στόχο την εξω­στρέ­φεια.

Βλέ­πουμε πλέον, οι μεγάλοι διε­θνείς παίκτες, όπως και εμείς, ότι χρειά­ζε­ται δια­φο­ρο­ποί­ηση στο προϊόν. Δεν μπορείς να πουλάς πάντα το ίδιο προϊόν σε όλη τη Μεσό­γειο. Πρέπει να κινη­θείς δια­φο­ρε­τικά, για να υπάρξει και το ενδια­φέ­ρον του πελάτη και ως εκ τούτου μια καλύ­τερη τιμή πώλησης.

Η Αθήνα παίρνει τα πάνω της,  ανα­κοι­νώ­θη­καν νέα ξενο­δο­χεία μέσα στο 2018 εντός Αττικής. Εσείς που είστε και επι­χει­ρη­μα­τίας στον τομέα, τι βλέπετε;

Η Αθήνα, από τη μία είναι η πρω­τεύ­ουσα της χώρας, και από την άλλη είναι μια πόλη που έμενε στις τελευ­ταίες θέσεις της Ευρώπης εδώ και πολλά χρόνια. Η Αθήνα, σήμερα, που ακούμε τους έντο­νους πανη­γυ­ρι­σμούς για την του­ρι­στική της κίνηση, το 2017 θα έχει λίγο κάτω από 4 εκατ. αφίξεις, ενώ στα μέσα της δεκα­ε­τίας του ’80 είχε τα διπλά­σια. Από το ’85 και μετά είχε μια φοβερή πτώση, γιατί είχε σαν βασική αγορά τους Αμε­ρι­κα­νούς, οι οποίοι εξα­φα­νί­στη­καν έπειτα από τα γνωστά γεγο­νότα. Ύστερα απο­κλεί­στηκε και η κρουα­ζιέρα. Με τους Ολυ­μπια­κούς Αγώνες η Αθήνα άρχισε να ανα­κάμ­πτει, ως προ­ο­ρι­σμός μέχρι το 2008, που γνω­ρί­ζουμε όσα έγιναν και η Αθήνα κατέρ­ρευσε του­ρι­στικά. Από το 2008 ως το 2012, 80 ξενο­δο­χεία έκλει­σαν. Έλεγαν τότε, μάλιστα έλεγα, ότι θα ανα­κάμ­ψει η Αθήνα. Ωστόσο έχουμε πολύ δρόμο ακόμη με τα μισθω­μένα δια­με­ρί­σματα και την Airbnb, που δεν υπάρχει κατα­γραφή. Αυτή η ιστορία  μου θυμίζει τα τέλη της δεκα­ε­τίας του ’90, που κάθε Έλληνας ονει­ρευό­ταν να γίνει χρη­μα­τι­στής. Η οικο­νο­μία του δια­μοι­ρα­σμού έχει τις επι­πτώ­σεις της.

Με τη Θεσ­σα­λο­νίκη τι γίνεται;

Είχε μεγα­λύ­τερο πρό­βλημα γιατί στόχευε σε συγκε­κρι­μέ­νες αγορές και έφτασε σε ένα σημείο να έχει ένα πολύ καλό ξενο­δο­χειακό προϊόν, αλλά ουσια­στικά χωρίς πελα­τεία. Και αυτή ανα­κάμ­πτει τα τελευ­ταία  χρόνια και θεωρώ σημα­ντικό ότι η Fraport, σύμφωνα με όσα μπορώ να γνωρίζω,  θα δώσει στο αερο­δρό­μιο και στις συν­δέ­σεις του μεγάλο βάρος. Το «Μακε­δο­νία» θα μπο­ρούσε άνετα να γίνει hub των Βαλ­κα­νίων, και ειδικά με την εγγύ­τητα της Θεσ­σα­λο­νί­κης με την Κων­στα­ντι­νού­πολη, η οποία δια­θέ­τει μεγάλο κομμάτι εύρω­στης αστικής τάξης και αυτό αφορά όλη την Μακε­δο­νία.

Ποια περιοχή βλέπετε ότι φέτος θα κάνει την έκπληξη;

Η Ήπειρος είναι μια περιοχή εξαι­ρε­τικά ανερ­χό­μενη και έχει γίνει μια πολύ καλή συμ­μα­χία ανάμεσα στον ιδιω­τικό τομέα και στην Περι­φέ­ρεια. Είναι μια ομάδα, θα έλεγα με χημεία που έλκει και άλλους φωτι­σμέ­νους και ενερ­γούς ανθρώ­πους. Χαρα­κτη­ρι­στικά θα αναφέρω το Διάζωμα του Σταύρου Μπένου. Η περιοχή  έχει πολλές μορφές θεμα­τι­κού του­ρι­σμού. Κατα­πλη­κτική γαστρο­νο­μία και φοβερή πρω­το­γενή παρα­γωγή και μαζί με την πολι­τι­στική εμπει­ρία δημιουρ­γεί­ται ένα πακέτο προ­στι­θέ­με­νης αξίας για να προ­σελ­κύ­σει και τον ποιο­τικό του­ρί­στα. Ναι μεν έχει μικρή ξενο­δο­χειακή υποδομή, αλλά έτσι κι αλλιώς δεν ενδεί­κνυ­ται για μαζικό του­ρι­σμό. Επίσης η Πελο­πόν­νη­σος είναι μια περιοχή που ανε­βαί­νει.

news247.gr