Λιμενικό Σώμα: Οι αφανείς ήρωες που σηκώνουν στην πλάτη τους το μεταναστευτικό – Τι κρύβεται πίσω από τους αριθμούς

Κύριε Σαμαρά όλα αυτά τα χρόνια που το μετα­να­στευ­τικό βρί­σκε­ται σε έξαρση, εστιά­ζουμε –δυστυχώς- σε αριθ­μούς και στα­τι­στικά, πίσω από τα οποία όμως κρύ­βο­νται ανθρώ­πινα δράματα. Εσείς είστε οι πρώτοι που βλέπουν μπροστά τους οι άνθρω­ποι αυτοί που έχουν αφήσει την πατρίδα τους. Πόσο έχει αλλάξει αυτό τη φύση της δου­λειάς σας;

Εχει αλλάξει ολό­κληρο το Λιμε­νικό. Το Λιμε­νικό στη συνεί­δηση των Ελλήνων, αλλά και παγκο­σμίως, έχει αλλάξει τελείως. Είναι στη φύση της δου­λειάς μας η αντι­με­τώ­πιση του οργα­νω­μέ­νου εγκλή­μα­τος στη θάλασσα, είναι στη φύση της δου­λειάς μας η πάταξη του λαθρε­μπο­ρίου, η δίωξη των ναρ­κω­τι­κών… Αλλά η δια­χεί­ριση της ανθρώ­πι­νης ζωής με τέτοιο τρόπο δεν υπήρχε πριν. Αυτό το φαι­νό­μενο, ποιος το φαντα­ζό­ταν; Ούτε εμείς οι ίδιοι δεν φαντα­ζό­μα­σταν ότι θα καλού­μα­σταν να αντι­με­τω­πί­σουμε μια τέτοια κατά­σταση και μάλιστα σε τέτοιο μέγεθος και τέτοιο όγκο.

Σας είχε προ­ε­τοι­μά­σει κανείς για το τι ερχόταν;

Το μετα­να­στευ­τικό γενι­κό­τερα στα Δωδε­κά­νησα, αν και δεν υπη­ρε­τούσα εκείνη την περίοδο εδώ, έχει τις ρίζες του στη δεκα­ε­τία του ‘90. Αλλά ήταν ένα παρο­δικό φαι­νό­μενο, το οποίο προ­φα­νώς τότε, είχε να κάνει με οικο­νο­μι­κούς μετα­νά­στες που έψαχναν ένα καλύ­τερο αύριο μακριά από την πατρίδα τους και δεν είχε να κάνει με ανθρώ­πους που φεύγουν από εμπό­λεμη ζώνη μόνο και μόνο για να σώσουν τις οικο­γέ­νειές τους από τα κακά ενός πολέμου όπως συμ­βαί­νει σήμερα. Είναι δύο δια­φο­ρε­τικά πράγ­ματα. Οι άνθρω­ποι αυτοί, δεν έφυγαν από την πατρίδα τους επειδή το ήθελαν, ήταν διωγ­μέ­νοι, έφυγαν για να σωθούν από τα δεινά ενός πολέμου. Δεν υπάρ­χουν λαθραίοι άνθρω­ποι…

Φαντά­ζο­μαι πως σε όλο αυτό το διά­στημα που το μετα­να­στευ­τικό είναι σε έξαρση, θα είδατε άγριες εικόνες…

Σαφώς… Δεν υπάρχει χει­ρό­τερο πράγμα από το να βλέπεις σορούς παιδιών μέσα στη θάλασσα. Δεν υπάρχει χει­ρό­τερο πράγμα από το να βλέπεις άνθρωπο να είναι τόσο κοντά σου αλλά δεν είναι μαζί σου… Κατα­λα­βαί­νετε τι θέλω να πω. Οι συνά­δελ­φοι που βρί­σκο­νται στα σκάφη, οι οποίοι είναι η αιχμή του δόρατός μας, είναι παιδιά τα οποία σμι­λεύ­τη­καν με αυτή την κατά­σταση. Εχουν αλλάξει χαρα­κτήρα, έχουν αλλάξει ως άνθρω­ποι. Το ίδιο κι εμείς που επι­κου­ρικά ωστόσο, είχαμε να διεκ­πε­ραιώ­σουμε όλη την υπό­λοιπη δια­δι­κα­σία. Αυτά τα παιδιά όμως, οι συνά­δελ­φοι, έζησαν κατα­στά­σεις πρω­τό­γνω­ρες. Ζούσαν σαν να βρί­σκο­νται σε μια εμπό­λεμη ζώνη, προ­σπα­θώ­ντας σαν μια ομάδα να σώσουν ανθρώ­πι­νες ζωές. Αυτό είναι πάρα πολύ δύσκολο γιατί δεν γινόταν σε στέρεο έδαφος, αλλά στη θάλασσα που είναι απρό­βλε­πτη. Παίζουν πολλά πράγ­ματα ρόλο για το πώς μπορείς να αντι­με­τω­πί­σεις μια κατά­σταση τέτοια, σε υδάτινο περι­βάλ­λον.

Υποθέτω και το ψυχο­λο­γικό βάρος σε αυτές τις περι­πτώ­σεις είναι τερά­στιο…

Αυτά που ο κόσμος έβλεπε και βλέπει μέσα από τα μόνιτορ των τηλε­ο­ρά­σεων, εμάς είναι η καθη­με­ρι­νό­τητά μας. Είναι εύλογο ότι όλο αυτό έχει αλλάξει τις ζωές μας τελείως.

Ψυχο­λο­γική υπο­στή­ριξη σάς παρέχει η υπη­ρε­σία;

Όχι, δεν έχουμε τέτοιες πολυ­τέ­λειες.

Αρα μόνοι σας καλεί­στε να το δια­χει­ρι­στείτε όλο αυτό.

Ο ένας με τον άλλον και όποιος αντέξει. Τα παιδιά είναι επαγ­γελ­μα­τίες, είναι άνθρω­ποι που έχουν υψηλό το αίσθημα της ευθύνης. Η αλλη­λεγ­γύη ανα­πτύ­χθηκε και μεταξύ μας υπέρ­με­τρα αυτή την περίοδο.

Υπήρξαν φορές που λυγί­σατε;

Πολλές φορές… Πάρα πολλές φορές… Ηταν δύσκο­λες κατα­στά­σεις. Εχουμε λυγίσει για τον συνάν­θρωπο. Εχουμε λυγίσει για τον συνά­δελφο. Είχαμε περί­πτωση που βούτηξε συνά­δελ­φος στη θάλασσα για διάσωση και τον χάσαμε, δεν τον βλέπαμε. Μέχρι να εμφα­νι­στεί είχαμε παγώσει όλοι. Άλλος συνά­δελ­φος με αυτο­θυ­σία βούτηξε την ώρα που τράβαγε η βάρκα κάτω κόσμο, κι εκείνος έκοψε σκοινιά για να μπο­ρέ­σει να τους ανα­σύ­ρει. Είχαμε περί­πτωση συνα­δέλ­φου ο οποίος πρόλαβε να τρα­βή­ξει μωράκι λίγο πριν το τρα­βή­ξει το υδρο­τζέτ! Συνά­δελφο που έπεσε να βοη­θή­σει ανθρώ­πους μέσα στη θάλασσα, τον χάσαμε μέσα στον πανικό. Τον είδαμε στην επι­φά­νεια μετά από ένα λεπτό. Σας μιλώ για τέτοιες κατα­στά­σεις, πολλές, πάρα πολλές…

Ακού­γο­νται σαν σκηνές από ταινία αυτά που περι­γρά­φετε.

Στο μυαλό μας μόνο ταινία δεν είναι, είναι η πραγ­μα­τι­κό­τητά μας. Αν και ακόμα συνε­χί­ζο­νται οι ροές, όχι στον βαθμό που ήταν μέχρι πριν από μερικά χρόνια, ευχό­μα­στε να μην ξανα­ζή­σουμε ούτε να ξανα­δούμε τέτοιες κατα­στά­σεις.

Το πιο δύσκολο περι­στα­τικό που κλη­θή­κατε να αντι­με­τω­πί­σετε ποιο ήταν;

Ο,τι περι­στα­τικό είχε να κάνει με παιδιά… Το πιο δύσκολο ήταν στο ναυάγιο στον Ζέφυρο, όπου μια μητέρα προ­σπά­θησε να κρα­τή­σει στην επι­φά­νεια το παιδί της, δεν μπόρεσε, έχασε το παιδί χάθηκε και η ίδια… Αυτό ήταν το πιο συγκλο­νι­στικό περι­στα­τικό που έχω ζήσει εγώ. Οι συνά­δελ­φοι στα σκάφη, συνεχώς βίωναν τέτοιες κατα­στά­σεις γιατί δυστυ­χώς δεν μπορείς να τους σώσεις όλους… Είναι μια άνιση μάχη αυτή που δίνανε. Και μια ανθρώ­πινη ζωή να χανόταν, για εμάς ήταν σαν να μην είχαμε εκπλη­ρώ­σει τον σκοπό μας γιατί ο σκοπός ήταν να σωθούν όλοι. Στο συγκε­κρι­μένο ναυάγιο στον Ζέφυρο παρόλο που σώσαμε 100 ανθρώ­πους, αυτούς τους τρει­ςκου­βα­λά­γαμε που δεν σώθηκαν… Μας κατέ­βαλε που δεν κατα­φέ­ραμε να τους σώσουμε.

Είναι συγκλο­νι­στικό αυτό που λέτε.

Ετσι είναι… Εμείς στα πρόσωπα των παιδιών, βλέ­πουμε τα δικά μας παιδιά, στα πρόσωπα των γηραιό­τε­ρων βλέ­πουμε τους γονείς μας. Δυστυ­χώς δίνεις άνιση μάχη με τον χρόνο, με τον καιρό, με το υδάτινο στοι­χείο… Δεν μπορείς να προ­βλέ­ψεις, δεν μπορείς να τα κατορ­θώ­σεις όλα, δεν γίνεται.

Οι άνθρω­ποι αυτοί, φτά­νο­ντας στη στεριά τι σας λένε;

Μας περιέ­γρα­φαν πολλοί πόσο ταλαι­πω­ρή­θη­καν στην Τουρκία, με απώτερο σκοπό να τους διώξουν από εκεί. Αυτοί οι άνθρω­ποι μόλις μας έβλεπαν, θεω­ρού­σαν ότι έβλεπαν το δικό τους το θεό. Ηρθαν οι Ελληνες να μας σώσουν έλεγαν, αυτό περί­με­ναν, σε αυτό ήλπιζαν. Μόλις μας έβλεπαν, έβλεπες την ελπίδα στο πρόσωπό τους.

Παράλ­ληλα με το μετα­να­στευ­τικό καλεί­στε να αντε­πε­ξέλ­θετε και σε άλλες δύσκο­λες κατα­στά­σεις.

Οι συντε­ταγ­μέ­νες της περιο­χής μας είναι δύσκο­λες, είναι ιδιαί­τε­ρες και υπάρχει συνεχής επο­πτεία από το Λιμε­νικό που καλεί­ται να φυλάξει τα θαλάσ­σια σύνορά μας, επεμ­βαί­νει σε περι­πτώ­σεις όταν δεν υπάρχει τρόπος να μετα­φερ­θεί κόσμος όπως είναι η δια­κο­μιδή, ασχο­λεί­ται με την πάταξη του λαθρε­μπο­ρίου, τη δίωξη ναρ­κω­τι­κών, το εμπόριο όπλων, παρά­νομη αλιεία…

Είναι αυτές κατα­στά­σεις που καλεί­στε να αντι­με­τω­πί­σετε στα νησιά μας;

Ναι, βέβαια. Στις περισ­σό­τε­ρες περιο­χές της Ελλάδος, οι συνά­δελ­φοι δεν τα έχουν αντι­με­τω­πί­σει όλα αυτά μαζί. Εδώ όμως όλα αυτά τα αντι­με­τω­πί­ζουμε λόγω της ιδιαι­τε­ρό­τη­τας της περιο­χής και των συντε­ταγ­μέ­νων μας. Είμαστε σε ένα σταυ­ρο­δρόμι Ανατολής-Δύσης. Η περιοχή είναι δύσκολη. Για αυτό φωνά­ζαμε για την ενί­σχυση σε προ­σω­πικό.

Φαντά­ζο­μαι θα έχετε να αντι­με­τω­πί­σετε δύσκο­λες κατα­στά­σεις και στις δια­κο­μι­δές.

Βέβαια, το ναυα­γο­σω­στικό μας γι αυτό υπάρχει για να μπορεί να χει­ρί­ζε­ται δύσκο­λες και­ρι­κές συν­θή­κες. Υπάρχει το σούπερ πούμα που επίσης βοηθά στις δια­κο­μι­δές… Είμαστε παντός καιρού. Βέβαια υπάρ­χουν και και­ρι­κές συν­θή­κες που είναι απα­γο­ρευ­τι­κές και μόνο ο Θεός μπορεί να βοη­θή­σει σε αυτές τις περι­πτώ­σεις.

Πρέπει να είναι τελικά κάποιος ατρό­μη­τος για να υπη­ρε­τή­σει στο Λιμε­νικό Σώμα;

Όχι, πρέπει να έχει αγάπη στη θάλασσα, αγάπη προς τον συνάν­θρωπο, αυξη­μένο το αίσθημα της προ­σφο­ράς… Πρέπει να το αγαπάει αυτό που κάνει. Δεν είναι εύκολο.

Τι θα θέλατε να πείτε στα νέα παιδιά που σκέ­φτο­νται να ασχο­λη­θούν με το επάγ­γελμα;

Η ζωή του λιμε­νι­κού δεν είναι εύκολη. Είναι χωρίς ωράριο, με πολλές απαι­τή­σεις κι αν μιλή­σουμε για το οικο­νο­μικό… χωρίς ιδιαί­τε­ρες απο­λα­βές από το κράτος. Δεν έχουμε σταθερό σπίτι, δεν έχουμε στα­θε­ρό­τητα γενικά στη ζωή μας. Βρι­σκό­μα­στε από τη μια μέρα στην άλλη να υπη­ρε­τούμε σε διά­φο­ρες περιο­χές της Ελλάδος με απο­τέ­λε­σμα την συνε­χό­μενη αναπροσαρμογή- ιδιαί­τερα αυτών που έχουν οικογένειες- του οικο­γε­νεια­κού προ­γραμ­μα­τι­σμού. Είναι δύσκολη η ζωή. Μπαί­νο­ντας όμως θα δει τα θετικά… Τα περισ­σό­τερα παιδιά μπαί­νουν με άλλη φιλο­σο­φία αλλά πολύ σύντομα αντι­λαμ­βά­νο­νται ότι πρό­κει­ται για ένα λει­τούρ­γημα και το αγαπάνε. Και γι αυτό εμείς, όσοι υπη­ρε­τούμε στην περιοχή, που οι περισ­σό­τε­ροι βρι­σκό­μα­στε μακριά από τις έδρες μας, οπότε οι σχέσεις σμι­λεύ­ο­νται περισ­σό­τερο, έχουμε δημιουρ­γή­σει μια πολύ ωραία οικο­γέ­νεια στην οποία ο καθένας θα ήθελε να ανήκει.