Σβήνει η κρουαζιέρα στο Ανατολικό Αιγαίο και μετατοπίζεται στο Ιόνιο και την Αδριατική

Γρά­φει

ο Νε­κτά­ριος Κα­λο­γή­ρου

Η κρουα­ζιέ­ρα ως του­ρι­στι­κό προ­ϊ­όν έχει δια­φο­ρο­ποι­η­θεί πλή­ρως σε σύ­γκρι­ση με τα όσα απέ­φε­ρε στην αγορά μέχρι πριν 10 χρό­νια. Μέχρι τότε, οι επι­βά­τες των κρουα­ζιε­ρό­πλοιων κυ­κλο­φο­ρού­σαν «με τα λεφτά στο χέρι», έτοι­μοι να ξο­δέ­ψουν, έτοι­μοι να πλη­ρώ­σουν οτι­δή­πο­τε έπε­φτε στην αντί­λη­ψή τους. Τους ήταν αδιά­φο­ρο το κό­στος, ίσως γιατί ακόμα τότε ολό­κλη­ρος ο δυ­τι­κός πο­λι­τι­σμός εξα­κο­λου­θού­σε να ζει υπό κα­θε­στώς υψη­λής οι­κο­νο­μι­κής αυ­το­τέ­λειας. Οι πα­λιοί επι­χει­ρη­μα­τί­ες του του­ρι­σμού χα­ρα­κτη­ρί­ζουν εκεί­νη την πε­ρί­ο­δο, ως τη «θά­λασ­σα με το για­ούρ­τι». Ολοι έτρω­γαν. Όλοι, ανε­ξαρ­τή­τως από το «κου­τά­λι» που διέ­θε­ταν.

Ένα πα­ρά­δειγ­μα θα δώσει την ακρι­βή ει­κό­να που επι­κρα­τού­σε στην αγορά της Ρόδου μέχρι και το έτος 2008. Ένα ζευ­γά­ρι αμε­ρι­κα­νών του­ρι­στών ει­σήλ­θε σε κα­τά­στη­μα της με­σαιω­νι­κής πόλης και όσο η σύ­ζυ­γος αγό­ρα­ζε εμπο­ρεύ­μα­τα αξίας με­ρι­κών χι­λιά­δων ευρώ, ο σύ­ζυ­γος (που πα­ρα­κο­λου­θού­σε τις αγο­ρές) την κα­λού­σε να αφή­σει για λίγο τα κο­σμή­μα­τα και να βγει στο δρόμο, να δει πόσο ωραία ήταν τα τείχη. Κάπως έτσι συ­μπε­ρι­φε­ρό­ταν η πλειο­ψη­φία των επι­βα­τών της κρουα­ζιέ­ρας. Δεν υπήρ­χε συ­ναί­σθη­ση της δα­πά­νης. Απλά, οι πε­ρισ­σό­τε­ροι πλή­ρω­ναν ό,τι έβλε­παν. Ολοι πλού­τι­ζαν και μαζί με εκεί­νους και οι ιδιο­κτή­τες των ακι­νή­των, που δεν δί­στα­ζαν να ανε­βά­ζουν τις τιμές των ενοι­κί­ων σε δυ­σθε­ώ­ρη­τα ύψη.

Όλα αυτά μέχρι το 2008 (και την κα­τάρ­ρευ­ση της Lehman Brothers). Από κει κι έπει­τα τα πάντα άλ­λα­ξαν. Η αμε­ρι­κα­νι­κή οι­κο­νο­μι­κή κρίση, που πολύ γρή­γο­ρα έγινε διε­θνής κρίση, επα­να­το­πο­θέ­τη­σε την αξία του χρή­μα­τος και συ­μπί­ε­σε όλες τις αξίες προς τα κάτω. Η κρουα­ζιέ­ρα δεν έμει­νε ανε­πη­ρέ­α­στη. Προ­κει­μέ­νου να επι­βιώ­σει επα­να­προσ­διό­ρι­σε τη θέση της, κα­τέ­βα­σε το κό­στος των πα­κέ­των, προ­σέ­θε­σε και­νούρ­για προ­ϊ­ό­ντα των εν πλω επι­λο­γών. Στα­δια­κά τα κα­ρά­βια με­τε­τρά­πη­σαν σε εμπο­ρι­κά κέ­ντρα. Στό­χος πια δεν είναι πώ­λη­ση ενός ακρι­βού πα­κέ­του κρουα­ζιέ­ρας, αλλά η προ­σέλ­κυ­ση κό­σμου στο κα­ρά­βι.

Όλα αφο­ρο­λό­γη­τα εν πλω αρκεί να προ­σεγ­γί­σει

λι­μά­νι τρί­της χώρας

Όλα τα κα­τα­στή­μα­τα των κρουα­ζιε­ρό­πλοιων δια­θέ­τουν τα εμπο­ρεύ­μα­τά τους αφο­ρο­λό­γη­τα. Αυτό ση­μαί­νει ότι δεν υπάρ­χει καν σκέψη για τον επι­βά­τη να αγο­ρά­σει κάτι στο λι­μά­νι προ­ο­ρι­σμού, εφό­σον αυτό δια­τί­θε­ται και μέσα στο κα­ρά­βι. Μά­λι­στα, όσο πιο με­γά­λο είναι το κα­ρά­βι, τόσο πιο πολλά είναι τα κα­τα­στή­μα­τα. Αρα, το με­γά­λο κα­ρά­βι ισο­δυ­να­μεί με χα­μη­λές ει­σπρά­ξεις στις αγο­ρές προ­ο­ρι­σμού.

Βέ­βαια, για να κα­λύ­πτε­ται νο­μι­κά το αφο­ρο­λό­γη­το των κα­τα­στη­μά­των θα πρέ­πει υπο­χρε­ω­τι­κά το κρουα­ζιε­ρό­πλοιο να προ­σεγ­γί­ζει του­λά­χι­στον ένα λι­μά­νι τρί­της χώρας. Εν­νο­εί­ται πως τα κα­τα­στή­μα­τα αυτά πρέ­πει να πα­ρα­μέ­νουν κλει­στά για όσο διά­στη­μα το κα­ρά­βι βρί­σκε­ται σε κά­ποιο Κοι­νο­τι­κό λι­μά­νι. Προς την κα­τεύ­θυν­ση αυτή οι τε­λω­νεια­κές αρχές στο λι­μά­νι της Ρόδου διε­νερ­γούν διαρ­κείς ελέγ­χους (παρά το ελ­λι­πές προ­σω­πι­κό τους). Οι έλεγ­χοι εκτεί­νο­νται και προς την κα­τεύ­θυν­ση αντι­με­τώ­πι­σης της λα­θρε­μπο­ρί­ας που τυχόν επι­χει­ρή­σουν να κά­νουν τα μέλη των πλη­ρω­μά­των (αγο­ρά­ζουν εμπο­ρεύ­μα­τα από το κρουα­ζιε­ρό­πλοιο και επι­χει­ρούν να τα που­λή­σουν στις το­πι­κές αγο­ρές). Η προ­σπά­θεια της λα­θρε­μπο­ρί­ας δεί­χνει και το μέ­γε­θος του οι­κο­νο­μι­κού οφέ­λους που έχει ο επι­βά­της της κρουα­ζιέ­ρας εάν απο­φα­σί­σει να αγο­ρά­σει κάτι εν πλω.

Το ελ­λη­νι­κό κρά­τος

πρι­μο­δο­τεί

τα ξένα λι­μά­νια

Σύμ­φω­να με την ελ­λη­νι­κή νο­μο­θε­σία, ένα κρουα­ζιε­ρό­πλοιο που «πιά­νει» λι­μά­νι τρί­της χώρας, τότε αμέ­σως απο­κτά και ει­δι­κά προ­νό­μια (φο­ρο­λο­γι­κές ατέ­λειες κλπ). Αρα, η κρουα­ζιέ­ρα έχει διπλό κί­νη­τρο να προ­σεγ­γί­σει κά­ποιο λι­μά­νι της Κρο­α­τί­ας, του Μαυ­ρο­βού­νιου ή εν­δε­χο­μέ­νως της Τουρ­κί­ας.

Το ελ­λη­νι­κό κρά­τος ωστό­σο δεν δίνει τα ίδια προ­νό­μια για να ωθή­σει την εται­ρεία κρουα­ζιέ­ρας στο να επι­σκε­φθεί ένα απο­μα­κρυ­σμέ­νο νησί, π.χ Ρόδος, ή ακόμα και Κα­στε­λό­ρι­ζο. Αυτό είναι ένα τε­ρά­στιο έλ­λειμ­μα από την πλευ­ρά της πο­λι­τεί­ας. Μά­λι­στα, οι ίδιοι οι κυ­βερ­νη­τι­κοί βου­λευ­τές Δω­δε­κα­νή­σου (οι βου­λευ­τές του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ) ενη­με­ρώ­θη­καν σχε­τι­κά και είχαν υπο­σχε­θεί ότι θα προ­βούν σε ενέρ­γειες. Είναι αλή­θεια ότι ασχο­λή­θη­καν για κά­ποιο διά­στη­μα με το όλο θέμα μέχρι που, κατά την προ­σφι­λή τους μέ­θο­δο, εγκα­τέ­λει­ψαν την προ­σπά­θεια. Αλ­λω­στε, η ικα­νό­τη­τα που τους έχει ανα­γνω­ρι­στεί είναι το να κα­ταρ­γούν τα προ­νό­μια του τόπου κι όχι να τα αυ­ξά­νουν.

«Κάβα» 300 ευρώ για αγο­ρές στο κα­ρά­βι

Απο­τε­λεί μια και­νούρ­για πο­λι­τι­κή που εφαρ­μό­ζε­ται στα κρουα­ζιε­ρό­πλοια. Ο επι­βά­της κα­λεί­ται να κα­τα­βά­λει 300 ευρώ στην αρχή της κρουα­ζιέ­ρας. Με τα χρή­μα­τα αυτά λαμ­βά­νουν μια ει­δι­κή χρε­ω­στι­κή κάρτα που μπο­ρούν να χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν μόνο για αγο­ρές από τα κα­τα­στή­μα­τα του πλοί­ου. Το πρό­σχη­μα είναι απλό και λο­γι­κό: «Αντί να κου­βα­λάς με­τρη­τά που μπο­ρεί να χά­σεις, κρα­τάς μια προ­σω­πι­κή κάρτα αγο­ρών την οποία μπο­ρείς να χρη­σι­μο­ποι­ή­σεις σε όλα τα κα­τα­στή­μα­τα και τις υπη­ρε­σί­ες (spa, γυ­μνα­στή­ρια, θε­ά­μα­τα κλπ) του κα­ρα­βιού. Στο τέλος της κρουα­ζιέ­ρας θα σου επι­στρα­φούν όσα χρή­μα­τα δεν χρη­σι­μο­ποι­ή­σεις».

Ου­δείς παίρ­νει χρή­μα­τα πίσω. Ου­δείς προ­τί­θε­ται να κα­θί­σει στην ουρά για να του επι­στρα­φούν 10, 20 ή 40 ευρώ. Προ­τι­μούν να κά­νουν αγο­ρές τε­λευ­ταί­ας στιγ­μής. Ισως κά­ποια σου­βε­νίρ από όλους τους προ­ο­ρι­σμούς. Αλ­λω­στε, είναι γνω­στό ότι πάνω στα κα­ρά­βια πω­λού­νται μα­γνη­τά­κια ψυ­γεί­ων (με 1 ευρώ), κε­ντη­τά μα­ντή­λια (με 3 ευρώ) και πολλά άλλα με τα εμ­βλή­μα­τα και τα ονό­μα­τα των προ­ο­ρι­σμών που πέ­ρα­σαν.

Τα 300 ευρώ συ­νή­θως απο­τε­λούν το «λίπος» των δα­πα­νών που κά­νουν οι επι­βά­τες κρουα­ζιέ­ρας. Πέραν του ποσού αυτού οι δα­πά­νες στα λι­μά­νια αφο­ρούν μόνο κά­ποιο εστια­τό­ριο ή πα­γω­τά και ανα­ψυ­κτι­κά για το δρόμο.

Ανε­βαί­νουν Αδρια­τι­κή και Ιόνιο, σβή­νουν Ανα­το­λι­κό Αι­γαίο και Τουρ­κία

Φέτος τα λι­μά­νια του Ιο­νί­ου πε­λά­γους, με πρώτο εκεί­νο της Κέρ­κυ­ρας, πέ­τυ­χαν ρεκόρ προ­σεγ­γί­σε­ων κρουα­ζιε­ρό­πλοιων. Την ίδια στιγ­μή αρ­νη­τι­κό ρεκόρ πέ­τυ­χαν τα λι­μά­νια της Ρόδου και των ακτών της Τουρ­κί­ας.

Η ει­κό­να προ­βλέ­πε­ται χει­ρό­τε­ρη για του χρό­νου. Ο προ­γραμ­μα­τι­σμός που αφορά την κρουα­ζιέ­ρα του έτους 2018 δεί­χνει ήδη μια καλή ει­κό­να της κα­τά­στα­σης που θα επι­κρα­τή­σει. Είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό πως για το έτος 2018 προ­βλέ­πο­νται συ­νο­λι­κά:

– Ρόδος: 188 προ­σεγ­γί­σεις

– Κως: 18 προ­σεγ­γί­σεις

– Πά­τμος: 149 προ­σεγ­γί­σεις

– Χίος: 2 Προ­σεγ­γί­σεις

– Μυ­τι­λή­νη: 0 προ­σεγ­γί­σεις

– Κων­στα­ντι­νού­πο­λη: 4 προ­σεγ­γί­σεις

– Κέρ­κυ­ρα: 440 προ­σεγ­γί­σεις

– Ντου­μπρόβ­νικ, Κρο­α­τία: 474 προ­σεγ­γί­σεις

– Κοτόρ, Μαυ­ρο­βού­νιο: 436 προ­σεγ­γί­σεις

– Πει­ραιάς: 512 προ­σεγ­γί­σεις

– Σα­ντο­ρί­νη: 577 προ­σεγ­γί­σεις

– Βόλος: 23 προ­σεγ­γί­σεις

– Χανιά: 102 προ­σεγ­γί­σεις

Ο αριθ­μός των προ­σεγ­γί­σε­ων θα αυ­ξη­θεί, ωστό­σο αυτή θα είναι η ανα­λο­γία και η ει­κό­να δίνει ξε­κά­θα­ρα μη­νύ­μα­τα: Η Κων­στα­ντι­νού­πο­λη, που απο­τε­λεί το ση­μα­ντι­κό­τε­ρο λι­μά­νι στον κόσμο, έχει σβή­σει από τον χάρτη. Μαζί της έσβη­σαν όλες οι προ­σεγ­γί­σεις στο ανα­το­λι­κό Αι­γαίο, καθώς η απου­σία της Τουρ­κί­ας συ­νι­στά απου­σία προ­σέγ­γι­σης σε τρίτη χώρα (η οποία είναι απα­ραί­τη­τη για τη δια­τή­ρη­ση του αφο­ρο­λό­γη­του στα κα­τα­στή­μα­τα και των φο­ρο­λο­γι­κών ατε­λειών στα λι­μά­νια, λόγω της ελ­λη­νι­κής νο­μο­θε­σί­ας). Η Κων­στα­ντι­νού­πο­λη συ­μπα­ρέ­συ­ρε προς τα κάτω όλες τις προ­σεγ­γί­σεις στο ανα­το­λι­κό Αι­γαίο.

Η Ρόδος συ­ντη­ρεί­ται από τα κρουα­ζιε­ρό­πλοια που ξε­κι­νούν από την Κύπρο, το Ισ­ρα­ήλ, τον Λί­βα­νο και τα πολύ με­γά­λα τα­ξί­δια που διαρ­κούν εβδο­μά­δες (κα­λύ­πτο­ντας Με­σό­γειο, Ερυ­θρά Θά­λασ­σα και Ιν­δι­κό ωκε­α­νό). Η Κως, δυ­στυ­χώς, θα εξα­κο­λου­θή­σει να έχει σο­βα­ρό πρό­βλη­μα.

Αντι­θέ­τως, η γραμ­μή Αδρια­τι­κή, Ιόνιο, Κα­τά­κο­λο, Πει­ραιάς, Σα­ντο­ρί­νη είναι που συ­γκε­ντρώ­νει όλο το εν­δια­φέ­ρον της κρουα­ζιέ­ρας. Τα κα­ρά­βια μέ­νουν στη συ­γκε­κρι­μέ­νη γραμ­μή και αφαί­ρε­σαν από τους προ­ο­ρι­σμούς τους την Κρήτη (που εμ­φα­νί­ζει ση­μα­ντι­κή μεί­ω­ση), όπως και λι­μά­νια του ανα­το­λι­κού κορ­μού της Ελ­λά­δας (Βόλος κλπ) που απο­τε­λού­σαν μόδα τα προη­γού­με­να χρό­νια.

Οι εντυ­πώ­σεις

των του­ρι­στών

Γε­νι­κά η τάση στην κρουα­ζιέ­ρα θέλει την καλ­λιέρ­γεια κι­νή­τρων που θα κά­νουν τους του­ρί­στες να μέ­νουν στα κα­ρά­βια. Μά­λι­στα, υπάρ­χουν ει­δι­κές δια­φη­μί­σεις ώστε να επι­τευ­χθεί αυτός ο στό­χος. «10 λόγοι για να μεί­νεις στο κα­ρά­βι» και ακο­λου­θεί ανά­λυ­ση 10 προ­σφο­ρών για να μεί­νουν όλοι στο σκά­φος. Αν πάλι ο του­ρί­στας επι­μέ­νει να βγει στο λι­μά­νι, τότε όλες οι δυ­νά­μεις επι­κε­ντρώ­νο­νται στην προ­σπά­θεια αυτός να αγο­ρά­σει εκ­δρο­μή. Μά­λι­στα, όλα τα φό­ρουμ των πλοί­ων, στις δρα­στη­ριό­τη­τες που αφο­ρούν τα λι­μά­νια κά­νουν ανα­λύ­σεις για εκ­δρο­μές κι όχι για απλές εξό­δους.

Ακο­λου­θεί, ένα σχό­λιο του­ρί­στα που προ­βάλ­λε­ται από το site με­γά­λης εται­ρεί­ας κρουα­ζιέ­ρας και αφορά την προ­σέγ­γι­ση στη Ρόδο και την εκ­δρο­μή στη Λίνδο:

“Η Λίν­δος ίσως και να ήταν το πιο αγα­πη­μέ­νο μου ση­μείο. Επι­λέ­ξα­με και κά­να­με την εκ­δρο­μή κατά μήκος της ακτο­γραμ­μής της Ρόδου και άξιζε τον κόπο. Ξε­να­γός ήταν μια νεαρή κο­πέ­λα, με κοντά, κα­στα­νά μαλ­λιά και αρ­κε­τά έξυ­πνη. Πή­γα­με στη Λίνδο με μια εν­διά­με­ση στάση σε κα­τά­στη­μα κε­ρα­μι­κών. Αγο­ρά­σα­με ένα πιάτο (ωω ναι, δώ­σα­με $100+), αλλά ει­λι­κρι­νά άξιζε τη δα­πά­νη. Είναι φα­ντα­στι­κό και είναι ένα υπέ­ρο­χο ανα­μνη­στι­κό ενός κα­τα­πλη­κτι­κού μέ­ρους. Θυ­μη­θεί­τε να έχετε μαζί σας αρ­κε­τά με­τρη­τά, γιατί μπο­ρεί η Λίν­δος να είναι πα­νέ­μορ­φη, μπο­ρεί η Ακρό­πο­λις να είναι κα­τα­πλη­κτι­κή, όμως τα μη­χα­νή­μα­τα ανά­λη­ψης με­τρη­τών (ATM) είναι προϊ­στο­ρι­κά. Όλα τα ΑΤΜ ήταν χα­λα­σμέ­να και όλοι, μα όλοι έπρε­πε να πε­ρι­μέ­νουν στην ουρά στην τρά­πε­ζα για να κά­νουν ανά­λη­ψη με­τρη­τών. Η ξε­να­γός μας βο­ή­θη­σε αρ­κε­τά μέσα στην τρά­πε­ζα ώστε να ση­κώ­σου­με χρή­μα­τα. Το γεύμα στην πα­ρα­λία ήταν μέ­τριο. Πή­ρα­με σου­βλά­κι κε­μπάπ.

Όμως, η πα­ρα­λία και η θά­λασ­σα Λίν­δου είναι κα­τα­πλη­κτι­κές. Τα πιο κα­θα­ρά νερά (και με το πε­ρισ­σό­τε­ρο αλάτι) που έχεις δει ποτέ. Θα μπο­ρού­σα­με να πε­ρά­σου­με εδώ μια ολό­κλη­ρη εβδο­μά­δα. Υπήρ­χαν ομπρέ­λες και τουα­λέ­τες (αν μπο­ρείς να τις απο­κα­λέ­σεις έτσι).

Η ξε­νά­γη­ση ήταν πολύ καλή και κα­τέ­λη­ξε με βόλτα στη με­σαιω­νι­κή πόλη και κο­λύμ­βη­ση στο λι­μά­νι δίπλα στα κρουα­ζιε­ρό­πλοια. Βέ­βαια, αν και μας είπαν να μην κο­λυ­μπή­σου­με, δεν υπήρ­χε κα­νέ­νας για να μας το απα­γο­ρέ­ψει.

Εί­δα­με αρ­κε­τά, φτωχά παι­διά να ζη­τούν χρή­μα­τα… και μετά να κλέ­βουν από τις αφύ­λα­κτες τσά­ντες στην πα­ρα­λία. Κά­θο­νται σε μια γωνιά και πε­ρι­μέ­νουν πότε θα πέ­σουν οι του­ρί­στες στο νερό. Να είστε προ­σε­κτι­κοί”.

Χρειά­ζο­νται κί­νη­τρα

Το ρε­πορ­τάζ όλο συ­ντά­χθη­κε με σκοπό να δει­χθεί το Σή­με­ρα και το Αύριο στην κρουα­ζιέ­ρα. Ισως στο μέλ­λον, όταν ξανά η Κων­στα­ντι­νού­πο­λη ανοί­ξει ως λι­μά­νι, τα πάντα να είναι κα­λύ­τε­ρα για το ανα­το­λι­κό Αι­γαίο, ίσως πάλι όχι. Το σί­γου­ρο είναι ότι οι το­πι­κές αγο­ρές οφεί­λουν να κα­τα­λά­βουν ότι πια «η θά­λασ­σα δεν είναι για­ούρ­τι» και πρέ­πει να επα­να­προσ­διο­ρί­σουν τον τρόπο δου­λειάς τους. Το ίδιο οφεί­λει να πρά­ξει και το κρά­τος. Αν θέλει να δια­τη­ρή­σει υγιές το του­ρι­στι­κό προ­ϊ­όν, πρέ­πει να δώσει σο­βα­ρά κί­νη­τρα. Σε αντί­θε­τη πε­ρί­πτω­ση, απλώς η το­πι­κή οι­κο­νο­μία θα χάσει ορι­στι­κά έναν από τους πιο ση­μα­ντι­κούς στυ­λο­βά­τες της.