Οι «Ανοικτές Πόρτες» στη Ρόδο μάς οδηγούν στην ιταλική αρχιτεκτονική στο Μανδράκι

Οταν υπάρχει θέληση, υπάρχει τρόπος. Κάθε χρόνο οι «Ανοι­κτές Πόρτες» στην πόλη της Ρόδου κάνουν το αυτο­νό­ητο, που, όμως, ποτέ πριν δεν γινόταν. Ανοί­γουν τις πόρτες στα μνημεία και σε χώρους πολι­τι­σμού, κινη­το­ποιούν το κοινό, εμπνέ­ουν και χτίζουν δεσμούς με την πόλη. Για όγδοη χρονιά φέτος, οι «Ανοι­κτές Πόρτες», στο πλαίσιο των Ευρω­παϊ­κών Ημερών Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς, είναι μια πρω­το­βου­λία της Rhodes International Culture & Heritage Society (RICHeS), μιας εξαι­ρε­τι­κής ομάδας πολιτών με σημα­ντικό έργο στην πόλη και με αμείωτο ενδια­φέ­ρον για την καλ­λιέρ­γεια ιστο­ρι­κής συνεί­δη­σης. Φέτος, οι «Ανοι­κτές Πόρτες» θα πραγ­μα­το­ποι­η­θούν το τελευ­ταίο Σαβ­βα­το­κύ­ριακο του Σεπτεμ­βρίου: Παρα­σκευή 22, Σάββατο 23 και Κυριακή 24 και θα έχουν έναν πολύ ενδια­φέ­ρο­ντα θεμα­τικό άξονα με τίτλο «Μαν­δράκι – Το σκηνικό της εξου­σίας».

«Οπως τα προη­γού­μενα χρόνια έτσι και φέτος οι “Ανοι­κτές Πόρτες” έχουν ένα και­νο­τόμο θέμα», λένε οι άνθρω­ποι της RICHeS. «Με τον τίτλο “Μαν­δράκι – Το σκηνικό της εξου­σίας” ανα­δει­κνύ­ο­νται τα επι­βλη­τικά δημόσια κτίρια που κτί­στη­καν τις δεκα­ε­τίες του ’20 και του ’30 γύρω από το αρχαίο λιμάνι του Μαν­δρα­κίου. Οι αυτο­κρα­το­ρι­κές φιλο­δο­ξίες και η ιδε­ο­λο­γία των ιτα­λι­κών αρχών εκφρά­στη­καν μέσα από μια σειρά μεγα­λο­πρε­πών δημο­σίων κτιρίων. Τα κτίρια αυτά απο­τέ­λε­σαν “το σκηνικό της εξου­σίας” με σκοπό να εντυ­πω­σιά­σουν τον πλη­θυ­σμό, να ανα­δεί­ξουν τα κατορ­θώ­ματα της ιτα­λι­κής κουλ­τού­ρας και πολι­τι­σμού και να σωπά­σουν τις φωνές που αμφι­σβη­τού­σαν τη νομι­μό­τητα της ιτα­λι­κής κυριαρ­χίας στα Δωδε­κά­νησα».

Η ιταλική κλη­ρο­νο­μιά από τον Μεσο­πό­λεμο σφρα­γί­ζει και σήμερα τη φυσιο­γνω­μία της πόλης της Ρόδου και την έχει προι­κί­σει με εξαι­ρε­τικά ενδια­φέ­ρο­ντα και ατμο­σφαι­ρικά κτίρια. «Τα κτίρια αυτά όμως δεν είναι μόνο μνημεία μιας εποχής και παρελ­θο­ντι­κών καθε­στώ­των», λένε από την RICHeS. «Συνε­χί­ζουν να χρη­σι­μο­ποιού­νται, έχοντας συχνά την ίδια ή παρεμ­φερή χρήση με την αρχική τους, και επο­μέ­νως απο­τε­λούν “ζωντανά” μνημεία και όχι μουσεία. Με αυτήν την έννοια η αρχι­τε­κτο­νική κλη­ρο­νο­μιά στο Μαν­δράκι δια­φέ­ρει κατά πολύ από τα εξαι­ρε­τικά μνημεία στην παλιά πόλη. Με αφορμή την πάροδο της εκα­το­ντα­ε­τίας από την ιταλική εισβολή και κατοχή της Ρόδου, το 2012, η RICHeS διορ­γά­νωσε μια πολι­τι­στική δια­δρομή στο Μαν­δράκι με ερω­τή­σεις και γρίφους. Η επιλογή του θέματος για τις «Ανοι­κτές Πόρτες 2017» απο­τε­λεί συνέ­χεια εκείνης της πολι­τι­στι­κής δια­δρο­μής. Είναι η πρώτη φορά που αυτά τα μονα­δικά αρχι­τε­κτο­νικά μνημεία παρου­σιά­ζο­νται στο ευρύ κοινό ως ενιαίο πολι­τι­στικό και ιστο­ρικό σύνολο με σκοπό να το ανα­κα­λύ­ψουν και να απο­λαύ­σουν».

Πράγ­ματι, η ιταλική δημόσια και ιδιω­τική αρχι­τε­κτο­νική στη Ρόδο είναι υψηλού επι­πέ­δου και αξίζει κάθε προ­στα­σία και ανά­δειξη. Οι Ιταλοί είχαν ονει­ρευ­τεί μια πόλη στην οποία θα συνέρ­ρεε και θα εκφρα­ζό­ταν το μεσο­γειακό φαντα­σιακό γι’ αυτό και η ποι­κι­λία των ρυθμών ήταν μια ανοικτή βεντά­λια από τον ρασιο­να­λι­σμό ώς τα αρα­βουρ­γή­ματα και τις δια­φυ­γές προς εντελώς ιδιο­συ­γκρα­σια­κές εφαρ­μο­γές της αρ νουβό και της αρ ντεκό. Εμβλημα των φετινών εκδη­λώ­σεων είναι το περί­φημο κτίριο της πρώην νομαρ­χίας, νυν Περι­φέ­ρειας Ν. Αιγαίου (Palazzo del Governattore), χτι­σμένο το 1927 βάσει σχεδίων του αρχι­τέ­κτονα Φλο­ρε­στάνο ντε Φάουστο. Αξίζει να ακο­λου­θή­σει κανείς τον χάρτη της ιτα­λι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, που ανήκει στη μακρά ιστορία της Ρόδου.

Οι «Ανοι­κτές Πόρτες 2017», συν­διορ­γά­νωση της RICHeS με την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, το ΔΟΠΑΡ και τα Γενικά Αρχεία του Κράτους – Ν. Δωδε­κα­νή­σου (http://www.rhodesriches.org/).

Φωτο­γρα­φία: Στη Ρόδο, το εντυ­πω­σιακό κτίριο της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου χτί­στηκε από τους Ιταλούς το 1927 σε νεο­γοτ­θικό μεσο­γειακό ύφος.

Καιθημερινή-ΝΙΚΟΣ ΒΑΤΟΠΟΥΛΟΣ