ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Όργιο αυθαιρεσίας στις ελληνικές παραλίες

news room 6 λεπτά ανάγνωση
Παραλία ομπρέλες

Είναι μία από αυτές τις παρα­λίες που μπορούν να «ξεπλύ­νουν» από πάνω μας την πόλη στιγ­μιαία, μόλις τα γυμνά πέλματα χωθούν στη ζεστή άμμο. Κατα­γά­λανα νερά, υπέροχη φύση, λαμπε­ρός ήλιος, όλα τα κλισέ του καλο­και­ριού μαζε­μένα σε μερικές εκα­το­ντά­δες μέτρα της από­λη­ξης ενός νησιού. Κι όμως, χρόνο με τον χρόνο, ο παρά­δει­σος αυτός γίνεται ολοένα και πιο μικρός: τα τρα­πε­ζο­κα­θί­σματα φθάνουν στην άμμο, οι ξαπλώ­στρες κατα­λαμ­βά­νουν το καλύ­τερο κομμάτι της παρα­λίας (ενίοτε με εξω­φρε­νι­κές τιμές, χωρίς καν στοι­χειώ­δεις παροχές), συχνά αγγί­ζουν το κύμα, η μουσική καλύ­πτει τον ήχο της θάλασ­σας. Χρόνο με τον χρόνο, η κατά­σταση γίνεται ολοένα και πιο δύσκολο να ελεγ­χθεί.

Η «μάχη της ξαπλώ­στρας» παρα­μέ­νει μια επα­να­λαμ­βα­νό­μενη ήττα. Οι απο­δε­κα­τι­σμέ­νες υπη­ρε­σίες που ασχο­λού­νται με τη μίσθωση και τον έλεγχο των αιγια­λών υπο­στη­ρί­ζουν ότι ελά­χι­στοι είναι οι επι­χει­ρη­μα­τίες που τηρούν το συμ­βό­λαιο που έχουν υπο­γρά­ψει: οι περισ­σό­τε­ροι «απλώ­νο­νται» στον διπλά­σιο ή και τρι­πλά­σιο χώρο, αμελούν τα απα­ραί­τητα κενά και την καθα­ριό­τητα, προ­σθέ­τουν τις δικές τους ημι­μό­νι­μες κατα­σκευές. Ή ακόμα χει­ρό­τερα: συχνά ανα­κα­λύ­πτο­νται επι­τή­δειοι που εκμε­ταλ­λεύ­ο­νται παρα­λίες χωρίς καμία άδεια (και μίσθωμα). Η πολι­τεία υπό­σχε­ται για ακόμα μία χρονιά ότι θα δώσει λύση, γνω­ρί­ζο­ντας ότι της λείπουν τα βασικά μέσα για να το πράξει. Αλλά ας πάρουμε τα πράγ­ματα από την αρχή: οι παρα­λίες και οι αιγια­λοί όλης της χώρας ανήκουν στο Δημόσιο, το οποίο απο­φα­σί­ζει κατά περί­πτωση για τα έργα που πραγ­μα­το­ποιού­νται σε αυτές (λ.χ. λιμε­νικά) ή τη μακρο­χρό­νια παρα­χώ­ρηση της χρήσης τους (λ.χ. σε ένα ξενο­δο­χείο). Εξαί­ρεση απο­τε­λεί η μίσθωση αιγια­λών και παρα­λιών για «απλή χρήση», δηλαδή για λόγους ανα­ψυ­χής με ομπρέ­λες, ξαπλώ­στρες και άλλες υπο­χρε­ω­τικά προ­σω­ρι­νές κατα­σκευές. Η παρα­χώ­ρηση από το Δημόσιο προς τους δήμους πραγ­μα­το­ποιού­νταν τα τελευ­ταία χρόνια σε ετήσια βάση με κάποιους κανόνες (δια­φύ­λαξη κοι­νό­χρη­στου χαρα­κτήρα, ελά­χι­στες απο­στά­σεις κ.λπ.). Οι δήμοι με τη σειρά τους τις μισθώ­νουν σε ιδιώτες, απο­δί­δο­ντας ένα ποσοστό στο κράτος.

Προ­βλή­ματα

Το μοντέλο είχε προ­βλή­ματα: οι μισθώ­σεις έγιναν αντι­κεί­μενο συναλ­λα­γής και δεν ήταν λίγες οι περι­πτώ­σεις που τα «μαύρα» ποσά ξεπερ­νού­σαν εκείνα που απο­δί­δο­νταν στα ταμεία των δήμων και του κράτους. Επι­πλέον, οι έλεγχοι γίνο­νταν μόνο ύστερα από καταγ­γε­λίες, καθώς ελά­χι­στοι δήμαρ­χοι ήταν δια­τε­θει­μέ­νοι να συγκρου­στούν μεσού­σης της του­ρι­στι­κής περιό­δους με τους (τελικά όχι και τόσο) επαγ­γελ­μα­τίες του του­ρι­σμού.

Η πρώτη ανα­τροπή στο μοντέλο αυτό έγινε το 2014, όταν απο­φα­σί­στηκε οι μισθώ­σεις να «περνούν» υπο­χρε­ω­τικά από το κεντρικό κράτος, δηλαδή από τις κτη­μα­τι­κές υπη­ρε­σίες (ονο­μά­ζο­νται πλέον Περι­φε­ρεια­κές Διευ­θύν­σεις Δημό­σιας Περιου­σίας) και τα κατά τόπους «αυτο­τελή» γραφεία τους. Οι προ­θέ­σεις ήταν καλές: να στα­μα­τή­σει η ροή «μαύρου χρή­μα­τος» και να υπάρξει καλύ­τε­ρος έλεγχος.

Η δεύτερη ανα­τροπή έγινε φέτος, επίσης με καλές προ­θέ­σεις. Το υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών (συγκε­κρι­μένα η Γενική Γραμ­μα­τεία Δημό­σιας Περιου­σίας), που είναι ο δια­χει­ρι­στής αιγια­λών και παρα­λιών, προ­χώ­ρησε για πρώτη χρονιά στην «παρά­καμψη» των δήμων για επι­λεγ­μέ­νες παρα­λίες, τη μίσθωση των οποίων δημο­πρά­τησε ηλε­κτρο­νικά. Επίσης, προ­βλέ­φθηκε η δυνα­τό­τητα μακρο­χρό­νιων μισθώ­σεων (έως τρία χρόνια) σε κάποιες περι­πτώ­σεις, ανα­τρέ­πο­ντας τον κανόνα τού «όλα κάθε χρόνο από την αρχή».

Την τελευ­ταία ώρα

Παρά τις καλές προ­θέ­σεις, όμως, οι παρεμ­βά­σεις αυτές δεν είναι βέβαιο ότι διευ­κό­λυ­ναν την κατά­σταση. Τα ούτως ή άλλως υπο­στε­λε­χω­μένα (και ήδη επι­φορ­τι­σμένα με άλλες αρμο­διό­τη­τες) «αυτο­τελή γραφεία δημό­σιας περιου­σίας» παρέ­λυ­σαν από τον φόρτο της δου­λειάς. Τα συναρ­μό­δια υπουρ­γεία Οικο­νο­μι­κών, Περι­βάλ­λο­ντος και Εσω­τε­ρι­κών επέ­τει­ναν το πρό­βλημα εκδί­δο­ντας για ακόμα μία χρονιά την «τελευ­ταία ώρα» (για την ακρί­βεια στα τέλη Μαΐου) την απα­ραί­τητη απόφαση, που ορίζει τη δια­δι­κα­σία μίσθω­σης. Χαρα­κτη­ρι­στικό είναι ότι το «αυτο­τε­λές γραφείο δημό­σιας περιου­σίας» στις Κυκλά­δες, όπως και πολλά ακόμα, εξα­κο­λου­θεί μέχρι και σήμερα να συνά­πτει νέα μισθω­τή­ρια, παρότι βρι­σκό­μα­στε στο τέλος του καλο­και­ριού. Επι­πλέον, η νέα οργα­νω­τική δομή δημιούρ­γησε μια ακα­τα­νό­ητη γρα­φειο­κρα­τία, καθώς και η παρα­μι­κρή απόφαση των αυτο­τε­λών γρα­φείων πρέπει να εγκρί­νε­ται από την περι­φε­ρειακή διεύ­θυνση, αφού προη­γη­θεί η απα­ραί­τητη αλλη­λο­γρα­φία. Για παρά­δειγμα, οι απο­φά­σεις των αυτο­τε­λών γρα­φείων Κυκλά­δων, Δωδε­κα­νή­σου, Σάμου, Χίου και Λέσβου πρέπει να εγκρί­νο­νται από την Περι­φε­ρειακή Διεύ­θυνση Δημό­σιας Περιου­σίας Αιγαίου στον Πειραιά. «Το πηγαι­νέλα των εγγρά­φων είναι ένας ψυχο­λο­γι­κός θάνατος», λέει υπάλ­λη­λος της υπη­ρε­σίας. «Ακόμα κι αν θέλεις να κάνεις τη δουλειά σου σωστά, έρχεται κάποια στιγμή που παραι­τεί­σαι».

Απα­ντή­σεις σε εννέα ερω­τή­σεις

– Πώς παρα­χω­ρεί­ται μια παραλία;

Είτε έπειτα από διε­νέρ­γεια πλειο­δο­τι­κού δια­γω­νι­σμού από τον δήμο (ή τις περι­φε­ρεια­κές διευ­θύν­σεις του υπουρ­γείου Οικο­νο­μι­κών) είτε απευ­θείας σε ξενο­δο­χεία, κάμπινγκ ή κέντρα ανα­ψυ­χής που βρί­σκο­νται μπροστά από την παραλία. Υπο­θε­τικά, η δια­δι­κα­σία θα πρέπει να γίνεται κάθε χρόνο έως την 1η Απρι­λίου, ώστε οι συμ­βά­σεις να έχουν υπο­γρα­φεί έως την 1η Ιουνίου (κάτι που βέβαια στην πράξη δεν έχει μέχρι σήμερα τηρηθεί).

– Πόσο διαρκεί η παρα­χώ­ρηση;

Κανο­νικά, λήγει στο τέλος του έτους, αλλά υπάρχει η δυνα­τό­τητα να συνα­φθεί συμ­βό­λαιο για δύο ή τρία χρόνια, χωρίς να ορί­ζε­ται υπό ποιες προ­ϋ­πο­θέ­σεις.

– Πώς ορί­ζε­ται το μίσθωμα;

Με βάση τα συγκρι­τικά στοι­χεία της περιο­χής, το ποσόν που έχει κατα­βλη­θεί τα τελευ­ταία πέντε χρόνια, καθώς και τις πραγ­μα­τι­κές εμπο­ρι­κές αξίες. Το 70% κατα­λή­γει στον δήμο και το 30% στο Δημόσιο (στις ηλε­κτρο­νι­κές δημο­πρα­σίες του υπουρ­γείου το ποσοστό είναι 50-50).

– Τι επι­τρέ­πε­ται;

Η παρα­χώ­ρηση γίνεται για «απλή χρήση», δηλαδή για εκμί­σθωση ξαπλω­στρών, ομπρε­λών, τρα­πε­ζο­κα­θι­σμά­των, θαλάσ­σιων μέσων ανα­ψυ­χής, λει­τουρ­γία τρο­χή­λα­της καντί­νας.

– Ποιος είναι υπεύ­θυ­νος για την καθα­ριό­τητα της παρα­χω­ρη­μέ­νης ακτής;

Δεν είναι σαφές. Σε ένα σημείο της σχε­τι­κής από­φα­σης ανα­φέ­ρε­ται ότι ο δήμος «έχει την υπο­χρέ­ωση να μεριμνά» για τον καθη­με­ρινό καθα­ρι­σμό των κοι­νό­χρη­στων χώρων, την τοπο­θέ­τηση καλαί­σθη­των δοχείων απορ­ριμ­μά­των και γενικά την εξα­σφά­λιση της καθα­ριό­τη­τας και της αισθη­τι­κής της ακτής και του περι­βάλ­λο­ντος χώρου. Σε άλλο σημείο, ανα­φέ­ρε­ται ότι οι μισθω­τές «οφεί­λουν να μερι­μνούν» για ακριβώς τα ίδια.

– Πού μπορούν να καταγ­γελ­θούν παρα­βά­σεις;

Στις αστυ­νο­μι­κές και λιμε­νι­κές αρχές, στα κατά τόπους αυτο­τελή γραφεία δημό­σιας περιου­σίας, στους δήμους.

– Τι οφεί­λουν να τηρούν οι επι­χει­ρη­μα­τίες;

Οφεί­λουν να εξα­σφα­λί­ζουν την ελεύ­θερη και απρό­σκο­πτη πρό­σβαση των πολιτών στην παραλία και στον αιγιαλό και να μερι­μνούν για την ασφά­λεια των λουο­μέ­νων και των διερ­χο­μέ­νων στον παρα­χω­ρού­μενο χώρο. Απα­γο­ρεύ­ε­ται οποια­δή­ποτε επέμ­βαση που να αλλοιώ­νει τη φυσική μορ­φο­λο­γία (λ.χ. «ίσιωμα» αμμο­θι­νών).

– Τι ισχύει για τις προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές;

Η παρα­χώ­ρηση επι­τρέ­πε­ται όπου υπάρχει νόμιμα υφι­στά­με­νος δρόμος πρό­σβα­σης και στάθ­μευ­σης (και εκτός αμμο­θι­νών). Απα­γο­ρεύ­ο­νται επεμ­βά­σεις, όπως ισο­πέ­δωση θινών, εκρί­ζωση φυτών, οι μόνιμες ή ημι­μό­νι­μες κατα­σκευές.

– Πού απα­γο­ρεύ­ε­ται η παρα­χώ­ρηση αιγια­λού και παρα­λίας;

Εκτός από τις θέσεις όπου αυτό ορί­ζε­ται για λόγους εθνικής ασφά­λειας ή προ­στα­σίας αρχαιο­τή­των, εξαι­ρού­νται και περιο­χές για λόγους προ­στα­σίας του περι­βάλ­λο­ντος: όλοι οι παρά­κτιοι νησιω­τι­κοί υγρό­το­ποι, καθώς και οι περιο­χές του Εθνικού Θαλάσ­σιου Πάρκου Σπο­ρά­δων. Επίσης, στο παρά­κτιο τμήμα από Νέδα προς Βορράν και μέχρι το ρέμα Μπρα­ζέρη προς Νότο, του Κυπα­ρισ­σια­κού Κόλπου, για λει­τουρ­γία θαλάσ­σιας ανα­ψυ­χής και τοπο­θέ­τηση επίπλων θαλάσ­σης. Και στις παρά­κτιες περιο­χές του υγρο­βιό­το­που Μικρό και Μεγάλο Λιβάδι Ιστιαίας και κοι­νό­τη­τας Ασμη­νίου Ευβοίας, του Μύρτου Κεφαλ­λη­νίας, των Δήμων Αργους και Μιδέας, της κοι­νό­τη­τας Λάρδου της Ρόδου, της Αλυκής Ασφεν­δίου και Πυλίου της Κω και των κοι­νο­τή­των Καλαμίτσι-Αμυγδάλι, Μάζης, Γεωρ­γιού­πο­λης, Κουρνά, Φυλακής, Καστέλ­λου Χανίων και Επι­σκο­πής Ρεθύ­μνης.

Καθη­με­ρι­νηή

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.