Θλιβερή αποκάλυψη: Η καταστροφή την «μνημονιακή» επταετία 2010-2016. με βάση τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ

Τα επι­και­ρο­ποι­η­μένα στοι­χεία της Ελλη­νι­κής Στα­τι­στι­κής Αρχής για τα βασικά δημο­σιο­νο­μικά μεγέθη, όπως απο­τυ­πώ­νο­νται σε ανα­λυ­τική έκδοση 35 σελίδων, είναι απο­κα­λυ­πτικά για το τι συνέβη στην ελλη­νική οικο­νο­μία την «μνη­μο­νιακή» επτα­ε­τία 2010-2016.

Απώλεια εθνικού εισο­δή­μα­τος 61,6 δισ. ευρώ ή κατά 26%, άλμα του δημο­σίου χρέους κατά 52,3 μονάδες του ΑΕΠ (από 126,7% σε 179% του ΑΕΠ), περι­κο­πές 19,13 δισ. ευρώ στους μισθούς του Δημο­σίου, τις συντά­ξεις και τις κοι­νω­νι­κές παροχές και απώ­λειες εσόδων 5 δισ. ευρώ με μονα­δικό αντί­τιμο την εξα­φά­νιση του δημο­σιο­νο­μι­κού ελλείμ­μα­τος.

Μείωση του Ακα­θα­ρί­στου Εγχω­ρίου Προ­ϊ­ό­ντος κατά 61,6 δισ. ευρώ ή κατά 26%, πτώση των συνο­λι­κών εσόδων της γενικής κυβέρ­νη­σης κατά 5 δισ. ευρώ, περι­κο­πές κατά 19,13 δισ. ευρώ στους μισθούς του Δημο­σίου, τις συντά­ξεις και τις κοι­νω­νι­κές παροχές και ταυ­τό­χρονη αύξηση του δημο­σίου χρέους κατά 52,3% του ΑΕΠ στο μη βιώσιμο επίπεδο του 179% του ΑΕΠ προ­κά­λε­σαν τα τρία Μνη­μό­νια που εφαρ­μό­στη­καν την επταετή περίοδο 2010-2016. Το μόνο θετικό απο­τέ­λε­σμα από την εφαρ­μογή των Μνη­μο­νίων ήταν η πλήρης εξα­φά­νιση του δημο­σιο­νο­μι­κού ελλείμματος-μαμούθ του 15,1% του ΑΕΠ, το οποίο κατα­γρά­φηκε για το έτος 2009 και η μετα­τροπή του σε πλε­ό­να­σμα 0,7% του ΑΕΠ στο τέλος του 2016. Όμως, η ζημία που υπέστη η πραγ­μα­τική οικο­νο­μία και η κοι­νω­νική συνοχή της χώρας, όπως απο­τυ­πώ­νε­ται στα πλέον επίσημα στα­τι­στικά στοι­χεία της περιό­δου 2010-2016 για το ΑΕΠ, τις κοι­νω­νι­κές δαπάνες και το δημόσιο χρέος φαί­νε­ται ότι είναι ανε­πα­νόρ­θωτη και εν τέλει πολύ μεγα­λύ­τερη από το μη εύκολα δια­τη­ρή­σιμο κέρδος της … αριθ­μη­τι­κής “εξα­φά­νι­σης” του δημο­σιο­νο­μι­κού ελλείμ­μα­τος.

Τα απο­κα­λυ­πτικά αυτά συμπε­ρά­σματα προ­κύ­πτουν από την έκθεση ανα­λυ­τι­κών στα­τι­στι­κών δεδο­μέ­νων με τίτλο “H Ελλη­νική οικο­νο­μία”, την οποία συνέ­ταξε η Ελλη­νική Στα­τι­στική Αρχή, με σκοπό να παρου­σιά­σει τα πλέον επι­και­ρο­ποι­η­μένα στοι­χεία για την εξέλιξη των βασικών δεικτών της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας τα τελευ­ταία 7-12 έτη.

Ανα­λυ­τικά, από τις εξε­λί­ξεις στα βασικά μεγέθη της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας την περίοδο των Μνη­μο­νίων, όπως απο­τυ­πώ­νο­νται στην 35σέλιδη έκδοση της ΕΛΣΤΑΤ, προ­κύ­πτουν τα εξής:

Ακα­θά­ρι­στο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ): Το 2009, το ΑΕΠ της Ελλάδος σε τρέ­χου­σες τιμές ανερ­χό­ταν σε 237,534 δισ. ευρώ. Μέσα στα επτά επόμενα έτη, κατά τη διάρ­κεια των οποίων εφαρ­μό­στη­καν τρία Μνη­μό­νια, το ΑΕΠ της χώρας συρ­ρι­κνώ­θηκε κατά 61,646 δισ. ευρώ ή κατά 25,9% και περιο­ρί­στηκε στα 175,888 δισ. ευρώ (τέλος 2016). Αιτία τα υφε­σιακά δημο­σιο­νο­μικά μέτρα που εφαρ­μό­στη­καν με τα Μνη­μό­νια, περιο­ρί­ζο­ντας σημα­ντικά τα εισο­δή­ματα και την κατα­νά­λωση. Η μεγα­λύ­τερη ετήσια μείωση του ΑΕΠ σε τρέ­χου­σες τιμές σημειώ­θηκε το 2011, κατά το δεύτερο χρόνο εφαρ­μο­γής του πρώτου Μνη­μο­νίου. Τη χρονιά εκείνη (κατά την οποία κυβερ­νούσε τη χώρα το ΠΑΣΟΚ με πρω­θυ­πουργό τον κ. Γιώργο Παπαν­δρέου, υπουρ­γούς Οικο­νο­μι­κών τον κ. Γ. Παπα­κων­στα­ντί­νου μέχρι τον Ιούνιο και τον Ε. Βενι­ζέλο σε όλο το δεύτερο εξάμηνο και ανα­πλη­ρωτή υπουργό Οικο­νο­μι­κών για θέματα προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού τον κ. Φίλιππο Σαχι­νίδη) το ΑΕΠ της χώρας συρ­ρι­κνώ­θηκε κατά 19 δισ. ευρώ ή κατά 8,4%: από 226,031 δισ. ευρώ που είχε δια­μορ­φω­θεί στο τέλος Δεκεμ­βρίου 2010, περιο­ρί­στηκε στα 207,029 δισ. ευρώ στο τέλος Δεκεμ­βρίου 2011. Ήταν η χρονιά που νομο­θε­τή­θη­καν και τέθηκαν σε εφαρ­μογή από τους κ.κ. Παπα­κων­στα­ντί­νου, Βενι­ζέλο και Σαχι­νίδη τα πλέον επαχθή και άκρως “υφε­σιακά” φορο­λο­γικά μέτρα, όπως η αύξηση του μεσαίου συντε­λε­στή ΦΠΑ (για τα τρόφιμα, τα φάρμακα, τους λογα­ρια­σμούς ΔΕΚΟ, τις μετα­φο­ρές, τις υπη­ρε­σίες επι­σκευών κ.λπ.) από το 11% στο 13%, η μείωση του βασικού αφο­ρο­λο­γή­του ορίου εισο­δή­μα­τος των φυσικών προ­σώ­πων από τα 12.000 στα 5.000 ευρώ, η μείωση των πρό­σθε­των αφο­ρο­λο­γή­των ορίων εισο­δή­μα­τος που ίσχυαν τότε για τους τρί­τε­κνους και τους πολύ­τε­κνους κατά ποσά της τάξεως των 3.500-4.500 ευρώ, οι αυξή­σεις κατά 30% έως και 70% στα τεκ­μή­ρια δια­βί­ω­σης, οι περι­κο­πές των εκπτώ­σεων φόρου εισο­δή­μα­τος για όλα τα φυσικά πρόσωπα με μεσαία και υψηλά εισο­δή­ματα, η μείωση του αφο­ρο­λο­γή­του ορίου του Φόρου Ακί­νη­της Περιου­σίας από τις 400.000 στις 200.000 ευρώ, η επιβολή ειδικής εισφο­ράς αλλη­λεγ­γύης 1%-4% σε ετήσια εισο­δή­ματα άνω των 12.000 ευρώ, η επιβολή ετησίου τέλους επι­τη­δεύ­μα­τος 500-1.000 ευρώ σε όλους τους αυτο­α­πα­σχο­λού­με­νους και τις επι­χει­ρή­σεις, η επιβολή έκτα­κτης εισφο­ράς 5% στα τεκ­μή­ρια δια­βί­ω­σης, η αύξηση του ΦΠΑ στην εστίαση από το 13% στο 23%, η στα­διακή εξίσωση των ειδικών φόρων κατα­νά­λω­σης στο πετρέ­λαιο θέρ­μαν­σης και στο πετρέ­λαιο κίνησης και, τέλος, η επιβολή φόρου σε όλα τα ηλε­κτρο­δο­τού­μενα κτί­σματα μέσω των λογα­ρια­σμών ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος.

Μακρά περί­ο­δος ύφεσης και στα­σι­μό­τη­τας

Σε στα­θε­ρές τιμές έτους 2010, το ΑΕΠ της χώρας σημεί­ωσε μείωση 5,5% το 2010, 9,1% το 2011, 7,3% το 2012 και 3,2% το 2013. Το 2014 σημεί­ωσε άνοδο 0,4% ,το 2015 υπέστη μείωση 0,2% και το 2016 κατέ­γραψε μηδε­νική μετα­βολή. Ουσια­στικά, καθ’ όλη τη διάρ­κεια της επτα­ε­τούς περιό­δου 2010-2016, κατά την οποία εφαρ­μό­στη­καν τρία Μνη­μό­νια, η μόνη χρονιά κατά την οποία το ΑΕΠ, σε στα­θε­ρές τιμές, σημεί­ωσε -έστω και μικρή -αύξηση ήταν το 2014. Δηλαδή, το έτος αυτό ήταν και το μονα­δικό της “μνη­μο­νια­κής” περιό­δου στο οποίο η οικο­νο­μία σημεί­ωσε έστω και μικρή ανά­πτυξη. Εν τέλει, τα στοι­χεία της ΕΛΣΤΑΤ δεί­χνουν ότι την περίοδο 2010-2013 η οικο­νο­μία εισήλθε απότομα σε ένα “τούνελ” βαθιάς ύφεσης, κι ότι στη συνέ­χεια ακο­λού­θησε μια τριετία στα­σι­μό­τη­τας, κατά την οποία το ΑΕΠ σε στα­θε­ρές τιμές κινή­θηκε με ετή­σιους ρυθμούς μετα­βο­λής κοντά στο 0%.

Ισο­ζύ­γιο (έλλειμμα ή πλε­ό­να­σμα) γενικής κυβέρ­νη­σης: Για το έτος 2009, η ΕΛΣΤΑΤ ορι­στι­κο­ποί­ησε το έλλειμμα του ισο­ζυ­γίου της γενικής κυβέρ­νη­σης στο 15,1% του ΑΕΠ, λίγο χαμη­λό­τερα από το 15,7% του ΑΕΠ στο οποίο το είχε προσ­διο­ρί­σει τον Οκτώ­βριο του 2010 ο τότε επι­κε­φα­λής της αρχής κ. Ανδρέας Γεωρ­γίου. Ακο­λού­θη­σαν τα πρώτα τρία χρόνια των Μνη­μο­νίων όπου το έλλειμμα της γενικής κυβέρ­νη­σης άρχισε να μειώ­νε­ται με αργούς ρυθμούς και ουσια­στικά παρέ­μεινε σε υψηλά επίπεδα, παρά τον καται­γι­σμό φοροει­σπρα­κτι­κών και περιο­ρι­στι­κών μέτρων που επι­βλή­θη­καν.

Συγκε­κρι­μένα:

– Το 2010 το έλλειμμα δια­μορ­φώ­θηκε στο 11,2% του ΑΕΠ (σ.σ. στον ανα­θε­ω­ρη­μένο λόγω της επι­βο­λής του πρώτου Μνη­μο­νίου προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό του 2010, η τότε κυβέρ­νηση Γ. Παπαν­δρέου, με υπουργό Οικο­νο­μι­κών τον κ. Γ. Παπα­κων­στα­ντί­νου και υφυ­πουργό τον κ. Φ. Σαχι­νίδη είχε θέσει ως βασικό στόχο τη μείωση του ελλείμ­μα­τος της γενικής κυβέρ­νη­σης στο 8,5% του ΑΕΠ, αλλά τελικά, τα στοι­χεία της ΕΛΣΤΑΤ δεί­χνουν ότι τον πρώτο χρόνο εφαρ­μο­γής Μνη­μο­νίου το έλλειμμα σημεί­ωσε υπέρ­βαση 2,7% του ΑΕΠ έναντι του τεθέ­ντος στόχου). Το 2010, πρώτη χρονιά εφαρ­μο­γής Μνη­μο­νίου επι­βλή­θη­καν σημα­ντι­κές αυξή­σεις στους ειδι­κούς φόρους κατα­νά­λω­σης των καυ­σί­μων, των προ­ϊ­ό­ντων καπνού και των αλκο­ο­λού­χων ποτών (σε 3 δόσεις), αυξή­θη­καν οι συντε­λε­στές του ΦΠΑ (σε 2 δόσεις), από τα επίπεδα του 9% και του 19% στα επίπεδα του 11% και του 23%, καταρ­γή­θη­καν απαλ­λα­γές στον ΦΠΑ (για δικη­γό­ρους, συμ­βο­λαιο­γρά­φους κ.λπ.), καθιε­ρώ­θη­καν τεκ­μή­ρια δια­βί­ω­σης για όλα τα φυσικά πρόσωπα, περι­κό­πη­καν οι απο­δο­χές των δημο­σίων υπαλ­λή­λων μέσω μειώ­σεων στα επι­δό­ματα, περι­κό­πη­καν κατά 30% τα επι­δό­ματα εορτών και αδείας για τους εργα­ζό­με­νους στο Δημόσιο και τους συντα­ξιού­χους και επι­βλή­θηκε νέα εισφορά τύπου ΛΑΦΚΑ στις μεσαίες και τις υψηλές συντά­ξεις.

– Το 2011 το έλλειμμα της γενικής κυβέρ­νη­σης υπο­χώ­ρησε λιγό­τερο από 1% του ΑΕΠ, στο 10,3%, παρά την πρω­το­φανή φορο­κα­ται­γίδα που ξέσπασε (και στην οποία ανα­φερ­θή­καμε παρα­πάνω)

– Το 2012 το έλλειμμα έπεσε για πρώτη φορά επί Μνη­μο­νίων σε μονο­ψή­φιο ποσοστό και συγκε­κρι­μένα στο 8,9% του ΑΕΠ, το οποίο ωστόσο θεω­ρεί­ται πάρα πολύ υψηλό, αν ληφθεί υπόψη ότι με το πρώτο Μνη­μό­νιο είχε τεθεί ως στόχος έλλειμμα 8,5% του ΑΕΠ ήδη από το 2010. Το 2012, έτος μετά­βα­σης από την κυβέρ­νηση ΠΑΣΟΚ της περιό­δου Οκτω­βρίου 2009-Νοεμβρίου 2011 σε κυβέρ­νηση συνερ­γα­σίας Νέας Δημοκρατίας-ΠΑΣΟΚ – με μεσο­λά­βηση μιας 7μηνης περιό­δου (από τον Δεκέμ­βριο του 2011 έως τον Ιούνιο του 2012) υπη­ρε­σια­κών κυβερ­νή­σεων συνερ­γα­σίας και δύο αλλε­πάλ­λη­λων εκλο­γι­κών ανα­με­τρή­σεων – είχαν πλήρη απόδοση όλα τα νομο­θε­τη­θέ­ντα εντός του 2011 φοροει­σπρα­κτικά μέτρα.

Ακο­λού­θησε, το 2013, μια πρό­σκαιρη “επι­στροφή” του ελλείμ­μα­τος της γενικής κυβέρ­νη­σης στο πολύ υψηλό επίπεδο του 13,1% του ΑΕΠ, η οποία όμως οφει­λό­ταν κατά κύριο λόγο στην επί­δραση που είχαν οι – μη επα­να­λαμ­βα­νό­με­νες τα επόμενα έτη – δαπάνες για τη στήριξη του τρα­πε­ζι­κού συστή­μα­τος με σκοπό την ανα­κε­φα­λαιο­ποί­ησή του, η οποία είχε κριθεί τότε ανα­γκαία για να αντι­με­τω­πι­στούν οι επι­πτώ­σεις στα χαρ­το­φυ­λά­κια των ελλη­νι­κών τρα­πε­ζών από το “κούρεμα” κατά 53,5% της ονο­μα­στι­κής αξίας των περισ­σο­τέ­ρων ελλη­νι­κών ομο­λό­γων που είχαν εκδοθεί μέχρι τότε, στο πλαίσιο του συμ­φω­νη­θέ­ντος και εφαρ­μο­σθέ­ντος το 2012 προ­γράμ­μα­τος “PSI” για την ανα­διάρ­θρωση του ελλη­νι­κού χρέους. Η επί­πτωση των δαπανών ανα­κε­φα­λαιο­ποί­η­σης των ελλη­νι­κών τρα­πε­ζών στο έλλειμμα στο έλλειμμα της γενικής κυβέρ­νη­σης συνυ­πο­λο­γί­ζε­ται από την ΕΛΣΤΑΤ, σύμφωνα με τις προ­δια­γρα­φές του συστή­μα­τος εθνικών λογα­ρια­σμών ISA 2010, που εφαρ­μό­ζει η Αρχή.

Την περίοδο 2014-2016, τα στοι­χεία της ΕΛΣΤΑΤ δεί­χνουν ότι η απο­κλι­μά­κωση του ελλείμ­μα­τος της γενικής κυβέρ­νη­σης επι­τα­χύν­θηκε σημα­ντικά. Αυτό συνέβη εξαι­τίας της εφαρ­μο­γής νέων “πακέτων” μέτρων δημο­σιο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής, στα πλαίσια των προ­σπα­θειών υλο­ποί­η­σης του δεύ­τε­ρου και του τρίτου Μνη­μο­νίου, αλλά και επειδή έπαψαν να επι­δρούν αρνη­τικά στο ύψος του ισο­ζυ­γίου της γενικής κυβέρ­νη­σης τα μέτρα στή­ρι­ξης του τρα­πε­ζι­κού συστή­μα­τος.

Πιο ανα­λυ­τικά:

– Το 2014 το έλλειμμα της γενικής κυβέρ­νη­σης υπο­χώ­ρησε στο 3,7% του ΑΕΠ. Κατά τη διάρ­κεια του έτους αυτού, όπως και του προη­γού­με­νου, εφαρ­μό­στη­καν μέτρα δημο­σιο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής που στό­χευαν κυρίως στη μείωση των δαπανών της γενικής κυβέρ­νη­σης και λιγό­τερο στην αύξηση των εσόδων της. Την διετία 2013-2014 καταρ­γή­θη­καν πλήρως τα επι­δό­ματα εορτών και αδείας για τους συντα­ξιού­χους και τους δημο­σί­ους υπαλ­λή­λους, καταρ­γή­θη­καν οι ισόβιες συντά­ξεις για τις πολύ­τε­κνες μητέρες, περι­κό­πη­καν τα επι­δό­ματα τρι­τέ­κνων και πολυ­τέ­κνων, επι­βλή­θη­καν περι­κο­πές στις μεσαίες και τις υψηλές συντά­ξεις, μειώ­σεις στις απο­δο­χές των λει­τουρ­γών του Δημο­σίου που αμεί­βο­νταν με ειδικά μισθο­λό­για (σε στρα­τιω­τι­κούς, σώματα ασφα­λείας, δικα­στι­κούς λει­τουρ­γούς, πανε­πι­στη­μια­κούς καθη­γη­τές, ιατρούς του ΕΣΥ, ερευ­νη­τές, διπλω­μά­τες κ.λπ.) καθώς και επι­πρό­σθε­τες μειώ­σεις στις συντά­ξεις όσων αμεί­βο­νταν με ειδικά μισθο­λό­για. Αλλά και στο σκέλος των εσόδων την περίοδο 2013-2014 ελή­φθη­σαν ορι­σμένα επώδυνα μέτρα, το κυριό­τερο από τα οποία ήταν η πλήρης κατάρ­γηση των πρό­σθε­των αφο­ρο­λο­γή­των ορίων εισο­δή­μα­τος για τα προ­στα­τευό­μενα τέκνα των φυσικών προ­σώ­πων, η κατάρ­γηση του αφο­ρο­λο­γή­του ορίου των 5.000 ευρώ για τους αυτο­α­πα­σχο­λού­με­νους, η ένταξη των δαπανών για σύσταση επι­χει­ρή­σεων, αγορά πρώτης κατοι­κίας, αγορές μετοχών, ομο­λό­γων, αμοι­βαίων κεφα­λαίων κ.λπ. στα τεκ­μή­ρια από­κτη­σης περιου­σια­κών στοι­χείων και η αύξηση του βασικού συντε­λε­στή φορο­λό­γη­σης των επι­χει­ρή­σεων από το 20% στο 26% και η αντι­κα­τά­σταση του φόρου στα ηλε­κτρο­δο­τού­μενα κτί­σματα με τον ακόμη πιο επαχθή Ενιαίο Φόρο Ιδιο­κτη­σίας Ακι­νή­των (ΕΝ.Φ.Ι.Α.), που εφαρ­μό­στηκε από το 2014 και συμπε­ριέ­λαβε όλων των ειδών τα ακίνητα. Δεν έλειψαν ωστόσο και ορι­σμένα μέτρα μείωσης φορο­λο­γι­κών επι­βα­ρύν­σεων και αύξησης δαπανών όπως η επα­να­φορά του συντε­λε­στή ΦΠΑ της εστί­α­σης από το 23% στο 13%, η μείωση των συντε­λε­στών της ειδικής εισφο­ράς αλλη­λεγ­γύης κατά 30% και η χορή­γηση “κοι­νω­νι­κού μερί­σμα­τος” σε εκα­τομ­μύ­ρια πολίτες με πολύ χαμηλά εισο­δή­ματα.

– Το 2015 το έλλειμμα της γενικής κυβέρ­νη­σης αυξή­θηκε στο 5,7% του ΑΕΠ. Το πρώτο εξάμηνο της χρονιάς εκείνης κυριάρ­χησε η προ­σπά­θεια της νέας τότε κυβέρ­νη­σης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ να μην συμ­μορ­φω­θεί με τις επι­τα­γές της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης για συνέ­χιση της αυστη­ρής δημο­σιο­νο­μι­κής πολι­τι­κής των Μνη­μο­νίων. Υπό την ασφυ­κτική πίεση των μέτρων μείωσης της ρευ­στό­τη­τας που επέβαλε τότε η Ευρω­παϊκή Κεντρική Τράπεζα, η κυβέρ­νηση εκείνη εξα­να­γκά­στηκε σε άτακτη υπο­χώ­ρηση από τα σχέδιά της για εγκα­τά­λειψη της “μνη­μο­νια­κής” λιτό­τη­τας και υπο­χρε­ώ­θηκε στο δεύτερο εξάμηνο του 2015 να απο­δε­χθεί νέους επα­χθείς όρους ανα­χρη­μα­το­δό­τη­σης της εξυ­πη­ρέ­τη­σης του δημο­σίου χρέους, βάζο­ντας την υπο­γραφή της σε συμ­φω­νία για εφαρ­μογή ενός τρίτου κατά σειρά Μνη­μο­νίου. Στο πλαίσιο αυτό, τον Ιούλιο και τον Αύγου­στο, άρχισε ο καται­γι­σμός νέων επαχθών δημο­σιο­νο­μι­κών μέτρων, το βάρος των οποίων έπεσε αυτή τη φορά περισ­σό­τερο στο σκέλος των εσόδων: ο ΦΠΑ αυξή­θηκε από το 13% στο 23% για πλήθος προ­ϊ­ό­ντων ευρείας κατα­νά­λω­σης και υπη­ρε­σιών υψηλής ζήτησης, ο βασικός συντε­λε­στής φορο­λο­γίας εισο­δή­μα­τος των επι­χει­ρή­σεων αυξή­θηκε από το 26% στο 29%, η προ­κα­τα­βολή φόρου εισο­δή­μα­τος αυξή­θηκε από το 55% στο 75% του κύριου φόρου για φυσικά πρόσωπα και ατο­μι­κές επι­χει­ρή­σεις και στο 100% του φόρου για όλα τα νομικά πρόσωπα, επι­βλή­θηκε ειδικός φόρος κατα­νά­λω­σης στο κρασί και αυξή­θηκε ο ειδικός φόρος κατα­νά­λω­σης του αγρο­τι­κού πετρε­λαίου. Η καθυ­στέ­ρηση στην επα­να­φορά της χώρας στην … “μνη­μο­νιακή κανο­νι­κό­τητα” φαί­νε­ται ότι είχε, όμως, ως συνέ­πεια την αύξηση του ελλείμ­μα­τος της γενικής κυβέρ­νη­σης.

-Το 2016, ήταν η χρονιά της εξά­λει­ψης του ελλείμ­μα­τος της γενικής κυβέρ­νη­σης και της μετα­τρο­πής του σε πλε­ό­να­σμα 0,7% του ΑΕΠ, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ. Η εξέλιξη αυτή ωστόσο ήταν απο­τέ­λε­σμα της συνέ­χι­σης της πλήρους εφαρ­μο­γής των επαχθών φοροει­σπρα­κτι­κών μέτρων της προη­γού­με­νης χρονιάς αλλά και της επι­βο­λής νέων εισπρα­κτι­κών μέτρων, όπως η μείωση του αφο­ρο­λο­γή­του ορίου των μισθω­τών και των συντα­ξιού­χων, η περαι­τέρω αύξηση της προ­κα­τα­βο­λής φόρου εισο­δή­μα­τος φυσικών προ­σώ­πων από το 75% στο 100% του κύριου φόρου, η επιβολή τέλους στους λογα­ρια­σμούς συν­δρο­μη­τι­κής τηλε­ό­ρα­σης, η αύξηση του βασικού συντε­λε­στή ΦΠΑ από το 23% στο 24% και η στα­διακή κατάρ­γηση των μειω­μέ­νων κατά 30% συντε­λε­στών ΦΠΑ που ίσχυαν στα νησιά του Αιγαίου.

Έσοδα γενικής κυβέρ­νη­σης: Το 2009 τα συνο­λικά έσοδα της γενικής κυβέρ­νη­σης ανέρ­χο­νταν σε 92,488 δισ. ευρώ. Από αυτά, τα 27,826 δισ. ευρώ προ­έρ­χο­νταν από φόρους στην παρα­γωγή και τις εισα­γω­γές (από έμμε­σους φόρους), τα 20,292 δισ. ευρώ ήταν εισπρά­ξεις από φόρους στα εισο­δή­ματα φυσικών προ­σώ­πων και επι­χει­ρή­σεων και τα 29,344 δισ. ευρώ ήταν έσοδα από εισφο­ρές κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης. Το 2016, μετά από επτά χρόνια εφαρ­μο­γής τριών μνη­μο­νίων και επι­βο­λής του πλήθους φοροει­σπρα­κτι­κών μέτρων που ανα­φέ­ραμε παρα­πάνω, τα συνο­λικά έσοδα της γενικής κυβέρ­νη­σης περιο­ρί­στη­καν στα 87,473 δισ. ευρώ. Αντί δηλαδή τα έσοδα να αυξη­θούν, με τόσα μέτρα που επι­βλή­θη­καν, μειώ­θη­καν σωρευ­τικά κατά 5 δισ. ευρώ. Ειδι­κό­τερα, τα έσοδα από τους φόρους στα εισο­δή­ματα μειώ­θη­καν κατά 2,14 δισ. ευρώ, από 20,292 δισ. ευρώ στο τέλος του 2009 σε 18,147 δισ. ευρώ στο τέλος του 2016, ενώ τα έσοδα από εισφο­ρές κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης συρ­ρι­κνώ­θη­καν κατά 4,412 δισ. ευρώ, από 29,344 δισ. ευρώ στο τέλος του 2009 στα 24,932 δισ. ευρώ στο τέλος του 2016. Οι μειώ­σεις αυτές είναι ενδει­κτι­κές των αρνη­τι­κών επι­πτώ­σεων που είχαν στα εισο­δή­ματα φυσικών προ­σώ­πων και επι­χει­ρή­σεων τα υφε­σιακά δημο­σιο­νο­μικά μέτρα όλης της περιό­δου 2010-2016. Τα μόνα έσοδα που αυξή­θη­καν την περίοδο 2010-2016 ήταν οι φόροι στην παρα­γωγή και τις εισα­γω­γές. Η αύξησή τους, από το τέλος του 2009 έως το τέλος του 2016, έφθασε τα 2,178 δισ. ευρώ. Οφεί­λε­ται όμως κυρίως στη μεγάλη αύξηση των εσόδων από εμμέ­σους φόρου που σημειώ­θηκε το 2016.

Δαπάνες γενικής κυβέρ­νη­σης: Η εφαρ­μογή των Μνη­μο­νίων συνέ­βαλε στη σημα­ντική μείωση των δημο­σίων δαπανών. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, την περίοδο από το τέλος του 2009 έως το τέλος του 2016 οι δαπάνες της γενικής κυβέρ­νη­σης περιο­ρί­στη­καν κατά 42,269 δισ. ευρώ ή κατά 32,9%: από τα 128,454 δισ. ευρώ που είχαν ανέλθει το 2009 υπο­χώ­ρη­σαν στα 86,185 δισ. ευρώ το 2016. Τη μεγα­λύ­τερη μείωση υπέ­στη­σαν οι δαπάνες για μισθούς στο Δημόσιο, για συντά­ξεις και για κοι­νω­νι­κές παροχές. Οι δαπάνες για μισθο­δο­σία στο Δημόσιο περι­κό­πη­καν κατά 9,447 δισ. ευρώ ή κατά 30,41%, από 31,06 δισ. ευρώ στο τέλος του 2009 σε 21,613 δισ. ευρώ στο τέλος του 2016, ενώ οι δαπάνες για συντά­ξεις και κοι­νω­νι­κές παροχές συρ­ρι­κνώ­θη­καν κατά 9,683 δισ. ευρώ ή κατά 19,79%, από 48,928 δισ. ευρώ στο τέλος του 2009 σε 39,245 δισ. ευρώ στο τέλος του 2016. Στην εξέλιξη αυτή έπαιξαν ρόλο οι περι­κο­πές μισθών, συντά­ξεων και κοι­νω­νι­κών επι­δο­μά­των που επι­βλή­θη­καν το 2010, το 2013 και το 2014 και τις περι­γρά­ψαμε παρα­πάνω.

Χρέος γενικής κυβέρ­νη­σης: Τα Μνη­μό­νια επι­βλή­θη­καν για να επι­λύ­σουν το πρό­βλημα εξυ­πη­ρέ­τη­σης του δημο­σίου χρέους που αντι­με­τώ­πισε το Ελλη­νικό Δημόσιο την άνοιξη του 2010 με τον απο­κλει­σμό του από τις διε­θνείς αγορές για την άντληση κεφα­λαίων μέσω δημο­πρα­σιών μεσο­μα­κρο­πρό­θε­σμων τίτλων. Παρ’ όλα αυτά την περίοδο των Μνη­μο­νίων το δημόσιο χρέος της χώρας αυξή­θηκε ως απόλυτο μέγεθος και εκτι­νά­χθηκε στα ύψη ως ποσοστό επί του ΑΕΠ. Παρ’ ότι μεσο­λά­βησε η ανα­διάρ­θρωση του 2012 με τη δια­δι­κα­σία του PSI, η οποία προ­έ­βλεπε το “κούρεμα” της αξίας ελλη­νι­κών ομο­λό­γων συνο­λι­κού ύψους άνω των 200 δισ. ευρώ κατά 53,5%, εν τούτοις οι πρό­σθε­τες ανάγκες που προ­έ­κυ­ψαν, κυρίως για την ανα­κε­φα­λαιο­ποί­ηση των τρα­πε­ζών, περιό­ρι­σαν σημα­ντικά την τελική μείωση του ονο­μα­στι­κού χρέους. Το γεγονός αυτό σε συν­δυα­σμό με τα υψηλά ελλείμ­ματα των ετών 2010-2013 και την σημα­ντική συρ­ρί­κνωση του ΑΕΠ την περίοδο 2010-2016 οδή­γη­σαν τελικά στην αύξηση αντί στη μείωση του χρέους τόσο σε απόλυτο μέγεθος όσο και ως ποσο­στού επί του ΑΕΠ: από 301,062 δισ. ευρώ ή 126,7% του ΑΕΠ στο τέλος του 2009, το χρέος της γενικής κυβέρ­νη­σης αυξή­θηκε στα 314,897 δισ. ευρώ ή στο 179% του ΑΕΠ στο τέλος του 2016. Διο­γκώ­θηκε δηλαδή κατά 14,835 δισ. ευρώ σε απόλυτο μέγεθος και κατά 52,3 ποσο­στιαίες μονάδες του ΑΕΠ.

dikaiologitika.gr