«Το Brexit ίσως αποτελέσει μια “χρυσή ευκαιρία” για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση»

Κύριε Ντάλη, θα ήθελα να ξεκι­νή­σουμε ζητώ­ντας ένα σχόλιο για τις πρό­σφα­τες εξε­λί­ξεις στην Ευρώπη. Από τη μία η απόφαση των Βρε­τα­νών για Brexit, από την άλλη η νίκη του Εμ. Μακρόν. Τι περι­μέ­νουμε μέχρι το τέλος του 2018 έχοντας μπροστά μας και τις γερ­μα­νι­κές εκλογές;

Το Brexit ίσως απο­τε­λέ­σει μια «χρυσή ευκαι­ρία» για την ευρω­παϊκή ολο­κλή­ρωση. Αρκεί να πιστέ­ψουμε, περισ­σό­τερο από ποτέ, ότι η ενότητα είναι ένας αγώνας, τον οποίο είμαστε απο­φα­σι­σμέ­νοι να συνε­χί­σουμε. Αυτό που περι­γρά­φε­ται εύστοχα ως κοι­νω­νική Ευρώπη θα ενι­σχυ­θεί μέσα από την ανα­ζή­τηση μιας νέας ευρω­παϊ­κής αλλη­λεγ­γύης συμ­φε­ρό­ντων, που θα συμπλη­ρώ­νει το εθνικό συμ­φέ­ρον. Πρέπει μέσα από το νέο κοι­νω­νικό διάλογο να γεν­νη­θούν νέες εγγυ­ή­σεις, ώστε να προ­χω­ρή­σει η ΕΕ σε μια αειφόρο και αλλη­λέγ­γυα ανά­πτυξη.

Όσον αφορά στις γαλ­λι­κές προ­ε­δρι­κές εκλογές (Απρί­λιος – Μάϊος 2017), θα μπο­ρού­σαν να χαρα­κτη­ρι­στούν ως οι σημα­ντι­κό­τε­ρες των τελευ­ταίων χρόνων σε όλη την Ευρώπη.

Ειδι­κό­τερα, ο δεύ­τε­ρος γύρος της 7ης Μαϊου συνέ­πεσε περίπου με τον εορ­τα­σμό της Ημέρας της Ευρώπης (9 Μαϊου) και μας έδωσε την ευκαι­ρία να θυμη­θούμε τις αξίες του Ευρω­παϊ­κού σχεδίου και να υπο­γραμ­μί­σουμε τη σημασία που έχει για τη συνέ­χιση της ευρω­παϊ­κής ενο­ποί­η­σης η εκλογή Μακρόν.

Η νίκη του Εμα­νουέλ Μακρόν απέ­να­ντι στον εθνι­κο­λαϊ­κι­σμό, που εκφρά­ζει η ακρο­δε­ξιά Λεπέν, και η εκλογή του στο αξίωμα του προ­έ­δρου της Γαλ­λι­κής Δημο­κρα­τίας, δίνει μια νέα διά­σταση στη συζή­τηση για το μέλλον της Ευρώπης, γιατί ήταν ο μόνος πραγ­μα­τικά ευρω­παϊ­στής από όλους τους υπο­ψή­φιους.

Με τον Μακρόν πρόεδρο της Γαλλίας ανα­μέ­νε­ται να δημιουρ­γη­θούν νέες προ­ϋ­πο­θέ­σεις για τον γαλ­λο­γερ­μα­νικό άξονα, που είναι πάντα απα­ραί­τη­τος για την προ­ώ­θηση της ευρω­παϊ­κής ενο­ποι­η­τι­κής δια­δι­κα­σίας.

Προς αυτή την κατεύ­θυνση, ο νέος πρό­ε­δρος της Γαλ­λι­κής Δημο­κρα­τίας θα έχει σύμμαχό του μια λει­τουρ­γική πλειο­ψη­φία στη Γαλλική Εθνο­συ­νέ­λευση, η οποία θα στη­ρί­ξει και τις μεταρ­ρυθ­μί­σεις του.

Ο Μακρόν πρέπει να δώσει μια Vita Nuova, μια ανα­νε­ω­μένη και ανα­γεν­νη­μένη ζωή στην Ευρώπη, που θα εκφρα­στεί μέσα από μια νέα ευρω­παϊκή αλλη­λεγ­γύη σε μια θωρα­κι­σμένη Ευρω­ζώνη.

Μετά τις γερ­μα­νι­κές εκλογές του Σεπτεμ­βρίου είναι βέβαιο πως θα δρο­μο­λο­γη­θούν σημα­ντι­κές αλλαγές, οι οποίες θα αφορούν στην περαι­τέρω εμβά­θυνση της ενο­ποί­η­σης στο πλαίσιο της Ευρω­ζώ­νης. Έχουμε ήδη αργήσει…

Σχετικά με την Τουρκία, εκτι­μάτε ότι έχασε το ‘εισιτήριο’ για την είσοδό της στην Ευρω­παϊκή Ένωση με τη στάση που επι­μέ­νει να κρατάει σε διάφορα κομβικά θέματα;

Σήμερα, ο Ταγίπ Ερντο­γάν ενσαρ­κώ­νει ένα αληθινό παρά­δοξο: Είναι ο βασικός, και μάλιστα ο μονα­δι­κός, παρά­γο­ντας της διε­θνούς κοι­νο­βου­λευ­τι­κής πλειο­ψη­φίας του ΑΚΡ και συνεπώς της κυβερ­νη­τι­κής στα­θε­ρό­τη­τας, αλλά την ίδια στιγμή, με τον τρόπο δια­κυ­βέρ­νη­σής του και με το κοι­νω­νικό του σχέδιο, απο­τε­λεί και έναν από τους σημα­ντι­κό­τε­ρους παρά­γο­ντες πολι­τι­κής, κοι­νω­νι­κής και οικο­νο­μι­κής αστά­θειας της Τουρ­κίας για τα επόμενα χρόνια.

Εκμε­ταλ­λευό­με­νος το «θείο δώρο» του πρα­ξι­κο­πή­μα­τος του Ιουλίου του 2016, ο Ερντο­γάν επι­χει­ρεί να ολο­κλη­ρώ­σει τη πολι­τική στρα­τη­γική του, όπως αυτή εκφρά­ζε­ται με την οικο­δό­μηση ενός κράτους – κόμ­μα­τος, το οποίο επι­βάλ­λει στην κοι­νω­νία τη βούληση ενός και μόνο ανθρώ­που και ενός συντη­ρη­τι­κού και αυταρ­χι­κού εθνο­τι­κο­θρη­σκευ­τι­κού εθνι­κι­σμού.

Η ΕΕ μπορεί να γίνει ο κατα­λύ­της για καθο­ρι­στι­κές αλλαγές στην Τουρκία. Όμως, όλες οι υπο­ψή­φιες χώρες πρέπει να απο­δεί­ξουν έμπρα­κτα ότι είναι έτοιμες να ασπα­στούν τις αρχές και τις αξίες, στις οποίες στη­ρί­ζε­ται το ευρω­παϊκό οικο­δό­μημα και να υιο­θε­τή­σουν πλήρως το ευρω­παϊκό κεκτη­μένο.

Αυτή την περίοδο η ευρω­παϊκή πορεία της Τουρ­κίας προ­χω­ράει με αργά βήματα.

Αυτό οφεί­λε­ται σε τρεις κυρίως λόγους:

• Στις εσω­τε­ρι­κές διερ­γα­σίες στην Τουρκία,

• Στις δια­φω­νίες που εμφα­νί­ζουν ορι­σμένα κράτη-μέλη της ΕΕ

• Στο Κυπριακό πρό­βλημα.

Πώς βλέπετε την μέχρι τώρα πορεία του Αμε­ρι­κα­νού Προ­έ­δρου Ντ. Τραμπ και τι σημαί­νει η πολι­τική του για το ευρω­παϊκό γίγνε­σθαι;

Σήμερα η Ευρώπη αντι­με­τω­πί­ζει σοβαρές απειλές, όπως είναι το ριζο­σπα­στικό Ισλάμ με τις συνε­χείς τρο­μο­κρα­τι­κές επι­θέ­σεις σε πολλές ευρω­παϊ­κές πόλεις, ο Βλα­δί­μη­ρος Πούτιν, ο οποίος φαί­νε­ται να υπο­νο­μεύει με πολλούς τρόπους την ενότητα της ΕΕ και να αναζητά την πρω­το­κα­θε­δρία στον συντη­ρη­τικό κόσμο, η άνοδος του εθνι­κο­λαϊ­κι­σμού, των ακρο­δε­ξιών κομ­μά­των και των νεο­φα­σι­στι­κών μορ­φω­μά­των σε πολλές χώρες αλλά και ο νέος πρό­ε­δρος των ΗΠΑ, Ντό­ναλντ Τραμπ, ο οποίος έδειξε στους πρώτους μήνες της δια­κυ­βέρ­νη­σής του πως επι­διώ­κει την απο­σύν­θεση της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης και που θα μπο­ρούσε να χαρα­κτη­ρι­στεί ως μια μορφή απειλής για την ευρω­παϊκή ενο­ποι­η­τική δια­δι­κα­σία.

Μπροστά σε αυτή τη νέα πραγ­μα­τι­κό­τητα η ΕΕ πρέπει να επι­βε­βαιώ­σει την αξία της, επι­δει­κνύ­ο­ντας την ικα­νό­τητά της να απαντά στις προ­κλή­σεις της Ιστο­ρίας.

Για να κλεί­σουμε θα ήθελα να μας μιλή­σετε για το βιβλίο σας, σε τι ανα­φέ­ρε­ται και τι σας ώθησε να το γράψετε. Κατά την άποψή σας, η Ευρώπη θα συνε­χί­σει να είναι ένα σημείο ανα­φο­ράς για το μέλλον της χώρα μας;

Γράφω για τη «Δύσκολη Ευρώπη» σημειώ­νο­ντας πως η έλλειψη της Ευρώπης σημαί­νει αυτό­ματα και την υπο­χώ­ρηση της Ευρώπης.

Σε έναν κόσμο που κινεί­ται πολύ γρήγορα, η Ευρω­παϊκή Ένωση πρέπει να βρει την απα­ραί­τητη πολι­τική ενέρ­γεια για να αντι­με­τω­πί­σει τις νέες προ­κλή­σεις και να παίξει έναν σημα­ντικό ρόλο στην παγκό­σμια σκηνή, αντα­πο­κρι­νό­μενη και στις προσ­δο­κίες των πολιτών της. Πιστεύω πως η ενί­σχυση του ρόλου του εθνικού κράτους και της δια­κυ­βερ­νη­τι­κής συνερ­γα­σίας δεν θα λύσει κανένα πρό­βλημα. Αντι­θέ­τως, θα ενι­σχύ­σει τους εθνι­κο­λαϊ­κι­σμούς (αρι­στε­ρούς και δεξιούς) και θα ακυ­ρώ­σει την ίδια τη λογική της δημιουρ­γίας της σημε­ρι­νής ΕΕ που είναι συνέ­χεια της ΕΟΚ και της ΕΚΑΧ. Η επι­στροφή στο έθνος –κράτος θα ακυ­ρώ­σει μια πρω­το­φανή για την παγκό­σμια ιστορία συνερ­γα­σία κρατών, στη βάση της απο­δυ­νά­μω­σης των εθνικών δια­χω­ρι­σμών και αντι­κα­θι­στώ­ντας την επι­θε­τι­κό­τητα και την αντι­πα­λό­τητα με τη δια­πραγ­μά­τευση και τον συμ­βι­βα­σμό.

Η ευρω­παϊκή ενο­ποι­η­τική δια­δι­κα­σία από το 1957 (Συν­θή­κες της Ρώμης) μέχρι και σήμερα εξα­σφά­λισε στην Ευρώπη ειρήνη, ευη­με­ρία και συνεί­δηση κοι­νό­τη­τας προ­κει­μέ­νου να ξεπε­ρα­στούν οι αντι­θέ­σεις. Με την ευρω­παϊκή ενο­ποί­ηση αντλή­σαμε διδάγ­ματα από τις αιμα­τη­ρές αντι­πα­ρα­θέ­σεις του παρελ­θό­ντος.

Είναι δύσκολο να φαντα­στεί κανείς σήμερα την Ευρώπη χωρίς την Ε.Ε. Εάν δεν είχε ξεκι­νή­σει η Ευρω­παϊκή ενο­ποί­ηση, η οικο­νο­μική ανά­πτυξη της Ευρώπης θα είχε προ­χω­ρή­σει με πολύ πιο αργούς ρυθμούς.

Αυτές τις αγωνίες μου επι­χεί­ρησα να μετα­φέρω στο βιβλίο μου «Η ‘Δύσκολη’ Ευρώπη», που κυκλο­φο­ρεί από τις εκδό­σεις Παπα­ζήση και το οποίο παρου­σιά­σαμε πρό­σφατα στη Ρόδο σε μια όμορφη και ιδιαί­τερα συγκι­νη­τική εκδή­λωση, όπου πολλοί φίλοι με τίμησαν με την παρου­σία τους.