ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Πανελλαδικές εξετάσεις 2017: Για επιστήμη και ηθική το θέμα της Νεοελληνικής Γλώσσας

news room 7 λεπτά ανάγνωση
Πανελλήνιες

Με το μάθημα της Νεο­ελ­λη­νι­κής Γλώσσας ξεκί­νη­σαν σήμερα οι Πανελ­λα­δι­κές Εξε­τά­σεις για τους υπο­ψη­φί­ους των Γενικών Λυκείων.

Το θέμα που έπεσε φέτος είναι δια­σκευή από ομιλία του Ακα­δη­μαϊ­κού Γρηγόρη Σκαλκέα και οι υπο­ψή­φιοι κλή­θη­καν να ανα­πτύ­ξουν τον ρόλο της επι­στή­μης στην αντι­με­τώ­πιση των σύγ­χρο­νων προ­βλη­μά­των και τα ηθικά εφόδια του επι­στή­μονα που θα τον βοη­θή­σουν να πετύχει αυτό το στόχο.

Τα θέματα προ­έρ­χο­νταν μέσα από το σχολικό εγχει­ρί­διο και από τους φιλο­λό­γους θεω­ρού­νται βατά. Σύμφωνα, μάλιστα, με την Ομο­σπον­δία Εκπαι­δευ­τι­κών Φρο­ντι­στών Ελλάδος, το συγκε­κρι­μένο θέμα, είναι ένα από τα κλασικά θέματα που διδά­σκο­νται και δεν προ­κά­λεσε ιδιαί­τε­ρες δυσκο­λίες στους υπο­ψή­φιους.

Το protothema.gr, κοντά στους νέους που δίνουν εξε­τά­σεις, θα δώσει στη δημο­σιό­τητα τις απα­ντή­σεις των εξε­τά­σεων από την Ομο­σπον­δία Εκπαι­δευ­τι­κών Φρο­ντι­στών Ελλάδας (ΟΕΦΕ).

Το θέμα της Γλώσσας είναι το εξής:

ΚΕΙΜΕΝΟ

Επι­στήμη και επι­στή­μο­νες

H επι­στήμη, ως αέναος αγώνας του ανθρώ­που για την κατά­κτηση της γνώσης, με την

οξυ­δερκή παρα­τή­ρηση, τη διαί­σθηση και την έρευνα, ανοίγει συνεχώς νέους ορί­ζο­ντες και

φωτίζει τον νου. Επι­στήμη, βέβαια, και τεχνο­λο­γία δεν ταυ­τί­ζο­νται, διότι η επι­στήμη παρα­μέ­νει

προ­ση­λω­μένη στην όλο και πιο βαθιά κατά­κτηση της γνώσης, ενώ η τεχνο­λο­γία έχει ως

επι­δί­ωξη την αξιο­ποί­ηση της επι­στη­μο­νι­κής γνώσης για την υπη­ρέ­τηση των τρε­χου­σών,

πρα­κτι­κών αναγκών του ανθρώ­που. Πολύ χαρα­κτη­ρι­στικά, ο Αϊν­στάιν [1879-1955] είχε τονίσει

ότι η επι­στήμη μπορεί να προ­σφέ­ρει τα μέσα για την ανά­πτυξη σκοπών, τους οποίους έχουν

ορα­μα­τι­στεί προ­σω­πι­κό­τη­τες που δια­θέ­τουν υψηλά ηθικά ιδανικά.

Εάν βέβαια ο Αϊν­στάιν είχε ζήσει ολό­κληρο τον εικοστό αιώνα, με επα­να­στά­σεις,

παγκο­σμί­ους θερμούς και ψυχρούς πολέ­μους, αλλά και δοξα­σμένο από τη ραγδαία ανά­πτυξη

των θετικών επι­στη­μών και της τεχνο­λο­γίας, ίσως προ­βλη­μα­τι­ζό­ταν περισ­σό­τερο. Η

προ­ώ­θηση των φυσικών επι­στη­μών και η έκρηξη της τεχνο­λο­γίας, η οποία έχει προ­σλά­βει

φρε­νή­ρεις ρυθμούς στην εποχή μας, εγεί­ρουν απορίες και συγκλο­νι­στικά ερω­τή­ματα. Η

επι­στήμη ανα­πτύσ­σε­ται συνήθως σε σχέση με τις πρα­κτι­κές ανάγκες των ανθρώ­πων,

ακο­λου­θεί όμως βασικά την εξέλιξη μιας κοι­νω­νίας και αντι­κα­το­πτρί­ζει το συγκε­κρι­μένο

πνευ­μα­τικό και ηθικό της επίπεδο. Όμως η τεχνο­λο­γία, που βελ­τί­ωσε σημα­ντικά τις συν­θή­κες

της ζωής μας, βοήθησε ή εμπό­δισε τον άνθρωπο να γίνει περισ­σό­τερο άνθρω­πος;

Τα ευγενή ιδεώδη του ανθρω­πι­σμού δια­σύρ­θη­καν και υπο­νο­μεύ­θη­καν στις μέρες μας. Η

σύγχυση πραγ­μα­τι­κών και πλα­σμα­τι­κών αναγκών, η πνιγηρή εντα­τι­κο­ποί­ηση του ρυθμού της

ζωής στις μεγα­λου­πό­λεις, η εσω­τε­ρική μοναξιά, το άγχος και η αγωνία αλλο­τριώ­νουν

βαθύ­τατα και παρε­μπο­δί­ζουν την πνευ­μα­τική ολο­κλή­ρωση των ανθρώ­πων.

Μέσα στο κλίμα αυτό ζει, μεγα­λώ­νει και εργά­ζε­ται ο σύγ­χρο­νος επι­στή­μο­νας. Ο

επι­στή­μο­νας βαρύ­νε­ται με πολύ­μορφη ευθύνη για τη γνώση που κατά κάποιον τρόπο παράγει

και οφείλει να προ­βλέ­πει οποιο­δή­ποτε πιθανό κίνδυνο που θα μπο­ρούσε να προ­έλ­θει από τη

χρήση της –ή την κατά­χρησή της– στο μέλλον για τον άνθρωπο και για την οικου­μένη. Πρέπει

να απο­φα­σί­ζει με άγρυπνη συνεί­δηση και υπευ­θυ­νό­τητα εάν τα απο­τε­λέ­σματα των ερευνών

του πρέπει τελικά να εφαρ­μο­σθούν. Κάθε επι­στη­μο­νικό επί­τευγμα πρέπει να εξε­τά­ζε­ται όχι

μόνο ως γνω­στική ή υλική κατά­κτηση, αλλά και για το αν θα αποβεί ευερ­γε­τικό ή επι­ζή­μιο, ή

και κατα­στρε­πτικό, για την ύπαρξη του ανθρώ­που. Τον έλεγχο αυτό κανένας άλλος δεν μπορεί

ή δεν επι­τρέ­πε­ται να επι­βάλ­λει στη συνει­δητή ελευ­θε­ρία του επι­στή­μονα παρά μόνον η

συναί­σθηση της ανθρώ­πι­νης και γενικά της κοι­νω­νι­κής του ευθύνης.

Δυστυ­χώς, όμως, οι απο­φά­σεις για τη χρη­σι­μο­ποί­ηση από τη σύγ­χρονη τεχνο­λο­γία

επι­στη­μο­νι­κών γνώσεων και ανα­κα­λύ­ψεων δεν ανήκουν πάντοτε στην απόφαση ή στη

σύμφωνη γνώμη εκείνων που τις ανα­κά­λυ­ψαν, ούτε οι πολ­λα­πλές συνέ­πειες από τη χρήση

τους έχουν όσο και όπως θα άρμοζε υπο­λο­γι­σθεί. Για τούτο, συχνά οι στόχοι μιας ερευ­νη­τι­κής πορείας δια­σπεί­ρο­νται. Πολλοί διά­ση­μοι ερευ­νη­τές δεν μπό­ρε­σαν να προ­βλέ­ψουν

τις πρα­κτι­κές εφαρ­μο­γές των ανα­κα­λύ­ψεών τους.

Για να παρα­μεί­νουν όμως οι στόχοι της επι­στή­μης ανθρω­πο­κε­ντρι­κοί, κρί­νε­ται απο­λύ­τως

ανα­γκαίος ο επα­να­κα­θο­ρι­σμός τους από «προ­σω­πι­κό­τη­τες με υψηλά ηθικά ιδανικά», κατά τον

Αϊν­στάιν, δηλαδή από έντι­μους, συνε­πείς και ανι­διο­τε­λείς, διο­ρα­τι­κούς, ειλι­κρι­νείς και

αντι­κει­με­νι­κούς ανθρώπους-επιστήμονες.

Γρη­γό­ρης Σκαλ­κέας, Δια­σκευή από ομιλία στην Ακα­δη­μία Αθηνών.

A1. Να γράψετε στο τετρά­διό σας την περί­ληψη του κει­μέ­νου που σας δόθηκε
(90-110 λέξεις).

Μονάδες 25
Β1. Να επα­λη­θεύ­σετε ή να δια­ψεύ­σετε , σύμφωνα με το κείμενο, τις παρα­κάτω
προ­τά­σεις γρά­φο­ντας στο τετρά­διό σας δίπλα στο γράμμα που αντι­στοι­χεί
σε κάθε πρόταση τη λέξη Σωστό ή Λάθος:

α. Η επι­στήμη και η τεχνο­λο­γία ταυ­τί­ζο­νται ως προς τους στόχους τους.
β. Η επι­στήμη στο­χεύει απο­κλει­στικά στην ικα­νο­ποί­ηση των πρα­κτι­κών
αναγκών του ανθρώ­που.
γ. Οι ανθρω­πι­στι­κές αξίες υπο­νο­μεύ­τη­καν στην εποχή μας.
δ. Ο επι­στή­μο­νας έχει ευθύνη για τη χρήση της επι­στη­μο­νι­κής γνώσης που
παράγει.
ε. Επι­στή­μο­νες υψηλών ιδα­νι­κών θα συμ­βά­λουν στη δια­τή­ρηση του
ανθρω­πο­κε­ντρι­κού χαρα­κτήρα της επι­στή­μης.
Μονάδες 10
Β2. α) Να βρείτε έναν από τους τρόπους ανά­πτυ­ξης της πρώτης παρα­γρά­φου
του κει­μέ­νου «Η επι­στήμη … ηθικά ιδανικά» (μονάδες 2) και να
τεκ­μη­ριώ­σετε την απά­ντησή σας με ανα­φο­ρές στο κείμενο (μονάδες 2).

Μονάδες 4
β) Ποια νοη­μα­τική σχέση εκφρά­ζουν οι παρα­κάτω διαρ­θρω­τι­κές λέξεις ή
φράσεις (με έντονη γραφή στο κείμενο):
βέβαια (1η παρά­γρα­φος)
εάν (2η παρά­γρα­φος)
όμως (2η παρά­γρα­φος)
για τούτο (5η παρά­γρα­φος)
δηλαδή (6η παρά­γρα­φος)
Μονάδες 5
Β3. α) Να ξανα­γρά­ψετε τις ακό­λου­θες προ­τά­σεις του κει­μέ­νου, αντι­κα­θι­στώ­ντας τις υπο­γραμ­μι­σμέ­νες λέξεις με άλλες συνώ­νυ­μες, χωρίς να αλλάζει το νόημα:
 Η επι­στήμη ως αέναος αγώνας του ανθρώ­που.
 η επι­στήμη παρα­μέ­νει προ­ση­λω­μένη στην κατά­κτηση της
γνώσης.
 Η προ­ώ­θηση των φυσικών επι­στη­μών και η έκρηξη της
τεχνο­λο­γίας […] εγεί­ρουν απορίες.
 το άγχος και η αγωνία αλλο­τριώ­νουν […] την πνευ­μα­τική
ολο­κλή­ρωση των ανθρώ­πων.
 κάθε επι­στη­μο­νικό επί­τευγμα […] θα αποβεί […]
κατα­στρε­πτικό.
Μονάδες 5
β) Να δώσετε τα αντώ­νυμα των παρα­κάτω υπο­γραμ­μι­σμέ­νων λέξεων του
κει­μέ­νου:

 συγκε­κρι­μένο (2η παρά­γρα­φος)
 βελ­τί­ωσε (2η παρά­γρα­φος)
 ευθύνη (4η παρά­γρα­φος)
 υλική (4η παρά­γρα­φος)
 ελευ­θε­ρία (4η παρά­γρα­φος)
Μονάδες 5
Β4. α) «Η σύγχυση πραγ­μα­τι­κών…των ανθρώ­πων.» (3η παρά­γρα­φος) Τι επι­τυγ­χά­νει ο συγ­γρα­φέας με το ασύν­δετο σχήμα;
Μονάδες 3
β) «Όμως η τεχνο­λο­γία…περισ­σό­τερο άνθρω­πος;» (2η παρά­γρα­φος) Τι
επι­διώ­κει ο συγ­γρα­φέας με τη χρήση του ρητο­ρι­κού ερω­τή­μα­τος ;
Μονάδες 3
Γ1. Στην τελετή απο­φοί­τη­σης του σχο­λείου σας ως υπο­ψή­φιοι/ες φοι­τη­τές/τριες και μελ­λο­ντι­κοί/κές επι­στή­μο­νες εκφω­νείτε μια ομιλία 500-600 λέξεων στην οποία εστιά­ζετε σε δύο άξονες:
α) στον ρόλο της επι­στή­μης στην αντι­με­τώ­πιση των σημα­ντι­κό­τε­ρων, κατά
τη γνώμη σας, σύγ­χρο­νων προ­βλη­μά­των και
β) στα ηθικά εφόδια του επι­στή­μονα που θα του επι­τρέ­ψουν να υπη­ρε­τή­σει
αυτό τον στόχο.
Μονάδες 40

ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξε­τα­ζο­μέ­νους)
1. Στο εξώ­φυλλο να γράψετε το εξε­τα­ζό­μενο μάθημα. Στο εσώ­φυλλο πάνω-
πάνω να συμπλη­ρώ­σετε τα ατομικά σας στοι­χεία. Στην αρχή των
απα­ντή­σεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ημε­ρο­μη­νία και το
εξε­τα­ζό­μενο μάθημα. Να μην αντι­γρά­ψετε τα θέματα στο τετρά­διο και να
μη γράψετε πουθενά στις απα­ντή­σεις σας το όνομά σας.
2. Να γράψετε το ονο­μα­τε­πώ­νυμό σας στο πάνω μέρος των φωτο­α­ντι­γρά­φων ,
αμέσως μόλις σας παρα­δο­θούν. Τυχόν σημειώ­σεις σας πάνω στα θέματα
δεν θα βαθ­μο­λο­γη­θούν σε καμία περί­πτωση. Κατά την απο­χώ­ρησή σας,
να παρα­δώ­σετε μαζί με το τετρά­διο και τα φωτο­α­ντί­γραφα.
3. Να απα­ντή­σετε στο τετρά­διό σας σε όλα τα θέματα μόνο με μπλε ή μόνο
με μαύρο στυλό με μελάνι που δεν σβήνει.
4. Κάθε απά­ντηση τεκ­μη­ριω­μένη είναι απο­δε­κτή.
5. Διάρ­κεια εξέ­τα­σης: τρεις (3) ώρες μετά τη διανομή των φωτο­α­ντι­γρά­φων.
6. Χρόνος δυνατής απο­χώ­ρη­σης: 10.00 π.μ.

Δείτε εδώ τα θέματα

Σχόλιο Ομο­σπον­δίας Εκπαι­δευ­τι­κών Φρο­ντι­στών Ελλάδος (ΟΕΦΕ): Απλές οι ασκή­σεις και σε κλασική ύλη 

«Απλές» χαρα­κτή­ρισε η Ομο­σπον­δία Εκπαι­δευ­τι­κών Φρο­ντι­στών Ελλάδος τις ασκή­σεις στη Νεολ­λη­νική Γλώσσα.

Ανα­λυ­τικά το σχόλιο:

Τα θέματα στη Νεο­ελ­λη­νική Γλώσσα στις Εξε­τά­σεις των Γενικών Λυκείων αφορούν στα «Θέματα σχετικά με την επι­στήμη και τον ρόλο της στην κοι­νω­νία» που περι­λαμ­βά­νο­νται στο σχολικό βιβλίο Έκφραση-Έκθεση Γ΄ Λυκείου (σ. 94-98) καθώς και στη θεμα­τική ενότητα «Επι­στήμη -Τεχνολογία» από το Βιβλίο Θεμα­τι­κοί Κύκλοι για το Ενιαίο Λύκειο.

Το κείμενο που δόθηκε στους μαθητές είναι δια­σκευή ομιλίας του Γρηγόρη Σκαλκέα στην Ακα­δη­μία Αθηνών στις  30-12-2003.

Στο ερώτημα Α ζητού­νταν περί­ληψη και στο ερώτημα Β1 άσκηση τύπου Σωστό–Λάθος.

Στα ερω­τή­ματα Β2 έως και Β4  υπήρχαν απλές ασκή­σεις που ανα­φέ­ρο­νταν σε κλασική ύλη σχετική με τη δομή του λόγου και τη γλώσσα του κει­μέ­νου.

Τέλος στην Παρα­γωγή Λόγου σε 500-600 λέξεις ζητού­νταν από τους μαθητές ομιλία στην τελετή απο­φοί­τη­σής τους ως υπο­ψή­φιοι/ες φοι­τη­τές/τριες και μελ­λο­ντι­κοί επι­στή­μο­νες με θέμα τον ρόλο της επι­στή­μης στην αντι­με­τώ­πιση των σημα­ντι­κό­τε­ρων σύγ­χρο­νων προ­βλη­μά­των και τα ηθικά εφόδια που θα επι­τρέ­ψουν στον επι­στή­μονα να υπη­ρε­τή­σει αυτόν τον στόχο.

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.