Η Πρωτομαγιά των εργαζομένων και της άνοιξης

Πώς να χωρέ­σουν όλα μέσα σε μια μέρα, η χαρά με τη λύπη, οι αγώνες των εργα­ζο­μέ­νων με την ξεγνοια­σιά.

Πρω­το­μα­γιά, απεργία και λου­λού­δια! Πώς να χωρέ­σουν όλα μέσα σε μια μέρα, πώς να «παντρέ­ψει» η χαρά με τη λύπη, οι αγώνες των εργα­ζο­μέ­νων με την ξεγνοια­σιά.

Αυτόν τον δύσκολο «ρόλο» έχει η πρώτη μέρα του Μάη, που είναι γνωστός στους διά­φο­ρους πολι­τι­σμούς με δια­φο­ρε­τικά ονόματα.

Ο Μάιος πήρε το όνομά του από τη ρωμαϊκή θεότητα Maja (Μάγια) της οποίας το όνομα προήλθε με τη σειρά του από την ελλη­νική λέξη Μαία, τροφός και μητέρα.

Η Μάγια ταυ­τί­στηκε και με την Ατλα­ντίδα νύμφη Μαία, μητέρα του Ερμή στον οποίο και αφιε­ρώ­θηκε ο μήνας. Ήδη από τους Ρωμαί­ους, η αρχή του μήνα σημα­το­δο­τού­νταν από τον εορ­τα­σμό της Αγαθής Θεάς, ενώ σε όλη τη διάρ­κειά του τελού­νταν γιορτές συν­δε­δε­μέ­νες με την ευφορία των αγρών.

Οι αρχαίοι Έλληνες, ως φλο­γε­ροί φυσιο­λά­τρες, γιόρ­τα­ζαν το άνοιγμα των λου­λου­διών και τον ερχομό της άνοιξης. Από την αρχαία Αθήνα ξεκί­νησε η γιορτή των λου­λου­διών τα Ανθε­στή­ρια και στη συνέ­χεια δια­δό­θηκε και στις υπό­λοι­πες πόλεις.

Κεντρι­κός πυρήνας του εορ­τα­σμού της Πρω­το­μα­γιάς σε όλους τους πολι­τι­σμούς ήταν η ανθρώ­πινη χαρά για την άνοιξη, η αυθόρ­μητη λατρεία της βλά­στη­σης. Τόπος εορ­τα­σμού λοιπόν ήταν η εξοχή, όπου συνη­θι­ζό­ταν κυλί­σματα στη χλόη, πλύσιμο του προ­σώ­που με μαγιά­τικη δροσιά, χτύπημα του σώματος με χλωρά κλαριά, το φτιά­ξιμο του μαγιά­τι­κου στε­φα­νιού κα.

Τι πιο ωραίο λοιπόν να μιλάς για την Άνοιξη και τα λου­λού­δια της. Κι εκεί είναι που όλα αλλά­ζουν και τη χαρά δια­δέ­χο­νται οι αγώνες και το κόκκινο των ρόδων, γίνεται το αίμα χιλιά­δων εργατών που διεκ­δι­κούν «οκτώ ώρες δουλειά, οκτώ ώρες ψυχα­γω­γία και μόρφωση, οκτώ ώρες ύπνο».

Έτσι η πρώτη του Μάη πήρε μέσα από τη διεθνή ιστο­ρική συγκυ­ρία και μια άλλη διά­σταση, έντονα πολι­τική και συν­δέ­θηκε με τους εργα­τι­κούς και συν­δι­κα­λι­στι­κούς αγώνες.

Οι συντε­χνίες και οι εργα­ζό­με­νοι είχαν στη διάρ­κεια των αιώνων κάποιες ημέρες εορ­τα­σμού και προ­ώ­θη­σης των αιτη­μά­των τους στην τοπική κοι­νω­νία.

Στη διάρ­κεια της Γαλ­λι­κής Επα­νά­στα­σης μια μέρα του Σεπτεμ­βρίου ήταν αυτή που ανα­γό­ταν σε εργα­τική αργία.

Στις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες από το 1790, η 4η Ιουλίου, ημέρα της Ανε­ξαρ­τη­σίας γιορ­τα­ζό­ταν από τους εργα­ζό­με­νους, κυρίως από τα πρώτα συν­δι­κάτα που έθεταν την ίδια εποχή το πρώτο εργα­τικό αίτημα, αυτό της δεκά­ω­ρης εργα­σίας.

Την Πρω­το­μα­γιά του 1886 το Ευγενές Τάγμα των Ιπποτών Εργα­σίας (The Noble Order of the Knights of Labor), κήρυξε γενική απεργία σε συνερ­γα­σία με άλλες μικρό­τε­ρες εργα­τι­κές ενώσεις της χώρας.

Και η σπίθα που άναψε, έγινε φωτιά και πέρασε και στην άλλη άκρη του Ατλα­ντι­κού, με τους Ευρω­παί­ους ηγέτες των εργα­τι­κών κινη­μά­των και σοσια­λι­στι­κών κομ­μά­των να διεκ­δι­κούν την καθιέ­ρωση της εργα­τι­κής Πρω­το­μα­γιάς με βασικό αίτημα το οκτάωρο καθη­με­ρι­νής εργα­σίας.

Από τη δεύτερη χρονιά καθιέ­ρω­σης του εορ­τα­σμού, το 1891, κατα­γρά­φε­ται η μεγάλη απεργία των υφα­ντουρ­γών στη Γαλλία και τα πρώτα θύματα μεταξύ των απεργών στη διάρ­κεια ταραχών που επα­κο­λού­θη­σαν.

Στην Ελλάδα, το 1892 ο σοσια­λι­στής Σταύρος Καλ­λέρ­γης οργά­νωσε την πρώτη πρω­το­μα­γιά­τικη συγκέ­ντρωση. Η συγκέ­ντρωση είχε περισ­σό­τερο συμ­βο­λικό χαρα­κτήρα καθώς συμ­με­τεί­χαν σ’ αυτή 30 πολι­τι­κοί του φίλοι που συσπει­ρώ­νο­νταν γύρω από τον Σοσια­λι­στικό Όμιλο.

Το 1893 όμως 2.000 άτομα συμ­με­τεί­χαν στην Πρω­το­μα­γιά­τικη συγκέ­ντρωση με αιτή­ματα: Κυριακή αργία, οκτάωρο, κρατική ασφά­λιση στους «παθό­ντες εν τη εργασία».

Το 1894 μια ογκώδης συγκέ­ντρωση διεκ­δι­κεί τα παρα­πάνω αιτή­ματα, ανα­φέ­ρει το Αθη­ναϊκό Πρα­κτο­ρείο.

Η αστυ­νο­μία θα συλ­λά­βει 10 στελέχη του Σοσια­λι­στι­κού Ομίλου, ενώ τον Αύγου­στο του ίδιου χρόνου φυλα­κί­ζε­ται ο Σταύρος Καλ­λέρ­γης.

Από τότε και έπειτα η αστυ­νο­μική βία συνο­δεύει τις από­πει­ρες των εργα­τι­κών οργα­νώ­σεων να γιορ­τά­σουν αγω­νι­στικά την Πρω­το­μα­γιά. Το 1936 ο Μάης βρίσκει τους εργάτες της Θεσ­σα­λο­νί­κης ξεση­κω­μέ­νους.

Έπειτα από μια σειρά κινη­το­ποι­ή­σεων που αρχί­ζουν από τον Φλεβάρη, στις 4 Μάιου 5.000 καπνερ­γά­τες ξεκι­νούν πορεία στο κέντρο της πόλης.

Στη δια­δρομή, όπως σημειώ­νε­ται, γίνο­νται 10.000 και τα κατα­στή­ματα κλεί­νουν σε ένδειξη συμπα­ρά­στα­σης.

Στις 8 Μαΐου γίνεται καθο­λική απεργία στη Θεσ­σα­λο­νίκη, που εξα­πλώ­νε­ται σε Ξάνθη, Αγρίνιο, Κομο­τηνή, Σέρρες, Ελευ­σίνα.

Στις 9 Μαΐου, ημέρα Σάββατο, 50.000 λαού δια­δη­λώ­νει. Κάτω από τα γραφεία των αυτο­κι­νη­τι­στών στη Θεσ­σα­λο­νίκη η αστυ­νο­μία σκο­τώ­νει τον εργάτη Τάσο Τούση.

Ο ποιητής Γιάννης Ρίτσος, εμπνεύ­στηκε από τη δολο­φο­νία του εργάτη και από τη συγκλο­νι­στική φωτο­γρα­φία που έδειχνε τη μητέρα του γονα­τι­στή να κλαίει πάνω από το νεκρό γιό της και γράφει το ποίημα «Επι­τά­φιος».

Το 1944 η μέρα της Πρω­το­μα­γιάς λαμ­βά­νει μια άλλη διά­σταση για την Ελλάδα : οι γερ­μα­νι­κές αρχές Κατοχής εκτε­λούν στο σκο­πευ­τή­ριο της Και­σα­ρια­νής 200 πατριώ­τες για την αντι­στα­σιακή τους δράση.

Σήμερα, βάσει νόμου, οι αργίες δια­κρί­νο­νται σε αυτές που έχουν καθο­ρι­στεί ως ημέρες υπο­χρε­ω­τι­κής αργίας, κατά τις οποίες απα­γο­ρεύ­ε­ται κάθε βιο­μη­χα­νική, βιο­τε­χνική, εμπο­ρική εργασία και κάθε επαγ­γελ­μα­τική εν γένει δρα­στη­ριό­τητα, καθώς βέβαια και η απα­σχό­ληση των μισθω­τών, και ως ημέρες προ­αι­ρε­τι­κής αργίας, στις οποίες επα­φί­ε­ται στην δια­κρι­τική ευχέ­ρεια του εργο­δότη η λει­τουρ­γία της επι­χεί­ρη­σης και η απα­σχό­ληση ή μη των μισθω­τών που απα­σχο­λού­νται από αυτόν.

Η 1η Μαΐου, μέχρι πέρυσι ήταν υπο­χρε­ω­τική αργία, εφόσον την κήρυσσε ως τέτοια ο εκά­στοτε υπουρ­γός Απα­σχό­λη­σης, δια­φο­ρε­τικά θεω­ρού­νταν προ­αι­ρε­τική αργία.

Από φέτος όμως, και ύστερα από τρο­πο­λο­γία που ψηφί­στηκε από τη Βουλή, καθιε­ρώ­νε­ται με νόμο αντί με υπουρ­γική απόφαση, η Πρω­το­μα­γιά ως ημέρα υπο­χρε­ω­τι­κής αργίας

Σύμφωνα με την αιτιο­λο­γική έκθεση της τρο­πο­λο­γίας η 1η του Μάη, ως ελά­χι­στος φόρος τιμής στους αγώνες και τις θυσίες της εργα­τι­κής τάξης, καθιε­ρώ­νε­ται ως ημέρα υπο­χρε­ω­τι­κής αργίας, καθώς δεν δύναται να βρί­σκε­ται στη δια­κρι­τική ευχέ­ρεια του/της εκά­στοτε υπουρ­γού το πότε θα κηρύσ­σε­ται ως τέτοια.

real.gr