Ανασχηματισμός μετά τη συμφωνία – Ποιοι υπουργοί φεύγουν

Του Ηλία Μπε­νέ­κου

Μπορεί το βασικό στοι­χείο του κυβερ­νη­τι­κού σχε­δια­σμού τους τελευ­ταί­ους μήνες να ήταν το πώς θα κλείσει η αξιο­λό­γηση και πώς μέσω δια­πραγ­μά­τευ­σης θα καμ­φθούν ορι­σμέ­νες από τις υπερ­βο­λι­κές απαι­τή­σεις των δανει­στών, ωστόσο οι προ­τε­ραιό­τη­τες τα τελευ­ταία 24ωρα -μετά και την ψυχρο­λου­σία στην εαρινή σύνοδο του ΔΝΤ- φαί­νε­ται πως έχουν αλλάξει άρδην.

Το Μαξίμου υπό την πίεση του χρόνου που εξα­ντλεί­ται απει­λη­τικά φέρ­νο­ντας τη χώρα όλο και πιο κοντά στις δανεια­κές απαι­τή­σεις του καλο­και­ριού, οι οποίες δεν μπορούν να εξυ­πη­ρε­τη­θούν χωρίς να υπάρξει συμ­φω­νία και απε­λευ­θέ­ρωση κον­δυ­λίων από την πλευρά των δανει­στών, είναι πλέον έτοιμο να απο­δε­χθεί οποιο­δή­ποτε deal, προ­κει­μέ­νου να εξέλθει από άλλη μια αδιέ­ξοδη δια­πραγ­μά­τευση, στην οποία με δική του ευθύνη παγι­δεύ­τηκε και αυτή τη φορά.

Υπό το φως των εξε­λί­ξεων, η βασική μέριμνα πλέον του κυβερ­νη­τι­κού επι­τε­λείου είναι, πώς αυτή η συμ­φω­νία μπορεί να επι­κοι­νω­νη­θεί με το μικρό­τερο δυνατό πολι­τικό κόστος στους πολίτες.

Ωστόσο, ο βαρύς λογα­ρια­σμός που καλού­νται να πλη­ρώ­σουν και πάλι οι πολίτες, αλλά και η διά­ψευση των ελπίδων για ρύθμιση στο ζήτημα του χρέους, κάτι που θα μπο­ρούσε να λει­τουρ­γή­σει ως «αντί­βαρο» στα μέτρα, καθι­στούν ακόμη πιο δύσκολο το έργο αυτό.

Στο πλαίσιο αυτό λοιπόν, επι­στρα­τεύ­ο­νται όλα τα πιθανά «όπλα» για την επι­κοι­νω­νιακή αντε­πί­θεση, με τον ίδιο τον Αλ. Τσίπρα να ανα­λαμ­βά­νει τον κεντρικό ρόλο στην προ­σπά­θεια και να βγαίνει μπροστά. Εξαγ­γε­λίες για ανά­πτυξη, υπο­σχέ­σεις για βελ­τί­ωση της καθη­με­ρι­νό­τη­τας των πολιτών, δεσμεύ­σεις για απο­κα­τά­σταση της κοι­νω­νι­κής δικαιο­σύ­νης, ακόμη και σχέδια για… λίφτινγκ στο κυβερ­νη­τικό σχήμα, μέσω κάποιου ανα­σχη­μα­τι­σμού που θα μπο­ρούσε να βγάλει από το κάδρο πρόσωπα που έχουν «κου­ρά­σει» την κοινή γνώμη, ή δεν απέ­δω­σαν τα ανα­με­νό­μενα, απο­τε­λούν ορι­σμέ­νες από τις κυβερ­νη­τι­κές προ­τε­ραιό­τη­τες.

Εν αρχή ην… οι βου­λευ­τές

Προ­κει­μέ­νου να πει­στούν οι πολίτες για τα «οφέλη» της συμ­φω­νίας που πέτυχε η δια­πραγ­μα­τευ­τική ομάδα, θα πρέπει πρώτα να πει­σθούν τα στελέχη και κυρίως οι βου­λευ­τές του κόμ­μα­τος, οι οποίοι και θα κληθούν να σηκώ­σουν το «βάρος» της υπερ­ψή­φι­σης των νέων αντι­λαϊ­κών μέτρων. Το Μαξίμου ελπίζει πως το αργό­τερο μέχρι τα μέσα Μαΐου, τα επίμαχα νομο­σχέ­δια μπορούν να έχουν έρθει στην Ολο­μέ­λεια προ­κει­μέ­νου να πάρουν το «πράσινο φως» από την κυβερ­νη­τική πλειο­ψη­φία, ανοί­γο­ντας έτσι τον δρόμο για ολο­κλή­ρωση της συμ­φω­νίας μέχρι το Eurogroup στις 22 του μήνα.

Και μπορεί ο κυβερ­νη­τι­κός εκπρό­σω­πος να επα­να­λαμ­βά­νει σχεδόν μονό­τονα πως η κοι­νο­βου­λευ­τική ομάδα είναι ενιαία και συμπα­γής, ωστόσο η αλήθεια είναι πως ανη­συ­χία στο Μαξίμου υπάρχει. Και αυτό όχι μόνο για το αν θα προ­κύ­ψουν βου­λευ­τές που θα κατα­ψη­φί­σουν τη συμ­φω­νία – κάτι που μάλλον είναι απίθανο, καθώς κανένας από τους 153 δεν πρό­κει­ται να ανα­λά­βει προ­σω­πικά την ευθύνη ανα­τρο­πής, επί της ουσίας, της κυβέρ­νη­σης – όσο για το αν βου­λευ­τές και στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ θα υπη­ρε­τή­σουν επι­τυ­χώς το δύσκολο έργο ενερ­γούς στή­ρι­ξης της συμ­φω­νίας και συνο­λι­κό­τερα των επι­λο­γών του Μαξίμου. Για τον σκοπό αυτό, εντός των επό­με­νων ημερών ανα­μέ­νε­ται να συγκλη­θεί η Κοι­νο­βου­λευ­τική Ομάδα υπό τον πρω­θυ­πουργό, προ­κει­μέ­νου ο Αλ. Τσίπρας να ενη­με­ρώ­σει ανα­λυ­τικά για το περιε­χό­μενο της συμ­φω­νίας και τα μέτρα που τη συνο­δεύ­ουν και να «εξη­γή­σει» στους βου­λευ­τές του, τις απο­φά­σεις που έχει λάβει το κυβερ­νη­τικό επι­τε­λείο. Με αυτό τον τρόπο εκτι­μά­ται ότι μπορούν να αντι­με­τω­πι­σθούν εγκαί­ρως οι οποίες δια­φω­νίες -κάτι το οποίο επι­χει­ρή­θηκε και σε επίπεδο κόμ­μα­τος με τη συνε­δρί­αση της Κεντρι­κής Επιτροπής- και οι ενδε­χό­με­νες «γκρί­νιες» να εκτο­νω­θούν εντός των οργάνων, ώστε να μη μετα­τρα­πούν αργό­τερα σε διαρ­ροές κατά τις κρί­σι­μες ψηφο­φο­ρίες.

Βου­λευ­τές σε εγρή­γορση

Πάγια τακτική των κυβερ­νή­σεων, ιδίως σε δύσκο­λες περιό­δους, είναι ο ανα­σχη­μα­τι­σμός -ή έστω η απειλή του, μέσω διαρ­ροών και σεναρίων- προ­κει­μέ­νου αφενός να κρατά σε… εγρή­γορση τους βου­λευ­τές και αφε­τέ­ρου να στείλει μέσω αυτού, μήνυμα αλλαγής σελίδας και ανα­νέ­ω­σης στην κοι­νω­νία.

Σε κάθε περί­πτωση και παρότι από το Μαξίμου επι­μέ­νουν πως μονα­δική μέριμνα αυτή την ώρα είναι η ολο­κλή­ρωση της δια­πραγ­μά­τευ­σης ώστε να κλείσει η συμ­φω­νία, ωστόσο απο­τε­λεί κοινό μυστικό ότι εδώ και καιρό, το έργο και η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα όλων των υπουρ­γών έχει μπει -έστω και αθόρυβα- στο μικρο­σκό­πιο. Σκοπός είναι, αφού ολο­κλη­ρω­θεί το παζάρι με τους δανει­στές, να μετα­το­πι­στεί το κέντρο βάρους στα καθ’ ημάς και μέσω του ανα­σχη­μα­τι­σμού, αρχικά να κλείσει ορι­στικά η όποια συζή­τηση περί πρόωρων εκλογών και παράλ­ληλα να δοθεί νέα δυνα­μική στο κυβερ­νη­τικό σχήμα.

Το μόνο σίγουρο είναι πως άπαντες εντός ΣΥΡΙΖΑ μιλούν για ανα­σχη­μα­τι­σμό. Γι’ αυτό και δεν ξάφ­νιασε σχεδόν κανέναν η απά­ντηση που έδωσε προ ημερών ο κοι­νο­βου­λευ­τι­κός εκπρό­σω­πος του κόμ­μα­τος Ν. Ξυδάκης λέγο­ντας ότι θα τον «έβλεπε με καλό μάτι έναν ανα­σχη­μα­τι­σμό, στον βαθμό που θα υπη­ρε­τούσε τη σθεναρή μεταρ­ρυθ­μι­στική πορεία». Πρό­σθεσε δε πως χρειά­ζο­νται υπουρ­γεία ευέ­λι­κτα και γρήγορα, αλλά και ένα πολύ καλά συγκρο­τη­μένο πρω­θυ­πουρ­γικό γραφείο το οποίο να συντο­νί­ζει αυτή την προ­σπά­θεια, παρέμ­βαση που από πολλούς ερμη­νεύ­τηκε και ως μήνυμα προς την ηγεσία, για βελ­τί­ωση της επαφής που υπάρχει με τα στελέχη και τη βάση του ΣΥΡΙΖΑ.

Αν και κανείς δεν γνω­ρί­ζει ούτε τον χρόνο, ούτε το εύρος των αλλαγών, αφού αυτό απο­τε­λεί παρα­δο­σιακά απο­κλει­στικό προ­νό­μιο του πρω­θυ­πουρ­γού, ωστόσο πολλά κυβερ­νη­τικά στελέχη τον τοπο­θε­τούν εντός του καλο­και­ριού και κάνουν λόγο για διορ­θω­τι­κές παρεμ­βά­σεις στην κατεύ­θυνση της προ­ώ­θη­σης της ανά­πτυ­ξης, των μεταρ­ρυθ­μί­σεων και των ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεων. Κάποιοι μάλιστα χρη­σι­μο­ποιούν και τον όρο «χει­ρουρ­γι­κός ανα­σχη­μα­τι­σμός» προ­κει­μέ­νου να περι­γρά­ψουν τις στο­χευ­μέ­νες αλλαγές που προ­ω­θού­νται.

Εσω­κομ­μα­τι­κές ισορ­ρο­πίες

Σημα­ντικό ρόλο στις τελικές απο­φά­σεις του πρω­θυ­πουρ­γού για τον ανα­σχη­μα­τι­σμό είναι σίγουρο ότι θα παίξει και η τήρηση των λεγό­με­νων εσω­κομ­μα­τι­κών ισορ­ρο­πιών.

Στο πλαίσιο αυτό είναι σίγουρο ότι ο Αλ. Τσίπρας θα επι­χει­ρή­σει για ακόμη μια φορά, να υπάρξει επαρκής εκπρο­σώ­πηση από όλες τις βασικές τάσεις και ομάδες στο εσω­τε­ρικό του κόμ­μα­τος, ενώ δεν απο­κλεί­ε­ται να δώσει «ευκαι­ρίες» και σε νέα πρόσωπα των οποίων η καθη­με­ρινή παρου­σία και στήριξη του κυβερ­νη­τι­κού έργου, έχει αξιο­λο­γη­θεί θετικά.

Ισορ­ρο­πίες εξάλλου πρέπει να τηρη­θούν -για ακόμη μια φορά- και σε ό,τι αφορά την εκπρο­σώ­πηση του κυβερ­νη­τι­κού εταίρου, δηλαδή των ΑΝΕΛ.

Πέρα από τον Π. Καμμένο, ο οποίος θεω­ρεί­ται αμε­τα­κί­νη­τος στο υπουρ­γείο Άμυνας, είναι σίγουρο ότι οι βου­λευ­τές των ΑΝΕΛ θα δια­τη­ρή­σουν τον αριθμό υπουρ­γι­κών θώκων που έχουν και σήμερα, έστω και αν χρεια­στεί να υπάρ­ξουν αλλαγές σε ορι­σμένα πρόσωπα.

Καρα­μπό­λες και μετα­κι­νή­σεις – Ποιοι παρα­μέ­νουν, ποιοι παίρ­νουν πίστωση χρόνου

Κρίσιμο παρά­γο­ντα από τον οποίο και θα εξαρ­τη­θούν πολλά ανα­φο­ρικά με τον σχε­δια­ζό­μενο ανα­σχη­μα­τι­σμό, απο­τε­λεί κατά κοινή παρα­δοχή η «τύχη» του Ευκλ. Τσα­κα­λώ­του και τούτο γιατί η παρα­μονή του ή μη στο υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών ανα­μέ­νε­ται να προ­κα­λέ­σει σειρά από «καρα­μπό­λες», καθι­στώ­ντας ανα­γκαίες μια σειρά άλλων μετα­κι­νή­σεων ή ακόμη και απο­μα­κρύν­σεων προ­σώ­πων που σήμερα βρί­σκο­νται στο Υπουρ­γικό Συμ­βού­λιο.

Οι ορι­στι­κές απο­φά­σεις για το μέλλον του κ. Τσα­κα­λώ­του θα ληφθούν, όπως είναι φυσικό, μετά την ολο­κλή­ρωση της αξιο­λό­γη­σης, αφού όλο το τελευ­ταίο διά­στημα που οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις βρί­σκο­νταν σε πλήρη εξέλιξη, ουδείς μπο­ρούσε να δια­νοη­θεί αλλαγές στο οικο­νο­μικό επι­τε­λείο.

Σε περί­πτωση που Μαξίμου και Ευκλ. Τσα­κα­λώ­τος απο­φα­σί­σουν από κοινού να αφήσει το τιμόνι του υπουρ­γείου -είτε απο­χω­ρώ­ντας ορι­στικά από το κυβερ­νη­τικό σχήμα, ώστε να αφο­σιω­θεί περισ­σό­τερο στο ρόλο του εντός του κόμ­μα­τος, με δεδο­μένο ότι έστω και τυπικά συνε­χί­ζει να ηγείται της ομάδας των «53», είτε ανα­βαθ­μι­ζό­με­νος ακόμη και σε θέση αντιπροέδρου- τότε είναι σίγουρο ότι θα υπάρ­ξουν σημα­ντι­κές αλλαγές στην οδό Νίκης. Ως επι­κρα­τέ­στερα ονόματα για αντι­κα­τα­στά­τες του κ. Τσα­κα­λώ­του φέρο­νται τόσο ο ανα­πλη­ρω­τής υπουρ­γός Γ. Χου­λια­ρά­κης, όσο και ο υφυ­πουρ­γός παρά τω πρω­θυ­πουργώ Δ. Λιάκος.

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες στον πρω­θυ­πουργό έχουν φτάσει «μηνύ­ματα» -και από την πλευρά των δανειστών- για αλλαγές στα λεγό­μενα παρα­γω­γικά υπουρ­γεία, καθώς έχουν εντο­πι­σθεί καθυ­στε­ρή­σεις στις μεταρ­ρυθ­μί­σεις.

Ωστόσο, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, υπουρ­γοί που αυτή τη στιγμή έχουν ανοιχτά μέτωπα, όπως συμ­βαί­νει με τον υπουργό Οικο­νο­μίας Δ. Παπα­δη­μη­τρίου που χει­ρί­ζε­ται τα ζητή­ματα της ανά­πτυ­ξης και το θέμα των κόκ­κι­νων δανείων, αλλά και του Γ. Σταθάκη που έχει το βάρος των ενερ­γεια­κών, δεν θεω­ρεί­ται πιθανό να αντι­κα­τα­στα­θούν.

Το ίδιο συμ­βαί­νει και με μέλη του Υπουρ­γι­κού Συμ­βου­λίου για τα οποία υπάρχει θετική αξιο­λό­γηση όπως συμ­βαί­νει με τον ανα­πλη­ρωτή υπουργό Αλ. Χαρίτση, που έχει ανα­λά­βει μεταξύ άλλων και τη δια­χεί­ριση του ΕΣΠΑ.

Εκτός οποιασ­δή­ποτε συζή­τη­σης περί μετα­κί­νη­σης θεω­ρεί­ται ότι βρί­σκο­νται και οι στενοί συνερ­γά­τες του κ. Τσίπρα, όπως ο Δ. Τζα­να­κό­που­λος, ο Ν. Παππάς, η Όλγα Γερο­βα­σίλη, ο Χρ. Βερ­ναρ­δά­κης, αλλά και ο Χρ. Σπίρ­τζης, παρά το γεγονός ότι έχει βρεθεί στο στό­χα­στρο έντονης κρι­τι­κής για τους χει­ρι­σμούς του.

Στην «κόκκινη» γραμμή

Σε κόκκινη γραμμή από την άλλη βρί­σκο­νται υπουρ­γοί που δια­χει­ρί­ζο­νται χαρ­το­φυ­λά­κια που αφορούν την καθη­με­ρι­νό­τητα του πολίτη, όπως ο Ν. Τόσκας στο Προ­στα­σίας του Πολίτη ή ο Γ. Μου­ζά­λας στο Μετα­να­στευ­τι­κής Πολι­τι­κής, πρόσωπα που παρότι χαίρουν της προ­σω­πι­κής στή­ρι­ξης του κ. Τσίπρα, έχουν προ­κα­λέ­σει κατ’ επα­νά­ληψη γκρίνια με τις επι­λο­γές τους στο εσω­τε­ρικό του κυβερ­νώ­ντος κόμ­μα­τος. Ειδική περί­πτωση φαί­νε­ται ότι απο­τε­λεί ο Π. Σκουρ­λέ­της στο υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών.

Ο υπουρ­γός έχει ήδη ανοίξει μια βεντά­λια από σημα­ντικά θέματα όπως οι ριζικές αλλαγές στον «Καλ­λι­κράτη», αλλά και οι μονι­μο­ποι­ή­σεις συμ­βα­σιού­χων, γεγονός που, εμμέσως πλην σαφώς, δείχνει ότι έχει λάβει κάποιες δια­βε­βαιώ­σεις για παρα­μονή του στο συγκε­κρι­μένο πόστο. Ωστόσο η στάση του εντός κόμ­μα­τος, η ευθεία αμφι­σβή­τηση βασικών κυβερ­νη­τι­κών επι­λο­γών και η φημο­λο­γία ότι θα μπο­ρούσε να ηγηθεί της εσω­κομ­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης του ΣΥΡΙΖΑ, τον έχουν βάλει στο «μικρο­σκό­πιο» του Μαξίμου, καθι­στώ­ντας την παρα­μονή του στο κυβερ­νη­τικό σχήμα αβέβαιη για μια ακόμη φορά, με τις τελικές απο­φά­σεις να παρα­πέ­μπο­νται για την τελευ­ταία στιγμή, όπως συνέβη και στον προη­γού­μενο ανα­σχη­μα­τι­σμό.

Ημε­ρη­σία