Στο Συμβούλιο της Επικρατείας η υπόθεση με τους Αλευρόμυλους

Aίτηση με την οποία ζητείται η ακύρωση της από 25 Νοεμβρίου 2010 απόφασης του Υπουργού Πολιτισμού και Τoυρισμού με την οποία δεν χαρακτηρίσθηκε ως μνημείο το κεντρικό κτήριο της αλευροβιομηχανίας S.A.M.I.C.A. στην περιοχή Κόβα της πόλης της Ρόδου υπέβαλε ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας η αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία για την προστασία της φυσικής και αρχιτεκτονικής κληρονομιάς «MOnuMENTA»
Μεταξύ των σκοπών της εταιρείας είναι η έρευνα, διαφύλαξη, προστασία, ανάδειξη, ορθολογική διαχείριση της φυσικής κληρονομιάς, της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, του φυσικού και δομημένου περιβάλλοντος και της εν γένει πολιτιστικής κληρονομιάς όλων των εποχών στην Ελλάδα, στην Κύπρο και διεθνώς.
Η Εταιρεία εκδίδει το ηλεκτρονικό περιοδικό «MOnuMENTA» (www.monumenta.org) και ξεκίνησε από μια ομάδα εννέα ατόμων από την Ελλάδα και την Κύπρο, που ασχολείται άμεσα ή έμμεσα με τη φυσική, αρχιτεκτονική και πολιτιστική κληρονομιά.
Εν πάση περιπτώσει στη σχετική ανακοίνωση αναφέρεται ότι η «ΜΟnuΜΕΝΤΑ» κατέθεσε στις 8 Απριλίου 2011 προσφυγή στο ΣτΕ κατά του Υπουργού Πολιτισμού και Τουρισμού, και του Υπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής προκειμένου να ακυρωθεί η απόφαση ΥΠΠΟ/ΔΝΣΑΚ/99946/2232/25.11.2010 του Υπουργού Πολιτισμού και Τoυρισμού με την οποία δεν χαρακτηρίσθηκε ως μνημείο το κεντρικό κτήριο της αλευροβιομηχανίας S.A.M.I.C.A. στην περιοχή Κόβα της πόλης της Ρόδου, και η οικοδομική άδεια κατεδάφισης της Διεύθυνσης Πολεοδομίας του Δήμου Ροδίων.
“Η MOnuMENTA προχώρησε σε αυτή την ενέργεια γιατί θεωρεί ότι η αλευροβιομηχανία S.A.M.I.C.A. (Società Anonima Molitoria Industriale Commerci Affini) αποτελεί ένα ιδιαίτερα αξιόλογο βιομηχανικό κτήριο με αρχιτεκτονικές, ιστορικές, κοινωνικές και επιστημονικές αξίες.
Η αλευροβιομηχανία ιδρύθηκε στην Ιταλοκρατούμενη Ρόδο από τον Ιταλό επιχειρηματία Enrico Allioti. Τον Ιούλιο του έτους 1938 εγκατέστησε μία πρότυπη για την εποχή της μονάδα επεξεργασίας σιτηρών, στην οδό Αυστραλίας της τότε βιομηχανικής περιοχής “Κόβα” της Ρόδου. Η μονάδα διέθετε το μοναδικό κυλινδρόμυλο σε όλα τα Δωδεκάνησα και απασχολούσε 80 άτομα. Το έτος 1947 εξαγοράσθηκε από τον έλληνα εφοπλιστή Επ. Σολούνια, ενώ στις αρχές της δεκαετίας του 1990 διακόπηκε η λειτουργία της. Σήμερα το κτηριακό συγκρότημα ανήκει στην εταιρεία «Ι. Κυπριάδης Finance Car AEBE», η οποία το απέκτησε κατόπιν πλειστηριασμού.
Το συγκρότημα αποτελείται από ένα κεντρικό, πενταόροφο κτήριο και μερικά ακόμη χαμηλότερα κτίσματα πίσω από αυτό που χρησίμευαν για την αποθήκευση των σιτηρών και τη στέγαση των διοικητικών και οικονομικών υπηρεσιών της εταιρείας. Το κεντρικό κτίριο του Μύλου είναι ένα επιβλητικό οικοδόμημα με καθαρούς όγκους, λιτές όψεις και ιδιαίτερη αναγνωρισιμότητα. Απαρτίζεται από δύο παραλληλεπίπεδους όγκους με αρτιφισιέλ επίχρισμα και είναι αντιπροσωπευτικό δείγμα Ρασιοναλιστικής αρχιτεκτονικής της Ιταλικής περιόδου.
Η Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων (ΥΝΜΤΕ) Δωδεκανήσου είχε προτείνει τον χαρακτηρισμό του κεντρικού κτηρίου ως μνημείου «δεδομένου ότι είναι στενά συνδεδεμένο με τις μνήμες των κατοίκων, χωρίς το μηχανολογικό εξοπλισμό του, ο οποίος έχει καταστραφεί (σώζονται μόνο μερικά μεταλλικά συμπαγή κομμάτια του εξοπλισμού)». Επίσης, η Διεύθυνση Νεώτερης και Σύγχρονης Αρχιτεκτονικής Κληρονομιάς (ΔΙΝΕΣΑΚ) ζήτησε, με την από 17.3.2010 εισήγησή της προς το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων, τη διατήρηση του κελύφους του κτηρίου του Μύλου, παρά τις εκτεταμένες φθορές του διότι παρουσιάζει ιδιαίτερο ιστορικό, κοινωνικό, πολεοδομικό και αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον και «αποτελεί ένα ισχυρό τοπόσημο της περιοχής και σύμβολο της εύρωστης οικονομίας και της αγροτικής πολιτικής της εποχής της Ιταλοκρατίας… Οι σύγχρονες επιστημονικές και τεχνικές δυνατότητες επιτρέπουν την ενίσχυση του φέροντος οργανισμού και τη διατήρηση του κελύφους του κτηρίου χωρίς να αλλοιωθεί η μορφή του.
Παρά τις θετικές εισηγήσεις το Κεντρικό Συμβούλιο γνωμοδότησε στις 16.9.10 κατά πλειοψηφία για τον μη χαρακτηρισμό του κτηρίου «διότι δεν παρουσιάζει ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό και μορφολογικό ενδιαφέρον. Επίσης έχει απολεστεί με την πυρκαγιά που έλαβε χώρα ο μηχανολογικός εξοπλισμός του, απαραίτητο στοιχείο για το χαρακτηρισμό του ως βιομηχανικού μνημείου. Επίσης, οι ζημιές που έχει υποστεί ο φέρων οργανισμός του είναι τέτοιες που η τυχόν αποκατάστασή τους θα μειώσει περαιτέρω την αυθεντικότητά του». Με βάση την παραπάνω γνωμοδότηση ο Υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού εξέδωσε την απόφαση περί μη χαρακτηρισμού ως μνημείου της αλευροβιομηχανίας”.
Στο ζήτημα αναφέρθηκε χθες και η εφημερίδα “Καθημερινή”. Σε άρθρο με τίτλο «Ενα βιομηχανικό κτίριο στη Ρόδο εκπέμπει SOS» αναφέρονται μεταξύ άλλων και τα εξής:
«Προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατά της απόφασης του υπουργού Πολιτισμού, που δεν χαρακτηρίζει ως βιομηχανικό μνημείο το κτίριο της πρώην αλευροβιομηχανίας SAMICA στη Ρόδο -δείγμα ρασιοναλιστικής αρχιτεκτονικής του 1938- κατέθεσε την περασμένη Παρασκευή η οργάνωση προστασίας της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, Monumenta. Παράλληλα, κάτοικοι και φορείς του νησιού, μέσα σε μία εβδομάδα, έχουν συγκεντρώσει 700 υπογραφές, ηλεκτρονικές και σε χαρτί, ενάντια στην κατεδάφιση της SAMICA. Η ιδιοκτησία του κτιρίου φέρεται να ασκεί πιέσεις στην τοπική πολεοδομία για να εκδώσει σχετική απόφαση, παρακάμπτοντας την απαιτούμενη διαδικασία γνωμοδότησης από το Συμβούλιο Χωροταξίας Οικισμού και Περιβάλλοντος. Εάν το ΣΧΟΠ δεν εκδώσει άδεια κατεδάφισης, υπάρχει δυνατότητα να κριθεί διατηρητέο το κτίριο από το υπουργείο Περιβάλλοντος».
Στο άρθρο αναφέρονται και τα εξής:
«Προκαλεί εντύπωση η επιχειρηματολογία του υπουργείου για τον μη χαρακτηρισμό των αλευρόμυλων ως βιομηχανικό μνημείο» λέει στην «Κ» ο πρόεδρος του ΤΕΕ Δωδεκανήσου, κ. Ιάκωβος Γρύλλης. Σύμφωνα με την απόφαση του ΥΠΠΟ, «δεν παρουσιάζει ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό και μορφολογικό ενδιαφέρον, έχει απολεστεί ο μηχανολογικός εξοπλισμός -απαραίτητο στοιχείο για τον χαρακτηρισμό του ως βιομηχανικού μνημείου- ενώ είναι τέτοιες οι ζημιές στον φέροντα οργανισμό, που τυχόν αποκατάστασή τους θα μειώσει περαιτέρω την αυθεντικότητά του». Ωστόσο, οι εισηγήσεις των δύο προαναφερθεισών υπηρεσιών χαρακτηρίζουν το κτίριο ως ισχυρό τοπόσημο και αναπόσπαστο κομμάτι του βιομηχανικού πάρκου που δημιουργήθηκε έπειτα από την υπόδειξη του ρυθμιστικού σχεδίου των Ιταλών το 1926, με ενδιαφέρον ιστορικό, αρχιτεκτονικό, πολεοδομικό και κοινωνικό. Επιπλέον, προ τετραετίας ανασκαφές στον περιβάλλοντα χώρο αποκάλυψαν ιερό της Ισιδος, μοναδικό δείγμα Αιγύπτιας θεότητας στη Ρόδο.