Μ. Αμερικάνου: «Οταν βιώνεις τόσο κοντά τον θάνατο εκτιμάς την καθημερινότητα»

Κυρία Αμε­ρι­κά­νου, πώς προ­έ­κυψε η ενα­σχό­λησή σας το γραφείο τελετών; Σε αυτή τη θέση, το σύνηθες είναι να βλέ­πουμε άνδρες.

Δεν ήρθα από επιλογή σε αυτή την θέση, έγινε μέσα από την οικο­γέ­νεια. Οι γονείς μου ήταν οι ιδιο­κτή­τες του γρα­φείου τελετών κι έτσι στην συνέ­χεια πέρασε σε εμένα και την αδελφή μου. Αυτό συνε­πά­γε­ται, ότι έχουμε γαλου­χη­θεί σε αυτόν τον χώρο, έχουμε μεγα­λώ­σει εδώ μέσα.

Είναι δύσκολη η δια­χεί­ριση ενός τέτοιου γρα­φείου, υπό την έννοια ότι ο ανθρώ­πι­νος παρά­γο­ντας σε αυτή τη δουλειά, υπε­ρι­σχύει;

Είναι πρώτα λει­τούρ­γημα για εμάς και μετά επάγ­γελμα. Δεν ξέρω τελικά πόσο καλό μας κάνει αυτό, σε μια εποχή που υπάρχει ανάγκη να ανθήσει η επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα και ο επαγ­γελ­μα­τι­σμός, αλλά εμείς έχουμε επι­λέ­ξει να το βλέ­πουμε πρώτα ως λει­τούρ­γημα και μετά ως εργασία.

Ξαφ­νιά­ζε­ται ο κόσμος όταν βλέπει εσάς πίσω από το γραφείο;

Όχι, πια. Στην αρχή υπήρχε ένα μικρό θέμα, όμως πλέον όχι. Εμείς εκείνη την στιγμή, καλού­μα­στε να βοη­θή­σουμε τον άνθρωπο που έχουμε απέ­να­ντί μας. Την στιγμή που ο συγ­γε­νής έρχεται εδώ, νιώθει ένα χάος κι εμείς καλού­μα­στε να δια­χει­ρι­στούμε αυτό το χάος. Να βάλουμε σε μια σειρά και σε μια τάξη τα δια­δι­κα­στικά θέματα και να συντο­νί­σουμε την τελετή. Κατα­λά­βαμε πόσο σημα­ντικό είναι αυτό που κάνουμε, όταν το βιώσαμε εμείς οι ίδιοι. Χάσαμε την γιαγιά μας, πριν από έξι χρόνια, κι έπρεπε εμείς να το δια­χει­ρι­στούμε και ως συγ­γε­νείς και βέβαια να διορ­γα­νώ­σουμε την τελετή ως γραφείο. Χρειά­στηκε να αλλά­ξουμε την ημέρα και την ώρα της κηδείας τρεις φορές, πάθαμε πανικό. Δεν ξέραμε ποιος θα μας εκδώσει το πιστο­ποι­η­τικό θανάτου, δεν ξέραμε τι ρούχα θα φορέ­σουμε στη γιαγιά, τι θα επι­λέ­ξουμε για να γίνει η τελετή… Εκεί ήταν το πρώτο σημα­ντικό ταρα­κού­νημα που μας βοήθησε να αντι­λη­φθούμε πόσο σημα­ντική είναι η δουλειά που κάνουμε. Εμείς, εκείνη την ώρα ήμασταν συναι­σθη­μα­τικά φορ­τι­σμέ­νοι και δεν είχαμε κάποιον ψύχραιμο να μας συντο­νί­σει…Τότε λοιπόν, εγώ και η αδελφή μου, κατα­λά­βαμε για πρώτη φορά πόσο σημα­ντική είναι η δουλειά μας.

Φαντά­ζο­μαι, ότι η ψυχο­λο­γική φόρτιση δεν είναι ανα­πό­φευ­κτη στην άσκηση αυτής της δου­λειάς…

Στην αρχή, ναι. Όταν το χει­ρί­ζε­ται όλο αυτό επα­να­λαμ­βα­νό­μενα, παθαί­νεις απανωτά σοκ. Βλέπεις ότι ο θάνατος είναι κοντά μας. Αρχί­ζεις να φοβάσαι. Ανα­ρω­τιό­μουν, τι θα γίνει αν πεθάνει ο μπαμπάς μου, η μαμά μου, η αδελφή μου… Αν πεθάνει ο άντρας μου σε τροχαίο, αν πάθει κάτι το παιδί μου… Περά­σαμε ένα τέτοιο ψυχο­λο­γικό σοκ. Αυτό το σοκ, με έφερε σε έναν άλλο δρόμο… Πλέον το βλέ­πουμε από άλλη οπτική, περνάμε φίλτρα στον εαυτό μας. Κι αυτό δεν βοηθάει μόνο εμάς, βοηθάει και τους ανθρώ­πους που απευ­θύ­νο­νται σε εμάς. Βέβαια, είναι πολλές οι φορές που θα πάρεις το περι­στα­τικό μαζί σου στο σπίτι. Για παρά­δειγμα μπορεί να χτυ­πή­σει το τηλέ­φωνο Χρι­στού­γεννα και εσύ να πρέπει να σηκω­θείς από το τραπέζι για να εξυ­πη­ρε­τή­σεις τον άνθρωπο που σε καλεί. Όταν πρό­κει­ται για νέο άνθρωπο, δύσκολα μπορείς να το δια­χει­ρι­στείς… Οπως επίσης και όταν πρέπει να εξυ­πη­ρε­τή­σουμε γονείς που έχουν χάσει το παιδί τους, το οποίο θεωρώ ότι είναι η δια­στροφή της φύσης. Είναι δύσκολο…

Υπάρ­χουν περι­στα­τικά στα οποία λυγί­ζετε…

Είναι σκληρό. Είναι πολύ σκληρό να δια­χει­ρί­ζε­σαι όλο αυτό που συμ­βαί­νει και να έρχεσαι σε επαφή με ανθρώ­πους που πρέπει να απο­χαι­ρε­τί­σουν τον δικό τους άνθρωπο. Εχουμε πάρει μαθή­ματα ζωής μέσα από γονιούς που έχουν έρθει εδώ. Με έχει συγκλο­νί­σει η δύναμη μιας μητέρας, που ήρθε εδώ και μου λέει «το παιδί μου έφυγε…». Το παιδί ήταν άρρωστο, αλλά έφυγε ξαφνικά. Η γυναίκα αυτή ήταν απόλυτα συνει­δη­το­ποι­η­μένη, ήταν δυνατή και είχε ένα καθαρό βλέμμα που θυμάμαι ακόμα. Μου είπε «ξέρω ότι το παιδί μου είναι καλά τώρα, το νιώθω…».

Φαντά­ζο­μαι πόσο δύσκολο θα είναι να αντι­με­τω­πί­σετε περι­στα­τικά που αφορούν οικεία σας πρόσωπα.

Είναι πολύ δύσκολο, εκεί είμαστε μέσα στο συναί­σθημα. Φορ­τι­ζό­μα­στε όταν έχουμε να κάνουμε και με άγνω­στους προς εμάς ανθρώ­πους, οπότε φαντα­στείτε πώς νιώ­θουμε όταν πρό­κει­ται για οικεία μας πρόσωπα. Είναι μια εργασία που κυριαρ­χεί το συναί­σθημα. Θυμάμαι μια γιαγιά, 92 ετών, η οποία έχασε τον σύζυγό της. Ηταν πολύ αγα­πη­μένο ζευγάρι. Αφού κάναμε την τελετή, η γιαγιά πήγε στην Αθήνα για να κάνει τα σαράντα του συζύγου της. Τα παιδιά της την παρα­κα­λού­σαν να επι­στρέ­ψει στη Ρόδο, να μην μείνει να βιώνει μόνη της το πένθος της στην Αθήνα. Η γιαγιά λοιπόν, πήρε το αερο­πλάνο να έρθει στη Ρόδο, κατε­βαί­νο­ντας από το αερο­πλάνο, έφτασε στην αίθουσα αφίξεων με το ανα­πη­ρικό καρο­τσάκι, όπου την περί­με­ναν τα παιδιά της για να την υπο­δε­χθούν. Η γιαγιά, αφού είδε τα παιδιά της για τελευ­ταία φορά, κατέ­ληξε… Μια μέρα μετά τα 40 του συζύγου της. Η γυναίκα αυτή, ένιωσε πλη­ρό­τητα, είδε τα παιδιά της για τελευ­ταία φορά και πήγε να βρει τον σύζυγό της…

Οι αρμο­διό­τη­τές σας, απαι­τούν να έρθετε σε επαφή με τις σορούς;

Ναι, πολλές φορές. Η αδελφή μου η Μαρία, ξεκί­νησε από πολύ μικρή, επι­με­λού­μενη το μακι­γιάζ, το χτέ­νι­σμα και γενικά τον καλ­λω­πι­σμό των ανθρώ­πων. Όταν μιλάμε για μακι­γιάζ βέβαια, εννο­ούμε να επα­να­φέ­ρουμε το φυσικό χρώμα των ανθρώ­πων, κυρίως όσων έχουν ταλαι­πω­ρη­θεί από ασθέ­νειες.

Στον καιρό της οικο­νο­μι­κής κρίσης, έχουν δια­φο­ρο­ποι­η­θεί τα ζητού­μενα;

Πάρα πολύ. Παλαιό­τερα ρωτού­σαμε με μεγα­λύ­τερη ευκολία τι επιλογή θέλουν, αν δηλαδή θέλουν κάτι οικο­νο­μικό ή κάτι καλύ­τερο. Πλέον οι επι­λο­γές περιο­ρί­ζο­νται στις οικο­νο­μι­κές τελετές. Δεν έχει χρήματα ο κόσμος. Επι­κρα­τεί πλέον η λιτό­τητα.

Μέχρι πριν τον καιρό της κρίσης, ίσως γίνο­νταν και κάποιες υπερ­βο­λές.

Δεν το θεώρησα ποτέ υπερ­βολή, αν και είμαι η πρώτη που ξέρω ότι όλα θα πάνε στο χώμα. Ηταν ένα κομμάτι που έκανε αντι­κα­το­πτρι­σμό είτε της ζωής του ανθρώ­που που έφυγε, είτε του περί­γυ­ρου. Λέγο­ντάς μας κάποιος ότι θέλει τα καλύ­τερα για τον άνθρωπό του, πολλές φορές αυτό περιέ­κλειε την αγάπη που είχε γι΄αυ­τόν άνθρωπο. Εκείνη την ώρα θεω­ρού­σαν ότι με αυτόν τον τρόπο θα τον τιμή­σουν, επι­λέ­γο­ντας τα καλύ­τερα. Ή πάλι, κάποιοι επέ­λε­γαν την λιτό­τητα διότι ο άνθρω­πος που έφυγε, έζησε μια λιτή ζωή. Τώρα όμως, δεν υπάρχει αυτή η οικο­νο­μική ευχέ­ρεια. Το 90% των ανθρώ­πων που έρχο­νται εδώ, ζητούν ό,τι πιο απλό και οικο­νο­μικό υπάρχει. Αντι­με­τω­πί­ζουμε προ­βλή­ματα ρευ­στό­τη­τας, όπως όλες οι επι­χει­ρή­σεις, υπάρχει δυσκο­λία κάποιες φορές να πάρουμε τα χρήματά  μας. Ερχο­νται άνθρω­ποι και πρέπει υπο­χρε­ω­τικά να τους εμπι­στευ­τούμε, διότι μας λένε ότι θα μας δώσουν τα χρήματα αργό­τερα. Δεν ξέρουμε αν θα πάρουμε τα χρήματά μας, όμως δεν μπο­ρούμε να κάνουμε δια­φο­ρε­τικά. Τι να μπο­ρούμε να πούμε εκείνη την ώρα, δεν θα σου κάνουμε την τελετή; Βέβαια, συνήθως τα χρήματά μας τα παίρ­νουμε, δεί­χνουμε καλή πίστη κι αυτό αντα­πο­δί­δε­ται…

Ασχο­λού­μενη με τον θάνατο, έχω την αίσθηση ότι μάλλον παίρ­νετε μαθή­ματα ζωής.

Κάθε μέρα…

Μπορεί το επάγ­γελμα αυτό να μην ήταν επιλογή σας, αλλά το υπη­ρε­τείτε με συνέ­πεια.

Θεωρώ ότι τελικά, ήταν επιλογή μου. Πέρασα κι από άλλα επαγ­γελ­μα­τικά στάδια, ήμουν τρα­πε­ζι­κός υπάλ­λη­λος, πέρασα από άλλους κλάδους, έχω σπου­δά­σει άλλο αντι­κεί­μενο αλλά πάλι αυτήν την δουλειά θα έκανα. Νιώθω την προ­σφορά μέσα από αυτή το επάγ­γελμα, που είναι κάτι που με χαρα­κτη­ρί­ζει ως άνθρωπο.

Είναι δύσκολη δουλειά αυτή για μια γυναίκα κ. Αμε­ρι­κά­νου;

Μπορώ να πω ότι με έχει «μαλα­κώ­σει» αυτή η δουλειά. Όταν βιώνεις τόσο κοντά τον θάνατο, εκτιμάς την καθη­με­ρι­νό­τητα. Κάποιοι θεωρούν ότι εγώ κάνω ένα πολύ δύσκολο επάγ­γελμα, και εγώ με τη σειρά μου πραγ­μα­τικά ανα­ρω­τιέ­μαι πώς νιώθει ένας γιατρός, που έχει την ευθύνη μιας ζωής στα χέρια του… Που ανοίγει το σώμα, που βλέπει τα ανθρώ­πινα όργανα. Πώς νιώθει ένας νεκρο­τό­μος, ένας χει­ρουρ­γός, ένας νοσο­κό­μος… Δεν θεωρώ ότι αυτό που κάνω εγώ είναι σκληρό. Εμείς παρα­λαμ­βά­νουμε κάτι τετε­λε­σμένο… Είναι άνθρω­ποι που κοι­μού­νται στην ουσία, απλώς έχει φύγει η ψυχή τους, έχει φύγει η αύρα από πάνω τους. Στο σπίτι μας, ακού­γαμε συνεχώς ότι η δουλειά μας είναι ευλογία… Ο μπαμπάς μου μας έλεγε από μικρά «τους ζωντα­νούς να φοβάστε, όχι τους πεθα­μέ­νους. Οι πεθα­μέ­νοι δεν πει­ρά­ζουν κανέναν».

Η ζωή και ο θάνατος είναι πολύ κοντά κ. Αμε­ρι­κά­νου.

Πάρα πολύ κοντά. Αν το συνει­δη­το­ποι­ή­σουμε αυτό, τότε θα ζήσουμε πραγ­μα­τικά. Ηρθαμε στην ζωή και θα κατα­λή­ξουμε ανε­ξαι­ρέ­τως. Εχω την αίσθηση ότι φοβό­μα­στε να ζήσουμε, όχι να πεθά­νουμε, κι εκεί χάνουμε την ουσία. Όλα αυτά δεν θα τα είχα φιλο­σο­φή­σει αν δούλευα σε μια τράπεζα. Αυτά που δια­χει­ρί­ζο­μαι καθη­με­ρινά, με έχουν κάνει τον άνθρωπο που είμαι σήμερα και γι αυτό αυτή τη δουλειά θα την επέλεγα ξανά…