“Χαμένο” το 2017 λόγω των capital controls – Συναγερμός στις ΜμΕ

Σε γε­νι­κό “συ­να­γερ­μό” βρί­σκο­νται τρά­πε­ζες και κυ­βέρ­νη­ση για τη χρη­μα­το­δό­τη­ση των μι­κρο­με­σαί­ων επι­χει­ρή­σε­ων ως μοχλό για την ανά­καμ­ψη της oικο­νο­μί­ας.

Η ανά­τα­ξη της ρα­χο­κοκ­κα­λιάς της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας επι­διώ­κε­ται τόσο μέσω της διο­χέ­τευ­σης εθνι­κών και ευ­ρω­παϊ­κών πόρων όσο και μέσω της δια­μόρ­φω­σης πλαι­σί­ου εξυ­γί­αν­σης των μι­κρο­με­σαί­ων επι­χει­ρή­σε­ων, που θα πε­ρά­σει από τον εξω­δι­κα­στι­κό συμ­βι­βα­σμό και το νέο πτω­χευ­τι­κό δί­καιο.

Στο πλαί­σιο της χρη­μα­το­δό­τη­σης από κοι­νο­τι­κούς και εθνι­κούς πό­ρους, οι διευ­θύ­νο­ντες σύμ­βου­λοι των τεσ­σά­ρων συ­στη­μι­κών τρα­πε­ζών, κ. Δ. Μαν­τζού­νης (Alpha Bank), Φ. Κα­ρα­βί­ας (Eurobank), Λ. Φρα­γκια­δά­κης (Εθνι­κή) και Γ. Που­λό­που­λος (ανα­πλη­ρω­τής CEO Πει­ραιώς), υπέ­γρα­ψαν με τον πρό­ε­δρο της Ευ­ρω­παϊ­κής Τρά­πε­ζας Επεν­δύ­σε­ων, W. Hoyer, σύμ­βα­ση χρη­μα­το­δό­τη­σης των μι­κρο­με­σαί­ων επι­χει­ρή­σε­ων από κοι­νού με την ΕΤΕπ, ύψους 1 δισ. ευρώ σε βάθος διε­τί­ας. Τα 400 εκατ. θα δια­τε­θούν άμεσα με στόχο την κα­τα­πο­λέ­μη­ση της ανερ­γί­ας των νέων.

Ση­μα­ντι­κό ρόλο στις χρη­μα­το­δο­τή­σεις των ΜμΕ θα διεκ­δι­κή­σει και η μη συ­στη­μι­κή Attica Bank, σκο­πεύ­ο­ντας να δια­θέ­σει δά­νεια 55 εκατ. ευρώ έως τις 31/1/2017 και να συμ­με­τά­σχει και αυτή με αξιώ­σεις στις χρη­μα­το­δο­τή­σεις, συ­νο­λι­κού ύψους 800 εκατ. ευρώ, από το πρό­γραμ­μα του Τα­μεί­ου Επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας ΙΙ, το οποίο θα ενερ­γο­ποι­η­θεί μετά τις 31/1/2017.

Το κό­στος της κρί­σης

Ο “συ­να­γερ­μός” για τις ελ­λη­νι­κές μι­κρο­με­σαί­ες επι­χει­ρή­σεις και η με­τα­τό­πι­ση του βά­ρους των τρα­πε­ζών προς την πλευ­ρά τους το 2017 δεν είναι κα­θό­λου τυ­χαία, αλλά μάλ­λον επι­βε­βλη­μέ­νη.

Με την ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία να έχει απο­λέ­σει την τε­λευ­ταία οκτα­ε­τία πάνω από το 1/4 του ΑΕΠ και την κρίση να έχει “κα­τα­πιεί” 250.000 μι­κρο­με­σαί­ες επι­χει­ρή­σεις που απα­σχο­λού­σαν συ­νο­λι­κά 800.000 ερ­γα­ζο­μέ­νους, η ανά­τα­ξη των μι­κρο­με­σαί­ων επι­χει­ρή­σε­ων απο­τε­λεί στόχο πρώ­της προ­τε­ραιό­τη­τας.

Ει­δι­κά τη στιγ­μή που οι μι­κρο­με­σαί­ες επι­χει­ρή­σεις, και δη οι πιο αδύ­να­μες από αυτές, ανα­μέ­νε­ται να απο­δει­χθούν οι πιο επι­βα­ρυ­μέ­νες από την επι­βο­λή των capital controls, απαι­τώ­ντας χρόνο ανά­καμ­ψης έως και πέραν των δώ­δε­κα μηνών για να επι­στρέ­ψουν στην ομα­λό­τη­τα όταν αρ­θούν οι κε­φα­λαια­κοί πε­ριο­ρι­σμοί. Και αυτό, όταν οι μι­κρο­με­σαί­ες επι­χει­ρή­σεις στην Ευ­ρώ­πη μπο­ρούν να κι­νη­θούν άνετα στον αντα­γω­νι­σμό, έχο­ντας άμεση και απρό­σκο­πτη πρό­σβα­ση στην τρα­πε­ζι­κή χρη­μα­το­δό­τη­ση, όπως κα­τα­γρά­φουν με­λέ­τες της ΕΚΤ.

Τα “κόκ­κι­να” δά­νεια

Για τις τρά­πε­ζες, μέσω των οποί­ων θα πε­ρά­σει η χρη­μα­το­δό­τη­ση των μι­κρο­με­σαί­ων επι­χει­ρή­σε­ων, πα­ράλ­λη­λος στό­χος είναι η μεί­ω­ση των “κόκ­κι­νων” δα­νεί­ων στη συ­γκε­κρι­μέ­νη κα­τη­γο­ρία, ώστε να απε­λευ­θε­ρω­θούν πόροι για νέες χρη­μα­το­δο­τή­σεις. Ση­μειώ­νε­ται ότι η συμ­βο­λή των επι­χει­ρη­μα­τι­κών δα­νεί­ων ανέρ­χε­ται στο 58% της επι­διω­κό­με­νης μεί­ω­σης των μη εξυ­πη­ρε­τού­με­νων ανοιγ­μά­των των τρα­πε­ζών (- 41 δισ. ευρώ έως τα τέλη 2019) και, από αυτό το 58%, πο­σο­στό 41% αφορά αθροι­στι­κά μι­κρές και με­σαί­ες επι­χει­ρή­σεις.

Οι τρά­πε­ζες υπο­λο­γί­ζουν τα μη εξυ­πη­ρε­τού­με­να ανοίγ­μα­τά τους στις μι­κρο­με­σαί­ες επι­χει­ρή­σεις κοντά στα 25 δισ. ευρώ, αν συ­νυ­πο­λο­γι­στούν στα επι­σφα­λή δά­νεια οι ρυθ­μί­σεις δα­νεί­ων που δεν έχουν λει­τουρ­γή­σει και οι πραγ­μα­τι­κές εξα­σφα­λί­σεις των τρα­πε­ζών που είναι πολύ χα­μη­λές (στο 15%-20% των δα­νεί­ων). Στην ουσία, δη­λα­δή, ένα τε­ρά­στιο και διά­σπαρ­το σε κλά­δους επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας κομ­μά­τι της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας έχει ανά­γκη εκ βά­θρων ανα­σύ­στα­σης. Μά­λι­στα, προ­κει­μέ­νου να εξυ­γιαν­θεί το τοπίο στη μι­κρο­με­σαία επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα, οι τρα­πε­ζί­τες εκτι­μούν ότι ένα 20% των μι­κρο­με­σαί­ων επι­χει­ρή­σε­ων θα πρέ­πει να κλεί­σει και η οι­κο­νο­μία να χάσει 5-10 δισ. ευρώ από τη μι­κρο­με­σαία επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα.

Σύμ­φω­να με στοι­χεία τρα­πε­ζών, οι μι­κρο­με­σαί­ες επι­χει­ρή­σεις στην Ελ­λά­δα κα­λύ­πτουν το 75% της δρα­στη­ριό­τη­τας του εται­ρι­κού τομέα, ένα­ντι 58% στην Ευ­ρώ­πη, το 60% των εξα­γω­γών, ένα­ντι 45% στην Ε.Ε., και το 87% της απα­σχό­λη­σης, ένα­ντι 67% στην Ε.Ε. Πα­ράλ­λη­λα, το κομ­μά­τι αυτό του ελ­λη­νι­κού επι­χει­ρη­μα­τι­κού χάρτη έχει πλη­γεί πε­ρισ­σό­τε­ρο από την πα­ρα­τε­τα­μέ­νη κρίση, με τις μι­κρο­με­σαί­ες επι­χει­ρή­σεις να ση­μειώ­νουν συρ­ρί­κνω­ση του κύ­κλου ερ­γα­σιών της τάξης του 35% την τε­λευ­ταία επτα­ε­τία, ένα­ντι πτώ­σης 15% στον υπό­λοι­πο εται­ρι­κό τομέα.

Ο αντί­κτυ­πος των capital controls

Πα­ράλ­λη­λα με την κά­λυ­ψη των ανα­γκών τους σε χρη­μα­το­δό­τη­ση, οι τρα­πε­ζί­τες επι­ση­μαί­νουν ότι κρί­σι­μο για τις ΜμΕ είναι να αρ­θούν το συ­ντο­μό­τε­ρο οι κε­φα­λαια­κοί πε­ριο­ρι­σμοί. Αν και θα απαι­τη­θεί χρό­νος, που μπο­ρεί να ξε­πε­ρά­σει και τους δώ­δε­κα μήνες, για την επι­στρο­φή των μι­κρο­με­σαί­ων επι­χει­ρή­σε­ων στην κα­νο­νι­κό­τη­τα, εντού­τοις το μεί­ζον είναι ότι η άρση των πε­ριο­ρι­σμών θα απε­λευ­θε­ρώ­σει επεν­δύ­σεις, οι οποί­ες εκτι­μώ­νται σε πε­ρί­που 1 δισ. ευρώ ετη­σί­ως.

Στο συ­μπέ­ρα­σμα αυτό κα­τα­λή­γει με­λέ­τη της Εθνι­κής Τρά­πε­ζας για τον αντί­κτυ­πο των capital controls στις μι­κρο­με­σαί­ες επι­χει­ρή­σεις που δη­μο­σιεύ­τη­κε αυτή την εβδο­μά­δα. Σύμ­φω­να με τις εκτι­μή­σεις της τρά­πε­ζας, η άρση των κε­φα­λαια­κών ελέγ­χων ανα­μέ­νε­ται να ωθή­σει το 1/3 των μι­κρο­με­σαί­ων επι­χει­ρή­σε­ων να πραγ­μα­το­ποι­ή­σει, σε ορί­ζο­ντα εξα­μή­νου μετά την άρση των πε­ριο­ρι­σμών, “πα­γω­μέ­νες” επεν­δύ­σεις οι οποί­ες εκτι­μώ­νται κοντά στο 1 δισ. ευρώ ετη­σί­ως.

Όπως επι­ση­μαί­νει η με­λέ­τη της ΕΤΕ, ενά­μι­ση χρόνο μετά την επι­βο­λή των κε­φα­λαια­κών ελέγ­χων, οι μι­κρο­με­σαί­ες επι­χει­ρή­σεις δεί­χνουν να έχουν υιο­θε­τή­σει δια­δι­κα­σί­ες που τους επι­τρέ­πουν να λει­τουρ­γούν υπό την πα­ρου­σία των πε­ριο­ρι­σμών.

Ωστό­σο, το 17% του δείγ­μα­τος των μι­κρο­με­σαί­ων επι­χει­ρή­σε­ων της με­λέ­της της Εθνι­κής Τρά­πε­ζας δη­λώ­νει ότι μετά την άρση των κε­φα­λαια­κών πε­ριο­ρι­σμών θα απαι­τη­θεί χρο­νι­κό διά­στη­μα άνω του ενός έτους για να επι­στρέ­ψουν σε ομαλή λει­τουρ­γία. Κατά το πρώτο εξά­μη­νο μετά την επι­βο­λή των κε­φα­λαια­κών ελέγ­χων, το πο­σο­στό αυτό ήταν μόλις στο 6%. Δη­λα­δή, έχει τρι­πλα­σια­στεί κατά τους τε­λευ­ταί­ους 12 μήνες, κα­τα­δει­κνύ­ο­ντας ότι η δια­τή­ρη­ση των κε­φα­λαια­κών ελέγ­χων για μακρύ χρο­νι­κό διά­στη­μα αυ­ξά­νει εκ­θε­τι­κά τον χρόνο επα­να­φο­ράς στην κα­νο­νι­κό­τη­τα μετά την άρση τους.

Επι­πλέ­ον, οι στρα­τη­γι­κές αλ­λα­γές που υιο­θε­τή­θη­καν από τις ΜμΕ, προ­κει­μέ­νου να προ­σαρ­μο­στούν στο πε­ρι­βάλ­λον των capital controls, έδρα­σαν συ­σταλ­τι­κά στη βρα­χυ­πρό­θε­σμη δυ­να­μι­κή της ανά­πτυ­ξής τους. Το 34% του τομέα έχει πλέον προ­χω­ρή­σει σε ακύ­ρω­ση επεν­δύ­σε­ων (ένα­ντι αντί­στοι­χου πο­σο­στού 24% κατά το δεύ­τε­ρο εξά­μη­νο του 2015).

Ση­μειώ­νε­ται ότι, παρά την προ­σαρ­μο­γή των ΜμΕ στο πε­ρι­βάλ­λον των capital controls, ση­μα­ντι­κά προ­βλή­μα­τα φαί­νε­ται ακόμα να υφί­στα­νται όσον αφορά την εί­σπρα­ξη απαι­τή­σε­ων (53% του τομέα), την ολο­κλή­ρω­ση πα­ραγ­γε­λιών (45%) και την προ­μή­θεια πρώ­των υλών (41%).

*Ανα­δη­μο­σί­ευ­ση από το “Κε­φά­λαιο” που κυ­κλο­φο­ρεί.