Τ. Γαϊτάνης: «Σε ασφυκτικό οικονομικό πλαίσιο η Τοπική Αυτοδιοίκηση»

Συ­νέ­ντευ­ξη

στην Πέγκυ Ντό­κου

Τάσος Γαϊ­τά­νης γεν­νή­θη­κε το 1976 στην Αθήνα. Είναι αρι­στού­χος Δι­δά­κτο­ρας (PhD) Ια­τρι­κής Φυ­σι­κής του Πα­νε­πι­στη­μί­ου των Πα­τρών και κά­το­χος με­τα­πτυ­χια­κού τί­τλου σπου­δών (MSc) στην Ια­τρι­κή Φυ­σι­κή από το University of Surrey της Με­γά­λης Βρε­τα­νί­ας. Οι προ­πτυ­χια­κές του σπου­δές ήταν στη Βιοϊ­α­τρι­κή Τε­χνο­λο­γία στο ΑΤΕΙ Αθη­νών. Ερ­γά­ζε­ται ως Ει­δι­κός Λει­τουρ­γι­κός Επι­στή­μο­νας στο Ίδρυ­μα Ια­τρο­βιο­λο­γι­κών Ερευ­νών της Ακα­δη­μί­ας Αθη­νών (ΙΙ­ΒΕ­ΑΑ). Έχει συμ­με­τά­σχει ως ερευ­νη­τής σε ερευ­νη­τι­κά προ­γράμ­μα­τα ευ­ρω­παϊ­κής και εθνι­κής χρη­μα­το­δό­τη­σης, ενώ επι­στη­μο­νι­κές του ερ­γα­σί­ες έχουν δη­μο­σιευ­τεί σε έγκρι­τα διε­θνή επι­στη­μο­νι­κά πε­ριο­δι­κά, αλλά και σε πρα­κτι­κά διε­θνών επι­στη­μο­νι­κών συ­νε­δρί­ων. Με τα κοινά ασχο­λεί­ται από το 2006 ως δη­μο­τι­κός σύμ­βου­λος Καλ­λι­θέ­ας. Το Σε­πτέμ­βριο του 2014 εκλέ­χτη­κε πρό­ε­δρος του δη­μο­τι­κού συμ­βου­λί­ου Καλ­λι­θέ­ας. Τον Ια­νουά­ριο του 2016, με από­φα­ση του προ­έ­δρου της Ν.Δ. κ. Κυ­ριά­κου Μη­τσο­τά­κη, ορί­στη­κε γραμ­μα­τέ­ας Το­πι­κής Αυ­το­διοί­κη­σης της ΝΔ.

Σή­με­ρα μι­λά­ει στην «δ» για την Αυ­το­διοί­κη­ση και τα προ­βλή­μα­τα που κα­λεί­ται να αντι­με­τω­πί­σει εν μέσω κρί­σης.

Η συ­νέ­ντευ­ξη ανα­λυ­τι­κά:

• Κύριε Γαϊ­τά­νη, να ξε­κι­νή­σου­με από το βα­σι­κό πρό­βλη­μα των Δήμων και των Πε­ρι­φε­ρειών, που είναι τα οι­κο­νο­μι­κά. Πώς κρί­νε­τε την κα­τά­στα­ση στην Το­πι­κή Αυ­το­διοί­κη­ση με δε­δο­μέ­νο ότι εν μέσω της οι­κο­νο­μι­κής ύφε­σης, η κυ­βέρ­νη­ση «αφαί­μα­ξε» και τα απο­θε­μα­τι­κά, ενώ δεν έχει δώσει ούτε τα οφει­λό­με­να;

Το θέμα της υπο­χρη­μα­το­δό­τη­σης της το­πι­κής αυ­το­διοί­κη­σης είναι πράγ­μα­τι κυ­ρί­αρ­χο και έχει οξυν­θεί ιδιαί­τε­ρα τα χρό­νια της οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης. Η στάση της κυ­βέρ­νη­σης όπως την πε­ρι­γρά­φε­τε είναι συ­νο­λι­κά λαν­θα­σμέ­νη. Θέλω επί­σης να υπεν­θυ­μί­σω οτι στον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό του 2017 η χρη­μα­το­δό­τη­ση της αυ­το­διοί­κη­σης θα είναι πε­ραι­τέ­ρω μειω­μέ­νη. Η κα­τά­στα­ση αυτή προ­μη­νύ­ει ένα ασφυ­κτι­κό οι­κο­νο­μι­κό πλαί­σιο για το οποίο προ­σω­πι­κά ανη­συ­χώ.

Θα ήθελα όμως να σταθώ στη γε­νε­σιουρ­γό αιτία αυτής της αντι­με­τώ­πι­σης της αυ­το­διοί­κη­σης από την κε­ντρι­κή εξου­σία. Έχου­με ένα υπερ­βο­λι­κά συ­γκε­ντρω­τι­κό κρά­τος, που δεν έχει ευ­ρω­παϊ­κό προη­γού­με­νο και που προ­φα­νώς δεν αντα­πο­κρί­νε­ται στις σύγ­χρο­νες ανά­γκες της χώρας μας. Η το­πι­κή αυ­το­διοί­κη­ση στην Ελ­λά­δα έχει τις χα­μη­λό­τε­ρες ανα­λο­γι­κά δα­πά­νες στην Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση των 28 κρα­τών-μελών και τις λι­γό­τε­ρες αρ­μο­διό­τη­τες, ενώ εξ’ ορι­σμού βρί­σκε­ται εγ­γύ­τε­ρα στους πο­λί­τες σε σχέση με το κε­ντρι­κό κρά­τος.

Η πα­τρί­δα μας, εξαι­τί­ας αυτού του συ­γκε­ντρω­τι­σμού δεν αξιο­ποιεί πο­λύ­τι­μες ανα­πτυ­ξια­κές δυ­να­τό­τη­τες. Πρέ­πει όλοι να κα­τα­νο­ή­σου­με ότι ο συ­γκε­ντρω­τι­σμός απο­τε­λεί το με­γά­λο εμπό­διο για τον Ελ­λη­νι­σμό.

• Στη ΝΔ ανα­λά­βα­τε την Γραμ­μα­τεία Το­πι­κής Αυ­το­διοί­κη­σης. Ποιες είναι οι προ­τε­ραιό­τη­τες και ποια η ατζέ­ντα;

Η πρώτη μου προ­τε­ραιό­τη­τα ως γραμ­μα­τέ­ας το­πι­κής αυ­το­διοί­κη­σης είναι να έχω μια δη­μιουρ­γι­κή συ­νερ­γα­σία με τους αυ­το­διοι­κη­τι­κούς που προ­έρ­χο­νται από το κόμμα μας. Μέχρι τώρα έχου­με ανα­πτύ­ξει έναν εν­δια­φέ­ρο­ντα διά­λο­γο που σκοπό έχει την ανταλ­λα­γή από­ψε­ων για τα με­γά­λα ζη­τή­μα­τα της αυ­το­διοί­κη­σης. Μια εξαι­ρε­τι­κά χρή­σι­μα δια­δι­κα­σία που μας βοηθά να δια­μορ­φώ­σου­με ολο­κλη­ρω­μέ­νη άποψη για θε­σμι­κά, αλλά και κα­θη­με­ρι­νά προ­βλή­μα­τα της αυ­το­διοί­κη­σης. Ξέ­ρε­τε, υπάρ­χουν άν­θρω­ποι της αυ­το­διοί­κη­σης που δια­θέ­τουν φο­βε­ρή τε­χνο­γνω­σία. Από εκεί και πέρα μας εν­δια­φέ­ρει να με­λε­τή­σου­με πως λει­τουρ­γεί η αυ­το­διοί­κη­ση στην Ευ­ρώ­πη και πως στις χώρες αυτές αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως πα­ρά­γο­ντας ανά­πτυ­ξης. Ξέ­ρε­τε αυτού του εί­δους η ατζέ­ντα που έχει ως στόχο τη δη­μιουρ­γία πο­λυ­πο­λι­κής οι­κο­νο­μί­ας είναι πολύ εν­δια­φέ­ρου­σα. Στο εξω­τε­ρι­κό οι πό­λεις και οι πε­ρι­φέ­ρεις ευ­ρύ­τε­ρα, αντι­με­τω­πί­ζο­νται ως φο­ρείς το­πι­κής ανά­πτυ­ξης και εν­θαρ­ρύ­νο­νται να αξιο­ποιούν τα πλε­ο­νε­κτή­μα­τά τους με σκοπό τη δη­μιουρ­γία οι­κο­νο­μι­κών πόλων με δια­φο­ρε­τι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά. Προ­σω­πι­κά πι­στεύω ότι στην ατζέ­ντα της πο­λυ­πο­λι­κής οι­κο­νο­μί­ας μπο­ρεί να βα­σι­στεί το νέο ανα­πτυ­ξια­κό μο­ντέ­λο που έχει ανά­γκη η Ελ­λά­δα.

Τέλος, στη γραμ­μα­τεία πι­στεύ­ου­με πολύ στη γνώση και στις νέες ιδέες. Πι­στεύω βαθιά ότι η γνώση είναι η κι­νη­τή­ριος δύ­να­μη. Για το λόγο αυτό ερ­χό­μα­στε σε ου­σια­στι­κή επαφή με αν­θρώ­πους και φο­ρείς που πα­ρά­γουν γνώση για τα ζη­τή­μα­τα της αυ­το­διοί­κη­σης, κα­τέ­χουν τε­χνο­κρα­τι­κές θέ­σεις σε αυτήν ή προ­έρ­χο­νται από τον ακα­δη­μαϊ­κό χώρο.

• Ήδη από την θη­τεία Κου­ρου­μπλή, έχει ανοί­ξει η συ­ζή­τη­ση για μια νέα με­ταρ­ρύθ­μι­ση στην Αυ­το­διοί­κη­ση. Είναι η σωστή εποχή να γίνει αυτό;

Κατά τη γνώμη μου αυτή η συ­ζή­τη­ση έπρε­πε να είχε ανοί­ξει νω­ρί­τε­ρα και να διε­ξά­γε­ται ήδη με πιο έντο­νο ρυθμό. Η αυ­το­διοί­κη­ση είναι θε­σμός του κρά­τους που στο­χεύ­ει να πα­ρέ­χει καλές υπη­ρε­σί­ες στους πο­λί­τες. Αν η αυ­το­διοί­κη­ση δε λει­τουρ­γεί καλά, τότε και το κρά­τος δε λει­τουρ­γεί σωστά. Υπό αυτή την έν­νοια θα σας έλεγα ότι υπάρ­χει έλ­λειμ­μα και αυτό δη­μιουρ­γεί­ται εξαι­τί­ας του θε­σμι­κού πλαι­σί­ου, συ­νε­πώς η εποχή για τη με­ταρ­ρύθ­μι­σή του είναι κα­τάλ­λη­λη. Το ζή­τη­μα είναι ποια κα­τεύ­θυν­ση θα πάρει η με­ταρ­ρύθ­μι­ση αυτή, αν θα απα­ντή­σει στα πραγ­μα­τι­κά προ­βλή­μα­τα όπως των οι­κο­νο­μι­κών πόρων και των αρ­μο­διο­τή­των και αν τε­λι­κά θα έχει στόχο την πο­λυ­πο­λι­κή ανά­πτυ­ξη, όπως σας την πε­ριέ­γρα­ψα προη­γου­μέ­νως. Όσο πά­ντως αρ­γού­με να ανα­με­τρη­θού­με με τα πραγ­μα­τι­κά προ­βλή­μα­τα του τόπου μας, τόσο χει­ρό­τε­ρα για όλους.

• Τι μπο­ρεί να πε­ρι­μέ­νει η Αυ­το­διοί­κη­ση από τον κ. Πάνο Σκουρ­λέ­τη και την κυ­βέρ­νη­ση Σύ­ρι­ζα-ΑΝΕΛ;

Αν κρί­νου­με από τον πρό­τε­ρο κυ­βερ­νη­τι­κό του βίο, όπου πο­λι­τεύ­τη­κε με γνώ­μο­να τις ιδε­ο­λη­ψί­ες του, μάλ­λον δεν μπο­ρού­με να εί­μα­στε αι­σιό­δο­ξοι.

Ο θε­σμός της αυ­το­διοί­κη­σης χρειά­ζε­ται με­γα­λύ­τε­ρη εμπι­στο­σύ­νη και ένα πιο ευ­έ­λι­κτο πλαί­σιο λει­τουρ­γί­ας. Έχω αμ­φι­βο­λί­ες αν μια δύ­να­μη κρα­τι­σμού, όπως είναι η κυ­βέρ­νη­ση ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ-ΑΝΕΛ, μπο­ρεί να αντι­λη­φθεί και να προ­ω­θή­σει δομές και πο­λι­τι­κές που είναι πέρα από την λο­γι­κή της ασφυ­κτι­κής κρα­τι­κής επι­τρο­πεί­ας, των πολ­λών υπο­γρα­φών και ενός κρά­τους δε­κά­δων ελεγ­κτι­κών μη­χα­νι­σμών. Έχω την εντύ­πω­ση δε, ότι η κυ­βέρ­νη­ση για το μόνο που πραγ­μα­τι­κά εν­δια­φέ­ρε­ται είναι η αλ­λα­γή του εκλο­γι­κού νόμου των αυ­το­διοι­κη­τι­κών εκλο­γών. Η επι­λο­γή για απλή ανα­λο­γι­κή είναι μάχη ξε­πε­ρα­σμέ­νων ιδε­ο­λο­γι­κών χα­ρα­κω­μά­των ή ακόμα χει­ρό­τε­ρα τα­κτι­κι­σμός που απο­σκο­πεί στην αύ­ξη­ση της κομ­μα­τι­κής επιρ­ρο­ής στην αυ­το­διοί­κη­ση.

• Το προ­σφυ­γι­κό – με­τα­να­στευ­τι­κό πα­ρα­μέ­νει «ανοι­χτή πληγή» το οποίο η κυ­βέρ­νη­ση απέ­δει­ξε ότι δεν μπο­ρού­σε (και δεν μπο­ρεί) να το δια­χει­ρι­στεί. Το βάρος σή­κω­σαν οι Δήμοι και τα νησιά. Θα ήθελα το σχό­λιό σας.

Το προ­σφυ­γι­κό είναι ένα διε­θνές και ευ­ρω­παϊ­κό πρό­βλη­μα που δυ­στυ­χώς κα­λού­νται να ση­κώ­σουν κυ­ρί­ως, αλλά όχι μόνο, οι νη­σιω­τι­κοί μας Δήμοι. Υπάρ­χουν ευ­θύ­νες στην κυ­βέρ­νη­ση για τη δια­χεί­ρι­ση του προ­βλή­μα­τος. Ήδη γνω­ρί­ζου­με ότι η κυ­βέρ­νη­ση αδυ­να­τεί να απορ­ρο­φή­σει ευ­ρω­παϊ­κούς πό­ρους που προ­ο­ρί­ζο­νται απο­κλει­στι­κά για την ανα­κού­φι­ση των προ­σφύ­γων. Έχει επί­σης αγνο­ή­σει τις προ­τά­σεις που κα­τέ­θε­σε η ΝΔ για το θέμα, όπως το δια­χω­ρι­σμό των προ­σφύ­γων από τους πα­ρά­νο­μους με­τα­νά­στες, τη γρη­γο­ρό­τε­ρη εξέ­τα­ση των αι­τη­μά­των ασύ­λου και τη δη­μιουρ­γία κλει­στών κέ­ντρων προ­α­να­χω­ρη­σια­κού τύπου. Γε­νι­κά και σε αυτό το θέμα η κυ­βέρ­νη­ση από την αρχή δεν αντι­λή­φθη­κε το μέ­γε­θος του προ­βλή­μα­τος και σή­με­ρα ακόμη δυ­σκο­λεύ­ε­ται να αντι­λη­φθεί την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, ενώ και η συ­νερ­γα­σία της με τους Δή­μους είναι ανε­παρ­κής, αν όχι προ­βλη­μα­τι­κή.

• Με δε­δο­μέ­νο ότι το ΕΣΠΑ και άλλα ευ­ρω­παϊ­κά κον­δύ­λια κα­λού­νται να δια­χει­ρι­στούν οι Πε­ρι­φέ­ρειες, οι Δήμοι νιώ­θουν ότι «πα­ρα­γκω­νί­ζο­νται» καθώς δεν έχουν τον πρώτο λόγο σε δικά τους έργα. Μπο­ρεί να αλ­λά­ξει αυτό;

Το πλαί­σιο δια­χεί­ρι­σης των ευ­ρω­παϊ­κών κον­δυ­λί­ων έχει εγκρι­θεί από την Ε.Ε. Πράγ­μα­τι οι πε­ρι­φέ­ρειες της χώρας δια­θέ­τουν τις δια­χει­ρι­στι­κές αρχές και το μο­ντέ­λο αυτό, αν και δεν έχει πολλά χρό­νια λει­τουρ­γί­ας, λει­τουρ­γεί καλά σύμ­φω­να με τα στοι­χεία. Από εκεί και πέρα υπάρ­χουν πάντα πε­ρι­θώ­ρια βελ­τί­ω­σης στη συ­νερ­γα­σία των δύο βαθ­μών αυ­το­διοί­κη­σης και επι­τρέψ­τε μου να πω ότι υπάρ­χουν στη χώρα μας πολύ καλά πα­ρα­δείγ­μα­τα τέ­τοιας συ­νερ­γα­σί­ας.

• Η Ν.Δ. τι σχε­διά­ζει να κάνει για την Το­πι­κή Αυ­το­διοί­κη­ση;

Η ΝΔ δίνει ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία στο θεσμό της το­πι­κής αυ­το­διοί­κη­σης. Για το λόγο αυτό ο πρό­ε­δρος της ΝΔ στους δέκα μήνες της θη­τεί­ας του έχει συ­να­ντη­θεί πολ­λές φορές με την ΚΕΔΕ αλλά και με την ΕΝΠΕ. Στο πρό­σφα­το συ­νέ­δριο της ΚΕΔΕ που έγινε στη Θεσ­σα­λο­νί­κη, ο πρό­ε­δρος της ΝΔ έδωσε το πε­ρί­γραμ­μα των θέ­σε­ων της ΝΔ για την το­πι­κή αυ­το­διοί­κη­ση. Η ΝΔ σκο­πεύ­ει να προ­χω­ρή­σει στον εξορ­θο­λο­γι­σμό του θε­σμι­κού πλαι­σί­ου, να ενι­σχύ­σει την πο­λυ­πε­πί­πε­δη δια­κυ­βέρ­νη­ση αλλά και να προ­χω­ρή­σει στο δια­χω­ρι­σμό, όπου είναι απα­ραί­τη­το, των αρ­μο­διο­τή­των με­τα­ξύ κρά­τους, πε­ρι­φε­ρειών και δήμων. Με αυτό τον τρόπο θα προ­κύ­ψει μια νέα αρ­χι­τε­κτο­νι­κή που θα είναι πιο κοντά στα ευ­ρω­παϊ­κό μο­ντέ­λο. Σε ότι αφορά τα οι­κο­νο­μι­κά, η ΝΔ σκέ­φτε­ται να διευ­κο­λύ­νει τους Δή­μους στην κα­λύ­τε­ρη αξιο­ποί­η­ση της ακί­νη­της πε­ριου­σί­ας τους, αλλά και να δώσει κί­νη­τρα για να αυ­ξά­νουν τους πό­ρους τους. Το θέμα της οι­κο­νο­μι­κής αυ­το­τέ­λειας της το­πι­κής αυ­το­διοί­κη­σης το με­λε­τά η ΝΔ. Ξέ­ρε­τε, μια τέ­τοια με­ταρ­ρύθ­μι­ση θα βελ­τί­ω­νε τη λο­γο­δο­σία και θα αύ­ξα­νε τη φο­ρο­λο­γι­κή συ­νεί­δη­ση των δη­μο­τών. Ένα άλλο ζή­τη­μα που με­λε­τά­με είναι ο εξ ορ­θο­λο­γι­σμός των ελεγ­κτι­κού πλαι­σί­ου αλλά και η αξιο­λό­γη­ση των πα­ρε­χό­με­νων υπη­ρε­σιών από τους πο­λί­τες. Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση οι αλ­λα­γές που θα προ­τεί­νει η ΝΔ ως αυ­ρια­νή κυ­βέρ­νη­ση θα προ­κύ­ψουν ύστε­ρα από διά­λο­γο. Η ΝΔ επι­θυ­μεί μια αυ­το­τε­λή αυ­το­διοί­κη­ση που θα στέ­κε­ται δίπλα στον πο­λί­τη αλλά και που θα ελέγ­χε­ται από αυτόν.