Το brand name «Ελλάδα» με φόντο το προσφυγικό

Τα συ­μπε­ρά­σμα­τα έρευ­νας για το του­ρι­στι­κό προ­φίλ της Ελ­λά­δας βάσει της δια­χεί­ρι­σης της προ­σφυ­γι­κής κρί­σης

Η ει­κό­να της Ελ­λά­δας στην πα­γκό­σμια κοινή γνώμη φαί­νε­ται να επη­ρε­ά­στη­κε θε­τι­κά από τη στάση της στη με­τα­να­στευ­τι­κή κρίση των τε­λευ­ταί­ων χρό­νων, αν και πα­ρα­τη­ρεί­ται μια τάση ανη­συ­χί­ας σχε­τι­κά με την ασφά­λεια των επι­σκε­πτών, κυ­ρί­ως στα νησιά του βο­ρειο­α­να­το­λι­κού Αι­γαί­ου.

Συ­ντε­λε­στές: Πο­λύ­μνια Συ­ρο­πού­λου, Λά­μπρος Βα­σι­λεί­ου, Αλέ­ξαν­δρος Θε­ο­χά­ρης

Η Ελ­λά­δα και η με­τα­να­στευ­τι­κή κρίση

Στο πλαί­σιο της οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης, και ενώ η κοι­νω­νι­κή συ­νο­χή στην Ελ­λά­δα δο­κι­μά­ζε­ται, το με­τα­να­στευ­τι­κό ζή­τη­μα φαί­νε­ται να προ­σλαμ­βά­νει τε­ρά­στιες δια­στά­σεις, τόσο στην Ελ­λά­δα όσο και στις υπό­λοι­πες ευ­ρω­παϊ­κές χώρες, με πολ­λα­πλές επι­πτώ­σεις στην κοι­νω­νι­κή αλλά και οι­κο­νο­μι­κή δομή τους.

Το με­τα­να­στευ­τι­κό ρεύμα προ­έρ­χε­ται κυ­ρί­ως από την Συρία, όπου η πλειο­ψη­φία των κα­τοί­κων υπά­γε­ται στο νο­μι­κό κα­θε­στώς του πρό­σφυ­γα και ως εκ τού­του βάσει των κα­νό­νων του διε­θνούς δι­καί­ου, δι­καιού­νται πο­λι­τι­κό άσυλο. Σε αυ­τούς προ­στί­θε­νται  και με­τα­νά­στες από γει­το­νι­κές χώρες της μέσης και ευ­ρύ­τε­ρης Ανα­το­λής, οι οποί­οι ει­σέρ­χο­νται πα­ρά­νο­μα στη χώρα.

Μέχρι στιγ­μής, η επί­ση­μη στάση του ελ­λη­νι­κού κρά­τους φαί­νε­ται να προ­κρί­νει το αν­θρω­πι­στι­κό στοι­χείο, προ­χω­ρώ­ντας στη διά­σω­ση και πε­ρι­συλ­λο­γή των με­τα­να­στών εντός των θα­λάσ­σιων συ­νό­ρων της, και στη συ­νέ­χεια εξα­σφα­λί­ζο­ντάς τους προ­σω­ρι­νή τροφή και στέγη.

Οι αριθ­μοί μαρ­τυ­ρούν το μέ­γε­θος του ζη­τή­μα­τος. Πε­ρισ­σό­τε­ροι από 59.000 με­τα­νά­στες βρί­σκο­νται ήδη στην Ελ­λά­δα, ενώ ο αριθ­μός αυτός συ­νε­χώς αυ­ξά­νε­ται. Βα­σι­κές πύλες ει­σό­δου των με­τα­να­στευ­τι­κών εισ­ρο­ών, απο­τε­λούν κατά βάση τα νησιά του βο­ρειο­α­να­το­λι­κού Αι­γαί­ου, με πρω­τα­γω­νί­στρια τη Λέσβο ( <5.552 ατό­μων). Ακο­λου­θούν η Χίος ( <3.441 ατό­μων), η Σάμος ( <1.353 ατό­μων), η Κως ( <1.471 ατό­μων), και η Λέρος ( <717 ατό­μων), επη­ρε­ά­ζο­ντας τόσο την οι­κο­νο­μι­κή και κοι­νω­νι­κή κα­τά­στα­ση των νη­σιών αυτών όσο και την του­ρι­στι­κή τους ελ­κυ­στι­κό­τη­τα. Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό πα­ρά­δειγ­μα είναι η πε­ρί­πτω­ση της Λέ­σβου, όπου ο του­ρι­σμός τής μειώ­θη­κε κατά 57,3% σε σχέση με το 2015.

Η αν­θρω­πο­κε­ντρι­κή στάση του ελ­λη­νι­κού κρά­τους προ­κά­λε­σε ποι­κί­λες αντι­δρά­σεις τόσο στον ευ­ρω­παϊ­κό όσο και στο πα­γκό­σμιο κοι­νω­νι­κό και πο­λι­τι­κό γί­γνε­σθαι. Από τη μία πλευ­ρά, βρί­σκε­ται η συ­νε­χής εν­θάρ­ρυν­ση και επι­βρά­βευ­ση από τον πα­γκό­σμιο καλ­λι­τε­χνι­κό κόσμο, σε συν­δυα­σμό με τη συ­μπα­ρά­στα­ση του ΟΗΕ και της ηγε­σί­ας της Κα­θο­λι­κής και Ορ­θό­δο­ξης εκ­κλη­σί­ας. Από την άλλη, η θε­τι­κή αυτή στάση, έρ­χε­ται σε αντι­δια­στο­λή με τις πο­λι­τι­κές αντι­δρά­σεις της πλειο­ψη­φί­ας των ευ­ρω­παϊ­κών κρα­τών. Στο επί­κε­ντρο της σύ­γκρου­σης αυτής βρί­σκε­ται η Ελ­λά­δα, ενώ η πα­γκό­σμια κοινή γνώμη ανα­φο­ρι­κά με την ει­κό­να της χώρας επη­ρε­ά­ζε­ται από τις από­ψεις αυτές, άλ­λο­τε θε­τι­κά και άλ­λο­τε αρ­νη­τι­κά.

Το προ­σφυ­γι­κό και ο του­ρι­σμός

Όπως είναι ευ­ρέ­ως γνω­στό, βα­σι­κός πυ­λώ­νας της οι­κο­νο­μί­ας της Ελ­λά­δας είναι ο του­ρι­σμός, ο οποί­ος στα χρό­νια της οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης, απο­τε­λεί την «ατμο­μη­χα­νή» της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας. Σύμ­φω­να με τον ΣΕΤΕ (Σύν­δε­σμος Ελ­λη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σε­ων), οι αε­ρο­πο­ρι­κές και οι οδι­κές αφί­ξεις μέχρι και τον μήνα Σε­πτέμ­βριο του τρέ­χο­ντος έτους, αυ­ξή­θη­καν σε σχέση με τους αντί­στοι­χους μήνες του 2015, αριθ­μώ­ντας 14.939.395 αφί­ξεις (+7,6%). Ο του­ρι­σμός σε συν­δυα­σμό με την εξα­γω­γι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα, με­τέ­στρε­ψαν το ισο­ζύ­γιο τρε­χου­σών συ­ναλ­λα­γών σε θε­τι­κό (ισο­ζύ­γιο τρε­χου­σών συ­ναλ­λα­γών Ια­νουα­ρί­ου – Οκτω­βρί­ου του 2015, σύμ­φω­να με τα επί­ση­μα στοι­χεία της ΕΤΕ, όπου υπο­λο­γί­στη­κε πλε­ό­να­σμα 2,1 δι­σε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ). Οι δύο αυτοί το­μείς συ­σχε­τί­ζο­νται άμεσα με το λε­γό­με­νο «brand name Greece». Με τον όρο «national brand name» ανα­φε­ρό­μα­στε στο πλαί­σιο μέ­τρη­σης, δη­μιουρ­γί­ας και δια­χεί­ρι­σης της ει­κό­νας και της φήμης μιας χώρας. Εκτεί­νε­ται τόσο στους δη­μό­σιους όσο και στους ιδιω­τι­κούς το­μείς μιας οι­κο­νο­μί­ας και συμ­βάλ­λει στη δη­μιουρ­γία και στον εμπλου­τι­σμό της εθνι­κής ταυ­τό­τη­τας, προσ­δί­δο­ντας αντα­γω­νι­στι­κό πλε­ο­νέ­κτη­μα.

Από την Πέμ­πτη 15/09/16 έως και την Πα­ρα­σκευή 7/10/16, στο αε­ρο­δρό­μιο «Μα­κε­δο­νία» στη Θεσ­σα­λο­νί­κη, διε­νερ­γή­σα­με έρευ­να με αριθ­μό δείγ­μα­τος 200 ατό­μων, που προ­έρ­χο­νταν από χώρες της αλ­λο­δα­πής.Tα ποιο­τι­κά στοι­χεία που ελή­φθη­σαν υπόψη στην ανα­ζή­τη­ση του δείγ­μα­τος, και κα­θο­ρί­ζουν την αξία του «Βrand» κάθε χώρας, δια­μορ­φώ­νο­νται ως εξής: 1) Σύ­στη­μα αξιών και πε­ποι­θή­σε­ων που συν­θέ­τουν την κουλ­τού­ρα μιας χώρας (πο­λι­τι­κή ελευ­θε­ρία, το στα­θε­ρό νο­μι­κό πλαί­σιο και την ελευ­θε­ρία λόγου). 2) Ποιό­τη­τα ζωής και βιο­τι­κό επί­πε­δο που συν­θέ­τουν το εκ­παι­δευ­τι­κό σύ­στη­μα της χώρας, το σύ­στη­μα υγεί­ας, η ασφά­λεια και οι ευ­και­ρί­ες απα­σχό­λη­σης. 3) Ευ­νοϊ­κό επι­χει­ρη­μα­τι­κό πε­ρι­βάλ­λον. 4) Πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά. 5) Του­ρι­σμός που δια­μορ­φώ­νε­ται από την πρό­τα­ση αξίας προς τον επι­σκέ­πτη (η ελ­κυ­στι­κό­τη­τα των προ­ο­ρι­σμών, τα του­ρι­στι­κά θέ­ρε­τρα, η δια­θε­σι­μό­τη­τα κα­τα­λυ­μά­των και η γα­στρο­νο­μία της χώρας).

Σύμ­φω­να με τα απο­τε­λέ­σμα­τα της έρευ­νας, εντο­πί­ζε­ται θε­τι­κή στάση απέ­να­ντι στην Ελ­λά­δα, ενώ η ει­κό­να της χώρας δεί­χνει να έχει επη­ρε­α­στεί αρ­κε­τά από την οι­κο­νο­μι­κή κρίση. Ταυ­τό­χρο­να, το δείγ­μα φαί­νε­ται να είναι επαρ­κώς ενη­με­ρω­μέ­νο και γνω­ρί­ζει το με­τα­να­στευ­τι­κό ζή­τη­μα, αλλά και τη στάση του ελ­λη­νι­κού κρά­τους απέ­να­ντι σ’ αυτό. Το 61% του δείγ­μα­τος  πι­στεύ­ει ότι η  στάση της Ελ­λά­δας πα­ρου­σιά­ζει θε­τι­κή συ­σχέ­τι­ση με την ει­κό­να της διε­θνώς, ενώ ταυ­τό­χρο­να το 40% εκ­φρά­ζει ανη­συ­χία για την ασφά­λειά του κατά τη διάρ­κεια της επί­σκε­ψής του στην Ελ­λά­δα. Κύ­ριες πηγές πλη­ρο­φό­ρη­σης απο­τε­λούν το internet και η τη­λε­ό­ρα­ση, ενώ οι φήμες που δια­δί­δο­νται μέσω των πηγών αυτών δια­μορ­φώ­νουν αρ­κε­τά τη στάση τους. Στην ερώ­τη­ση για το αν αγο­ρά­ζουν ελ­λη­νι­κά προ­ϊ­ό­ντα, με­γά­λο πο­σο­στό των ερω­τη­θέ­ντων έδωσε θε­τι­κή απά­ντη­ση, την οποία όμως δεν μπο­ρού­με να με­τα­φρά­σου­με σε μό­νι­μη κα­τα­να­λω­τι­κή τάση. Επί­σης, ένα με­γά­λο πο­σο­στό των ξένων κα­τα­να­λω­τών επη­ρε­ά­ζε­ται από την ανα­γρα­φή της ελ­λη­νι­κής προ­έ­λευ­σης στη συ­σκευα­σία του προ­ϊ­ό­ντος, ενώ δη­λώ­νει ότι ένας λόγος που εστιά­ζει στην ελ­λη­νι­κή προ­έ­λευ­ση είναι και η αν­θρω­πο­κε­ντρι­κή στάση του ελ­λη­νι­κού κρά­τους απέ­να­ντι στη με­τα­να­στευ­τι­κή κρίση.

Συ­νο­ψί­ζο­ντας, κα­τα­λή­γου­με στο συ­μπέ­ρα­σμα ότι η ει­κό­να της Ελ­λά­δας στην πα­γκό­σμια κοινή γνώμη επη­ρε­ά­στη­κε θε­τι­κά από τη στάση της στην με­τα­να­στευ­τι­κή κρίση των τε­λευ­ταί­ων χρό­νων. Ανα­φο­ρι­κά με τον του­ρι­σμό, πα­ρα­τη­ρεί­ται μια τάση ανη­συ­χί­ας σχε­τι­κά με την ασφά­λεια των επι­σκε­πτών, κυ­ρί­ως στα νησιά του βο­ρειο­α­να­το­λι­κού Αι­γαί­ου, ενώ η πο­ρεία των εξα­γω­γών, σύμ­φω­να με την έρευ­να, ανα­μέ­νε­ται αι­σιό­δο­ξη.

Πηγή Ναυ­τε­μπο­ρι­κή