Σχέδιο για «κούρεμα» στα στεγαστικά δάνεια – Ποιοι ωφελούνται

Του Βα­σί­λη Σ. Κα­νέλ­λη

Μια με­γά­λη ανα­τρο­πή για χι­λιά­δες ιδιο­κτή­τες ακι­νή­των που τα αγό­ρα­σαν με στε­γα­στι­κά δά­νεια, βρί­σκε­ται στα σκα­ριά κι, αν τεθεί σε εφαρ­μο­γή, μπο­ρεί να συμ­βά­λει τα μέ­γι­στα στην ανα­διάρ­θρω­ση των «κόκ­κι­νων» χο­ρη­γή­σε­ων.

Σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες της «ΗτΣ», τρα­πε­ζί­τες προ­τεί­νουν μια «χει­ρουρ­γι­κή» λύση με σκοπό να μειω­θούν τα μη εξυ­πη­ρε­τού­με­να στε­γα­στι­κά δά­νεια και να μην κιν­δυ­νεύ­σουν χι­λιά­δες σπί­τια με πλει­στη­ρια­σμό. Αυτή βα­σί­ζε­ται στον μο­ντέ­λο που χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­κε στην Ισλαν­δία και το οποίο προ­βλέ­πει δια­γρα­φή μέ­ρους του στε­γα­στι­κού δα­νεί­ου υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις. Οι πλη­ρο­φο­ρί­ες ανα­φέ­ρουν ότι στην πρό­τα­ση γί­νε­ται λόγος για «κού­ρε­μα» ή «χά­ρι­σμα» μέ­ρους της οφει­λής προς τις τρά­πε­ζες αφού πρώτα αξιο­λο­γη­θεί η πι­στο­λη­πτι­κή ικα­νό­τη­τα του δα­νειο­λή­πτη, η οι­κο­νο­μι­κή του κα­τά­στα­ση, οι πλη­ρω­μές που έχει κάνει στο πα­ρελ­θόν και γε­νι­κό­τε­ρα το προ­φίλ του.

Αν το ακί­νη­το έχει αρ­νη­τι­κή κα­θα­ρή αξία (δη­λα­δή το ποσό που μένει αν από την εμπο­ρι­κή αξία αφαι­ρε­θεί το υπό­λοι­πο δα­νεί­ου) τότε θα γί­νε­ται το «κού­ρε­μα».

Οπως ανα­φέ­ρει στην «Η» τρα­πε­ζι­κό στέ­λε­χος: «Αν κά­ποιος δα­νειο­λή­πτης έχει υπό­λοι­πο δα­νεί­ου 150 χι­λιά­δες ευρώ και το ακί­νη­τό του εκτι­μη­θεί από την τρά­πε­ζα 120 χι­λιά­δες ευρώ τότε έχει αρ­νη­τι­κή κα­θα­ρή αξία 30 χιλ. ευρώ. Θα μπο­ρού­με να πα­ρέμ­βου­με και να κου­ρέ­ψου­με αυτό το ποσό, αφού πρώτα ο δα­νειο­λή­πτης κρι­θεί ότι δεν είναι σε θέση να απο­πλη­ρώ­νει το δά­νειό του». Η λύση που προ­κρί­νε­ται, σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες, δεν θέλει καν νο­μο­θε­τι­κή ρύθ­μι­ση, αλλά είναι στρα­τη­γι­κή που θα μπο­ρούν να χα­ρά­ξουν οι τρά­πε­ζες. Αλ­λω­στε, γι’ αυτό τον λόγο οι τρα­πε­ζί­τες ζη­τούν το ακα­τα­δί­ω­κτο για δια­γρα­φή οφει­λών, όχι μόνο σε νοι­κο­κυ­ριά αλλά και σε επι­χει­ρή­σεις. Μά­λι­στα, και στον Κώ­δι­κα Δε­ο­ντο­λο­γί­ας της Τρά­πε­ζας της Ελ­λά­δος υπάρ­χει σχε­τι­κή πρό­βλε­ψη για δια­γρα­φή μέ­ρους ή όλου. Συ­γκε­κρι­μέ­να η ΤτΕ ανα­φέ­ρει ότι είναι δυ­να­τή η ορι­στι­κή δια­γρα­φή μέ­ρους της συ­νο­λι­κής απαί­τη­σης του ιδρύ­μα­τος, ώστε η ενα­πο­μεί­να­σα οφει­λή να δια­μορ­φω­θεί σε ύψος που εκτι­μά­ται ότι είναι δυ­να­τό να εξυ­πη­ρε­τη­θεί ομαλά.

Επί­σης, υπάρ­χει και η πρό­βλε­ψη για ολική δια­γρα­φή της οφει­λής όταν δεν υπάρ­χουν ρευ­στο­ποι­ή­σι­μα στοι­χεία και δεν ανα­μέ­νε­ται πε­ραι­τέ­ρω ανά­κτη­ση. Οπως το­νί­ζει πα­ρά­γο­ντας της αγο­ράς που μί­λη­σε στην «Η», το «ισλαν­δι­κό μο­ντέ­λο ήταν πιο προ­χω­ρη­μέ­νο καθώς εκεί δεν υπήρ­χαν πολ­λοί… στρα­τη­γι­κοί κα­κο­πλη­ρω­τές, αλλά μόνο δα­νειο­λή­πτες που επλή­γη­σαν πραγ­μα­τι­κά από την κρίση. Εκεί απο­φα­σί­στη­κε να μειω­θεί η αξία του δα­νεί­ου στο 110% της αξίας του ακι­νή­του, εφό­σον βε­βαί­ως ο δα­νειο­λή­πτης ήταν ‘’κόκ­κι­νος’’ και το ύψος του υπο­λοί­που ήταν υψη­λό­τε­ρο από την εμπο­ρι­κή αξία».

Με τη λύση αυτή εκτι­μά­ται ότι μπο­ρούν να επι­τευ­χθούν δύο βα­σι­κοί στό­χοι:

– Να μειω­θούν αν όχι να μην υπάρ­ξουν κα­θό­λου πλει­στη­ρια­σμοί ακι­νή­των οι­κο­γε­νειών με σο­βα­ρή οι­κο­νο­μι­κή αδυ­να­μία που έχουν «γο­να­τί­σει» και δεν μπο­ρούν να εξυ­πη­ρε­τή­σουν το δά­νειό τους. Ετσι, θα απο­σο­βη­θούν και ακραί­ες κα­τα­στά­σεις σαν κι αυτές που συμ­βαί­νουν κάθε Τε­τάρ­τη στα Ει­ρη­νο­δι­κεία.

– Να απο­φευ­χθεί ο κίν­δυ­νος να πε­ρά­σουν σε ξένα funds πα­κέ­τα δα­νεί­ων, με ό,τι αυτό συ­νε­πά­γε­ται για τους δα­νειο­λή­πτες αλλά και την κυ­βέρ­νη­ση.

Τη δια­γρα­φή μέ­ρους οφει­λών, κυ­ρί­ως σε στε­γα­στι­κά δά­νεια, έχουν προ­τεί­νει κι άλλοι πα­ρά­γο­ντες της αγο­ράς. Συ­γκε­κρι­μέ­να ο με μέχρι πρό­τι­νος επι­κε­φα­λής της Πει­ραιώς, Μι­χά­λης Σάλ­λας, είχε πει ότι μπο­ρεί να γίνει γεν­ναία ρύθ­μι­ση που θα προ­βλέ­πει τα εξής:

Το πρώτο μέρος του δα­νεί­ου που θα αντι­στοι­χεί π.χ. στο 90% της αξίας του ακι­νή­του, θα προ­τεί­νε­ται από την τρά­πε­ζα για «sales and lease back», επε­κτεί­νο­ντας αντί­στοι­χα τη διάρ­κειά του και μειώ­νο­ντας ση­μα­ντι­κά το ύψος της μη­νιαί­ας εξυ­πη­ρέ­τη­σης σύμ­φω­να με τις δυ­να­τό­τη­τες του δα­νειο­λή­πτη. Σε ό,τι αφορά το υπό­λοι­πο μέρος του δα­νεί­ου, εφό­σον σε μία πε­ρί­ο­δο π.χ. πέντε ετών δεν απο­κα­θί­στα­νται οι αξίες των ακι­νή­των, να δια­γρά­φε­ται το 50% της δια­φο­ράς ανά­με­σα στο συ­νο­λι­κό ύψος του δα­νεί­ου και του ποσού που έχει με­τα­τρα­πεί σε sales and lease back. Το υπό­λοι­πο 50% θα δια­γρά­φε­ται στην επό­με­νη πε­ντα­ε­τία,  εάν και πάλι δεν έχουν με­τα­βλη­θεί προς τα πάνω οι αξίες των ακι­νή­των. Εάν ωστό­σο έχει απο­πλη­ρω­θεί μέρος του δα­νεί­ου εξυ­πα­κού­ε­ται ότι αυτό θα συ­νε­κτι­μη­θεί.

Προ­ϋ­πο­θέ­σεις

Βα­σι­κή προ­ϋ­πό­θε­ση για να προ­ω­θη­θεί η λύση του κου­ρέ­μα­τος μέ­ρους των στε­γα­στι­κών δα­νεί­ων είναι να μπο­ρούν οι τρά­πε­ζες να ξε­χω­ρί­ζουν τους «μπα­τα­χτσή­δες» από όσους έχουν πραγ­μα­τι­κή οι­κο­νο­μι­κή αδυ­να­μία. Διότι μια γε­νι­κευ­μέ­νη από­φα­ση για δια­γρα­φή οφει­λών, όπως έγινε στους μη ενή­με­ρους δα­νειο­λή­πτες στην Ισλαν­δία, θα ευ­νο­ού­σε και όσους δεν πλη­ρώ­νουν παρά το γε­γο­νός ότι έχουν τη δυ­να­τό­τη­τα να το κά­νουν. Πολύ ση­μα­ντι­κό ρόλο στο σχέ­διο αυτό θα παί­ξουν οι εκτι­μη­τές ακι­νή­των που θα ορί­ζει η τρά­πε­ζα, προ­κει­μέ­νου να εκτι­μά την εμπο­ρι­κή αξία του ακι­νή­του και να βγά­ζει την αρ­νη­τι­κή κα­θα­ρή αξία, σε σχέση με το υπό­λοι­πο της οφει­λής. Αυτό θα μπο­ρού­σε να γίνει σε συν­δυα­σμό με το σχέ­διο της κυ­βέρ­νη­σης για εξο­μοί­ω­ση των εμπο­ρι­κών τιμών με τις αντι­κει­με­νι­κές αξίες.

ΠΤΩΣΗ ΑΝΩ ΤΟΥ 40%

Στα Τάρ­τα­ρα οι τιμές των κα­τοι­κιών

Δρα­μα­τι­κή μεί­ω­ση, άνω του 40% κα­τα­γρά­φουν οι τιμές των ακι­νή­των τα τε­λευ­ταία χρό­νια με απο­τέ­λε­σμα τη ση­μα­ντι­κή απο­μεί­ω­ση της αξίας τους. Με­γά­λοι χα­μέ­νοι όσοι πήραν δά­νεια από το 2000 έως το 2008, όταν οι τιμές είχαν εκτι­να­χθεί στα ύψη και τα δά­νεια που δί­νο­νταν έφτα­ναν ακόμη και το… 110% της αξίας. Πλέον όσοι δα­νειο­λή­πτες χρε­ώ­θη­καν με χι­λιά­δες ευρώ έχουν στην κα­το­χή τους ακί­νη­τα που κο­στί­ζουν πολύ λι­γό­τε­ρα από τα δά­νεια που απο­πλη­ρώ­νουν.

Πα­ράλ­λη­λα, η ρα­γδαία υπο­χώ­ρη­ση των ει­σο­δη­μά­των έχει εκτο­ξεύ­σει και το πο­σο­στό των «κόκ­κι­νων» στε­γα­στι­κών δα­νεί­ων. Σύμ­φω­να με τα στοι­χεία της Τρά­πε­ζα της Ελ­λά­δος, τα μη εξυ­πη­ρε­τού­με­να ανοίγ­μα­τα έφτα­σαν στα τέλη του 2015 στο 41% και πάνω από 42% τους πρώ­τους μήνες φέτος από 35,6% το 2014. Εκτι­μά­ται ότι πε­ρισ­σό­τε­ρα από 30 δισ. ευρώ από το σύ­νο­λο των 69 δισ. έχουν «κοκ­κι­νή­σει», είτε από δα­νειο­λή­πτες που δεν έχουν να πλη­ρώ­σουν είτε από στρα­τη­γι­κούς κα­κο­πλη­ρω­τές. Σύμ­φω­να με στε­λέ­χη της αγο­ράς, πάνω από 50 χι­λιά­δες ακί­νη­τα κιν­δυ­νεύ­ουν με πλει­στη­ρια­σμό και θα μπο­ρού­σαν να σω­θούν αν γί­νο­νταν τα­χύ­τα­τα οι ρυθ­μί­σεις που έχει προ­τεί­νει η ΤτΕ. Από δια­γρα­φή μέ­ρους της οφει­λής μέχρι επι­μή­κυν­ση χρό­νου απο­πλη­ρω­μής, μι­κρό­τε­ρα επι­τό­κια, ανταλ­λα­γή ακι­νή­του με άλλο, μι­κρό­τε­ρο ή ακόμη και εκ­χώ­ρη­ση του ακι­νή­του στην τρά­πε­ζα και κα­τα­βο­λή «ενοι­κί­ου» από τον ιδιο­κτή­τη.

Ημε­ρη­σία