Απίστευτες οι νέες αποκαλύψεις για την Αμφίπολη – Κομμάτια του Μνημείου βρίσκονται στο Λούβρο!

Εκπλη­κτι­κές είναι οι απο­κα­λύ­ψεις που έρχο­νται για τον περί­φημο τάφο της Αμφί­πο­λης καθώς ολοένα και περισ­σό­τερα νέα κομ­μά­τια της ανα­σκα­φής έρχο­νται να προσ­δώ­σουν μια ακόμη πιο εντυ­πω­σιακή εικόνα του λόφου Καστά. Δεν είναι μόνο ο λέοντας πάνω στο επι­βλη­τικό βάθρο στην κορυφή του Τύμβου της Αμφί­πο­λης και ο περί­βο­λος του μισού χιλιο­μέ­τρου που προ­κα­λούσε δέος.

Τερα­στίου μεγέ­θους, με γλυπτές συν­θέ­σεις και πλούσιο εναέτιο διά­κο­σμο ήταν και η εξω­τε­ρική πρόσοψη του ταφικού μνη­μείου, όπως απο­κα­λύ­πτει με συνέ­ντευξή του στο Βήμα της Κυρια­κής ο αρχι­τέ­κτο­ντας της ανα­σκα­φής στον Τύμβο Καστά, κ. Μιχάλης Λεφαν­τζής.

Παράλ­ληλα, ύστερα από έρευνα της ανα­σκα­φι­κής ομάδας κατα­δει­κνύ­ε­ται ότι μάρμαρα που ανήκουν στο μνη­μειακό σύνολο του Τύμβου Καστά της Αμφί­πο­λης έχουν μετα­φερ­θεί, από τον 19ο αιώνα, σε αρχαιο­λο­γι­κές συλ­λο­γές στα τέσσερα σημεία του ορί­ζο­ντα, από την Ευρώπη ως την Αμερική.

Οι ανα­σκα­φείς βρήκαν και ταύ­τι­σαν σε τρία μουσεία του εξω­τε­ρι­κού -Λούβρο, Κων­στα­ντι­νού­πο­λης και Γκετί- τμήματα μαρ­μά­ρι­νων γλυπτών, τα οποία στην αρχαιό­τητα ανήκαν σε κατα­σκευές που υπήρχαν πάνω στον λόφο Καστά και συν­δέ­ο­νται με το ταφικό μνημείο της Αμφί­πο­λης!

Πέντε εξ αυτών εντο­πί­στη­καν στο Λούβρο και στο Αρχαιο­λο­γι­κλό Μουσείο της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης, όπου βρί­σκο­νται εδώ και δύο αιώνες. Δύο ακόμη βρέ­θη­καν στο Μουσείο Γκετί, τα οποία είχαν που­λη­θεί από ιδιώτη).

Μάλιστα στα μουσεία αυτά υπάρχει ανα­λυ­τική κατα­λο­γο­γρά­φηση. Στο Λούβρο είναι όλα πιστο­ποι­η­μένα, έχουν εγγρα­φεί το 1880-1890, υπάρχει χρο­νο­λό­γηση θραυ­σμά­των, τα περισ­σό­τερα έχουν προ­έ­λευση την Αμφί­πολη και κάποια την περιοχή της Μακε­δο­νίας. Παράλ­ληλα, πλήρης κατα­λο­γο­γρά­φηση υπάρχει και στο Αρχαιο­λο­γι­κλό Μουσείο της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης.

Σύμφωνα με τον κ. Λεφαν­τζή, τα νέα στοι­χεία απο­τυ­πώ­νουν τη εικόνα της αρχικής χρήσης του λατρευ­τι­κού χώρου ως ηρώου προς τιμήν ενός υχηλά ιστα­μέ­νου αξιω­μα­τού­χου της Μακε­δο­νίας και ως χρη­στη­ρίου, σχε­δια­σμέ­νου να λει­τουρ­γεί­ται από μια σημα­ντική ιέρεια, δια­θέ­το­ντας δευ­τε­ρο­γε­νείς τελε­τουρ­γι­κές ταφές με σκοπό τη χρη­σμο­δο­σία.

Όλα συνη­γο­ρούν ότι μετά τη ρίψη του σώματος της 60χρονης γυναί­κας στην κιβω­τιό­σχημη θήκη έγινε επίχωση και σφρά­γιση του νεκρι­κού θαλάμου με τη μαρ­μά­ρινη θύρα. Οι λατρευ­τι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες του χώρου με την κιβω­τιό­σχημη θήκη μετα­φέρ­θη­καν πιο μπροστά στους προη­γού­με­νους θαλά­μους και είναι φανερές οι οικο­δο­μι­κές επεμ­βά­σεις που έγιναν.

Παράλ­ληλα, η γραπτή ζωφόρος, στην οποία πρω­τα­γω­νι­στούν δελ­φι­κοί τρί­πο­δες ανάμεσα στις άλλες σκηνές, είναι η σημα­ντι­κό­τερη μαρ­τυ­ρία αυτής της ιστο­ρι­κής επέμ­βα­σης υπο­δη­λώ­νο­ντας και την αρχική χρήση του λατρευ­τι­κού αυτού χώρου ως ηρώου και χρη­στη­ρίου.

Ταυ­τό­χρονα δεν θεω­ρεί­ται τυχαίο πως υπάρ­χουν κοινά θέματα (νεκρό­δει­πνο, ιερο­θέ­σιο κλπ) οι παρα­στά­σεις που είναι απο­τυ­πω­μέ­νες στην ανά­γλυφη ζωφόρο του βάθρου του λέοντα, ψηλά στον Τύμβο, στα μαρ­μά­ρινα τμήματα του διστύ­λου εν παρα­στά­σει (εξω­τε­ρική πρόσοψη του τάφου) και στη ζωρα­φι­σμένη ζώνη (θριγγός/γραπτή ζωφόρος) εντός του τρίτου χώρου του τάφου.

Τι έχει προ­κύ­ψει από τη μελέτη των στοι­χείων και την έρευνα που οδήγησε σε ταυ­τί­σεις και απο­δό­σεις θραυ­σμά­των και τμη­μά­των αρχι­τε­κτο­νι­κών μελών και μαρ­μά­ρι­νων γλυπτών; Εντυ­πω­σιακά είναι τα δεδο­μένα για το εξω­τε­ρικό κέλυφος του πρώτου χώρου του τάφου (με τις Σφίγγες και τη μνη­μειώδη σκάλα). Καλυ­πτό­ταν από δίριχτη στέγη στους αρχαί­ους χρόνους και είχε μαρ­μά­ρινη πρόσοψη δίστυλη εν παρα­στάσι, η οποία εδρα­ζό­ταν στη στέψη του περι­βό­λου και είχε μαρ­μά­ρινο περι­θύ­ρωμα.

Η πρόσοψη είχε πλάτος έξι μέτρων και ύψος που έφτανε τα εννέα μέτρα, δηλαδή ήταν υψη­λό­τερη κατά ένα μέτρο από την κορυφή της καμάρας του τάφου. Η αρχι­τε­κτο­νική μελέτη έδειξε ότι η κυριό­τητα του περι­βό­λου δεν δημιουρ­γούσε πρό­βλημα και η πρόσοψη φαι­νό­ταν ευθεία, προ­κα­λώ­ντας δέος στο βλέμμα του ανθρώ­που της εποχής, στα υστε­ρο­κλα­σικά χρόνια.

Κατά τον κ. Λεφαν­τζή, το ταφικό μνημείο με πολυετή λατρευ­τική χρήση “έχει τυπικά χαρα­κτη­ρι­στικά λατρευ­τι­κού χώρου της εποχής του τέλους του 4ου π.Χ. αιώνα. Παρα­τη­ρεί ότι “υπάρ­χουν συγκε­κρι­μένα παρα­δείγ­ματα στη Μικρά Ασία και στη Μέση Ανατολή, αλλά στο μνημείο του Τύμβου Καστά είναι κυρί­αρ­χος ο μακε­δο­νι­κός χαρα­κτή­ρας”.

Είναι ενδει­κτικό ότι στη μαρ­μά­ρινη ανά­γλυφο ζωφόρο στη βάση του βάθρου επί του οποίου ήταν ο λέοντας απο­τυ­πώ­νε­ται παρά­σταση χαρα­κτη­ρι­στική μακε­δο­νι­κής εικο­νο­γρα­φίας με μακε­δό­νες στρα­τιώ­τες, σάρισες, ασπίδες, μακε­δο­νικό κράνος, δέντρο με φίδι τυλιγ­μένο γύρω του. Κομ­μά­τια ανα­πα­ρι­στούν νεκρική πομπή, ενώ έχει βρεθεί τμήμα μαρ­μά­ρου με πόδια αλόγου σε κίνηση.

Επι­χει­ρού­νται επίσης ταυ­τί­σεις και απο­δό­σεις σε κομ­μά­τια που παρα­πέ­μπουν σε υψη­λό­βαθμο Μακε­δόνα, ο οποίος στο ένα χέρι κρατά φιάλη ανα­μέ­νο­ντας σπονδή και στο άλλο χέρι ανε­στραμ­μένο ξίφος, του οποίου η θήκη (ο κολεός) έχει μανι­τα­ρό­σχημη απόληξη και η λαβή του είναι κυρτή -αυτά, σύμφωνα με ειδι­κούς, απο­τε­λούν ισχυρά στοι­χεία χρο­νο­λό­γη­σης.

Παράλ­ληλα, διε­ρευ­νώ­νται και συν­δέ­ο­νται με τον ήρωα-ιππέα που συνα­ντά­νται στο χώρο της Μακε­δο­νίας. Δεν είναι τυχαίο ότι η ανα­σκα­φική ομάδα προ­χω­ρεί σε συγκρί­σεις με την παρά­σταση του ανα­θη­μα­τι­κού ανα­γλύ­φου από την Πέλλα της εποχής του Κασ­σάν­δρου, που βρί­σκε­ται στο Αρχαιο­λο­γικό Μουσείο Θεσ­σα­λο­νί­κης (ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΗΦΑΙΣΤΙΩΝΙ ΗΡΩΙ), όπου ο ήρωας εικο­νί­ζε­ται σε αυτήν ως νεαρός ιππέας ενώ δίπλα του γυναίκα σπένδει.

Πηγή: Το Βήμα της Κυρια­κής