Η δημογραφική βόμβα, η γαλάζια οικονομία, και το «success story» της Τήλου

Δη­μο­σιεύ­θη­κε από τον Ορ­γα­νι­σμό έρευ­νας και ανά­λυ­σης «δια­ΝΕ­Ο­σις» έρευ­να για το Δη­μο­γρα­φι­κό πρό­βλη­μα της Ελ­λά­δας (http://www.dianeosis.org/2016/09/greece_demographic_crisis/).

Σύμ­φω­να με την έρευ­να αυτή : «Για πρώτη φορά με­τα­πο­λε­μι­κά, ο πλη­θυ­σμός της Ελ­λά­δας μειώ­νε­ται. Τα τε­λευ­ταία πέντε χρό­νια, οι νέοι κά­τοι­κοι που γεν­νιού­νται στη χώρα μας ή με­τα­να­στεύ­ουν σε αυτή από άλλες χώρες είναι λι­γό­τε­ροι από τους κα­τοί­κους που πε­θαί­νουν και από αυ­τούς που με­τα­να­στεύ­ουν σε άλλες χώρες. Ταυ­τό­χρο­να, ο πλη­θυ­σμός της εξα­κο­λου­θεί να γερ­νά­ει.

Συ­νο­πτι­κά: Σύμ­φω­να με όλα τα σε­νά­ρια που δια­τυ­πώ­νει η έρευ­να, ο πλη­θυ­σμός της Ελ­λά­δας στο μέλ­λον θα μειω­θεί ση­μα­ντι­κά. Το 2050 ο πλη­θυ­σμός της χώρας υπο­λο­γί­ζε­ται ανά­με­σα στα 10 εκα­τομ­μύ­ρια(σύμ­φω­να με το πιο αι­σιό­δο­ξο σε­νά­ριο) και τα 8,3 εκα­τομ­μύ­ρια (στο πιο απαι­σιό­δο­ξο). Η ελάτ­τω­ση του πλη­θυ­σμού θα κυ­μαν­θεί από πε­ρί­που 800 χι­λιά­δες μέχρι 2,5 εκα­τομ­μύ­ρια άτομα. Ο πλη­θυ­σμός της χώρας γερ­νά­ει. Η διά­με­ση ηλι­κία, που ήταν 26 έτη το 1951, και που είναι 44 έτη σή­με­ρα, ανα­μέ­νε­ται να αυ­ξη­θεί κατά 5-8 έτη. Ο πλη­θυ­σμός των παι­διών σχο­λι­κής ηλι­κί­ας (από 3 μέχρι 17 ετών) θα μειω­θεί από 1,6 εκ. σή­με­ρα σε 1,4 εκ. (αι­σιό­δο­ξο σε­νά­ριο) έως 1 εκ. (απαι­σιό­δο­ξο σε­νά­ριο) το 2050, αφού πρώτα όμως πρώτα προη­γη­θεί μια έντο­νη δια­κύ­μαν­ση­τις δε­κα­ε­τί­ες που θα με­σο­λα­βή­σουν. Ο εν δυ­νά­μει οι­κο­νο­μι­κά ενερ­γός πλη­θυ­σμός (δη­λα­δή όλοι οι πο­λί­τες ηλι­κί­ας 20-69 ετών που δυ­νη­τι­κά θα μπο­ρού­σαν να δου­λέ­ψουν) θα μειω­θεί από 7 εκ. το 2015 σε 4,8-5,5 εκ. Ο πραγ­μα­τι­κός οι­κο­νο­μι­κά ενερ­γός πλη­θυ­σμός θα μειω­θεί από 4,7 εκ. το 2015 σε 3-3,7 εκ.».

Και συ­νε­χί­ζει η δη­μο­σί­ευ­ση: « Η ση­μα­σία των ευ­ρη­μά­των μιας τέ­τοιας έρευ­νας είναι πο­λυ­διά­στα­τη. Κα­νέ­νας μα­κρο­πρό­θε­σμος πο­λι­τι­κός σχε­δια­σμός δεν μπο­ρεί να γίνει χωρίς να λη­φθεί υπ’ όψιν το μέ­γε­θος και η σύ­στα­ση του πλη­θυ­σμού. Κα­νέ­να ασφα­λι­στι­κό σύ­στη­μα δεν μπο­ρεί να στα­θεί χωρίς να υπο­λο­γί­ζει τον αριθ­μό των συ­ντα­ξιού­χων και το μέ­γε­θος του ερ­γα­τι­κού δυ­να­μι­κού. Και κα­νέ­να εκ­παι­δευ­τι­κό σύ­στη­μα δεν μπο­ρεί να λει­τουρ­γή­σει χωρίς να προ­βλέ­πει πι­θα­νές έντο­νες αυ­ξο­μειώ­σεις στον αριθ­μό των μα­θη­τών στο μέλ­λον.

Για όλα αυτά τα καί­ριας ση­μα­σί­ας θέ­μα­τα, αλλά και για πολλά άλλα που σχε­τί­ζο­νται με την ερ­γα­σια­κή πο­λι­τι­κή, την κοι­νω­νι­κή πρό­νοια, την άμυνα και τη γε­ω­πο­λι­τι­κή στρα­τη­γι­κή της χώρας, η έρευ­να της δια­ΝΕ­Ο­σις προ­σφέ­ρει ένα πο­λύ­τι­μο ερ­γα­λείο». Το δη­μο­γρα­φι­κό αντι­με­τώ­πι­σε το έτε­ρον πλην Ελ­λά­δος ανά­δελ­φον έθνος (κατά Σαρ­τζε­τά­κη), το έθνος του Ισ­ρα­ήλ με την προ­τρο­πή τα νέα ζευ­γά­ρια να επι­διώ­κουν να γεν­νούν του­λά­χι­στον τρία παι­διά. Βε­βαί­ως πα­ρέ­χει και ου­σιώ­δη στή­ρι­ξη σε αυτές τις οι­κο­γέ­νειες. Στην Ελ­λά­δα των μνη­μο­νί­ων ούτε λόγος να γί­νε­ται… Θα μεί­νου­με,λοι­πόν, σε δύο μόνον συ­νέ­πειες αυτής της βρα­δυ­φλε­γούς βόμ­βας, στην γε­ω­πο­λι­τι­κή στρα­τη­γι­κή της χώρας και στην ανά­πτυ­ξη. Υπάρ­χουν λύ­σεις και στα δύο καί­ρια αυτά ζη­τή­μα­τα.

Λύ­σεις δο­κι­μα­σμέ­νες σε άλλα κράτη (αλλά και στη χώρα μας/όσον αφορά το σκέ­λος της ανά­πτυ­ξης) , που στη­ρί­ζουν τα κυ­ριαρ­χι­κά τους δι­καιώ­μα­τα, πα­λεύ­ουν για την διαρ­κή κα­το­χύ­ρω­ση της εθνι­κής τους ανε­ξαρ­τη­σί­ας, αγω­νί­ζο­νται για την ανά­πτυ­ξη και όχι για τη με­γέ­θυν­ση οι­κο­νο­μι­κών δει­κτών, όπως το ΑΕΠ, που δεν απει­κο­νί­ζουν την ει­κό­να της πραγ­μα­τι­κής οι­κο­νο­μί­ας.

Απαι­τεί­ται άμεσα η Ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση (με τη στή­ρι­ξη και των λοι­πών πο­λι­τι­κών δυ­νά­με­ων, αλλά και της ελ­λη­νι­κής κοι­νω­νί­ας) να προ­χω­ρή­σει στην ανα­κή­ρυ­ξη της Ελ­λη­νι­κής ΑΟΖ. Να συμ­φω­νή­σει επί­σης με τις κυ­βερ­νή­σεις των χωρών του Νότου της Ε.Ε. στην ανά­λη­ψη πο­λι­τι­κής πρω­το­βου­λί­ας για την οριο­θέ­τη­ση από κοι­νού με τις λοι­πές εμπλε­κό­με­νες χώρες της Με­σο­γεια­κής ΑΟΖ.

Δεν θα κου­ρα­στού­με να γρά­φου­με ότι απο­κτά­με στρα­τη­γι­κό πλε­ο­νέ­κτη­μα. Ανα­βαθ­μί­ζου­με την γε­ω­πο­λι­τι­κή θέση της χώρας μας, ανα­δει­κνύ­ου­με τη Με­σό­γειο σε νέο χώρο όχι μόνον οι­κο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης, αλλά και χώρο πα­ρα­γω­γής επεν­δυ­τι­κών ευ­κα­ριών, συ­νερ­γα­σί­ας, πο­λι­τι­σμού, έρευ­νας, αξιο­ποί­η­σης πόρων του υπε­δά­φους της και του θα­λάσ­σιου και υπο­θα­λάσ­σιου πλού­του. Ανα­φο­ρι­κά με την ανά­πτυ­ξη.

Η επι­λο­γή της γα­λά­ζιας οι­κο­νο­μί­ας, της γα­λά­ζιας ανά­πτυ­ξης, ως της ατμο­μη­χα­νής είναι η σί­γου­ρη οδός. Κατά την πρώην επί­τρο­πο, κα Δα­μα­νά­κη: «Η γα­λά­ζια ανά­πτυ­ξη με σχε­δια­σμό έχει τε­ρά­στιο ρόλο στη δια­σφά­λι­ση της υγεί­ας και βιο­ποι­κι­λό­τη­τας των ωκε­α­νών – συν­δέ­ο­ντας την βιω­σι­μό­τη­τά τους με τις πα­γκό­σμιες προ­κλή­σεις, όπως η φτώ­χεια, η δη­μιουρ­γία θέ­σε­ων ερ­γα­σί­ας, η αντι­με­τώ­πι­ση της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής και η οι­κο­νο­μι­κή στα­θε­ρό­τη­τα. Εάν οι κυ­βερ­νή­σεις, ο ιδιω­τι­κός το­μέ­ας και η κοι­νω­νία των πο­λι­τών ερ­γα­σθούν από κοι­νού με τους επι­στή­μο­νες και τους ει­δι­κούς στην προ­στα­σία των ωκε­α­νών, τότε μπο­ρού­με να εξα­σφα­λί­σου­με για τη «γα­λά­ζια ανά­πτυ­ξη» μια στα­θε­ρή και βιώ­σι­μη τρο­χιά»( http://www.damanaki.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=1637:2015-05-14-10-36-31&catid=45:2010-02-17-17-39-09&Itemid=54).

Κατά την Κα­θη­γή­τρια κα Στέλ­λα Χιω­τί­νη:«οι ισχυ­ροί δε­σμοί και η διά­δρα­ση με­τα­ξύ γης και θά­λασ­σας γί­νο­νται όλο και πιο εμ­φα­νείς και η ευ­ρω­παϊ­κή πο­λι­τι­κή αντι­με­τω­πί­ζει πλέον το θα­λάσ­σιο πε­ρι­βάλ­λον ως ανα­πό­σπα­στο τμήμα μιας ολο­κλη­ρω­μέ­νης εδα­φι­κής ανά­πτυ­ξης. Η πρω­το­βου­λία της «γα­λά­ζιας ανά­πτυ­ξης» (blue growth) – έχει ως στόχο να αξιο­ποι­ή­σει το ανεκ­με­τάλ­λευ­το δυ­να­μι­κό των ωκε­α­νών, των θα­λασ­σών και των ακτών της Ευ­ρώ­πης για την ανά­πτυ­ξη και την απα­σχό­λη­ση.

Αντι­προ­σω­πεύ­ο­ντας λοι­πόν τη θα­λάσ­σια διά­στα­ση της στρα­τη­γι­κής Ευ­ρώ­πη 2020, η  γα­λά­ζια ανά­πτυ­ξη είναι μια μα­κρο­πρό­θε­σμη στρα­τη­γι­κή που αγκα­λιά­ζει το σύ­νο­λο των οι­κο­νο­μι­κών, κοι­νω­νι­κών και πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κών πτυ­χών των ευ­ρω­παϊ­κών θα­λασ­σών. Επι­κε­ντρώ­νε­ται στις ανα­δυό­με­νες, υπάρ­χου­σες αλλά και εν δυ­νά­μει ποι­κί­λες θα­λάσ­σιες δρα­στη­ριό­τη­τες, όπως οι θα­λάσ­σιες με­τα­φο­ρές μι­κρών απο­στά­σε­ων, ο πα­ρά­κτιος του­ρι­σμός, η υπε­ρά­κτια αιο­λι­κή ενέρ­γεια, η αφα­λά­τω­ση και χρήση των θα­λάσ­σιων πόρων στη φαρ­μα­κευ­τι­κή και στη βιο­μη­χα­νία καλ­λυ­ντι­κών. Δη­μιουρ­γεί, ταυ­τό­χρο­να, μια νέα κα­τεύ­θυν­ση για την πο­λι­τι­κή συ­νο­χής, διευ­ρύ­νο­ντας το πεδίο δρά­σης της ώστε να συ­μπε­ρι­λά­βει ου­σια­στι­κά τη θα­λάσ­σια και ναυ­τι­λια­κή διά­στα­ση, στην επι­δί­ω­ξη της οι­κο­νο­μι­κής, κοι­νω­νι­κής και εδα­φι­κής συ­νο­χής.

Οι Ευ­ρω­παϊ­κές θά­λασ­σες και ακτές απο­τε­λούν ση­μα­ντι­κό μοχλό της ευ­ρω­παϊ­κής οι­κο­νο­μί­ας.  Η Ελ­λά­δα, κα­τέ­χο­ντας εγ­γε­νώς με­γά­λο μέρος αυτού του δυ­να­μι­κού ανά­πτυ­ξης, θα μπο­ρέ­σει άραγε να πάρει ηγε­τι­κό ρόλο στην ευ­ρω­παϊ­κή προ­σπά­θεια ή θα συ­νε­χί­σει να λει­τουρ­γεί αυ­το­κα­τα­στρο­φι­κά;»( http://www.protagon.gr/apopseis/ideas/evrwpaikes-thalasses-gia-tin-anaptyksi-kai-tin-apasxolisi-34354000000)

Η Ελ­λά­δα, πο­λυ­νη­σιω­τι­κή χώρα, ίσως πρέ­πει να ακο­λου­θή­σει, τα βή­μα­τα της Τήλου. Δια­βά­ζου­με από τη Ρο­δια­κή (http://www.rodiaki.gr/article/326337/thlos-prasinh-enallaktikh-kai-kerdismenh#ixzz4KdktXJum) : «Δυο βή­μα­τα από τα τουρ­κι­κά πα­ρά­λια, η Τήλος έφθι­νε οι­κο­νο­μι­κά, αλλά και πλη­θυ­σμια­κά μέχρι τα τέλη της δε­κα­ε­τί­ας του εβδο­μή­ντα. Από τότε όμως μέχρι σή­με­ρα ένα μικρό θαύμα έχει συ­ντε­λε­στεί. Ο πλη­θυ­σμός του μι­κρού νη­σιού αυ­ξή­θη­κε και αυ­ξά­νε­ται στα­θε­ρά, η ανερ­γία στο νησί είναι μη­δε­νι­κή, η Τήλος έχει φί­λους σε όλο τον κόσμο –και στην Ελ­λά­δα φυ­σι­κά- που δεν την αλ­λά­ζουν με τί­πο­τε. Πώς έγινε αυτό, σε ένα νησί που επί αιώ­νες οι κά­τοι­κοί του ασχο­λού­νταν βα­σι­κά με τη γε­ωρ­γία;

Η δή­μαρ­χος Μαρία Καμμά-Αλι­φέ­ρη δεν έχει κα­νέ­να δι­σταγ­μό να απα­ντή­σει: «Αγα­πά­με το νησί μας κι αυτό μας αντα­πο­δί­δει την αγάπη του», λέει. Και συ­μπλη­ρώ­νει: «Μά­θα­με να σε­βό­μα­στε τη φύση, τα που­λιά τα ζώα, το πε­ρι­βάλ­λον.Πα­λέ­ψα­με και πα­λεύ­ου­με να πε­τύ­χου­με για το νησί μας μια ήπια του­ρι­στι­κή ανά­πτυ­ξη, που βα­σί­ζε­ται όχι στη σπα­τά­λη φυ­σι­κών πόρων και στην πο­λυ­τέ­λεια, αλλά στην απλό­τη­τα και την αγάπη για το πε­ρι­βάλ­λον. Αυτός έγινε και γί­νε­ται σιγά-σιγά κα­νό­νας, αν όχι για όλους, του­λά­χι­στον για όσους δί­νουν τον τόνο στην οι­κο­νο­μία και στην πο­ρεία του νη­σιού». Πρω­τερ­γά­της του «success story» της Τήλου είναι κατά γε­νι­κά ομο­λο­γία των κα­τοί­κων ο επί δε­κα­ε­τί­ες για­τρός και δή­μαρ­χος Τάσος Αλι­φέ­ρης, που έδωσε σκλη­ρές μάχες για να πάρει το νησί το δρόμο που πήρε. Και το όραμά του για μια ανά­πτυ­ξη που σέ­βε­ται το πε­ρι­βάλ­λον και το αξιο­ποιεί ως ανα­ντι­κα­τά­στα­το του­ρι­στι­κό κε­φά­λαιο, συν­δυά­ζο­ντας την Ιστο­ρία, την αγρο­τι­κή πα­ρα­γω­γή –οπωρoκη­πευ­τι­κά, ελιές, μέλι- και τις φυ­σι­κές ομορ­φιές έγινε ανα­πτυ­ξια­κό σχέ­διο της Τήλου.

Με δική του επί­σης πρω­το­βου­λία κα­τα­σκευά­στη­κε λι­μνο­δε­ξα­με­νή, η οποία όχι μόνο συλ­λέ­γει το νερό, αλλά και έχει εξε­λι­χθεί σε σπου­δαίο υγρο­βιό­το­πο και κα­τα­φύ­γιο που­λιών. Η Τήλος, τέλος, είναι το μόνο νησί της Με­σο­γεί­ου που εντά­χθη­κε ολό­κλη­ρο στο δί­κτυο Natura 2000, ενώ μετά από με­γά­λες κι­νη­το­ποι­ή­σεις των κα­τοί­κων έχει απα­γο­ρευ­τεί το κυ­νή­γι εδώ και πολλά χρό­νια. Η Τήλος προ­σφέ­ρει ιδα­νι­κές συν­θή­κες για την πα­ρα­τή­ρη­ση που­λιών (birdwatching), καθώς εκα­το­ντά­δες σπά­νια και προ­στα­τευό­με­να είδη της ορ­νι­θο­πα­νί­δας ζουν, ανα­πα­ρά­γο­νται, και σταθ­μεύ­ουν εκεί όταν απο­δη­μούν. Η οι­κο­του­ρι­στι­κή Τήλος είναι φυ­σι­κό να μην αρ­νεί­ται όσα συν­δέ­ο­νται με την αει­φό­ρο ανά­πτυ­ξη. Τη στιγ­μή που γρά­φο­νται αυτές οι γραμ­μές βρί­σκε­ται σε πλήρη εξέ­λι­ξη το πρό­γραμ­μα TILOS, δη­λα­δή η κα­τα­σκευή ενός πρω­το­πό­ρου υβρι­δι­κού συ­στή­μα­τος πα­ρα­γω­γής και απο­θή­κευ­σης ενέρ­γειας απο­κλει­στι­κά από Ανα­νε­ώ­σι­μες Πηγές (ΑΠΕ). Το σύ­στη­μα θα κα­λύ­πτει όλες τις ανά­γκες του νη­σιού».

Η Τήλος σή­με­ρα έχει 780 κα­τοί­κους (απο­γρα­φή 2011), ενώ όταν ο αεί­μνη­στος Τάσος Αλι­φέ­ρης πήγε ως αγρο­τι­κός για­τρός στο νησί αριθ­μού­σε 125 μό­νο­μους κα­τοί­κους (κατά το πλεί­στον γέ­ρο­ντες). Το ανα­πτυ­ξια­κό σχέ­διο του Δη­μάρ­χου Αλι­φέ­ρη, εκτός των οι­κο­νο­μι­κών ωφε­λειών, απά­ντη­σε στην πράξη και στο δη­μο­γρα­φι­κό πρό­βλη­μα. Μήπως ήρθε η ώρα να ανα­ζη­τή­σου­με αντί­στοι­χες «καλές πρα­κτι­κές», να σχε­διά­σου­με και υλο­ποι­ή­σου­με τη δική μας την Ελ­λη­νι­κή γα­λά­ζια ανά­πτυ­ξη ή  όπως ανα­φέ­ρει και η κα­θη­γή­τρια κα Κυ­βέ­λου «θα συ­νε­χί­σου­με να λει­τουρ­γού­με  αυ­το­κα­τα­στρο­φι­κά;».

mignatiou.com