Ποιες θα ήταν οι επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία από ένα Brexit

Και ξαφ­νι­κά… εφιάλ­της Brexit. Σε μια στιγ­μή, που η ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία ανα­ζη­τά ση­μείο ισορ­ρο­πί­ας για να βάλει τέρμα στην ύφεση και να ξε­κι­νή­σει, στο καλό σε­νά­ριο, μια ήπια ανά­καμ­ψη, ένα με­γά­λο ερώ­τη­μα κυ­ριαρ­χεί.

Πόσο απει­λη­τι­κός θα απο­δει­χθεί τε­λι­κά ο κίν­δυ­νος για την Ελ­λά­δα εάν το πρωί της επό­με­νης Πα­ρα­σκευ­ής, στις 24 Ιου­νί­ου, οι Βρε­τα­νοί έχουν απο­φα­σί­σει να απο­συν­δε­θούν από το ευ­ρω­παϊ­κό άρμα; Την απά­ντη­ση ανα­ζη­τούν επι­χει­ρη­μα­τί­ες, ανα­λυ­τές και ερ­γα­ζό­με­νοι, την ώρα που οι χρη­μα­τι­στές στο Σίτι του Λον­δί­νου, προ­ε­τοι­μά­ζο­νται να αντι­με­τω­πί­σουν μία από τις πιο δύ­σκο­λες μέρες των τε­λευ­ταί­ων ετών στις αγο­ρές, ενώ ανά­λο­γος πυ­ρε­τός κυ­ριαρ­χεί και στο ευ­ρω­παϊ­κό «διευ­θυ­ντή­ριο», στο τρί­γω­νο Βρυ­ξελ­λών – Φραν­κφούρ­της – Βε­ρο­λί­νου.

Εμπό­ριο, αγορά ερ­γα­σί­ας για πολ­λούς Έλ­λη­νες που ζουν στη Βρε­τα­νία σε μια πε­ρί­ο­δο που η ανερ­γία κι­νεί­ται σε απα­γο­ρευ­τι­κά επί­πε­δα στην Ελ­λά­δα, του­ρι­σμός, και η δια­βί­ω­ση των πολ­λών Ελ­λή­νων φοι­τη­τών στη Γη­ραιά Αλ­βιό­να, είναι βα­σι­κές πα­ρά­με­τροι στην ανη­συ­χία που δια­τυ­πώ­νε­ται για την επό­με­νη μέρα.

Ταυ­τό­χρο­να οι ανα­τα­ρά­ξεις που θα προ­κλη­θούν στις αγο­ρές, με πι­θα­νή ενί­σχυ­ση της τάσης απο­φυ­γής ανά­λη­ψης ρί­σκου από τους επεν­δυ­τές, μοι­ραία θα επι­δρά­σουν δυ­σμε­νώς σε μία αγορά, όπως η ελ­λη­νι­κή που πα­σχί­ζει να στα­θε­ρο­ποι­η­θεί και ανα­ζη­τά, δια­κα­ώς, να προ­σελ­κύ­σει επεν­δύ­σεις. Επεν­δύ­σεις ενό­ψει ση­μα­ντι­κών ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σε­ων αλλά και σε ελ­λη­νι­κά ομό­λο­γα, αφού μόνο έτσι θα μπο­ρέ­σει η χώρα με­σο­πρό­θε­σμα να εξέλ­θει ορι­στι­κά από την ανά­γκη των Μνη­μο­νί­ων. Οι ανα­τα­ρά­ξεις στις αγο­ρές, ίσως, σύμ­φω­να με ορι­σμέ­νους, απο­δει­χθούν και οι πιο επι­κίν­δυ­νες σε με­σο­πρό­θε­σμο ορί­ζο­ντα και μέχρι το χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κό σύ­στη­μα πα­γκο­σμί­ως κα­τα­φέ­ρει να ανα­κτή­σει την ισορ­ρο­πία.

Θα χά­σουν

Με­λέ­τες που έχουν δει το φως της δη­μο­σιό­τη­τας το τε­λευ­ταίο διά­στη­μα, όπως ανά­λυ­ση του Global Counsel ξε­χω­ρί­ζουν ως τις πε­ρισ­σό­τε­ρο εκτε­θει­μέ­νες χώρες, στην πε­ρί­πτω­ση ενός Brexit την Ολ­λαν­δία, την Ιρ­λαν­δία και την Κύπρο. Με­τα­ξύ των με­γα­λύ­τε­ρων μελών, πολύ θα επη­ρε­α­ζό­ταν η Γερ­μα­νία, σε διά­φο­ρα επί­πε­δα, και δεν είναι τυ­χαία και η πρό­σφα­τη πα­ραί­νε­ση του επι­κε­φα­λής του γερ­μα­νι­κού «ΣΕΒ» να πα­ρα­μεί­νει η Βρε­τα­νία στη Γερ­μα­νία. Η Ελ­λά­δα θε­ω­ρεί­ται ότι έχει αρ­κε­τά με­γά­λη έκ­θε­ση σε ένα τέ­τοιο εν­δε­χό­με­νο, με «σκορ» 16, τη στιγ­μή που το με­γα­λύ­τε­ρο είναι το 28 (Ολ­λαν­δία). Σύμ­φω­να με ορι­σμέ­νες εκτι­μή­σεις το 0,3% των με­το­χών που δια­πραγ­μα­τεύ­ο­νται στο βρε­τα­νι­κό χρη­μα­τι­στή­ριο ανή­κει σε ελ­λη­νι­κά «χέρια», ενώ πε­ρί­που το 1,5% των ελ­λη­νι­κών εξα­γω­γών κα­τευ­θύ­νε­ται προς τη Βρε­τα­νία. Ανα­λυ­τές ανα­φέ­ρο­νται στις ση­μα­ντι­κές επι­πτώ­σεις που θα έχει ένα Brexit και για την, πο­λυ­πλη­θή, ομάδα Ελ­λή­νων φοι­τη­τών στην Αγ­γλία.

Εκτι­μά­ται ότι σε προ­πτυ­χια­κά και σε με­τα­πτυ­χια­κά τμή­μα­τα είναι πε­ρί­που 13.500 Έλ­λη­νες, ενώ άλλοι 2.500 σε προ­πα­ρα­σκευα­στι­κά τμή­μα­τα. Σε ένα Brexit, τα δί­δα­κτρα θα γί­νουν ακρι­βό­τε­ρα, αφού θα πλη­ρώ­νουν δί­δα­κτρα οι Έλ­λη­νες, πλέον με τη Βρε­τα­νία εκτός Ευ­ρώ­πης, έως και τέσ­σε­ρις φορές υψη­λό­τε­ρα σε σχέση με σή­με­ρα, σύμ­φω­να με εκτι­μή­σεις ξένων ακα­δη­μαϊ­κών. Πά­ντως σε πρώτη φάση εκτι­μά­ται, σύμ­φω­να με ελ­λη­νι­κές πηγές, πως για μια με­τα­βα­τι­κή πε­ρί­ο­δο και του­λά­χι­στον για τη χρο­νιά 2016 – 2017 το επί­πε­δο των δι­δά­κτρων θα πα­ρα­μεί­νει στα ίδια επί­πε­δα. Άγνω­στο πα­ρα­μέ­νει επί­σης εάν θα μπο­ρούν Έλ­λη­νες φοι­τη­τές που σπου­δά­ζουν και θέ­λουν να συ­νε­χί­σουν να πα­ρα­μέ­νουν στη Βρε­τα­νία για να ερ­γα­στούν να το κά­νουν με την ίδια ευ­κο­λία που γί­νε­ται σή­με­ρα ή εάν θα υπάρ­ξουν νέοι πε­ριο­ρι­σμοί στις ερ­γα­σια­κές σχέ­σεις και πε­ρισ­σό­τε­ρες δυ­σκο­λί­ες σε γρα­φειο­κρα­τι­κό επί­πε­δο. Ση­μα­ντι­κή πα­ρά­με­τρος είναι και ο του­ρι­σμός. Η Ελ­λά­δα προ­σελ­κύ­ει κάθε χρόνο ση­μα­ντι­κό αριθ­μό Βρε­τα­νών του­ρι­στών. Μια εν­δε­χό­με­νη ύφεση στη Βρε­τα­νία, όπως προ­βλέ­πε­ται σε πρώτη φάση του­λά­χι­στον εάν επι­κρα­τή­σει η ψήφος υπέρ του Brexit, ανα­πό­φευ­κτα θα φρε­νά­ρει τις δα­πά­νες των Βρε­τα­νών και για δια­κο­πές αλλά και για κα­τα­νά­λω­ση. Προ­κα­λώ­ντας αρ­νη­τι­κές επι­πτώ­σεις σε δύο κρί­σι­μα μέ­τω­πα για την Ελ­λά­δα, τον του­ρι­σμό και τις εξα­γω­γές.

Πέραν των αριθ­μών, κυ­ρί­αρ­χη είναι η ανη­συ­χία για τις επι­πτώ­σεις και σε πο­λι­τι­κό επί­πε­δο, αφού μια εν­δε­χό­με­νη από­φα­ση υπέρ του Brexit θα προ­κα­λέ­σει έντο­νη νευ­ρι­κό­τη­τα στις αγο­ρές, αλλά και πλήγ­μα στις προ­σπά­θειες μετά το Δεύ­τε­ρο Πα­γκό­σμιο Πό­λε­μο για την ευ­ρω­παϊ­κή ενο­ποί­η­ση.

Μπο­ρεί να ξη­λω­θεί το ευ­ρω­παϊ­κό «που­λό­βερ»

Τι ακρι­βώς θα ση­μα­το­δο­τή­σει για το οι­κο­δό­μη­μα του ευρώ μια από­φα­ση των Βρε­τα­νών, υπέρ του Brexit; Θα ενι­σχύ­σει τον ευ­ρω­σκε­πτι­κι­σμό σε μία Ευ­ρώ­πη που το τε­λευ­ταίο διά­στη­μα βλέ­πει με με­γά­λη ανη­συ­χία την άνοδο ακρο­δε­ξιών και ακρο­α­ρι­στε­ρών, απο­τε­λώ­ντας τον κα­τα­λύ­τη που θα ξη­λώ­σει πιο γρή­γο­ρα το «που­λό­βερ» της Ένω­σης;

Πρό­κει­ται για ένα σε­νά­ριο που είναι πι­θα­νό για πολ­λούς, οι οποί­οι φο­βού­νται ότι οι «δια­λυ­τι­κές» επι­πτώ­σεις μιας τέ­τοιας από­φα­σης, θα εξα­νε­μί­σουν την όποια επιεί­κεια ή ανοχή σε άλ­λους αδύ­να­μους κρί­κους.

Όπως για πα­ρά­δειγ­μα την Ελ­λά­δα, που με το φά­κε­λο του Grexit, φέρει βαρύ στίγ­μα εντός της Ε.Ε., του­λά­χι­στον στους ανερ­χό­με­νους κύ­κλους των Ευ­ρω­σκε­πι­στι­κι­στών.

Σε μία άλλη πιο αι­σιό­δο­ξη ανά­γνω­ση, όμως, το εν­δε­χό­με­νο Brexit, μπο­ρεί να απο­δει­χθεί με τη σειρά του ο κα­τα­λύ­της που θα δρο­μο­λο­γή­σει στην Ευ­ρώ­πη εξε­λί­ξεις πε­ραι­τέ­ρω ενο­ποί­η­σης, οι­κο­νο­μι­κής και πο­λι­τι­κής, με την ηγε­σία στην Ευ­ρω­ζώ­νη να θέλει να απο­φύ­γει νέες απο­χω­ρή­σεις, διευ­κο­λύ­νο­ντας ίσως τις πιο αδύ­να­μες χώρες.

Με άλλα λόγια, να κάνει whatever it takes (ό,τι χρειά­ζε­ται) για να στα­λεί μή­νυ­μα στις αγο­ρές πως παρά τις ανα­τα­ρά­ξεις η Ευ­ρω­ζώ­νη θα κα­τα­φέ­ρει να πα­ρα­μεί­νει ενω­μέ­νη, και να με­τε­ξε­λι­χθεί, σε μια πιο ισχυ­ρο­ποι­η­μέ­νη δομή.

Όνει­ρο θε­ρι­νής νυ­κτός;

Μπο­ρεί.

Η ιστο­ρία θα δεί­ξει και μά­λι­στα αρ­κε­τά σύ­ντο­μα.