Οι φόροι αυξάνονται, αλλά τα έσοδα μειώνονται-Σημαντικό πλήγμα στον τουρισμό

Τα παθή­ματα του παρελ­θό­ντος -ακόμη και της σημε­ρι­νής κυβέρνησης- δεν έγιναν μαθή­ματα και η επα­νά­ληψη του ίδιου λάθους βρί­σκε­ται προ των πυλών. Ολες οι αυξή­σεις έμμεσων φόρων που έγιναν τα τελευ­ταία χρόνια -ακόμη και η τελευ­ταία του περα­σμέ­νου Ιουλίου, με τη μετά­ταξη εκα­το­ντά­δων προ­ϊ­ό­ντων και υπη­ρε­σιών από το 13% στο 23%- οδή­γη­σαν όχι μόνο σε απο­τυ­χία επί­τευ­ξης των στόχων που είχαν τεθεί μέσω των προ­ϋ­πο­λο­γι­σμών, αλλά και σε μείωση των εσόδων σε από­λυ­τους αριθ­μούς από χρονιά σε χρονιά.

Υφεση και υψη­λό­τερο κίνητρο φορο­δια­φυ­γής ακυ­ρώ­νουν το μεγα­λύ­τερο μέρος των εισπρα­κτι­κών μέτρων και δημιουρ­γούν συνεχώς την ανάγκη για λήψη και­νούρ­γιων. Παρ’ όλα αυτά, η κυβέρ­νηση θέλει να γεμίσει το τρίτο πακέτο μέτρων (αυτό που πρέπει να εξα­σφα­λί­σει 1,8 δισ. ευρώ για να κλείσει το δημο­σιο­νο­μικό κενό του 2017 και του 2018) με νέες αυξή­σεις έμμεσων φόρων: στα τσιγάρα, στα κινητά τηλέ­φωνα, στη συν­δρο­μη­τική τηλε­ό­ραση, ακόμη και η αύξηση του βασικού συντε­λε­στή από το 23% στο 24% είναι στα σχέδια, όπως απο­κά­λυψε η «Κ». Η επε­ξερ­γα­σία των στοι­χείων των τελευ­ταίων ετών απο­τυ­πώ­νει τις απο­κλί­σεις που προ­κύ­πτουν κάθε χρόνο από τους στόχους των έμμεσων φόρων. Ειδικά στον ΦΠΑ, η εικόνα είναι δρα­μα­τική καθώς με βάση τους αριθ­μούς προ­κύ­πτει ότι:

• Από το 2009 μέχρι το 2015, τα έσοδα από τον ΦΠΑ έχουν μειωθεί κατά του­λά­χι­στον 3,5 δισ. ευρώ σε από­λυ­τους αριθ­μούς κατά τη διάρ­κεια των τριών μνη­μο­νίων. Τα στοι­χεία από το δελτίο των κεντρι­κών υπη­ρε­σιών του κρα­τι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού αλλά και από τους απο­λο­γι­σμούς των τελευ­ταίων ετών δεί­χνουν ότι σε καμία από τις τέσ­σε­ρις τελευ­ταίες χρονιές δεν επι­τεύ­χθηκε ο εισπρα­κτι­κός στόχος.

• Το 2012 η από­κλιση στόχου – είσπρα­ξης έφτασε τα 1,374 δισ. ευρώ.

•Το 2013, ήταν 659 εκατ. ευρώ και το 2014 208 εκατ. ευρώ.

• Ακόμη και το 2015, η από­κλιση έφτασε στα 883 εκατ. ευρώ. Ειδικά για το τελευ­ταίο έτος, αυτό μπορεί να δικαιο­λο­γη­θεί με το ότι ο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός συντά­χθηκε με την προ­ο­πτική να υπάρξει ανά­πτυξη και τελικώς η χρονιά έκλεισε για μία ακόμη φορά με έστω και περιο­ρι­σμένη ύφεση (-0,2%). Ωστόσο, η επίδοση του 2015 συγκρι­τικά με το 2014 ήταν απο­κα­λυ­πτική για το πώς έχουν λει­τουρ­γή­σει οι αυξή­σεις έμμεσων φόρων τα τελευ­ταία χρόνια. Κατά την υπο­γραφή του τρίτου μνη­μο­νίου, συμ­φω­νή­θηκε μαζική μετά­ταξη προ­ϊ­ό­ντων και υπη­ρε­σιών από το συντε­λε­στή του 13% στο 23%. Από το συγκε­κρι­μένο μέτρο είχε προ­ϋ­πο­λο­γι­στεί να εισπρα­χθούν του­λά­χι­στον 2,5 δισ. ευρώ επι­πλέον. Τελικώς το 2015 έκλεισε με τα έσοδα από τον ΦΠΑ να δια­μορ­φώ­νο­νται ακριβώς στα ίδια επίπεδα με το 2014: 12,23 δισ. ευρώ. Δηλαδή το 2015 εισπρά­χθη­καν τα ίδια έσοδα από τον ΦΠΑ με το 2014, παρά το γεγονός ότι το 2014 είχαμε έως και 10 ποσο­στιαίες μονάδες χαμη­λό­τερο ΦΠΑ σε εκα­το­ντά­δες προ­ϊ­ό­ντα και υπη­ρε­σίες, καθώς και το ειδικό καθε­στώς των νησιών σε πλήρη εφαρ­μογή για όλα τα νησιά του Αιγαίου.

Αντί­στοιχη εικόνα προ­κύ­πτει και από τα στοι­χεία του α΄ διμήνου του 2016. Υπο­τί­θε­ται ότι τα έσοδα από τον ΦΠΑ θα έφταναν στα 2,637 δισ. (σ.σ. το α΄ δίμηνο του 2016 είχαμε τους αυξη­μέ­νους συντε­λε­στές ΦΠΑ, ενώ το δίμηνο του 2015 όχι). Τελικώς εισπρά­χθη­καν 2,557 δισ. με την από­κλιση να φτάνει στα 137 εκατ. από το πρώτο κιόλας δίμηνο. Οι ήδη ψηφι­σμέ­νες αυξή­σεις στον ΦΠΑ ακόμη δεν έχουν επι­βλη­θεί (σ.σ. εκκρε­μεί η κατάρ­γηση των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών σε όλα τα νησιά του Αιγαίου) και η κυβέρ­νηση ετοι­μά­ζει και νέα «γενναία» παρέμ­βαση πει­ρά­ζο­ντας αυτή τη φορά τον βασικό συντε­λε­στή του 23%.

Συνε­χείς απο­κλί­σεις

Ιδια εικόνα προ­κύ­πτει και για όλους τους έμμε­σους φόρους. Τα έσοδα από τον ειδικό φόρο κατα­νά­λω­σης στη βενζίνη από τα 2,549 δισ. το 2012 έχουν περιο­ρι­στεί το 2015 στα 2,174 δισ. Τα έσοδα από τον ειδικό φόρο κατα­νά­λω­σης στο πετρέ­λαιο έχουν αυξηθεί μεν συγκρι­τικά με το 2012, αλλά, για να γίνει αυτό, έπρεπε να πολ­λα­πλα­σια­στεί ο ειδικός φόρος στο πετρέ­λαιο θέρ­μαν­σης επί τέσσερα και να επι­τρα­πεί η κυκλο­φο­ρία των πετρε­λαιο­κί­νη­των. Και πάλι όμως οι απο­κλί­σεις από τους στόχους είναι συνε­χείς και μεγάλες (έως και 557 εκατ.). Ο ειδικός φόρος κατα­νά­λω­σης στα τσιγάρα απο­δί­δει 2,365 δισ. ευρώ από 2,7 δισ. το 2012 και ο φόρος στην κινητή τηλε­φω­νία έχει περιο­ρι­στεί στα 208 εκατ. ευρώ από τα 287 εκατ. το 2012.

Σημα­ντικό πλήγμα για τον του­ρι­σμό

Καίριο πλήγμα στο «του­ρι­στικό προϊόν» της χώρας θα κατα­φέ­ρουν τα προ­ω­θού­μενα μέτρα στην έμμεση φορο­λο­γία. Πριν προ­λά­βει ο κλάδος να απορ­ρο­φή­σει τους τριγ­μούς από την εκτό­ξευση του ΦΠΑ στην εστίαση (σ.σ. ο συντε­λε­στής από το 13% πήγε στο 23%), τη μετά­ταξη των ξενο­δο­χεια­κών υπη­ρε­σιών από το 6,5% στο 13% αλλά και την κατάρ­γηση του ειδικού καθε­στώ­τος στα νησιά, εστίαση και ξενο­δο­χεία θα βρεθούν αντι­μέ­τωπα με νέα μέτρα.

Το σενάριο για την επιβολή ειδικού τέλους ανά δια­νυ­κτέ­ρευση πρα­κτικά σημαί­νει ότι ο συντε­λε­στής του ΦΠΑ από το 13% που είναι σήμερα μπορεί να ανεβεί και πάνω από το 15%. Σε μία δια­νυ­κτέ­ρευση σε ξενο­δο­χείο 4 αστέρων των 100 ευρώ, η τελική επι­βά­ρυνση από 113 ευρώ που είναι σήμερα θα φτάσει στα 117 ευρώ, με τον τελικό φορο­λο­γικό συντε­λε­στή να δια­μορ­φώ­νε­ται στο 17%, τον 5ο υψη­λό­τερο στην Ευρώπη.

Οι εκπρό­σω­ποι του του­ρι­στι­κού κλάδου αντι­δρούν έντονα στην πιθανή αύξηση των φορο­λο­γι­κών βαρών. Οπως λένε, η πολι­τική της υπερ­φο­ρο­λό­γη­σης θα κατα­λή­ξει σε μπού­με­ρανγκ για τα κρατικά ταμεία, καθώς οι μόνοι που ευνο­ού­νται είναι οι γει­το­νι­κοί αντα­γω­νι­στι­κοί προ­ο­ρι­σμοί.

Οσο για τα εστια­τό­ρια, κιν­δυ­νεύ­ουν από τη νέα αύξηση του βασικού συντε­λε­στή ΦΠΑ από το 23% που είναι σήμερα στο 24%. Η Ελλάδα δια­θέ­τει ήδη την 3η βαρύ­τερα φορο­λο­γη­μένη υπη­ρε­σία εστί­α­σης στην Ευρώπη, πίσω μόνο από την Ουγ­γα­ρία και τη Δανία. Με την αύξηση του ΦΠΑ, απλώς θα κατο­χυ­ρω­θεί η 3η θέση (σ.σ. προς το παρόν τη μοι­ρα­ζό­μα­στε με τους Πορ­το­γά­λους).

Πρω­τα­θλή­τρια σε φορο­λο­γι­κές επι­βα­ρύν­σεις η Ελλάδα

Πολλές χώρες επι­βάλ­λουν για τους δικούς τους εθνι­κούς λόγους υψηλούς φορο­λο­γι­κούς συντε­λε­στές πότε στο ένα προϊόν και πότε στο άλλο. Η Ελλάδα, όπως προ­κύ­πτει και από τα συγκρι­τικά στοι­χεία που παρου­σιά­ζο­νται, έχει το προ­νό­μιο να επι­βάλ­λει από τους βαρύ­τε­ρους συντε­λε­στές σε… όλα τα προ­ϊ­ό­ντα και στις υπη­ρε­σίες, τους οποίους μάλιστα σκο­πεύει να αυξήσει για ακόμη μία φορά. Με τον 4ο υψη­λό­τερο βασικό συντε­λε­στή ΦΠΑ, με την 3η βαρύ­τερη φορο­λο­γη­μένη αμό­λυ­βδη, με το 2ο ακρι­βό­τερο (από φορο­λο­γι­κής άποψης) κινητό αλλά και την 5η υψη­λό­τερη φορο­λο­γία στα τσιγάρα, φιγου­ρά­ρουμε στις πρώτες λίστες σε όλους τους επι­μέ­ρους πίνακες. Από τη φορο­λο­γική λαίλαπα δεν έχει γλι­τώ­σει ούτε το του­ρι­στικό προϊόν, καθώς τόσο η εστίαση όσο και οι ξενο­δο­χεια­κές υπη­ρε­σίες βρί­σκο­νται στην πρώτη 5άδα με τους υψη­λό­τε­ρους φορο­λο­γι­κούς συντε­λε­στές.

Υψηλός συντε­λε­στής

Εφόσον υλο­ποι­η­θεί η πρόταση για αύξηση του ΦΠΑ από το 23% στο 24%, η Ελλάδα θα εγκα­τα­λεί­ψει τη 4η θέση με τον υψη­λό­τερο ΦΠΑ στην Ευρώπη των 28 και θα αναρ­ρι­χη­θεί στην 3η θέση πίσω μόνο από την Ουγ­γα­ρία (27%) αλλά και τις Δανία, Σουηδία, Κροατία, που εφαρ­μό­ζουν συντε­λε­στή 25%. Οι Φιν­λαν­δοί είναι οι μόνοι που έχουν ΦΠΑ 24%.

Και μια μικρή αύξηση στον ειδικό φόρο κατα­νά­λω­σης –δεδο­μέ­νου μάλιστα ότι επί του ειδικού φόρου θα επι­βλη­θεί και ένας αυξη­μέ­νος κατά μία μονάδα συντε­λε­στής ΦΠΑ– θα είναι αρκετή ώστε να στείλει την Ελλάδα στην κορυφή της λίστας με τη βαρύ­τερα φορο­λο­γη­μένη αμό­λυ­βδη στην Ευρώπη. Αυτή τη στιγμή η Ελλάδα βρί­σκε­ται στην τρίτη θέση της σχε­τι­κής κατά­τα­ξης. Σύμφωνα με τους υπο­λο­γι­σμούς της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής, σε ένα λίτρο βεν­ζί­νης το 71% κατα­λή­γει στο κράτος είτε μέσω του ειδικού φόρου κατα­νά­λω­σης (σ.σ. σήμερα είναι 67 λεπτά του ευρώ με προ­ο­πτικό περαι­τέρω αύξησης στα 70 λεπτά) είτε μέσω του ΦΠΑ. Μεγα­λύ­τερο φορο­λο­γικό συντε­λε­στή επι­βάλ­λει μόνον η Βρε­τα­νία και η Ολλαν­δία. Στο πετρέ­λαιο κίνησης, οι συν­θή­κες είναι καλύ­τε­ρες στην Ελλάδα, καθώς ο φορο­λο­γι­κός συντε­λε­στής ανέρ­χε­ται στο 53% και είναι χαμη­λό­τε­ρος από τον μέσο όρο της Ε.Ε. (63%). Με εξαί­ρεση το Λου­ξεμ­βούργο, δεν υπάρχει καμία άλλη χώρα με τόσο χαμηλό φορο­λο­γικό συντε­λε­στή στην Ε.Ε. Στο πετρέ­λαιο θέρ­μαν­σης, η Ελλάδα βρί­σκε­ται στη 10η θέση, με την υψη­λό­τερη τιμή λια­νι­κής (περίπου 75 λεπτά ανά λίτρο αυτή την περίοδο). Αρκετές χώρες, μεταξύ των οποίων η Βουλ­γα­ρία, η Δανία, η Ουγ­γα­ρία, η Ιταλία, η Μάλτα, η Ολλαν­δία, η Πορ­το­γα­λία, η Ρου­μα­νία και η Σουηδία, πωλούν ακρι­βό­τερα το πετρέ­λαιο θέρ­μαν­σης.

Ο φόρος –ειδικός φόρος κατα­νά­λω­σης και ΦΠΑ– ανέρ­χε­ται στο 83,2% στην Ελλάδα με τα δεδο­μένα της 1/1/2016, χωρίς δηλαδή να λαμ­βά­νο­νται υπόψη οι όποιες αυξή­σεις έχει στα σχέδιά της η κυβέρ­νηση. Στο σύνολο των χωρών-μελών της Ε.Ε. υψη­λό­τε­ρους συντε­λε­στές επι­βάλ­λουν μόνον η Ιρλαν­δία (86,51%), η Φιν­λαν­δία (85,07%), η Βουλ­γα­ρία (84,2%) και η Βρε­τα­νία (84,1%). Τα στοι­χεία των εται­ρειών του κλάδου δεί­χνουν ότι οι υψηλοί συντε­λε­στές έχουν στείλει το λαθρε­μπό­ριο στο 20,6% της συνο­λι­κής αγοράς, με τις απώ­λειες κρα­τι­κών εσόδων να ξεπερ­νούν τα 650 εκατ. ευρώ ετησίως.

Διπλά βάρη

Με μικρή από­σταση από την Ελλάδα, η Ουγ­γα­ρία κατα­λαμ­βά­νει την 1η θέση (προς το παρόν) με συντε­λε­στή φορο­λό­γη­σης 41,6%. Και μια μικρή αύξηση, όπως αυτή που προ­γραμ­μα­τί­ζε­ται, θα φέρει την Ελλάδα στην πρώτη θέση με τη βαρύ­τερη φορο­λο­γία στην κινητή τηλε­φω­νία. Αξίζει να σημειω­θεί ότι η 3η χώρα στη σχετική κατά­ταξη –τη μοι­ρά­ζο­νται Σουηδία, Δανία και Κροατία– ο φόρος είναι 25% (ουσια­στικά μόνο ο ΦΠΑ). Η επι­βά­ρυνση στα κινητά θα είναι διπλή αν, εκτός από τον ειδικό φόρο, αυξηθεί και ο ΦΠΑ (σ.σ. το ειδικό τέλος στην Ελλάδα επι­βα­ρύ­νε­ται και με ΦΠΑ).