Ο Γενικός Γραμματεύς

«Ο Γενικός Γραμ­μα­τεύς» είναι ένα έργο-κωμωδία του Ηλία Καπε­τα­νάκη. Το θυμή­θηκα, παρα­κο­λου­θώ­ντας τα «καρφιά» περί αξιο­κρα­τίας, τα οποία εκτο­ξεύ­θη­καν, ένθεν καθεί­θεν, με αφορμή τον διο­ρι­σμό της και­νούρ­γιας Διοι­κή­τριας του Νοσο­κο­μείου Ρόδου.

Με την ορθο­γρα­φία του καθενός –που θα έλεγε και η Δημουλά- η «αξιο­κρα­τία». Λυπάμαι, αλλά η λέξη, έχει μετα­να­στεύ­σει από την χώρα τούτη εδώ και χρόνια και την έχει αντι­κα­τα­στή­σει η «κομ­μα­το­κρα­τία».

Θα πρό­τεινα, να δια­βά­σουν τον «Γενικό Γραμ­μα­τέα» και να κάνουν- έστω και σιωπηλά την αυτο­κρι­τική τους όλοι.

Το έργο ανα­φέ­ρε­ται σε μια εποχή από την οποία μας χωρί­ζουν 123 χρόνια. Εποχή όπου η αστική τάξη δυνά­μωνε, εξέ­φραζε πολι­τική βούληση και μέρος αυτής έμπαινε στον δημόσιο τομέα χωρίς αξιο­κρα­τικά κρι­τή­ρια. Επίσης ο υπερ­δα­νει­σμός από τις προ­στά­τι­δες και η φθί­νουσα πορεία της οικο­νο­μίας με την υπερ­φο­ρο­λό­γηση σε συν­δυα­σμό με τον λαϊ­κι­σμό και τη δημα­γω­γία οδή­γη­σαν τον πρω­θυ­πουργό της χώρας Χαρίλαο Τρι­κούπη να πει το περί­φημο και περί­λυπο «Δυστυ­χώς επτω­χεύ­σα­μεν».

Ολό­κληρη αυτή η εποχή κατα­γρά­φε­ται σ’ αυτή την κωμωδία, με κεντρικό ήρωα τον επαρ­χιώτη Λάμπρο και την  σύζυγό του Πηνε­λόπη, δασκάλα στο επάγ­γελμα. «Ο Γενικός Γραμ­μα­τεύς» ασκεί δριμεία κριτική στην πολι­τική εξουσία, η οποία στην άγραν των ψήφων τάζει και μετά διο­ρί­ζει κομ­μα­τι­κούς κολα­ού­ζους που δεν έχουν τα προ­σό­ντα ούτε την ικα­νό­τητα να στε­λε­χώ­σουν υπεύ­θυ­νες θέσεις στη δημόσια διοί­κηση.  Ο κομ­μα­τάρ­χης Λάμπρος Θέμελης στη­ρί­ζει πολι­τικά τον Κλέωνα και ο τελευ­ταίος, του υπό­σχε­ται θέση  στο Δημο­σίου υπαλ­λή­λου, στην Αθήνα. Όταν το συζητά με τη γυναίκα του στην πρώτη πράξη του έργου, αμέσως συνα­ντάμε τον ‘Ελληνα που δεν τον ενδια­φέ­ρει η εκπαί­δευση, η ικα­νό­τητα, αλλά η ένταξή του στο σύστημα που θα τον πλη­ρώ­νει, ενώ αυτός δεν το αξίζει. Ο διο­ρι­σμός του κομ­μα­τι­κού στε­λέ­χους Λάμπρου Θέμελη μετά από τη στήριξη στον έξυπνο Κλέωνα, είναι ουσια­στικά η περι­γραφή με κωμικό τρόπο και στην υπερ­βολή της, ακριβώς της τότε κοι­νω­νι­κής κατά­στα­σης.

Πόσο δια­φέ­ρει όμως αυτή η πραγ­μα­τι­κό­τητα από τη σημε­ρινή; 142 χρόνια μετά και η Ελλάδα αντι­με­τω­πί­ζει ακριβώς την ίδια κοι­νω­νική , οικο­νο­μική και πολι­τική κατά­σταση.  Ο λαϊ­κι­σμός από την εποχή του Τρι­κούπη μέχρι σήμερα «χαϊ­δεύει»  αυτιά και βαφτί­ζει σωτήρα οποιον­δή­ποτε πολι­τικό που έχει το θράσος να πει ψέματα και ανα­κρί­βειες. Ο αξέ­χα­στος Μάνος Χατζι­δά­κης είχε πει: «δυο είναι οι εχθροί της πολι­τι­κής και του πολι­τι­σμού: ο λαϊ­κι­σμός και ο ελι­τι­σμός». Από το «λεφτά υπάρ­χουν» πήγαμε στο «θα καταρ­γήσω τα μνη­μό­νια με ένα άρθρο σε μια μέρα».

Η πελα­τειακή σχέση που συνε­χί­ζουν να έχουν οι πολι­τι­κοί με τους πολίτες δημιούρ­γη­σαν έναν τερά­στιο κρατικό οργα­νι­σμό που δεν μπορεί να αντα­πο­κρι­θεί στη σύγ­χρονη εποχή ενώ δεν είναι αντα­πο­δο­τι­κός όσον αφορά στις υπη­ρε­σίες που παρέχει στον πολίτη. Ακόμη υπάρ­χουν οικο­γε­νειο­κρα­τίες και  κομ­μα­τι­κοί σχη­μα­τι­σμοί  που ορίζουν το πολι­τικό σκηνικό του τόπου και εμπι­στεύ­ο­νται θέσεις κλειδιά σε ανθρώ­πους του κόμ­μα­τος  χωρίς να υπάρχει αξιο­κρα­τία.

Είναι απί­στευτο, πως ένα έργο γραμ­μένο την τελευ­ταία δεκα­ε­τία του 1800, μπορεί κάλ­λι­στα κάποιος να το δει με ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον το 2016. «Ο Γενικός Γραμ­μα­τεύς» είναι σαν γρά­φτηκε σήμερα για την τωρινή κοι­νω­νι­κο­πο­λι­τική κατά­σταση, μιας και λίγα πράγ­ματα έχουν αλλάξει. Η εντύ­πωση πως οι δημα­γω­γοί πολι­τι­κοί μπορούν να γίνουν σωτήρες του λαού, καταρ­ρί­πτε­ται αμέσως μετά τις εκλογές ή με τους πολλούς και αδι­καιο­λό­γη­τους πρό­σθε­τους φόρους. Το  βόλεμα κομ­μα­ταν­θρώ­πων ζει και βασι­λεύει.  Η οικο­νο­μική κρίση είναι απο­τέ­λε­σμα μιας γενι­κό­τε­ρης κρίσης ηθών.

Η Ελλάδα μέσα από τους αλλε­πάλ­λη­λους ομό­κε­ντρους κύκλους δεν μαθαί­νει εύκολα, τι την κατα­στρέ­φει και δεν την αφήνει να προ­χω­ρή­σει.