ΣΕΒ: Η μεσαία τάξη στην Ελλάδα καταρρέει

Με το εισό­δημα των νοι­κο­κυ­ριών να δια­μορ­φώ­νε­ται σε €153,2 δισ. και το δηλωθέν φορο­λο­γη­τέο εισό­δημα των νοι­κο­κυ­ριών σε €74 δισ., το συμπέ­ρα­σμα που προ­κύ­πτει είναι ότι η φορο­δια­φυγή παρα­μέ­νει τερά­στια, υπο­γραμ­μί­ζει ο ΣΕΒ. Το δια­θέ­σιμο εισό­δημα και το αρνη­τικό μήνυμα από την αρνη­τική απο­τα­μί­ευση.

Η μεσαία τάξη στην Ελλάδα καταρ­ρέει υπό το βάρος της υπερ­φο­ρο­λό­γη­σης, της συρ­ρί­κνω­σης της απο­τα­μί­ευ­σης και την περαι­τέρω φτω­χο­ποί­ησή της, που είναι βέβαιο ότι θα προ­κα­λέ­σουν οι προ­ω­θού­με­νες στρε­βλω­τι­κές πολι­τι­κές ανα­δια­νο­μής εισο­δή­μα­τος με λάθος εργα­λεία ανά­λυ­σης και στό­χευση, υπο­γραμ­μί­ζει ο ΣΕΒ στο εβδο­μα­διαίο του δελτίο.

Στη σημε­ρινή Ελλάδα, 4 εργα­ζό­με­νοι πλη­ρώ­νουν φόρους και εισφο­ρές ώστε να πλη­ρώ­νο­νται οι συντά­ξεις 3 συντα­ξιού­χων και να καλύ­πτο­νται οι ανάγκες σε παροχή δημό­σιων υπη­ρε­σιών υγείας, εκπαί­δευ­σης, δικαιο­σύ­νης, άμυνας κ.λπ. Το μοντέλο αυτό προ­φα­νώς δεν είναι βιώσιμο.

Το μέσο ελλη­νικό νοι­κο­κυ­ριό στη διάρ­κεια της κρίσης (2009-2014) απώλεσε 4 ποσο­στιαίες μονάδες του εισο­δή­μα­τός του (που μειώ­θηκε λόγω της ύφεσης κατά 30%), λόγω αύξησης της επι­βά­ρυν­σης σε φόρους εισο­δή­μα­τος, πλούτου κ.λπ. και σε ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές.

Αυτή η απώλεια είναι πολ­λα­πλά­σια εκείνης των νοι­κο­κυ­ριών σε άλλες ευρω­παϊ­κές χώρες. Ζούμε μάλιστα το παρά­δοξο, ενώ οι συντε­λε­στές του φορο­λο­γι­κού και συντα­ξιο­δο­τι­κού συστή­μα­τος είναι από τους υψη­λό­τε­ρους στην Ευρώπη, η μέση φορο­λο­γική επι­βά­ρυνση να εξα­κο­λου­θεί να είναι από τις μικρό­τε­ρες στην Ευρώπη, γεγονός που υπο­δη­λώ­νει την έκταση της φορο­δια­φυ­γής.

Με το εισό­δημα των νοι­κο­κυ­ριών να δια­μορ­φώ­νε­ται σε €153,2 δισ. (χωρίς παροχές σε είδος) και το δηλωθέν φορο­λο­γη­τέο εισό­δημα των νοι­κο­κυ­ριών σε €74 δισ. περίπου, (στο οποίο πλη­ρώ­νουν €8,7 δισ. σε φόρο εισο­δή­μα­τος και ειδική εισφορά αλλη­λεγ­γύης, ή 11,8% μέσο φορο­λο­γικό συντε­λε­στή), το συμπέ­ρα­σμα που προ­κύ­πτει είναι ότι η φορο­δια­φυγή παρα­μέ­νει τερά­στια.

Συνεπώς, τονίζει ο ΣΕΒ, οι αυξή­σεις φόρων θα εξω­θή­σουν είτε στην παρα­οι­κο­νο­μία είτε στη μετα­νά­στευση και άλλα παρα­γω­γικά τμήματα της μεσαίας τάξης. Η ολο­κλή­ρωση της 1ης αξιο­λό­γη­σης είναι ανα­γκαία αλλά όχι ικανή συνθήκη για να οδη­γη­θεί η ελλη­νική οικο­νο­μία στην ανά­καμψη.

Χρειά­ζο­νται χαμη­λό­τε­ροι φορο­λο­γι­κοί συντε­λε­στές, μείωση του μη μισθο­λο­γι­κού κόστους, φορο­λο­γικά κίνητρα για ιδιω­τι­κές επεν­δύ­σεις, καθο­λική χρήση των ηλε­κτρο­νι­κών συναλ­λα­γών για πάταξη της φορο­δια­φυ­γής κ.ο.κ. Όσο αυτά δεν γίνο­νται, τόσο η οικο­νο­μία θα αργεί, οι επεν­δυ­τές δεν θα εμφα­νί­ζο­νται, η φορο­δια­φυγή θα συντη­ρεί στη ζωή οριακά παρα­γω­γι­κές επι­χει­ρή­σεις, και οι νέοι με υψηλές εργα­σια­κές εξει­δι­κεύ­σεις και προ­σό­ντα θα μετα­να­στεύ­ουν στο εξω­τε­ρικό.

Η «βουτιά» της απο­τα­μί­ευ­σης

Ως ποσοστό του δια­θέ­σι­μου εισο­δή­μα­τος, η τρέ­χουσα απο­τα­μί­ευση των ελλη­νι­κών νοι­κο­κυ­ριών από 7,5% το 2006 δια­μορ­φώ­νε­ται πλέον σε -6,6% το 2015, με όλες τις άλλες χώρες της Ευρω­ζώ­νης να έχουν θετικό ποσοστό απο­τα­μί­ευ­σης. Η Πορ­το­γα­λία και η Ιρλαν­δία έχουν ποσοστό απο­τα­μί­ευ­σης 4,3% περίπου (που είναι κάτω από το 1/3 περίπου της απο­τα­μί­ευ­σης του μέσου νοι­κο­κυ­ριού στην Ευρω­ζώνη), με τα νοι­κο­κυ­ριά στη Γερ­μα­νία και τη Γαλλία να έχουν μεγα­λύ­τε­ρες απο­τα­μιεύ­σεις από Ιταλία και Ισπανία, με τις τελευ­ταίες να βρί­σκο­νται κάτω του μέσου όρου στην Ευρω­ζώνη.

Η από­κλιση των ελλη­νι­κών νοι­κο­κυ­ριών είναι τερά­στια και προ­οιω­νί­ζε­ται μείωση του βιο­τι­κού επι­πέ­δου στο μέλλον, καθώς δεν μπορεί να συνε­χι­σθεί η στήριξη της κατα­νά­λω­σης και των όποιων επεν­δύ­σεων κάνουν τα νοι­κο­κυ­ριά, από τα «έτοιμα», και με το τρα­πε­ζικό σύστημα να βρί­σκε­ται σε φάση απο­μό­χλευ­σης. Βεβαίως, η διέ­ξο­δος είναι η ανά­πτυξη, αν και θα πάρει αρκετά χρόνια για να επι­στρέ­ψει η κανο­νι­κό­τητα στην οικο­νο­μία, καθώς τα νοι­κο­κυ­ριά θα προ­σπα­θούν να ανα­πλη­ρώ­σουν τις χαμένες απο­τα­μιεύ­σεις τους, να απο­πλη­ρώ­σουν δάνεια, ληξι­πρό­θε­σμες οφειλές κ.ο.κ.

Δια­θέ­σιμο εισό­δημα και φόροι

Συγκρι­τικά, πάντως, με τις άλλες χώρες της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης (ΕΕ28), η Ελλάδα, παρά την τερά­στια αύξηση της φορο-εισφορο-επιβάρυνσης, απέχει ακόμη αρκετά από τον μέσο όρο της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης (27,7%) και από τον συντε­λε­στή επι­βά­ρυν­σης της Ιταλίας (26,2%) και της Ιρλαν­δίας (24,8%), ενώ είναι στο ίδιο επίπεδο με τον αντί­στοιχο συντε­λε­στή της Πορ­το­γα­λίας (23,2%).

Όταν ο συντε­λε­στής επι­βά­ρυν­σης δια­χω­ρί­ζε­ται σε φόρους και εισφο­ρές κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης, στην Ελλάδα το 2014 η φορο­λο­γική επι­βά­ρυνση είναι 6% (9,7% στην Ευρω­παϊκή Ένωση, 13,6% στην Ιρλαν­δία και 7,6% στην Πορ­το­γα­λία) έναντι 5% το 2009 (9,1% στην Ευρω­παϊκή Ένωση, 10,8% στην Ιρλαν­δία και 5,2% στην Πορ­το­γα­λία). Αξίζει να σημειω­θεί ότι η Ιρλαν­δία και η Πορ­το­γα­λία ήταν μεταξύ των χωρών στην Ευρω­παϊκή Ένωση με τη μεγα­λύ­τερη αύξηση της συγκε­κρι­μέ­νης επι­βά­ρυν­σης από το 2009 έως το 2014.

Όσον αφορά στην επι­βά­ρυνση του δια­θε­σί­μου εισο­δή­μα­τος από εισφο­ρές κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης, το 2014 στην Ελλάδα ο συντε­λε­στής δια­μορ­φώ­νε­ται σε 17,5% (18% στην Ευρω­παϊκή Ένωση, 11,2% στην Ιρλαν­δία και 15,6% στην Πορ­το­γα­λία) έναντι 14,4% το 2009 (17,5% στην Ευρω­παϊκή Ένωση, 10,6% στην Ιρλαν­δία και 15,8% στην Πορ­το­γα­λία). Η διαφορά αυτή υπο­δη­λώ­νει και την προ­σπά­θεια που πρέπει ακόμη να γίνει για την επέ­κταση της φορο-εισφορο-δοτικής βάσης με την πάταξη της φορο­δια­φυ­γής/εισφο­ρο­δια­φυ­γής και την αύξηση των εσόδων από την ανα­πτυ­ξιακή δια­δι­κα­σία.

Όλοι οι υπο­λο­γι­σμοί γίνο­νται για το μέσο ελλη­νικό νοι­κο­κυ­ριό (που προ­φα­νώς απο­τε­λεί μια στα­τι­στική κατα­σκευή). Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα, υπάρχει ακόμη μεγάλη φορο­δια­φυγή και παρα­οι­κο­νο­μία, όπου εργα­ζό­με­νοι και επαγ­γελ­μα­τίες απα­σχο­λού­νται χωρίς να κατα­βάλ­λο­νται εισφο­ρές και φόροι εισο­δή­μα­τος. Έτσι, οι συνε­πείς φορο­λο­γού­με­νοι επι­βα­ρύ­νο­νται πολύ περισ­σό­τερο απ’ ό,τι τα ποσοστά στο διά­γραμμα 4 υπο­δη­λώ­νουν, συντα­ξιού­χοι απο­λαμ­βά­νουν συντά­ξεις για τις οποίες συνει­σφέ­ρουν πολύ λιγό­τερα απ’ αυτά που εισπράτ­τουν, κ.ο.κ. Το ζητού­μενο δεν είναι μόνο να αυξηθεί ο μέσος όρος της επι­βά­ρυν­σης, αλλά ταυ­τό­χρονα αυτό να γίνει με το να πλη­ρώ­σουν αυτοί που δεν πλη­ρώ­νουν τα ανα­λο­γού­ντα σήμερα.