Μάρτης – Μια παράδοση που κρέμεται από μια… κλωστή!

Κόκκινη και άσπρη κλωστή δεμένη, γύρω από τον καρπό τυλιγ­μένη… Είναι ο Μάρτης. Ένα έθιμο που έρχεται από τα αρχαία χρόνια…

Πιθανόν να έχει τις ρίζες του στην Αρχαία Ελλάδα [όπως και τα περισ­σό­τερα έθιμα] και μάλιστα, στα Ελευ­σί­νια Μυστή­ρια, όπου έδεναν στο δεξί χέρι μια κλωστή που λεγόταν: Κρόκη. Μπορεί όμως να έρχεται κι από τη ρωμαϊκή εποχή και να πέρασε στα βυζα­ντινά χρόνια…

Οι βυζα­ντι­νές πατρί­κιες κρε­μού­σαν – λέει – στο λαιμό τους διάφορα: σκόρδο, κρεμ­μύδι και άλλα μπι­λι­τζί­κια [σε πιο fashion διά­λε­κτο, τα λες: charms], όλα σε μια χρυσή αλυσίδα. [Ωραίες εποχές… Τώρα και να θες να κρε­μά­σεις κάτι, πού να βρεθεί η χρυσή αλυσίδα; Τα ’χει μαζέψει όλα ο Ριχάρ­δος]

Τα χρώματα έχουν τον συμ­βο­λι­σμό τους: Υπο­τί­θε­ται ότι το άσπρο συμ­βο­λί­ζει την αγνό­τητα και το κόκκινο την αγάπη. Ή αλλιώς: το λευκό είναι για την οικο­γέ­νεια και το κόκκινο για τη θρη­σκεία.

Σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή [παλιά βυζα­ντινή δοξασία], n άσπρη κλωστή συμ­βο­λί­ζει το πρωινό φως του ήλιου και η κόκκινη το καυτό μεση­με­ριά­τικο ήλιο και οι δυο μαζί διώ­χνουν την καυτερή ηλια­χτίδα και έτσι, προ­στα­τεύ­ε­ται το πρόσωπο από το «άρπαγμα» του μαρ­τιά­τι­κου ήλιου.

Σε κάθε περί­πτωση, το δέσιμο της κλωστής έχει πάντα μια μετα­φυ­σική έννοια…

Αν το καλο­σκε­φτείς, μοιάζει κάπως με μάγια… Καθόλου τυχαίο ότι η κλωστή του Μάρτη ετοι­μα­ζό­ταν ως εξής: την παρα­μονή, n γιαγιά του σπιτιού έστριβε τη διπλή, άσπρη και κόκκινη κλωστή. Την στρι­φο­γύ­ριζε και την περ­νούσε σε μια τρύπια δεκάρα.

Την κλωστή του Μάρτη την κρα­τού­σαν εννιά μέρες. Την ένατη μέρα πια, την κρε­μού­σαν σε κλαδιά δέντρου. Ο σκοπός ήταν να την πάρουν από εκεί τα χελι­δό­νια που θα την πήγαι­ναν – υπο­τί­θε­ται – κατευ­θείαν στον Θεό μαζί με όλα τους τα αιτή­ματα…

Άλλοι λένε ότι την κλωστή την κρα­τού­σαν μέχρι τις 25 Μαρτίου που όσο να πεις είναι ημερομηνία-ορόσημο αφού έχει εθνικό χαρα­κτήρα από τη μια, έχει όμως και το θρη­σκευτκό της πρόσωπο… [double face] Μια χαρά το έφερε η Ορθο­δο­ξία ώστε να της δώσει κι ένα χαρα­κτήρα θρη­σκευ­τικό [με το σκε­πτικό ότι αφού 25 Δεκεμ­βρίου γεν­νή­θηκε ο Ιησούς και καλά, μετράμε ανάποδα εννιά μήνες και πέφτουμε στις 25 Μαρτίου!] Και τι καλά που πέφτει και κοντά στον ερχομό της Άνοιξης… άφθονοι οι συμ­βο­λι­σμοί! [Σημειω­τέον ότι πουθενά στα Ευαγ­γέ­λια δεν ανα­φέ­ρε­ται ημε­ρο­μη­νία για τον Ευαγ­γε­λι­σμό όπως άλλωστε δεν ανα­φέ­ρε­ται και για τη γέννηση του Ιησού αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία…]

Το γεγονός είναι ότι οι παπ­πού­δες μας μέσα στην αξια­γά­πητη αθω­ό­τητά τους, πίστευαν ότι η ριγέ αυτή κλωστή είχε προ­στα­τευ­τική δύναμη και τους προ­φύ­λασσε απ’ το μαύ­ρι­σμα του ήλιου που τον Μάρτη μήνα καίει παρά­ξενα. [Μετά βγήκαν οι αντη­λια­κές] Δεν ξέρω αν υπήρχαν και δείκτες προ­στα­σίες τύπου: δυο κλωστές – δείκτης προ­στα­σίας 20, τρεις κλωστές – δείκτης 30 για πιο ευαί­σθητα δέρματα κ.ο.κ.

Ούτε μπορεί κανείς πια να αξιο­λο­γή­σει αν το έθιμο αυτό ήταν περισ­σό­τερο μια αρχαία δει­σι­δαι­μο­νία ή μια αφελής ανάγκη για προ­στα­σία ή ένα κόλπο των για­γιά­δων για να παίζουν [με το τίποτα] τα παιδιά και να φτιά­χνουν ιστο­ρίες με τη φαντα­σία τους.

Έτσι κι αλλιώς, όλα κρέ­μο­νται από μια [διπλή] κλωστή.

tvxs.gr