ΕΤΕ: Τα capital controls έπληξαν κυρίως μικρομεσαίες επιχειρήσεις

Την ανάγκη ταχείας άρσης των κεφα­λαια­κών ελέγχων στην Ελλάδα επι­ση­μαί­νει σε ανάλυσή της η Εθνική Τράπεζα, η οποία κάνει λόγο για τις επι­πτώ­σεις της στην ελλη­νική οικο­νο­μία.

Σύμφωνα με τη μελέτη που δημο­σιο­ποί­ησε η Διεύ­θυνση Οικο­νο­μι­κής Ανά­λυ­σης της ΕΤΕ, δύο είναι τα βασικά μηνύ­ματα:

(i) οι ΜμΕ επλή­γη­σαν περισ­σό­τερο από τις μεγάλες επι­χει­ρή­σεις και

(ii) οι άμυνες τους στη­ρί­ζο­νται σε μεγάλο βαθμό σε πεπε­ρα­σμένα χρη­μα­τικά δια­θέ­σιμα εκτός τρα­πε­ζι­κού συστή­μα­τος και απο­θέ­ματα καθι­στώ­ντας έτσι αυξα­νό­μενη την επί­δραση των κεφα­λαια­κών ελέγχων όσο περνάει ο χρόνος.

Όπως επι­ση­μαί­νουν οι οικο­νο­μο­λό­γοι της τρά­πε­ζας, υπό την πίεση της πολι­τι­κής αβε­βαιό­τη­τας και της επι­βο­λής κεφα­λαια­κών ελέγχων, οι ΜμΕ κατέ­γρα­ψαν σημα­ντική πτώση πωλή­σεων κατά το τρίτο τρίμηνο του 2015.

Συγκε­κρι­μένα, βάσει ερω­τη­μα­το­λο­γίου σε δείγμα 1.200 επι­χει­ρή­σεων, η μείωση άγγιξε το 15% το τρίτο τρίμηνο του 2015 σε σχέση με το αντί­στοιχο διά­στημα του 2014, έναντι πτώσης 4% κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2015 (με την πτώση για τις πολύ μικρές επι­χει­ρή­σεις να φτάνει το 23% και το 10% κατά τα αντί­στοιχα τρίμηνα).

Παράλ­ληλα, οι εξα­γω­γές δέχθη­καν πιέσεις, με απο­τέ­λε­σμα να περιο­ρι­στούν κατά 9% το τρίτο τρίμηνο του 2015 σε σχέση με το αντί­στοιχο διά­στημα του 2014 (με την πτώση για τις πολύ μικρές επι­χει­ρή­σεις να φτάνει το 28% κατά το αντί­στοιχο διά­στημα).

Σε επίπεδο κλάδων, θετικά ξεχω­ρί­ζει η βιο­μη­χα­νία χημικών, η πλη­ρο­φο­ρική και ο του­ρι­σμός, ενώ πιο αδύ­να­μοι παρου­σιά­ζο­νται οι τομείς των κατα­σκευών και του λια­νι­κού εμπο­ρίου.

«Αξιο­ση­μεί­ωτο είναι ότι η επιβολή κεφα­λαια­κών ελέγχων φαί­νε­ται να έπληξε περισ­σό­τερο τις ΜμΕ σε σχέση με τις μεγάλες επι­χει­ρή­σεις, καθώς η διαφορά στο ρυθμό πτώσης των πωλή­σεων έφτασε τις 7,2 ποσο­στιαίες μονάδες το τρίτο τρίμηνο του 2015 (15% για τις ΜμΕ έναντι 7,8% για τις μεγάλες)» σημειώ­νει η Εθνική Τράπεζα.

Το επι­χει­ρη­μα­τικό κλίμα

Όσον αφορά το επι­χει­ρη­μα­τικό κλίμα, η επιβολή κεφα­λαια­κών ελέγχων απο­τυ­πώ­θηκε στο Δείκτη Εμπι­στο­σύ­νης της ΕΤΕ για τις ΜμΕ ο οποίος μειώ­θηκε κατά 21 μονάδες το δεύτερο εξάμηνο του 2015 σε σχέση με το αντί­στοιχο διά­στημα του 2014, επι­στρέ­φο­ντας έτσι στα επίπεδα του δεύ­τε­ρου εξα­μή­νου του 2013.

Η πτώση του Δείκτη Εμπι­στο­σύ­νης αντα­να­κλά σε μεγάλο βαθμό τη λει­τουρ­γική επι­βά­ρυνση των ΜμΕ από τους κεφα­λαια­κούς ελέγ­χους, καθώς το 87% του τομέα δήλωσε ότι αντι­με­τώ­πισε σημα­ντικά προ­βλή­ματα λόγω της επι­βο­λής τους.

Συγκε­κρι­μένα, τα σημα­ντι­κό­τερα προ­βλή­ματα που αντι­με­τώ­πι­σαν οι ΜμΕ από την επιβολή των κεφα­λαια­κών ελέγχων αφορούν:

– την προ­μή­θεια πρώτων υλών (39% του τομέα σε μεγάλο βαθμό και 39% σε κάποιο βαθμό),

– τη χρήση υπη­ρε­σιών από το εξω­τε­ρικό (35% του τομέα σε μεγάλο βαθμό και 27% σε κάποιο βαθμό) και

– την είσπραξη απαι­τή­σεων (31% του τομέα σε μεγάλο βαθμό και 51% σε κάποιο βαθμό).

Ανα­γκαία η ταχεία άρση

«Η άρση των κεφα­λαια­κών περιο­ρι­σμών είναι σημα­ντικό να γίνει σε σχετικά σύντομο χρονικό διά­στημα, όσο ακόμα θα λει­τουρ­γεί η βρα­χυ­πρό­θε­σμη θωρά­κιση των ΜμΕ μέσω χρη­μα­τι­κών δια­θε­σί­μων και απο­θε­μά­των» τονί­ζουν οι οικο­νο­μο­λό­γοι της Εθνικής.

Όπως εξηγούν, η αντί­δραση των ΜμΕ στην επιβολή των κεφα­λαια­κών ελέγχων μετριά­στηκε από το γεγονός ότι άνω του ½ του τομέα δηλώνει πως είχε προ­ε­τοι­μα­στεί για το ενδε­χό­μενο επι­βο­λής κεφα­λαια­κών ελέγχων, έχοντας δια­κρα­τή­σει χρη­μα­τικά δια­θέ­σιμα εκτός τρα­πε­ζι­κού συστή­μα­τος (το 21% επαρκή και το 36% σε κάποιο βαθμό).

«Επι­πλέον, αν επι­κε­ντρώ­σουμε την ανάλυση μας στους κλάδους εμπο­ρίου και βιο­μη­χα­νίας (που καλύ­πτουν το 70% του τομέα των ΜμΕ) δια­πι­στώ­νε­ται ότι έχουν και ένα δεύτερο μέσο θωρά­κι­σης έναντι των κεφα­λαια­κών ελέγχων: τη δια­κρά­τηση απο­θε­μά­των. Υπό αυτό το πρίσμα, το ποσοστό των επι­χει­ρή­σεων που έχει είτε επαρκή χρη­μα­τικά δια­θέ­σιμα είτε επαρκή απο­θέ­ματα ξεπερνά το 80%» ανα­φέ­ρουν σχετικά.

Και προ­σθέ­τουν πως το γεγονός αυτό προ­σφέ­ρει μια θωρά­κιση – πεπε­ρα­σμέ­νου ωστόσο χρόνου – στις ΜμΕ έναντι της επι­βο­λής των κεφα­λαια­κών ελέγχων. Υπό την προ­ϋ­πό­θεση ότι η άρση των κεφα­λαια­κών ελέγχων θα γίνει σχετικά σύντομα, τα 2/3 του τομέα των ΜμΕ εκτι­μούν ότι θα επα­νέλ­θουν σε ομαλή κατά­σταση λει­τουρ­γίας σε λιγό­τερο από 3 μήνες μετά την άρση τους (με το 1/3 να δηλώνει άμεσα).

«Με αυτά τα δεδο­μένα, η ταχεία άρση (χαλά­ρωση) των κεφα­λαια­κών περιο­ρι­σμών είναι κρί­σι­μης σημα­σίας για να παρα­μεί­νει η επί­δρασή τους στις ΜμΕ στα τρέ­χο­ντα – σχετικά δια­χει­ρί­σιμα – επίπεδα» επι­ση­μαί­νει η Εθνική Τράπεζα.

Σημειώ­νει δε ότι «η γρήγορη άρση των κεφα­λαια­κών ελέγχων φαί­νε­ται να απο­τε­λεί και προσ­δο­κία των ΜμΕ, καθώς λιγό­τερο από το ½ του τομέα δηλώνει ότι έχει προ­χω­ρή­σει σε κάποια αλλαγή της μεσο­πρό­θε­σμής στρα­τη­γι­κής του λόγω της επι­βο­λής τους (ποσοστό σημα­ντικά χαμη­λό­τερο από το 87% που δήλωσε βρα­χυ­πρό­θε­σμες ανα­γκα­στι­κές αλλαγές)».

Συγκε­κρι­μένα:

περίπου το ¼ του τομέα ακύρωσε επεν­δυ­τικά σχέδια,

– το 22% περιό­ρισε την απα­σχό­ληση,

– το 7% προ­χώ­ρησε σε προ­σω­ρινή διακοπή λει­τουρ­γίας και

– μόνο το 1% μετέ­φερε την έδρα του στο εξω­τε­ρικό.

Υπό το ίδιο πρίσμα, η πλειο­νό­τητα των ΜμΕ – ενώ δήλωσε σημα­ντική επι­δεί­νωση της βρα­χυ­πρό­θε­σμης πορείας τους λόγω των κεφα­λαια­κών ελέγχων – ωστόσο δεν ανα­μέ­νει ότι αυτοί θα επη­ρε­ά­σουν τις μεσο­πρό­θε­σμες προ­ο­πτι­κές τους.

Το γεγονός αυτό είναι ενδει­κτικό της προσ­δο­κίας των ΜμΕ ότι η άρση των κεφα­λαια­κών περιο­ρι­σμών θα γίνει σύντομα και συνεπώς συνε­χί­ζουν να συναρ­τούν σε μεγάλο βαθμό τις μεσο­πρό­θε­σμες προ­ο­πτι­κές τους από το επίπεδο πολι­τι­κής αβε­βαιό­τη­τας στην Ελλάδα.

Συγκε­κρι­μένα, σε συνάρ­τηση με τη βελ­τί­ωση της δια­φο­ράς από­δο­σης των ελλη­νι­κών ομο­λό­γων από τα γερ­μα­νικά (την οποία λαμ­βά­νουμε ως δείκτη πολι­τι­κής στα­θε­ρό­τη­τας) κατά 3 ποσο­στιαίες μονάδες κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2015 σε σχέση με το πρώτο εξάμηνο, το ποσοστό των ΜμΕ που δηλώνει ότι έχει ανα­πτυ­ξιακό στόχο αυξή­θηκε στο 42% του τομέα κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2015 από 36% κατά το πρώτο εξάμηνο (ωστόσο παρα­μέ­νει σε χαμη­λό­τερο επίπεδο σε σχέση με το δεύτερο εξάμηνο του 2014).

Τα θετικά των ελέγχων

Στον αντί­ποδα, η Εθνική Τράπεζα σημειώ­νει πως η επιβολή των κεφα­λαια­κών ελέγχων είχε και δύο θετικές επι­δρά­σεις στη λει­τουρ­γική απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας καθώς αύξησε τη χρήση e-banking και μηχα­νη­μά­των για κάρτες (POS).

Η επί­δραση αυτή ήταν πιο έντονη στις μικρό­τε­ρες επι­χει­ρή­σεις (με πωλή­σεις μέχρι €2,5 εκατ.), με:

– το 12% αυτών να βάζει POS λόγω των κεφα­λαια­κών ελέγχων, φτά­νο­ντας έτσι το συνο­λικό ποσοστό τους με POS στο 40% (ποσοστό αντί­στοιχο με των μεγα­λύ­τε­ρων επι­χει­ρή­σεων), και

– το 14% αυτών να ξεκι­νάει τη χρήση υπη­ρε­σιών e-banking λόγω των κεφα­λαια­κών ελέγχων, φτά­νο­ντας το συνο­λικό ποσοστό τους με e-banking κοντά στο 90%.

To BHMA