Αποκαλυπτική έκθεση για την… «αιώνια» ελληνική κομπίνα με τα διπλώματα οδήγησης

Τζίρος 120 εκατ. ευρώ στο ανε­ξέ­λεγ­κτο κύκλωμα με τα διπλώ­ματα οδή­γη­σης – Οι 50.000 επι­τρο­πές, το «θέατρο των εξε­τά­σεων», οι μίζες και οι απο­κα­λύ­ψεις των θυμάτων – Προ­τεί­νο­νται βιντε­ο­σκο­πή­σεις των εξε­τά­σεων

Τις δια­στά­σεις του πλέον δια­χρο­νι­κού σκαν­δά­λου δια­φθο­ράς με ετήσιο τζίρο πάνω από 120 εκατ. ευρώ, στο οποίο συμ­με­τέ­χουν σχεδόν ανα­γκα­στικά η πλειο­νό­τητα των ελλήνων πολιτών, οι περισ­σό­τε­ροι αρμό­διοι δημό­σιοι υπάλ­λη­λοι και ιδιαί­τερα σημα­ντικό ποσοστό των «ενδιά­με­σων» προ­σώ­πων, επι­χει­ρεί να κατα­γρά­ψει πολύ­μηνη έρευνα του υπουρ­γείου Μετα­φο­ρών που παρου­σιά­ζει «Το Βήμα».

Πρό­κει­ται για τις δια­βλη­τές δια­δι­κα­σίες έκδοσης αδειών οδή­γη­σης που έχουν αφεθεί, παρά τις δεκάδες εξαγ­γε­λίες μέτρων, για σχεδόν 50 χρόνια στα «χέρια» ενός πολυ­σύν­θε­του κυκλώ­μα­τος περίπου 3.000 ιδιω­τι­κών και δημο­σίων υπαλ­λή­λων οι οποίοι χρη­μα­τί­ζο­νται και εκβιά­ζουν τους υπο­ψή­φιους οδηγούς. Παράλ­ληλα δημιουρ­γούν έναν τερά­στιο κύκλο παρα­νο­μίας αλλά και μεγάλα προ­βλή­ματα στην οδική ασφά­λεια, με επα­κό­λουθο εκα­το­ντά­δες σοβαρά τροχαία ατυ­χή­ματα ετησίως.

Είναι μια σκαν­δα­λώ­δης κατά­σταση που έχει ανα­δει­χθεί του­λά­χι­στον 30 φορές την τελευ­ταία 35ετία, με τους παρα­νο­μού­ντες ωστόσο να παρα­μέ­νουν στο «απυ­ρό­βλητο», εκμε­ταλ­λευό­με­νοι τον «νόμο της σιωπής και του συμ­φέ­ρο­ντος» και τους πολύ­χρο­νους κλη­ρο­δο­τού­με­νους «δεσμούς δια­φθο­ράς» που δημιουρ­γού­νται σε ιδιώτες και υπαλ­λή­λους που σχε­τί­ζο­νται με αυτές τις εξε­τά­σεις. Μια πρω­το­φα­νής περί­πτωση «μόνιμης, ανε­ξέ­λεγ­κτης παρα­νο­μίας» που απο­κα­λύ­πτει τις παθο­γέ­νειες της ελλη­νι­κής κοι­νω­νίας και τη νοο­τρο­πία των πολιτών που την απο­δέ­χο­νται και συμπράτ­τουν. Σε ένα κύκλωμα δια­φθο­ράς με… μαζική, αν όχι καθο­λική, συμ­με­τοχή που χαρα­κτη­ρί­ζε­ται ένα από τα πιο μεγάλα και «ενδει­κτικά» σε όλη την Ευρώπη.

Ο τζίρος της δια­φθο­ράς υπερ­βαί­νει τα 120 εκατ. ευρώ

Οπως λοιπόν επι­ση­μαί­νε­ται στη μελέτη στε­λε­χών των αρμο­δίων κρα­τι­κών υπη­ρε­σιών, «ετησίως εκδί­δο­νται περίπου 400.000 διπλώ­ματα οδή­γη­σης και ο τζίρος του κυκλώ­μα­τος υπερ­βαί­νει τα 120 εκατ. ευρώ. Είναι ενδει­κτικό ότι το ποσοστό επι­τυ­χίας στις ήδη μηχα­νο­γρα­φη­μέ­νες θεω­ρη­τι­κές εξε­τά­σεις (για τα σήματα, τη δομή του αυτο­κι­νή­του κ.τ.λ.) είναι περίπου 50%, στις πρα­κτι­κές φτάνει το 75% για την Αθήνα και σκαρ­φα­λώ­νει ως το 95% (!) σε ορι­σμέ­νες επαρ­χια­κές πόλεις. Οι εξε­τα­στές είναι 1.300, οι υπάλ­λη­λοι βοη­θη­τι­κού έργου 900 και το ετήσιο κόστος εξε­τά­σεων υπο­λο­γί­ζε­ται σε 5,5-6 εκατ. ευρώ. Επι­πλέον κάθε χρόνο συστή­νο­νται περίπου 50.000 επι­τρο­πές για εξέταση υπο­ψη­φίων οδηγών».

Στη συνέ­χεια της σχε­τι­κής μελέτης υπάρχει η παρα­δοχή ότι «το θέμα της αδια­φά­νειας και δια­φθο­ράς έχει προ­σλά­βει τερά­στιες δια­στά­σεις. Ο χρη­μα­τι­σμός θεω­ρεί­ται δεδο­μέ­νος και αυτο­νό­η­τος. Είναι έτσι οργα­νω­μένο το σύστημα που όσοι τυχόν έχουν ανα­στο­λές στο να δωρο­δο­κή­σουν τελικά κάμ­πτο­νται και “υπο­χρε­ώ­νο­νται” να ενδώ­σουν καθ’ ότι κόβο­νται στις εξε­τά­σεις δύο η περισ­σό­τε­ρες φορές».

Επι­πλέον στην ίδια έκθεση προσ­διο­ρί­ζε­ται ότι «κατά καιρούς έγιναν προ­σπά­θειες για εξυ­γί­ανση, ωστόσο όλες στην πράξη απέ­τυ­χαν. Απο­σπα­σμα­τι­κές προ­σπά­θειες που προ­σέ­θε­ταν επι­πλέον δια­δι­κα­σίες και νέα δικαιο­λο­γη­τικά, που ουσια­στικά περιέ­πλε­καν τα πράγ­ματα και διευ­κό­λυ­ναν πολύ περισ­σό­τερο τη δια­φθορά. Παρά το γεγονός ότι σε όλη τη “σάπια” δια­δι­κα­σία συμ­με­τέ­χουν οι υπο­ψή­φιοι οδηγοί, οι εκπαι­δευ­τές και οι εξε­τα­στές, εν τούτοις θα πρέπει να παρα­δε­χθούμε ότι είναι ζήτημα κουλ­τού­ρας και μιας κοι­νω­νι­κής πραγ­μα­τι­κό­τη­τας».

Στο ίδιο έγγραφο επι­ση­μαί­νε­ται ότι στο Δια­δί­κτυο δια­φη­μί­ζο­νται εξαι­ρε­τικά χαμηλά δίδα­κτρα στις σχολές οδηγών, γεγονός που σημαί­νει ότι σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις το «κέρδος» προ­έρ­χε­ται – και η απώλεια ισο­σκε­λί­ζε­ται – από τη συμ­φω­νία για «πλη­ρω­μένα διπλώ­ματα οδή­γη­σης» τα οποία μοι­ρά­ζο­νται εξε­τα­στές και εκπαι­δευ­τές οδηγών.

Επίσης υπάρχει επι­σή­μανση ότι στις καταγ­γε­λίες στο Ιnternet για κρού­σματα δια­φθο­ράς ο χρη­μα­τι­σμός για παρα­λαβή διπλω­μά­των οδή­γη­σης είναι της τάξεως του 15%. Στη συγκε­κρι­μένη ιστο­σε­λίδα που επι­κα­λεί­ται η μελέτη του υπουρ­γείου Μετα­φο­ρών μνη­μο­νεύ­ο­νται τα εξής από διά­φο­ρους καταγ­γέλ­λο­ντες: «Την πρώτη φορά κόπηκα για ασή­μα­ντο λόγο και τη δεύτερη επειδή “έπεσε το ρευστό”. Ούτε που κοί­τα­ζαν τι έκανα».

Ενας άλλος σημειώ­νει: «Πήρα το δίπλωμα αλλά λάδωσα. Εντάξει, τι να κάνουμε, όλοι το κάνουν. Χαζός είμαι να μην το κάνω κι εγώ; Για να λέμε και την αλήθεια, όλοι μας θα το κάναμε αν ήμασταν στη θέση τους. Δια­κό­σια ευρώ στο χέρι και θα πεις όχι; Πρέπει να είσαι χαζός! Εκανα αρκετά λάθη, άλλα επί­τη­δες και άλλα όχι, αλλά who cares? (ποιος νοιά­ζε­ται;). Πάω IKEA για κόντρες!».

Ενας τρίτος κατα­γρά­φει: «Μόλις μπήκα στο αυτο­κί­νητο για να περάσω την πρα­κτική εξέταση του διπλώ­μα­τος οδή­γη­σης ο ένας από τους δύο εξε­τα­στές με ρώτησε “με ή χωρίς;” και επειδή δεν κατα­λά­βαινα κοίταξα τον καθη­γητή μου, ο οποίος απά­ντησε “χωρίς” και μου ψιθύ­ρισε “για το λάδωμα λένε…”, ενώ οι εξε­τα­στές απά­ντη­σαν “καλά”. Τελικά δεν έδωσα φακε­λάκι, κάτι που οδήγησε στο να περι­πλα­νιέ­μαι για 45 λεπτά στο Χαλάν­δρι και να μου έχουν ζητηθεί οι ίδιες δοκι­μα­σίες πολλές φορές και όχι μία, όπως απαιτεί η εξέταση».

Επι­πλέον ένας άλλος υπο­ψή­φιος δηλώνει την αγα­νά­κτησή του: «Είναι αλήτες. Το μετά­νιωσα που τα έδωσα, αλλά εκείνη τη στιγμή δεν σκέ­φτε­σαι λογικά. Ζήτησε 350 ευρώ, έλεος, τέτοιες εποχές τόσα χρήματα. Εκανα μαθή­ματα πάνω από 40 για δική μου ασφά­λεια. Πιστεύω ότι είναι και η σχολή στο κόλπο και αυτό πρέπει να στα­μα­τή­σει. Και όταν στο τέλος είπα ότι με εκνεύ­ρι­σαν, μου είπε ο δάσκα­λος “έλα τώρα”, βάλε την υπο­γραφή. Ξέχασέ το. Είναι κλίκα όλοι…».

Είναι ενδει­κτικό ότι στις τελευ­ταίες ετήσιες εκθέ­σεις του γενικού επι­θε­ω­ρητή Δημό­σιας Διοί­κη­σης επι­ση­μαί­νε­ται ότι ποσοστό 3%-10% του συνόλου των υπο­θέ­σεων που τον απα­σχό­λη­σαν αφο­ρούσε τις θεω­ρη­τι­κές και γραπτές εξε­τά­σεις των υπο­ψη­φίων οδηγών, την έκδοση αδειών οδή­γη­σης και τις σχολές οδηγών.

Στην έκθεση του υπουρ­γείου Μετα­φο­ρών γίνεται αναφορά σε όσα συμ­βαί­νουν στο εξω­τε­ρικό, όπου, εκτός των άλλων, χώρες της Βόρειας Ευρώπης ανταλ­λάσ­σουν πλη­ρο­φο­ρίες και δεδο­μένα για να κάνουν πιο αδιά­βλη­τες και πλήρεις αυτές τις εξε­τά­σεις. Επι­πλέον προσ­διο­ρί­ζε­ται «αδυ­να­μία του υφι­στά­με­νου μηχα­νι­σμού ελέγχου των εξε­τά­σεων υπο­ψη­φίων οδηγών και έλλειψη ποιο­τι­κής και επαρ­κούς εκπαί­δευ­σης και εξέ­τα­σης ανά­δει­ξης νέων εξε­τα­στών».

Η δια­χρο­νι­κό­τητα του σκαν­δά­λου

Για να γίνει αντι­λη­πτή η διαρκής δράση του κυκλώ­μα­τος και η «ανθε­κτι­κό­τητά» του μνη­μο­νεύ­ε­ται ότι από τον Οκτώ­βριο του 1980 είχε κατα­γρα­φεί μεγάλη έρευνα στα «Νέα» με τίτλο «Οποιον πάρει ο Χάρος: Από τους 230 εξε­τα­στές μόνο οι 30 αδιά­βλη­τοι».

Τον Μάρτιο του 1982 υπήρξε άλλη απο­κά­λυψη για «όργιο λαδω­μά­των και κύκλωμα νονών» που είχε δικτυω­θεί με τις τέσ­σε­ρις διευ­θύν­σεις του υπουρ­γείου Συγκοι­νω­νιών σε Χολαργό, Μπρα­χάμι, Αιγάλεω και Αγία Παρα­σκευή.

Τον Ιούνιο του 1982 είχε ανα­κύ­ψει σκάν­δαλο με την «κατ’ οίκον διανομή αδειών οδή­γη­σης με την εμπλοκή 28 υπαλ­λή­λων του τότε υπουρ­γείου Συγκοι­νω­νιών».

Τον Ιούλιο του 1991 επίσης υπήρχε μεγάλη έρευνα βάσει σχε­τι­κών καταγ­γε­λιών για «οδηγούς-φονιάδες με διπλώματα-μαϊμούδες». Ενας φόνος στις αρχές της δεκα­ε­τίας του ’90 ιδιο­κτήτη σχολής οδηγών που είχε απο­δο­θεί στο «συν­δι­κάτο του εγκλή­μα­τος» πιθα­νο­λο­γεί­ται ότι σχε­τι­ζό­ταν με κύκλωμα έκδοσης παρά­τυ­πων αδειών οδή­γη­σης.

Παρόμοιo κύκλωμα με παρά­νο­μες άδειες οδή­γη­σης ανα­κα­λύ­φθηκε τον Νοέμ­βριο του 1993 στη Θεσ­σα­λο­νίκη. Τον Ιούνιο του 1999 είχε ανα­κα­λυ­φθεί άλλο σκάν­δαλο με οδηγούς επαγ­γελ­μα­τι­κών οχη­μά­των με πρό­βλημα… τυφλό­τη­τας που έπαιρ­ναν παρα­νό­μως άδεια οδή­γη­σης.

Τον Ιανουά­ριο του 2001 μία υπάλ­λη­λος του υπουρ­γείου Μετα­φο­ρών που εθε­ω­ρείτο «έντιμη» και είχε βρα­βευ­θεί σχετικά συνε­λή­φθη για χρη­μα­τι­σμό.

Την περίοδο 2011-2014 στη Θεσ­σα­λο­νίκη, στο Ηρά­κλειο, στην Αλε­ξαν­δρού­πολη και στη Δωδε­κά­νησο ανα­κα­λύ­φθη­καν τέσσερα μεγάλα κυκλώ­ματα εμπο­ρίας αδειών οδή­γη­σης.

Προ­τά­σεις για επι­πλέον μέτρα

Ως μέτρα που μπορεί να ληφθούν προ­τεί­νο­νται «η θεσμο­θέ­τηση του πόθεν έσχες και αυστη­ρο­ποί­ηση των ποινών-κυρώσεων για όλους τους εξε­τα­στές υπαλ­λή­λους, η ανα­μόρ­φωση και αυστη­ρο­ποί­ηση των τυπικών προ­σό­ντων στη δια­δι­κα­σία επι­λο­γής της πιστο­ποί­η­σης των υπο­ψή­φιων οδηγών και η θεσμο­θέ­τηση βιντε­ο­σκό­πη­σης θεω­ρη­τι­κής και πρα­κτι­κής εξέ­τα­σης με την παράλ­ληλη χρήση και άλλων οπτι­κο­α­κου­στι­κών μέσων εντός και εκτός του εκπαι­δευ­τι­κού οχή­μα­τος».

Επίσης θεω­ρεί­ται σκόπιμη «η τρο­πο­ποί­ηση του υφι­στά­με­νου νομο­θε­τι­κού πλαι­σίου με σκοπό η επιλογή του ζευ­γα­ριού των εξε­τα­στών να διε­νερ­γεί­ται μόλις μισή ώρα πριν από την έναρξη της πρα­κτι­κής εξέ­τα­σης έτσι ώστε να ελα­χι­στο­ποιεί­ται το χρονικό διά­στημα που θα υπάρξει επαφή-συνεννόηση με τον υπο­ψή­φιο οδηγό και τον εκπαι­δευτή του».

Ακόμη προ­τεί­νε­ται «να κατα­σκευα­σθούν πίστες συγκε­κρι­μέ­νων προ­δια­γρα­φών για την εξέταση οδηγών σε κάθε δήμο της χώρας αλλά και η επο­πτεία του εκπαι­δευ­τι­κού έργου κάθε σχολής μέσω μηχα­νο­γρα­φι­κών εφαρ­μο­γών».

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, στο πλαίσιο αυτής της έρευνας είχε εξε­τα­σθεί το ενδε­χό­μενο η εξέταση των υπο­ψη­φίων οδηγών να ανα­τε­θεί σε ιδιώτες ή ακόμη και να εκδιω­χθούν όλοι ανε­ξαι­ρέ­τως οι εξε­τα­στές και να ανα­νε­ω­θεί πλήρως το σχετικό προ­σω­πικό.

Σε αυτές τις περι­πτώ­σεις όμως κρίθηκε ότι «η δια­φθορά θα επα­νέλ­θει λόγω προ­βλη­μα­τι­κών δια­δι­κα­σιών», ενώ υπήρξαν φόβοι για τις αντι­δρά­σεις που μπορεί να προ­κλη­θούν λόγω «δια­συν­δέ­σεων» ορι­σμέ­νων μελών του τερά­στιου κυκλώ­μα­τος.

Το ΒΗΜΑ