Σύλλογος Προστασίας Περιβάλλοντος Ρόδου: Προτάσεις για τη διαχείριση αποβλήτων

“Οι απόψεις μας για το Τοπικό Σχέδιο Δια­χεί­ρι­σης Απο­βλή­των Δήμου Ρόδου”

Προς

• Δήμαρχο Ρόδου

• Επι­κε­φα­λής παρα­τά­ξεων μειο­ψη­φίας

Ρόδος, 30/12/2015

Με αφορμή τη χθεσινή συζή­τηση και έγκριση από το Δημο­τικό Συμ­βού­λιο του Τοπικού Σχεδίου Δια­χεί­ρι­σης Απο­βλή­των (ΤΣΔΑ) Δήμου Ρόδου θα θέλαμε να κατα­θέ­σουμε τις παρα­κάτω απόψεις, λόγω και του περιο­ρι­σμέ­νου χρόνου που μας δόθηκε από το προ­ε­δρείο κατά τη διάρ­κεια της συζή­τη­σης.

1. Θεσμο­θέ­τηση του ΤΣΔΑ: Μια θετική εξέλιξη

Η θεσμο­θέ­τηση του ΤΣΔΑ Ρόδου είναι αναμ­φι­σβή­τητα μια θετική εξέλιξη στο θέμα της δια­χεί­ρι­σης των απο­βλή­των στο νησί μας όπως προ­βλέ­πει και ο ανα­μορ­φω­μέ­νος ΕΣΔΑ που τέθηκε σε ισχύ στις 24/7/2015. Είναι ένα εργα­λείο που δε θα πρέπει όμως να θεω­ρεί­ται στατικό αλλά δυνα­μικό, δηλαδή να μπορεί ανά πάσα στιγμή να βελ­τιω­θεί μέσα από την εμπει­ρία και τις εξε­λί­ξεις. Αυτό που πρέπει να κρα­τή­σουμε είναι ο αει­φο­ρι­κός και φιλικός στο περι­βάλ­λον χαρα­κτή­ρας του.

2. Για μια κυκλική οικο­νο­μία στον τομέα των απο­βλή­των – Trash is cash

Στην Ευρώπη ξεκί­νησε ήδη η δια­βού­λευση για την αλλαγή του οικο­νο­μι­κού μοντέ­λου από γραμ­μικό σε κυκλικό. Η κυκλική οικο­νο­μία εστιά­ζει σε νέα πρότυπα υλικών, αγορές δευ­τε­ρο­γε­νών υλικών και ένα ανα­βαθ­μι­σμένο σύστημα ανα­κύ­κλω­σης ώστε τα προ­ϊ­ό­ντα να είναι ανθε­κτικά, να μοι­ρά­ζο­νται, να επα­να­χρη­σι­μο­ποιού­νται, να επι­διορ­θώ­νο­νται και να ανα­κυ­κλώ­νο­νται. Αυτό θα οδη­γή­σει σε εξοι­κο­νό­μηση πόρων, μείωση εισα­γω­γών, βιώσιμο περι­βάλ­λον, μείωση των τιμών των πρώτων υλών και της παρα­γω­γής απο­βλή­των και μείωση στις εκπο­μπές αερίων του θερ­μο­κη­πίου (βλ. και σχετικό άρθρο του πρώτου αντι­προ­έ­δρου της ΕΕ Frans Timmermans, του αντι­προ­έ­δρου της ΕΕ Jyrki Katainen

και των επι­τρό­πων Karmenu Vella και Elżbieta Bieńkowska.

http://news.in.gr/world/article/?aid=1500001832).

3. Άμεσες ενέρ­γειες.

Πέρα από την έγκριση του ΤΣΔΑ ο Δήμος Ρόδου θα πρέπει να προβεί σε άμεσες ενέρ­γειες για τη βελ­τί­ωση της κατά­στα­σης στον τομέα της δια­χεί­ρι­σης στερεών απο­βλή­των. Για παρά­δειγμα θα πρέπει να επι­σκευα­στεί ο βιο­λο­γι­κός καθα­ρι­σμός του ΧΥΤΑ, να ληφθεί μέριμνα για το βιο­α­έ­ριο που δημιουρ­γεί­ται εκεί, να προ­χω­ρή­σει ο ΧΥΤ Ν. Ρόδου, να αρχίσει να υλο­ποιεί­ται η συμ­φω­νία με την ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΣΥΣΚΕΥΩΝ ΑΕ και να ληφθούν μέτρα για την ανε­ξέ­λεγ­κτη απόρ­ριψη στερεών απο­βλή­των και τη δημιουρ­γία νέων χωμα­τε­ρών με προ­φα­νείς κιν­δύ­νους ιδιαί­τερα τους καλο­και­ρι­νούς μήνες.

4. Πρόληψη – Επα­να­χρη­σι­μο­ποί­ηση: Το καλύ­τερο από­βλητο είναι αυτό που δεν παρά­γε­ται ποτέ.

Πολύς χρόνος ξοδεύ­τηκε στη χθεσινή συζή­τηση για τις προ­βλε­πό­με­νες ποσό­τη­τες απορ­ριμ­μά­των τα επόμενα έτη. Η συζή­τηση όμως θα πρέπει να στραφεί στο πώς θα απο­φύ­γουμε την αύξηση των ποσο­τή­των και να οδη­γη­θούμε σε μείωση τα επόμενα χρόνια. Μείωση της παρα­γω­γής αλλά και μείωση των ποσο­τή­των διά­θε­σης. Αυτό άλλωστε είναι και το πιο επι­θυ­μητό στην πυρα­μίδα δια­χεί­ρι­σης απο­βλή­των όπως απο­τυ­πώ­νε­ται στους γενι­κούς στόχους της κοι­νο­τι­κής νομο­θε­σίας, στη Θεμα­τική Στρα­τη­γική της ΕΕ για την Πρόληψη και Ανα­κύ­κλωση (http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=URISERV:l28168) που έχει μετα­φερ­θεί στην εθνική νομο­θε­σία με το Ν. 4042/2012.

Όσον αφορά το του­ρι­στικό προϊόν, η τάση πλέον δεν είναι η αύξηση του αριθμού των επι­σκε­πτών με τις εξαι­ρε­τικά μεγάλες πιέσεις στο περι­βάλ­λον και τις υπο­δο­μές αλλά η επέν­δυση στην ποιό­τητα. Πολλές χώρες όπου ο μαζικός του­ρι­σμός κυριαρ­χούσε πλέον στρέ­φο­νται ακόμα και στην από­συρση του­ρι­στι­κών κλινών, κάτι που θεω­ρούμε ότι πρέπει να εξε­τα­σθεί σοβαρά και στο υπερ­κο­ρε­σμένο νησί μας.

Στον τομέα της επα­να­χρη­σι­μο­ποί­η­σης μπορούν να γίνουν αρκετά σε συνερ­γα­σία με την Κοι­νω­νία των Πολιτών και Μη Κερ­δο­σκο­πι­κές Οργα­νώ­σεις. Για παρά­δειγμα, ρούχα και ηλε­κτρι­κές και ηλε­κτρο­νι­κές συσκευές μπορούν να επι­διορ­θώ­νο­νται και να δια­τί­θε­νται εκ νέου.

5. Ανα­κύ­κλωση Συσκευα­σιών

Η μαζική ανα­κύ­κλωση συσκευα­σιών (χαρτί, γυαλί, αλου­μί­νιο, πλα­στικό) δεν μπορεί να βασι­στεί μόνο στη συμ­φω­νία με την ΑΝΤΑΠΟΔΟΤΙΚΗ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ. Πρέπει άμεσα να προ­χω­ρή­σουν οι δια­δι­κα­σίες ολο­κλή­ρω­σης του ΚΔΑΥ με τη δημο­πρά­τηση και του τέταρ­του και τελευ­ταίου υπο­έρ­γου και να υπάρξει άμεσα συμ­φω­νία με την Ελλη­νική Εταιρία Αξιο­ποί­η­σης Ανα­κύ­κλω­σης (ΕΕΑΑ) για το τι θα εισφέ­ρει στο σύστημα. Ακο­λού­θως θα πρέπει να απο­φα­σι­στεί ο τρόπος λει­τουρ­γίας του ΚΔΑΥ. Όλα αυτά θα πρέπει να μας οδη­γή­σουν σε ετοι­μό­τητα λει­τουρ­γίας του Κέντρου το καλο­καίρι του 2016 και οπωσ­δή­ποτε όχι αργό­τερα.

6. Κομπο­στο­ποί­ηση

Η αει­φο­ρική δια­χεί­ριση των οργα­νι­κών απο­βλή­των είναι κομ­βι­κής σημα­σίας όπως φαί­νε­ται από το Ευρω­παϊκό (οδηγία 98/2008) αλλά και το ελλη­νικό (Ν. 4042/2012) θεσμικό πλαίσιο. Επο­μέ­νως πρέπει να δοθεί βαρύ­τητα στο σχε­δια­σμό και την υλο­ποί­ηση μονάδας κομπο­στο­ποί­η­σης που θα δώσει λύσεις στο οργα­νικό κλάσμα των απο­βλή­των αλλά και σε άλλα ζητή­ματα όπως η δια­χεί­ριση των κλα­δε­μά­των και άλλων απο­βλή­των κήπου. Επίσης θα πρέπει να ενθαρ­ρυν­θεί η οικιακή κομπο­στο­ποί­ηση, κάτι που άλλωστε προ­βλέ­πε­ται στο ΤΣΔΑ, και η κομπο­στο­ποί­ηση επί τόπου σε ξενο­δο­χεια­κές μονάδες.

7. Άλλα από­βλητα

Μέριμνα πρέπει να ληφθεί και για τις άλλες κατη­γο­ρίες απο­βλή­των που επι­βα­ρύ­νουν ιδιαί­τερα το περι­βάλ­λον. Δύο τέτοιες είναι τα ΑΕΚΚ (μπάζα) αλλά και τα από­βλητα των γεωρ­γι­κών δρα­στη­ριο­τή­των όπως τα πλα­στικά των θερ­μο­κη­πίων και οι άδειες συσκευα­σίες φυτο­φαρ­μά­κων. Άποψή μας είναι ότι για τα πρώτα θα πρέπει να δημιουρ­γη­θεί μονάδα επε­ξερ­γα­σίας ΑΕΚΚ από ιδιώτη που θα είναι και μια παρα­γω­γική επέν­δυση στο πλαίσιο της κυκλι­κής οικο­νο­μίας ενώ για τις δεύ­τε­ρες θα πρέπει να δημιουρ­γη­θεί δίκτυο συλ­λο­γής και ασφα­λούς διά­θε­σης. Τα κατα­στή­ματα που δια­θέ­τουν τα φυτο­φάρ­μακα θα μπο­ρού­σαν να συνερ­γα­στούν και στη συλλογή των άδειων συσκευα­σιών – όπως γίνεται πλέον για τα ληγμένα φάρμακα από τα φαρ­μα­κεία.

8. Λυμα­το­λά­σπη

Ιδιαί­τερη φρο­ντίδα πρέπει να επι­δει­χθεί στη δια­χεί­ριση της λυμα­το­λά­σπης ώστε να επι­λε­γεί η βέλ­τι­στη λύση σε συμ­φω­νία με τις άλλες δράσεις δια­χεί­ρι­σης απο­βλή­των. Για παρά­δειγμα εάν σχε­διά­ζε­ται μονάδα κομπο­στο­ποί­η­σης, λογικό θα ήταν να εξε­τα­σθεί σοβαρά η λύση της κομπο­στο­ποί­η­σης της λυμα­το­λά­σπης και η χρήση της για τον εμπλου­τι­σμό π.χ δασικών εκτά­σεων (βλ. και το πρό­γραμμα FRAMMΕ – LIFE08/NAT/GR/000533 που άρχισε να υλο­ποιεί­ται από το Δήμο Ρόδου αλλά δυστυ­χώς διεκόπη).

9. Ενερ­γειακή αξιο­ποί­ηση

Στο Δημο­τικό Συμ­βού­λιο μπήκε και το θέμα της ενερ­γεια­κής αξιο­ποί­η­σης από ιδιω­τική εται­ρεία με την τεχνο­λο­γία πλά­σμα­τος. Είμαστε εξαι­ρε­τικά επι­φυ­λα­κτι­κοί σε έργα που είναι ιδιαί­τε­ρης περι­βαλ­λο­ντι­κής όχλησης, απαι­τούν τερά­στια αρχική επέν­δυση που δεν είναι βέβαιο ότι μπορεί να υλο­ποι­η­θεί στις οικο­νο­μι­κές συν­θή­κες που διά­γουμε, και τέλος απαι­τούν μακρο­χρό­νιες δεσμεύ­σεις από την πλευρά του Δήμου και των πολιτών όσον αφορά την απο­κλει­στική διάθεση στα­θε­ρών ποσο­τή­των απο­βλή­των στο σύστημα. Εξάλλου εάν η συγκε­κρι­μένη τεχνο­λο­γία ήταν τόσο απο­δο­τική δεν θα έπρεπε να έχει υιο­θε­τη­θεί και από άλλες χώρες;

10. Οικο­νο­μικά

Βλέ­πο­ντας τον πίνακα με τα οικο­νο­μικά στοι­χεία (σελ. 112 του ΤΣΔΑ) δια­πι­στώ­νουμε ότι απαι­τού­νται μεγάλα ποσά για την υλο­ποί­ηση του σχεδίου όπως περι­γρά­φε­ται(€27,87 εκ). Η άποψή μας είναι ότι πρέπει να γίνει μια πιο ακριβής κοστο­λό­γηση, να αφαι­ρε­θούν έργα που ενδε­χο­μέ­νως δεν χρειά­ζο­νται, να σχε­δια­στεί η είσπραξη ποσών από τη διάθεση των ανα­κυ­κλώ­σι­μων υλικών (ηλε­κτρι­κές και ηλε­κτρο­νι­κές συσκευές, συσκευα­σίες κλπ) και να σχε­δια­στεί η λει­τουρ­γία των δομών με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι οικο­νο­μικά απο­δο­τική για το Δήμο και με λιγό­τερο αρχικό κεφά­λαιο. Δυστυ­χώς πολλές φορές οι καλύ­τε­ρες προ­θέ­σεις υπο­νο­μεύ­ο­νται από την έλλειψη πόρων και σωστού οικο­νο­μι­κού σχε­δια­σμού.

Συμπε­ρα­σμα­τικά θα λέγαμε ότι ο Δήμος Ρόδου ξεκινά μια προ­σπά­θεια που ίσως έπρεπε να γίνει νωρί­τερα όμως είναι ζωτικό να γίνει. Πρέπει να προ­χω­ρή­σουμε με ταχύ­τε­ρους ρυθμούς και με καλύ­τερο σχέδιο έχοντας πάντα δίπλα μας τους πολίτες. Θα πρέπει να στη­ρι­χθούμε σε τρεις πυλώνες για να πετύχει το σχέδιο αυτό:

Α) Αει­φο­ρική δια­χεί­ριση με πολ­λα­πλές συνερ­γα­σίες

Β) Παρα­κο­λού­θηση της εφαρ­μο­γής του σχεδίου

Γ) Διά­δραση με την Κοι­νω­νία.

Ο Σύλ­λο­γος Προ­στα­σίας Περι­βάλ­λο­ντος και τα ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΡΟΔΙΑΚΑ θα είναι στη διάθεσή σας για να βοη­θή­σουν στη δύσκολη αυτή πορεία.