Ερευνα: Παρεκκλίσεις των ελληνικών MME από τον κώδικα δημοσιογραφικής δεοντολογίας

Παρεκ­κλί­σεις των ελλη­νι­κών μέσων ενη­μέ­ρω­σης από τον κώδικα δημο­σιο­γρα­φι­κής δεο­ντο­λο­γίας, σε ό,τι αφορά το τεκ­μή­ριο της αθω­ό­τη­τας κατη­γο­ρού­με­νων προ­σώ­πων, τον δια­χω­ρι­σμό είδησης και σχολίου, και την απα­ραί­τητη δημο­σιο­γρα­φική έρευνα πριν την δημο­σί­ευση, δια­πι­στώ­νει μεταξύ άλλων για την περίοδο 2013-2014, έρευνα του τμή­μα­τος Επι­κοι­νω­νίας και ΜΜΕ του Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών. Στην ίδια έρευνα ωστόσο, κατα­γρά­φε­ται σεβα­σμός της δεο­ντο­λο­γίας σε ζητή­ματα ρατσι­στι­κών δια­κρί­σεων, υπε­ρά­σπι­σης του δημο­κρα­τι­κού πολι­τεύ­μα­τος, και σεβα­σμού της ιδιω­τι­κό­τη­τας των προ­σώ­πων.

Τα μέσα ενη­μέ­ρω­σης πάνω στα οποία εστιά­ζε­ται η έρευνα, ήταν τα κανάλια ΝΕΤ/ΝΕΡΙΤ, ΕΡΤ3, Mega, ANT1, Alpha, Σκαι και οι εφη­με­ρί­δες Καθη­με­ρινή, Δημο­κρα­τία, Τα Νέα, Έθνος, Ριζο­σπά­στης και Εφ. Συντα­κτών. Ως βάση σύγκρι­σης εκλαμ­βά­νε­ται ο κώδικας δεο­ντο­λο­γίας που έχει συντά­ξει η Ένωση Συντα­κτών (ΕΣΗΕΑ) για τα μέλη της.

Αρχικά η έρευνα κατα­γρά­φει, ότι απέ­να­ντι στην επιταγή του κώδικα δεο­ντο­λο­γίας για το δια­κριτό της είδησης, του σχολίου και της δια­φή­μι­σης, σε πάνω από τα 2/3 των άρθρων των εφη­με­ρί­δων και σχεδόν στα 4/5 των τηλε­ο­πτι­κών ειδή­σεων, ο σχο­λια­σμός δεν δια­κρι­νό­τανι από τις ειδή­σεις.

Σε σχέση με το βαθμό παρου­σίας της ερευ­νη­τι­κής δημο­σιο­γρα­φίας στη δημο­σιο­ποί­ηση πλη­ρο­φο­ριών, η έρευνα δια­πι­στώ­νει πως στα 2/3 των τηλε­ο­πτι­κών ειδή­σεων και 3/5 των έντυπων άρθρων έλειπε η δημο­σιο­γρα­φική έρευνα.

Από τον κώδικα δεο­ντο­λο­γίας της ΕΣΗΕΑ επι­βάλ­λε­ται οι δημο­σιο­γρά­φοι να μην κάνουν ρατσι­στι­κές δια­κρί­σεις και η έρευνα δια­πι­στώ­νει πως αυτό τηρεί­ται σε μεγάλο βαθμό στα ελλη­νικά μέσα ενη­μέ­ρω­σης, του­λά­χι­στον όσον αφορά το διά­στημα 2013-2014.

Επίσης, δια­πι­στώ­νε­ται πως τα περισ­σό­τερα μμε σεβά­στη­καν την ιδιω­τι­κό­τητα των προ­σώ­πων, βασικής αρχής επίσης, του κώδικα δεο­ντο­λο­γίας. Αρνη­τικό στοι­χείο συνιστά ο μεγάλος βαθμός παρα­βί­α­σης (ειδικά από τα τηλε­ο­πτικά κανάλια) του τεκ­μη­ρίου της αθω­ό­τη­τας για πρόσωπα, και η προ­ε­ξό­φληση δικα­στι­κών απο­φά­σεων.

Προ­βλή­ματα επίσης κατα­γρά­φο­νται σχετικά με την παρου­σί­αση από τα μμε, των ΑμεΑ και των ανθρώ­πων που βρί­σκο­νται σε πένθος (κάτι στο οποίο ανα­φέ­ρε­ται το άρθρο 2ε του κώδικα δεο­ντο­λο­γίας της ΕΣΗΕΑ) τα οποία παρου­σιά­στη­καν με δια­κρι­τι­κό­τητα στο 55,6% των τηλε­ο­πτι­κών ειδή­σεων και στο 59,9% της αρθρο­γρα­φίας – ποσοστά που θεω­ρεί­ται ότι θα έπρεπε να ήταν υψη­λό­τερα.

Σχετικά με το κρίσιμο θέμα της δια­σταύ­ρω­σης πλη­ρο­φο­ριών, είτε αυτές αφορούν έγγραφα, φωτο­γρα­φίες, ηχο­γρα­φη­μένο υλικό, ή τηλε­ο­πτι­κές εικόνες, η έρευνα δείχνει ότι ο κώδικας δεο­ντο­λο­γίας τηρή­θηκε περισ­σό­τερο από τις εφη­με­ρί­δες σε σχέση με την τηλε­ό­ραση. Ωστόσο, τόσο στην τηλε­ό­ραση όσο και στις εφη­με­ρί­δες, οι δημο­σιο­γρά­φοι εμφα­νί­ζο­νται να επι­διώ­κουν με τον έναν ή τον άλλο τρόπο να τεκ­μη­ριώ­νουν τις πλη­ρο­φο­ρίες τους.

Η υπε­ρά­σπιση του δημο­κρα­τι­κού πολι­τεύ­μα­τος ως αρχή της δημο­σιο­γρα­φι­κής δεο­ντο­λο­γίας, γενικά τηρή­θηκε από τα μέσα ενη­μέ­ρω­σης που απο­τέ­λε­σαν αντι­κεί­μενο μελέτης και κατά την συγκε­κρι­μένη χρονική περίοδο. Οι όποιες παρα­βιά­σεις κατα­γρά­φο­νται, είναι συγκρι­τικά περισ­σό­τε­ρες στις εφη­με­ρί­δες και λιγό­τε­ρες στις τηλε­ο­πτι­κές ειδή­σεις.

Κριτική ασκούν στα μμε – και ειδικά στην τηλε­ό­ραση – και οι ίδιοι οι δημο­σιο­γρά­φοι: Σύμφωνα με την έρευνα, οι δημο­σιο­γρά­φοι τήρησαν σε μεγάλο βαθμό τα προ­βλε­πό­μενα από τον κώδικα δημο­σιο­γρα­φι­κής δεο­ντο­λο­γίας και απέ­φυ­γαν τις ασύ­στα­τες κατη­γο­ρίες σε βάρος συνα­δέλ­φων τους.

Τέλος, η έρευνα δια­πι­στώ­νει ότι τα μέσα ενη­μέ­ρω­σης που εξε­τά­στη­καν, απέ­φυ­γαν τη χυδαιο­λο­γία και τη γλωσ­σική βαρ­βα­ρό­τητα – φαι­νό­μενα που συγκρι­τικά, ήταν πιο έντονα στις εφη­με­ρί­δες. Σημειώ­νε­ται πως η έρευνα που φέρει τον τίτλο «Η δημο­σιο­γρα­φική δεο­ντο­λο­γία και τα ΜΜΕ 2013-2014», διε­ξή­χθη από το Εργα­στή­ριο Κοι­νω­νι­κής Έρευνας στα ΜΜΕ του Τμή­μα­τος Επι­κοι­νω­νίας και ΜΜΕ του Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών, με επι­στη­μο­νικό υπεύ­θυνο της έρευνας τον καθη­γητή Γιώργο Πλειό.

ΑΠΕ-,ΠΕ