Για δεύτερη φορά μετανάστης- Η ιστορία ενός ανθρώπου που απεικονίζει την ιστορία δύο εθνών

Είναι σχεδόν δύο δεκα­ε­τίες από τότε που η Ελλάδα άνοιξε τα σύνορά της και υπο­δέ­χθηκε τα κύματα των οικο­νο­μι­κών μετα­να­στών από την Αλβανία, τη Ρου­μα­νία, τη Βουλ­γα­ρία και χωρίς στρα­τη­γική, χωρίς έστω κάποιο πλάνο απα­σχό­λη­σης, τους άφησε όλους να πέσουν με τα μούτρα στην αγορά εργα­σίας. Σήμερα, κοντά στην εκπνοή του έτους 2015, οι ίδιοι, εκείνοι οι πρώτοι μετα­νά­στες, έχουν αρχίσει να μαζεύ­ουν τις βαλί­τσες τους και ετοι­μά­ζο­νται να ξερι­ζω­θούν ξανά και να γίνουν για δεύτερη φορά μετα­νά­στες.

Η φυγή αυτή τη φορά είναι γεμάτη ερω­τη­μα­τικά. Δεν είναι σαν την πρώτη, που εγκα­τα­λεί­πο­ντας την Αλβανία γνώ­ρι­ζαν ότι θα μετα­κι­νη­θούν σε μια Ελλάδα με ανα­πτυσ­σό­μενη οικο­νο­μία (ανθούσα οικο­δο­μική δρα­στη­ριό­τητα), με ήπιο καιρό και φιλό­ξε­νους ανθρώ­πους. Η φυγή αυτή τη φορά δεν είναι καν σαν τις παλιές εποχές της μετα­νά­στευ­σης, όταν οι άνθρω­ποι (και οι Ελληνες) έφευγαν για να γίνουν εργάτες στις φάμπρι­κες της Γερ­μα­νίας και στις μεγάλες οικο­νο­μίες του Καναδά και της Αυστρα­λίας.

Αυτή τη φορά η φυγή των οικο­νο­μι­κών μετα­να­στών είναι εξαι­ρε­τικά δύσκολη. Φεύγουν και μετα­κι­νού­νται προς περιο­χές που δεν γνω­ρί­ζουν αν μπορούν να τους παρέ­χουν δουλειά, δεν ξέρουν καν εάν θα μπο­ρέ­σουν να αντέ­ξουν το βαρύ χειμώνα της βόρειας Ευρώπης.

Ο Γιάννης, -Αριάν το αλβα­νικό του όνομα- ήρθε στην Ελλάδα το 1996. Από τότε δούλεψε στις οικο­δο­μές, σε όλα τα πόστα. Τότε ήταν 25 χρονών και ήδη γνώριζε πώς να δου­λεύει την πέτρα, και να φτιά­χνει στέγες. Αυτές άλλωστε ήταν οι γνώσεις που είχε η πλειο­νό­τητα των Αλβανών που ερχό­ντου­σαν στην Ελλάδα ως οικο­νο­μι­κοί μετα­νά­στες. Αυτές οι γνώσεις τον μετέ­τρε­ψαν από εργάτη σε τεχνίτη και στη συνέ­χεια εργο­λάβο. Στη Ρόδο έφτασε το 2001 και στη χρυσή εξαετία ανά­πτυ­ξης των οικο­δο­μών στο νησί (έτη 2002 έως 2008) μπόρεσε να δου­λέ­ψει πολύ, να κερ­δί­σει κάποια χρήματα και μαζί μ’ ένα μικρό δάνειο να αγο­ρά­σει σπίτι για την οικο­γέ­νειά του σ’ ένα από τα χωριά του βορειο­δυ­τι­κού τμή­μα­τος της Ρόδου. Σε αυτό το σπίτι γεν­νή­θη­καν τα δύο του παιδιά και αυτά πήγαν στο σχολείο του χωριού, ως παιδιά οικο­νο­μι­κών μετα­να­στών, ως τα «αλβα­νά­κια» για τους Ελληνες γονείς, ως τα «φιλα­ρά­κια» για τους συμ­μα­θη­τές τους.

«Εκείνα τα χρόνια δου­λεύ­αμε καλά, δου­λεύ­αμε από το πρωί μέχρι το βράδυ γιατί όλοι παίρ­νανε δάνεια και φτιά­χνανε σπίτια» περιέ­γραψε προς τη «δημο­κρα­τική» ο ίδιος. «Για να το κάνουν οι Ελληνες κάτι ξέρουν, το έκανα κι εγώ, προ­τί­μησα να αγοράσω ένα σπίτι στη Ρόδο, παρά να φτιάξω ένα σπίτι στην Αλβανία. Η Ρόδος ήταν το και­νού­ριο μου σπίτι και εδώ ήθελα να μεγα­λώ­σουν τα παιδιά μου. Αλλωστε, τότε οι τρά­πε­ζες δίνανε σε όλους δάνεια. Είχανε πολλά λεφτά και δίνανε».

Τα γεγο­νότα, ωστόσο, δεν εξε­λί­χθη­καν ακριβώς, όπως τα είχε ονει­ρευ­τεί ο Αριάν – Γιάννης. Από το τέλος του έτους 2008 κι έπειτα η οικο­δομή άρχισε καθο­δική πορεία. Οι δου­λειές όλο και λιγό­στευαν, η υπερ­προ­σφορά εργα­τι­κού δυνα­μι­κού έριχνε τις τιμές στα έργα και ταυ­τό­χρονα τα «κανόνια» έσκαγαν το ένα μετά το άλλο. Από κει και πέρα η ζωή του Αριάν είναι ίδια με όλων των υπο­λοί­πων Ελλήνων, που έβλεπαν κόπους μιας ζωής να κατα­στρέ­φο­νται υπό το βάρος των μνη­μο­νίων, της έλλει­ψης ρευ­στό­τη­τας, της ανα­δου­λειάς και των τερά­στιων υπο­χρε­ώ­σεων.

«Στην Αλβανία δεν είχαμε ψωμί στο τραπέζι, γι’ αυτό και χρειά­στηκε να φύγουμε από τον τόπο που γεν­νη­θή­καμε για να πάμε εκεί που μας λέγανε ότι όλα είναι καλά. Ηρθαμε στην Ελλάδα και τώρα ζούμε τα χει­ρό­τερα. Όχι μόνο δεν υπάρχει φαγητό στο τραπέζι, αλλά έχουμε και ένα σωρό χρέη» περιέ­γραψε ο Αριάν στη «δημο­κρα­τική», εξη­γώ­ντας πως αυτό είναι εκείνο που τον κάνει να παίρνει ξανά το δρόμο της μετα­νά­στευ­σης. «Δεν γίνεται αλλιώς. Στην Ελλάδα δεν μπο­ρούμε να δου­λέ­ψουμε, δεν έχει μέλλον εδώ». Στο ερώτημα της «δημο­κρα­τι­κής», για το εάν έχει επι­λέ­ξει τη χώρα στην οποία θα μετα­να­στεύ­σει, εκείνος απά­ντησε: «Αγγλία. Μόνο εκεί αξίζει, πουθενά αλλού. Στην Αγγλία έχει καλά μερο­κά­ματα και όπως μαθαίνω, έχει αρκετές δου­λειές , ενώ κάποιοι άλλοι που πήγαν στη Γερ­μα­νία, γύρισαν αμέσως στη Ρόδο. Εκεί δεν έχει λεφτά».

Ο Γιάννης – Αριάν έφυγε από τη Ρόδο πριν από ένα μήνα. Το τελευ­ταίο πράγμα που είπε στους φίλους του πίσω στο νησί ήταν: «άντε πάλι από την αρχή, ξανά γλώσσα, ξανά σπίτι, ξανά όλα από την αρχή».

Η «δημο­κρα­τική» για τις ανάγκες του ρεπορ­τάζ επι­κοι­νώ­νησε χθες με τον μετα­νά­στη της δεύ­τε­ρης φοράς. Το πρώτο πράγμα που είπε, ήταν: «Εδώ έχει κρύο. Εμεινες έξω, πέθανες». Ο ίδιος εξήγησε ότι αρχικά πήγε σε μια περιοχή έξω από το Λονδίνο, εκεί όπου υπήρχαν αρκετοί άλλοι Αλβανοί. Δούλεψε μαζί τους για λίγες ημέρες και τελικά έμεινε απλή­ρω­τος, όπως και όλοι οι άλλοι εργάτες του συνερ­γείου. Μετά από πολύ κόπο, συνά­ντησε έναν Ελληνα εργο­λάβο στο Λονδίνο κι εκείνος του πρό­σφερε δουλειά με μερο­κά­ματο 70 ευρώ. «Για τα δεδο­μένα του Λον­δί­νου και του κόστους ζωής εδώ, τα 70 ευρώ είναι λίγα. Δούλεψα με τον άνθρωπο αυτό 15 ημέρες, με πλήρωσε, όμως, έφυγα κι από εκείνον. Τώρα δουλεύω για μια εται­ρεία από την Κύπρο, που κάνει μεγάλες εργο­λα­βίες στο Λονδίνο. Το μερο­κά­ματο φτάνει τα 110 ευρώ για ένα μάστορα, αυτά είναι πιο καλά λεφτά. Ισως μπορέσω με αυτά να νοι­κιάσω ένα μικρό χώρο για να μένω μόνος μου και τα χρήματα που περισ­σεύ­ουν να τα στέλνω πίσω, στα παιδιά μου στη Ρόδο».

Είτε σαν Γιάννης, είτε σαν Αριάν, ο άνθρω­πος αυτός, σήμερα στα 45 του χρόνια είναι μετα­νά­στης για δεύτερη φορά. Είναι οικο­νο­μι­κός μετα­νά­στης, όπως ακριβώς γίνο­νται σήμερα οι περισ­σό­τε­ροι ομο­ε­θνείς του, όπως γίνο­νται μετα­νά­στες για δεύτερη φορά (και άλλοι για πρώτη φορά) χιλιά­δες Ελληνες, που αφήνουν τον παρά­δεισο που λέγεται Ελλάδα για να ζήσουν εκεί όπου μπορούν να εξα­σφα­λί­σουν ένα πιάτο φαγητό για τους αγα­πη­μέ­νους που μένουν πίσω· και δυστυ­χώς μέρα με τη μέρα εκείνοι που μένουν πίσω είναι όλο και πιο πολλοί.