Εντελώς απροστάτευτα τα δάση μας

Εκτε­θει­μένα σε κιν­δύ­νους όπως οι πυρ­κα­γιές και η αυθαί­ρετη δόμηση είναι τα ελλη­νικά δάση, καθώς η γρα­φειο­κρα­τία και το θολό νομικό τοπίο καθυ­στε­ρούν την δια­δι­κα­σία κατάρ­τι­σης κυρω­μέ­νων δασικών χαρτών που συνι­στούν ένα δυνατό «εργα­λείο», σημα­ντικό για την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος, αλλά και προ­ϋ­πό­θεση για την βιώσιμη ανά­πτυξη.

Δια­νύ­ουμε το 2015 κι όμως η Ελλάδα επίσημα δε δια­θέ­τει κυρω­μέ­νους δασι­κούς χάρτες, καθώς η κύρωσή τους παρα­μέ­νει στο 0,56% της Επι­κρά­τειας. Εκ μέρους της ΕΚΧΑ Α.Ε., η οποία από το 2013 έχει την ευθύνη για τη σύνταξη των δασικών χαρτών, υπο­γραμ­μί­ζε­ται ότι το έργο εξα­κο­λου­θεί να καθυ­στε­ρεί ελλεί­ψει πόρων.

Ταυ­τό­χρονα, ειδικοί τονί­ζουν ότι απαι­τεί­ται γενι­κό­τερα πολι­τική βούληση για ουσια­στική προ­στα­σία και δια­χεί­ριση του δασικού κεφα­λαίου της χώρας, το οποίο σημειω­τέων καλύ­πτει το 50% των χερ­σαίων εκτά­σεων της και είναι από τα πλου­σιό­τερα της Ευρώπης.

Οι δασικοί χάρτες ορίζουν τα όρια των δασών και των δασικών εκτά­σεων, την ακίνητη περιου­σία του δημο­σίου, αλλά θέτουν και σαφή όρια στην αυθαί­ρετη δόμηση και στη γενι­κό­τερη ανθρώ­πινη δρα­στη­ριό­τητα.

Όπως ανα­φέ­ρει στο πρα­κτο­ρείο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο διευ­θυ­ντής δασικών χαρτών και φυσικού περι­βάλ­λο­ντος της ΕΚΧΑ Α.Ε. Μίμης Βογια­τζής, σε εξέλιξη αυτή τη στιγμή βρί­σκο­νται τέσσερα προ­γράμ­ματα, το οποία ανα­μέ­νε­ται να έχουν ολο­κλη­ρω­θεί στα­διακά μέχρι τα μέσα του 2016 και θα καλύ­ψουν το 54% της επι­κρά­τειας. Παρόλα αυτά, όπως λέει, οι σημα­ντι­κές καθυ­στε­ρή­σεις οφεί­λο­νται στην έλλειψη χρη­μα­το­δό­τη­σης, καθώς απαι­τού­νται περί τα 70 εκατ. ευρώ για την κύρωση και ολο­κλή­ρωσή τους σε εθνικό επίπεδο.

Το ιστο­ρικό των καθυ­στε­ρή­σεων ξεκι­νάει το 1997, όταν άρχισε η προ­σπά­θεια απο­τύ­πω­σης της δασικής κατά­στα­σης της χώρας. Σοβαρές καθυ­στε­ρή­σεις μέχρι το πρό­σφατο παρελ­θόν σημειώ­θη­καν εκ΄ μέρους των δασικών υπη­ρε­σιών, οι οποίες ήταν υπεύ­θυ­νες για την κατάρ­τιση των χαρτών και οι οποίες επι­κα­λού­νταν ελλεί­ψεις σε προ­σω­πικό. Επι­πλέον, ειδικά στην Αττική, αλλά και σε πολλές άλλες περιο­χές της Ελλάδας δεν λει­τούρ­γη­σαν ποτέ οι επι­τρο­πές εξέ­τα­σης αντιρ­ρή­σεων προ­κει­μέ­νου να ξεκα­θα­ρί­σουν νομικές αντι­δι­κίες μεταξύ πολιτών και κράτους και να κυρω­θούν στο σύνολό τους οι δασικοί χάρτες που αναρ­τή­θη­καν (6 ΟΤΑ), παρόλο που ήταν αυτο­χρη­μα­το­δο­τού­με­νες μέσω του τέλους των ενστά­σεων.

Συνο­λικά, μέχρι σήμερα οι δασικοί χάρτες που έχουν καταρ­τι­στεί αντι­στοι­χούν στο 22,5% επί του συνόλου, ενώ υπό κατάρ­τιση βρί­σκε­ται το 32,1%. Χαρα­κτη­ρι­στικό είναι το γεγονός ότι αναρ­τη­μέ­νοι είναι μόλις το 1,1% των δασικών χαρτών της επι­κρά­τειας, έχει κυρωθεί μόλις το 0,56%, ενώ το υπό­λοιπο 45,2% δεν έχει καν ανα­τε­θεί. Σύμφωνα με την ΕΚΧΑ Α.Ε. για το επόμενο διά­στημα, προ­γραμμ­τί­ζε­ται η προ­κή­ρυξη νέου προ­γράμ­μα­τος κατάρ­τι­σης δασικών χαρτών στις υπό­λοι­πες περιο­χές της χώρας με στόχο την κάλυψη σε ποσοστό 100% της ελλη­νι­κής επι­κρά­τειας.

Σύμφωνα με τον κ. Πέτρο Κακούρο, περι­βαλ­λο­ντο­λόγο, δασο­λόγο στο Ελλη­νικό Κέντρο Βιο­τό­πων, Υγρο­τό­πων, η έως τώρα εικόνα των δασών της χώρας είναι σε πολύ καλή κατά­σταση και χαρα­κτη­ρί­ζο­νται από τερά­στιο πλούτο σε είδη χλω­ρί­δας και πανίδας, σπάνιας ομορ­φιάς. Οι δασικοί χάρτες είναι ένα σημα­ντικό εργα­λείο για την Πολι­τεία για τη δασική δια­χεί­ριση και προ­στα­σία. Ωστόσο, όπως επι­ση­μαί­νει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, από μόνοι τους δεν απο­τε­λούν τη «λυδία λίθο».

Σύμφωνα με τον κ. Κακούρο, απαι­τεί­ται η επί­δειξη συνο­λικά σοβαρής πολι­τι­κής βού­λη­σης. Καθώς σοβαροί κίν­δυ­νοι για το δάσος, πέρα από την αυθαί­ρετη δόμηση, απο­τε­λούν οι πυρ­κα­γιές, αλλά και η εισβολή και εμφά­νιση παθο­γό­νων οργα­νι­σμών σε δένδρα όπως τα πλα­τά­νια, τα κυπα­ρίσ­σια, η καστα­νιά. Φαι­νό­μενο, το οποίο φαί­νε­ται να συν­δέ­ε­ται και με το φαι­νό­μενο της κλι­μα­τι­κής αλλαγής.

«Το δάσος δεν έχει το ίδιο την ικα­νό­τητα να προ­στα­τεύ­σει τον εαυτό του. Γι΄ αυτό είναι υπεύ­θυ­νος ο άνθρω­πος» ανα­φέ­ρει χαρα­κτη­ρι­στικά ο κ. Κακού­ρος, προ­τεί­νο­ντας την εντα­τι­κο­ποί­ηση των δράσεων εκ΄ μέρους της Πολι­τείας κατ΄ αρχάς σε ζητή­ματα φύλαξης, ελέγχου, κατα­στο­λής, δια­χεί­ρι­σης και γενι­κό­τε­ρης ενα­σχό­λη­σής της με τον δασικό πλούτο. Όπως λέει: «Δεν απο­τε­λεί μόνο ζήτημα περι­βαλ­λο­ντι­κής προ­στα­σίας, αλλά και βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης».

Η κύρωσή των δασικών χαρτών είναι ζήτημα όχι μόνο περι­βαλ­λο­ντικό, διοι­κη­τικό, νομικό ή οικο­νο­μικό, αλλά πρω­τί­στως εθνικό, προ­κει­μέ­νου να προ­στα­τευ­θεί, να δια­τη­ρη­θεί και να αξιο­ποι­η­θεί ουσια­στικά ο φυσικός πλούτος της χώρας. Τα μόνο που χρειά­ζε­ται είναι πόροι και πολι­τική βούληση, κατα­λή­γει.

Οι σταθμοί

1997: Η κατάρ­τιση δασικών χαρτών ξεκί­νησε για πρώτη φορά από την τότε ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Α.Ε. (και σήμερα ΕΚΧΑ ΑΕ) το 1997, παράλ­ληλα με τα αντί­στοιχα έργα της πρώτης γενιάς κτη­μα­το­γρά­φη­σης και αφορά συνο­λικά 322 περιο­χές (ΟΤΑ προ Καπο­δί­στρια).

2008: Το 2008 προ­κη­ρύ­χθηκε πρό­γραμμα κατάρ­τι­σης δασικών χαρτών για 113 αστικές κατά βάση περιο­χές στις οποίες όμως περι­λαμ­βά­νε­ται και ο Εθνικός Δρυμός της Πάρ­νη­θας καθώς και τμήμα του Δάσους-Πάρκου «Σέιχ-Σου» Θεσ/νίκης, με σκοπό την προ­στα­σία τους από απει­λού­με­νες κατα­πα­τή­σεις μετά τις πρό­σφα­τες πυρ­κα­γιές στη περιοχή. Το συγκε­κρι­μένο πρό­γραμμα έχει ολο­κλη­ρω­θεί, αλλά εκκρε­μεί η θεώρηση του δασικού χάρτη για 45 ΟΤΑ από την αρμόδια Δ/νση Δασών Ανα­το­λι­κής Αττικής.

2010: Ακο­λού­θησε νέο πρό­γραμμα κατάρ­τι­σης δασικών χαρτών για το υπό­λοιπο του Ν. Αττικής που αφορά 46 ΟΤΑ, με το οποίο ολο­κλη­ρώ­νε­ται η κάλυψη του νομού Αττικής από δασι­κούς χάρτες. Η ΕΚΧΑ ΑΕ έχει ήδη ανα­θέ­σει τη μελέτη κατάρ­τι­σης δασικού χάρτη σε 36 ΟΤΑ, ενώ η ανάθεση μελέτης για τις υπό­λοι­πες περιο­χές βρί­σκε­ται στο στάδιο της δια­γω­νι­στι­κής δια­δι­κα­σίας.

2011: Στο πλαίσιο επι­τά­χυν­σης της σύντα­ξης του Εθνικού Κτη­μα­το­λο­γίου και ενόψει της επι­τά­χυν­σης της σύντα­ξης των δασικών χαρτών στο υπό­λοιπο της χώρας και της προ­κή­ρυ­ξης του νέου προ­γράμ­μα­τος κτη­μα­το­γρά­φη­σης που αφορά 268 ΟΤΑ, προ­κη­ρύ­χθη­καν τα παρα­κάτω προ­γράμ­ματα από το 2011 και μέχρι σήμερα:

1) Κατάρ­τιση δασικού χάρτη σε πυρό­πλη­κτες και προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές της χώρας το οποίο καλύ­πτει το σύνολο της έκτασης έντεκα (11) νομών της χώρας, ήτοι Θεσ­σα­λο­νί­κης, Χαλ­κι­δι­κής (εκτός Αγίου Όρους), Πιερίας, Ιωαν­νί­νων, Εύβοιας, Μαγνη­σίας, Αρκα­δίας, Λακω­νίας, Μεσ­ση­νίας, Αχαΐας και Ηλείας (εκτός των περιο­χών για τις οποίες έχουν ήδη καταρ­τι­στεί δασικοί χάρτες στο πλαίσιο παλαιό­τε­ρων προ­γραμ­μά­των κτη­μα­το­γρά­φη­σης) με συγ­χρη­μα­το­δό­τηση από το Επι­χει­ρη­σιακό Πρό­γραμμα «Ψηφιακή Σύγκλιση» του ΕΣΠΑ.

2) Κατάρ­τιση δασικών χαρτών για 9 ΟΤΑ της χώρας

3) Κατάρ­τιση δασικού χάρτη σε δέκα (8) περι­φε­ρεια­κές ενό­τη­τες της χώρας, ήτοι Έβρου, Καβάλας, Ημαθίας, Κιλκίς, Πέλλας, Σερρών, Κοζάνης, Καρ­δί­τσας, Λάρισας και Τρι­κά­λων (εκτός των περιο­χών για τις οποίες έχουν ήδη καταρ­τι­στεί δασικοί χάρτες στο πλαίσιο παλαιό­τε­ρων προ­γραμ­μά­των κτη­μα­το­γρά­φη­σης).

Σύμφωνα με την ΕΚΧΑ, με την ολο­κλή­ρωση των ως άνω προ­γραμ­μά­των κατάρ­τι­σης Δασικών Χαρτών θα έχει καλυ­φθεί έκταση 72 εκ. στρεμ­μά­των, που αντι­στοι­χούν στο 54,74% της Ελλη­νι­κής Επι­κρά­τειας.

ΕΘΝΟΣ