Ο πήχης των 1.000 ευρώ

Επί θύραις βρί­σκε­ται η μεγάλη μεταρ­ρύθ­μιση του Aσφαλιστικού, για την οποία έχει δεσμευ­τεί η κυβέρ­νηση.

Μπροστά στα ελλείμ­ματα των Ταμείων και στην υπο­χρέ­ωση για περι­στολή της κρα­τι­κής συντα­ξιο­δο­τι­κής δαπάνης κατά 450 εκατ. ευρώ φέτος και 1,8 δισ. το 2016, στο τραπέζι βρί­σκο­νται, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, σενάρια για κλι­μα­κω­τές περι­κο­πές των συντά­ξεων (άθροι­σμα κύριας και επι­κου­ρι­κής) άνω των 1.000 ευρώ.

Ανα­μέ­νο­νται παρεμ­βά­σεις στις υψηλές συντά­ξεις άνω των 1.500 ευρώ, που εκτι­μά­ται πως μπορεί να φτάσουν στο 6%, ποσοστό που ανα­μέ­νε­ται να κλι­μα­κώ­νε­ται γύρω στο 10% για απο­δο­χές άνω των 2.000 ευρώ. Αν με τις περι­κο­πές στις υψηλές συντά­ξεις δεν εξα­σφα­λί­ζο­νται οι δημο­σιο­νο­μι­κοί στόχοι, τότε οι μειώ­σεις ανα­μέ­νε­ται να επε­κτα­θούν και σε ποσά 1.000 – 1.500 ευρώ, με τα σενάρια να κάνουν λόγο για «ψαλίδι» κοντά στο 3%. Σύμφωνα με ορι­σμέ­νες πλη­ρο­φο­ρίες δεν απο­κλεί­ε­ται να ενι­σχυ­θούν, ως αντι­στάθ­μι­σμα, κατώ­τα­τες συντά­ξεις, αν το επι­τρέ­πουν τα δημο­σιο­νο­μικά.

Ο υπουρ­γός Εργα­σίας, Γ. Κατρού­γκα­λος, δήλωσε την Παρα­σκευή πως δεν πρό­κει­ται να εφαρ­μό­σει ορι­ζό­ντιες μειώ­σεις και ότι το νέο σύστημα θα εξα­σφα­λί­ζει την κοι­νω­νική ανα­δια­νομή υπέρ των μικρών και μεσαίων εισο­δη­μά­των. Στην ατζέντα και οι σαρω­τι­κές αλλαγές στη δομή του συντα­ξιο­δο­τι­κού συστή­μα­τος, με βάση το πόρισμα της επι­τρο­πής σοφών.

Το επι­κρα­τέ­στερο σενάριο προ­βλέ­πει εθνική σύνταξη χωρίς εισο­δη­μα­τικά κρι­τή­ρια με χρη­μα­το­δό­τηση από τη φορο­λο­γία, αντα­πο­δο­τική σύνταξη με «ατο­μι­κούς λογα­ρια­σμούς» και πρό­σθετο εισό­δημα από επαγ­γελ­μα­τικά Ταμεία.

Το προ­ω­θού­μενο μοντέλο προ­βλέ­πει επίσης ενο­ποί­ηση κύριας και επι­κου­ρι­κής σύντα­ξης και ενιαιο­ποί­ηση κανόνων για εισφο­ρές και παροχές, με στόχο να δημιουρ­γη­θεί ένα ομοιό­μορφο σύστημα και να εκλεί­ψει ο κατα­κερ­μα­τι­σμός των δια­φό­ρων ασφα­λι­στι­κών καθε­στώ­των.

Το ήπιο & το σκληρό σενάριο για 911.500 συντα­ξιού­χους

Κλι­μα­κω­τές περι­κο­πές στις συντά­ξεις άνω των 1.000 ευρώ και σαρω­τική ανα­μόρ­φωση του συντα­ξιο­δο­τι­κού συστή­μα­τος περι­λαμ­βά­νει η δύσκολη ατζέντα του Οκτω­βρίου για το Ασφα­λι­στικό. Μπροστά στα ελλείμ­ματα των Ταμείων και τη δέσμευση για περι­στολή της κρα­τι­κής συντα­ξιο­δο­τι­κής δαπάνης, στο τραπέζι βρί­σκο­νται, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, σενάρια για «ψαλίδι» έως 6% καταρ­χήν στις συντά­ξεις 1.500 – 2.000 ευρώ, που θα κλι­μα­κώ­νε­ται γύρω στο 10% για απο­δο­χές (άθροι­σμα κύριας και επι­κου­ρι­κής) άνω των 2.000 ευρώ. Αν με τις περι­κο­πές στις υψηλές συντά­ξεις δεν εξα­σφα­λί­ζο­νται οι δημο­σιο­νο­μι­κοί στόχοι, τότε οι μειώ­σεις ανα­μέ­νε­ται να επε­κτα­θούν και σε ποσά 1.000 – 1.500 ευρώ, με τα σενάρια να κάνουν λόγο για «ψαλίδι» κοντά στο 3%.

450 εκατ. ευρώ

Ειδικοί, ωστόσο, της κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης εκτι­μούν πως δεδο­μέ­νων και των στόχων για μείωση της δαπάνης κατά 450 εκατ. ευρώ για φέτος και 1,8 δισ. ευρώ το 2016, οι περι­κο­πές δεν απο­κλεί­ε­ται να είναι μεγα­λύ­τε­ρες και να κυμαί­νο­νται μεσο­σταθ­μικά στο 11% αν επι­κε­ντρω­θούν σε απο­δο­χές άνω των 1.000 ευρώ ή κοντά στο 6% αν αφορούν το σύνολο των συντα­ξιού­χων. Ακραία σενάρια δεν απο­κλεί­ουν το ενδε­χό­μενο υψη­λό­τε­ρων περι­κο­πών, μέχρι και 15%, όπως επίσης και επιβολή πλαφόν απο­δο­χών κοντά στα 2.000 ευρώ.

Ο υπουρ­γός Εργα­σίας, Γ. Κατρού­γκα­λος, δήλωσε την Παρα­σκευή πως δεν πρό­κει­ται να εφαρ­μό­σει ορι­ζό­ντιες μειώ­σεις και ότι το νέο σύστημα θα εξα­σφα­λί­ζει την κοι­νω­νική ανα­δια­νομή υπέρ των μικρών και μεσαίων εισο­δη­μά­των. Ο ίδιος έχει πει πως «αν χρεια­στεί ψαλί­δι­σμα, αυτό θα πέσει μόνο στις μεγάλες συντά­ξεις», ενώ στους στόχους είναι να απο­φευ­χθεί η εφαρ­μογή της ρήτρας μηδε­νι­κού ελλείμ­μα­τος. Σύμφωνα με στοι­χεία του υπουρ­γείου Εργα­σίας, οι συντα­ξιού­χοι με εισό­δημα πάνω από 1.500 ευρώ δεν υπερ­βαί­νουν τους 360.000 και είναι το 13,5% του συνόλου. Αν προ­στε­θούν και όσοι εισπράτ­τουν από 1.000 -1.500 ευρώ τότε φτάνουν στους 911.500 (34,3% του συνόλου), οι οποίοι απο­λαμ­βά­νουν περίπου το 60% της συνο­λι­κής συντα­ξιο­δο­τι­κής δαπάνης. Πέρα από τις παρεμ­βά­σεις στις κατα­βαλ­λό­με­νες συντά­ξεις, η μεγάλη μεταρ­ρύθ­μιση του Οκτω­βρίου περι­λαμ­βά­νει σαρω­τι­κές αλλαγές στη δομή του συντα­ξιο­δο­τι­κού συστή­μα­τος. Βάση για τις εκ βάθρων αλλαγές θα είναι το πόρισμα της επι­τρο­πής σοφών που συστά­θηκε πριν από τις εκλογές. Το επι­κρα­τέ­στερο σενάριο προ­βλέ­πει την καθιέ­ρωση εθνικής σύντα­ξης χωρίς εισο­δη­μα­τικά κρι­τή­ρια, με χρη­μα­το­δό­τηση από τη φορο­λο­γία. Το ποσό θα προσ­διο­ρί­ζε­ται από δείκτες που συναρ­τώ­νται με το κατώφλι της σχε­τι­κής φτώ­χειας (σήμερα στα 400 ευρώ). Σε αυτήν θα προ­στί­θε­ται αντα­πο­δο­τική σύνταξη με «ατο­μι­κές μερίδες».

Οι εργα­ζό­με­νοι θα έχουν «ατο­μι­κούς λογα­ρια­σμούς» και η σύνταξή τους θα υπο­λο­γί­ζε­ται με βάση το ύψος των εισφο­ρών που έχουν κατα­βάλ­λει. Θεω­ρεί­ται σχεδόν βέβαιο πως τα ποσοστά ανα­πλή­ρω­σης που ισχύουν θα μειω­θούν ειδικά για τους νέους ασφα­λι­σμέ­νους, όσους δηλαδή πρω­το­α­σφα­λί­στη­καν μετά την 1/1/1993. Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, υπάρ­χουν ειση­γή­σεις για περιο­ρι­σμό του ποσο­στού ανα­πλή­ρω­σης στο 50% με 55% του συντά­ξι­μου μισθού από 70% που είναι σήμερα. Για πρό­σθετο εισό­δημα οι ασφα­λι­σμέ­νοι θα πρέπει να κατα­φεύ­γουν σε επαγ­γελ­μα­τικά Ταμεία.

Το προ­ω­θού­μενο μοντέλο, που προ­βλέ­πει επίσης ενο­ποί­ηση κύριας και επι­κου­ρι­κής σύντα­ξης, θα αφορά κυρίως τους νέους ασφα­λι­σμέ­νους, για τους οποίους υπάρχει δυνα­τό­τητα δημιουρ­γίας «ατο­μι­κών λογα­ρια­σμών», αλλά δεν απο­κλεί­ε­ται να επε­κτα­θεί και σε μερίδα παλιών ασφα­λι­σμέ­νων με μετα­βα­τική περίοδο. Οι παλιοί ασφα­λι­σμέ­νοι (πριν το 1993) θα υπο­στούν ενιαιο­ποί­ηση κανόνων για εισφο­ρές και παροχές, με ενιαίο μοντέλο υπο­λο­γι­σμού συντά­ξεων, στο πλαίσιο και της ενο­ποί­η­σης των Ταμείων σε μία ή το πολύ τρεις οντό­τη­τες. Στόχος είναι να εκλεί­ψει ο κατα­κερ­μα­τι­σμός των ασφα­λι­στι­κών καθε­στώ­των, με εξά­λειψη των ενδιά­με­σων δια­τά­ξεων, όπου αυτό δεν οδηγεί σε ακραίες αρρυθ­μίες. Οι αλλαγές ανα­μέ­νε­ται να συνο­δευ­τούν από παρεμ­βά­σεις στο σύστημα είσπρα­ξης εισφο­ρών με σύνδεση με τις φορο­λο­γι­κές δηλώ­σεις, ώστε να βελ­τιω­θεί η εισπρα­ξι­μό­τητα και να αντι­με­τω­πι­στεί η εισφο­ρο­δια­φυγή.

Στο στό­χα­στρο

«Στο τραπέζι είναι εκ νέου το ψαλίδι στις συντά­ξεις, με τον λογα­ρια­σμό να πηγαί­νει ξανά στους πολίτες. Στο στό­χα­στρο έχουν μπει όσοι προ­έρ­χο­νται από τις ΔΕΚΟ και τις τρά­πε­ζες, που είχαν πλη­ρώ­σει για πολλά χρόνια εξαι­ρε­τικά υψηλές εισφο­ρές, προσ­δο­κώ­ντας μια ικα­νο­ποι­η­τική σύνταξη. Τιμω­ρού­νται με συνε­χείς περι­κο­πές. Και σαν να μην έφτανε αυτό, συζη­τεί­ται η σημα­ντική μείωση των ποσο­στών ανα­πλή­ρω­σης για τους νυν εργα­ζό­με­νους», τονίζει ο Γιώργος Κων­στα­ντι­νό­που­λος, αντι­πρό­ε­δρος της ΟΤΟΕ.

Για τους «παλιούς»
Υπο­λο­γι­σμός απο­δο­χών με ενιαίο μοντέλο
Στους μεγά­λους χαμέ­νους της μεταρ­ρύθ­μι­σης που ανα­μέ­νε­ται να προ­χω­ρή­σει με διαδικασίες-εξπρές συγκα­τα­λέ­γο­νται οι εργα­ζό­με­νοι στα ειδικά Ταμεία (ΔΕΚΟ – Τρά­πε­ζες) και οι ανε­ξάρ­τητα απα­σχο­λού­με­νοι (γιατροί, δικη­γό­ροι, μηχα­νι­κοί) που παρα­δο­σιακά πλή­ρω­ναν υψη­λό­τε­ρες εισφο­ρές
και εισέ­πρατ­ταν μεγα­λύ­τερη σύνταξη. Συνο­λικά από τις αλλαγές εκτι­μά­ται πως επη­ρε­ά­ζο­νται περί τα τρία εκα­τομ­μύ­ρια σφα­λι­σμέ­νοι
και σχεδόν ένα εκα­τομ­μύ­ριο συντα­ξιού­χοι. Ειδι­κό­τερα:
• Ασφα­λι­σμέ­νοι που μπήκαν στην αγορά εργα­σίας πριν από το 1993 και αντι­με­τω­πί­ζο­νται με μια πληθώρα καθε­στώ­των, ενίοτε προ­νο­μια­κών. Προ­τεί­νε­ται θέσπιση ενιαίου μοντέ­λου για τον υπο­λο­γι­σμό των συντά­ξεών τους.
Με δεδο­μένο πως θα υπάρξει περί­ο­δος χάριτος, στο επί­κε­ντρο βρί­σκο­νται 400.000 άτομα που μπήκαν στην αγορά εργα­σίας από το 1987 έως το 1992.
• Εργα­ζό­με­νοι που μπήκαν στην αγορά εργα­σίας μετά την 1η Ιανουα­ρίου 1993. Στο πλαίσιο των αλλαγών ανα­μέ­νε­ται να έχουν χαμη­λό­τερο ποσοστό ανα­πλή­ρω­σης.
• Συντα­ξιού­χοι που λαμ­βά­νουν σύνταξη άνω των 1.000 ευρώ και βρί­σκο­νται στη ζώνη υψηλού κιν­δύ­νου για τις επερ­χό­με­νες περι­κο­πές.
• Aσφαλισμένοι στα «ειδικά Ταμεία» που έχουν υπαχθεί στο ΙΚΑ αλλά δια­τη­ρούν τις κατα­στα­τι­κές τους δια­τά­ξεις. Συζη­τεί­ται να επι­τα­χυν­θεί η εξίσωση των εισφο­ρών όλων των μισθω­τών με «μοντέλο» ΙΚΑ σε ευρύ­τερο δημόσιο και ιδιω­τικό τομέα.
• Eλεύθεροι επαγ­γελ­μα­τίες, λόγω του νέου τρόπου υπο­λο­γι­σμού των εισφο­ρών στον ΟΑΕΕ, με σύνδεση των εισφο­ρών με το εισό­δημα.

ΕΘΝΟΣ Γιάννης Φώσκο­λος