«Και με ευρώ, και με δραχμή, πάντα θα ερχόμαστε» λένε οι επισκέπτες της Ρόδου

Είναι μια απλή Πέμπτη του Ιουνίου, μία από εκείνες τις ελαφρώς ίδιες με όλες τις προη­γού­με­νες που ζούσαμε πριν ανα­κοι­νω­θεί το δημο­ψή­φι­σμα της 5ης Ιουλίου. Στην πτήση προς Ρόδο περι­τρι­γυ­ρι­ζό­μα­στε από του­ρί­στες που ετοι­μά­ζο­νται για δια­κο­πές στο νησί στο οποίο, παρα­δο­σιακά, η σεζόν ξεκι­νάει από το Πάσχα. Περίπου έξι μήνες του­ρι­σμό έχει η Ρόδος κάθε χρόνο, από τον Απρίλιο μέχρι τον Οκτώ­βριο, κυρίως ξένους, και Ελληνες να την κατα­κλύ­ζουν τον Αύγου­στο. Οι ξένοι κλεί­νουν του­ρι­στικά πακέτα από τις αρχές του χρόνου και τα διεθνή του­ρι­στικά πρα­κτο­ρεία, όπως η Tui, έχουν συμ­φω­νή­σει με τα ξενο­δο­χεία από το τέλος του προη­γού­με­νου καλο­και­ριού. Τα τέλη Ιουνίου είναι μια περί­ο­δος που συνήθως το νησί ήδη έχει αρχίσει να βου­λιά­ζει από κόσμο.

Η πρώτη εικόνα μοιάζει φυσιο­λο­γική. Του­ρί­στες πάνε κι έρχο­νται, με ουρές στα λεω­φο­ρεία και τα καρα­βά­κια που φεύγουν προς τις παρα­λίες, και υπο­θέ­τει κανείς πως τα σύννεφα που μαζεύ­ο­νται σιγά-σιγά στον ουρανό δικαιο­λο­γούν την πεσμένη κίνηση. Μόνο που οι κου­βέ­ντες με τους Ροδίτες προ­δί­δουν ότι τα πράγ­ματα δεν είναι έτσι. Οταν ρωτάω τον Σταύρο, που έχει κατά­στημα στην πόλη, «πού θα βρούμε πολλούς του­ρί­στες;» η απά­ντηση έρχεται απο­στο­μω­τική: «Σε άλλο νησί». Γελάει. «Δεν ξέρω τι γίνεται αλλού», συνε­χί­ζει, «πάντως εμείς για τέτοια εποχή δεν έχουμε κόσμο. Ο καιρός δεν μας βοήθησε. Το Πάσχα ήταν νωρίς και ο Απρί­λιος πήγε χαμένος λόγω βροχών και κρύου. Αλλά και τον Μάιο δεν βελ­τιώ­θη­καν πολύ τα πράγ­ματα. Τώρα περι­μέ­νουμε να ανέ­βουμε λιγάκι, αλλά για τέτοια εποχή δεν έχουμε τον κόσμο που έχουμε συνη­θί­σει».

Παρό­μοιες μαρ­τυ­ρίες από επι­χει­ρη­μα­τίες όχι μόνο στην πόλη, αλλά και στο Φαλη­ράκι, στη Λίνδο, στην Καλ­λι­θέα. «Τρό­μα­ξαν από την οικο­νο­μική αβε­βαιό­τητα και επέ­λε­ξαν πιο σίγου­ρους προ­ο­ρι­σμούς», μου λέει ο Κυριά­κος, ιδιο­κτή­της ταβέρ­νας στο Φαλη­ράκι. «Εχουμε 50% πτώση και ακυ­ρώ­σεις της τελευ­ταίας στιγμής σε ξενο­δο­χεία του κέντρου. Αλλά αυτό συμ­βαί­νει πρώτον όταν έχεις μια τόσο παρα­τε­τα­μένη περίοδο οικο­νο­μι­κής ανα­σφά­λειας -με τρο­μο­λα­γνικά ρεπορ­τάζ σε ξένα μέσα-, αλλά όταν κι εσύ ως νησί δεν έχεις δια­φο­ρο­ποι­ή­σει το είδος του του­ρι­σμού σου. Δεν ανα­δει­κνύ­εις τα συγκρι­τικά σου πλε­ο­νε­κτή­ματα και ως επι­χει­ρη­μα­τίας τούς εκμε­ταλ­λεύ­ε­σαι με χαμηλής ποιό­τη­τας του­ρι­στι­κές υπη­ρε­σίες. Εχεις την έπαρση που σου δημιούρ­γη­σαν τα προη­γού­μενα χρόνια ότι ο κόσμος θα έρχεται ό,τι και να κάνεις. Αλλά δεν είναι έτσι πια». Η Μαριάννα, υπάλ­λη­λος σε ξενο­δο­χείο, επι­βε­βαιώ­νει: «Παλιά τα ξενο­δο­χεία έκλει­ναν με μία εθνι­κό­τητα μόνο. Μόνο Σου­η­δούς, μόνο Αγγλους. Τώρα έχουν λίγο από όλα. Παλιά έλεγαν: “Αν δεν έρθουν οι Σκαν­δι­να­βοί, δεν μας νοιάζει, θα έρθουν άλλοι”. Ολοι έρχο­νταν στη Ρόδο. Εγώ αγαπάω το νησί μου και το θεωρώ πολύ όμορφο, ειδικά στη νότια Ρόδο, στη Λίνδο, στα δεκάδες χωριά. Αλλά οι του­ρί­στες δεν τα βλέπουν αυτά, κλεί­νο­νται στα ξενο­δο­χεία».

Στο… νέο Φαλη­ράκι

Το βραδάκι στην οδό Ορφα­νί­δου, τον πεζό­δρομο με όλα τα μπαρ που μαζεύει τους του­ρί­στες για νυχτε­ρινή δια­σκέ­δαση, η εικόνα θυμίζει Φαλη­ράκι, αλλά με χαμηλή κίνηση. Και το ίδιο το Φαλη­ράκι, άλλωστε, πλέον παρακ­μά­ζει. Ενα γκρουπ 18χρονων Σκαν­δι­να­βών, που κάνουν το πρώτο τους ταξίδι χωρίς γονείς, πάνε σαν μπλοκ από μπαρ σε μπαρ, καθο­δη­γού­με­νοι από τους «ομα­δάρ­χες» τους -ξένους εργα­ζο­μέ­νους σε κλαμπ της περιοχής- και τους κερνάνε σφη­νά­κια. «Γιατί τους πάτε και σε άλλα κλαμπ εκτός από το δικό σας;» ρωτάω τον Ελίας, Σουηδό με κατα­γωγή από τη Συρία που συνο­δεύει τα παιδιά. «Θέλουμε να βοη­θή­σουμε όλους τους επι­χει­ρη­μα­τίες», μου λέει.

Στον πεζό­δρομο, κορί­τσια και αγόρια παρα­πα­τάνε, άλλα απλώς είναι ακόμα στο κέφι, πολλά τρέχουν πάνω-κάτω χωρίς να ξέρει κανείς γιατί, ενώ οι «κράχτες» των κέντρων τούς πιάνουν τη συζή­τηση. Απέ­να­ντι ένας διά­δρο­μος με την ένδειξη «balloon bar» είναι γεμάτος αγόρια που αγο­ρά­ζουν γεμι­σμένα μπα­λό­νια… «Τι κάνετε με αυτά;» τους ρωτάω. «Εχουν μέσα ένα αέριο που το ρουφάς και ζαλί­ζε­σαι», μου λέει ένα ανα­ψο­κοκ­κι­νι­σμένο 18χρονο από τη Στοκ­χόλμη και ο φίλος του με δια­φω­τί­ζει: «Είναι σαν να καπνί­ζεις χασίς, αλλά νόμιμο!». Ενα γκου­γκλά­ρι­σμα με κατα­το­πί­ζει. Το laughing gas (αέριο του γέλιου), δημο­φι­λές στη Βρε­τα­νία, είναι μια χημική ένωση που προ­κα­λεί μέθη και προ­σφέ­ρε­ται σε κλαμπ – υπάρχει ακόμα νομο­θε­τικό κενό για τον περιο­ρι­σμό του. Ρεπορ­τάζ του BBC κατα­γρά­φει απόψεις ειδικών που μιλούν για επι­κίν­δυνο αέριο σε περί­πτωση υπερ­βο­λι­κής χρήσης και καλούν για ρύθμιση. «Πού θα βρούμε τα παιδιά αύριο το πρωί;» ρωτάω τον Ελίας. «Πουθενά, μέχρι το μεση­μέρι θα έχουν χαν­γκό­βερ»…

Οι Ρώσοι δεν έρχο­νται πλέον

Κάπως έτσι κυλάνε οι δια­κο­πές για τους νεαρούς του­ρί­στες. Οι μεγα­λύ­τε­ροι δεν πολυ­κυ­κλο­φο­ρούν γιατί είναι κλει­σμέ­νοι στα ξενο­δο­χεία τους. Αλλοι με το βρα­χιο­λάκι τους στα all-inclusive, άλλοι με την ημι­δια­τροφή βγαί­νουν για βόλτες στην παλιά πόλη το από­γευμα. Κυρίως Σκαν­δι­να­βοί, ελά­χι­στοι Γερ­μα­νοί, λίγοι Βρε­τα­νοί, μετρη­μέ­νοι στα δάχτυλα Ρώσοι, που τα τελευ­ταία χρόνια ήταν οικο­νο­μική ανάσα για τα νησιά. Φέτος, λόγω και των δικών τους προ­βλη­μά­των με το ρούβλι, δεν έκαναν τη γνωστή απόβαση και τώρα η Ρόδος μετράει τις πληγές της, αφού πάνω τους στή­θη­καν αγορές, όπως π.χ. των κατα­στη­μά­των με γούνες που τα τελευ­ταία χρόνια είχαν δου­λειές με… φούντες. Σήμερα, τα περισ­σό­τερα είναι κλειστά. «Μπορεί να σου κάνουν το μαγαζί χάλια όταν ψωνί­ζουν, αλλά πετάνε τα εκα­το­στά­ευρα σαν πεντά­ευρα», μου λέει μια ιδιο­κτή­τρια κατα­στή­μα­τος στον πεζό­δρομο της Μαν­δη­λαρά. «Φέτος τους κυνη­γάμε με το τουφέκι, είναι λίγοι».

Αύξηση στους Σκαν­δι­να­βούς

Το βράδυ που γυρί­ζουμε στο ξενο­δο­χείο, η τηλε­ό­ραση παίζει στη δια­πα­σών τις εξε­λί­ξεις. Το δημο­ψή­φι­σμα έχει ανα­κοι­νω­θεί και η αγωνία των επι­χει­ρη­μα­τιών γίνεται εντο­νό­τερη ειδικά στο άκουσμα του capital control. Την επομένη κυκλο­φο­ρούν φήμες ότι οι του­ρί­στες φεύγουν σωρηδόν, ότι ακυ­ρώ­νο­νται πακέτα εκτά­κτως. Ομως στο ξενο­δο­χείο Εσπε­ρί­δες οι περισ­σό­τε­ροι ξένοι δεν φαί­νε­ται να έχουν πάρει καν είδηση, απο­λαμ­βά­νουν τη θάλασσα και τον ήλιο. Ενα ζευγάρι Ολλαν­δών μάς κοι­τά­ζει με οίκτο όταν τους ρωτάμε αν γνω­ρί­ζουν τι συμ­βαί­νει. Φυσικά και ξέρουν, οι ξένοι εδώ ενη­με­ρώ­νο­νται πιο πολύ κι από μας. «Δεν ανη­συ­χούμε. Πριν έρθουμε, μας είχαν δώσει οδηγίες να πάρουμε μαζί μας πολλά μετρητά», μας λένε. Ενα ζευγάρι Αυστρια­κών που έρχο­νται 26 συναπτά έτη σε αυτό το ξενο­δο­χείο επίσης παρα­μέ­νουν ψύχραι­μοι. «Εμείς δεν φοβό­μα­στε. Και με ευρώ, και με δραχμή, πάντα θα ερχό­μα­στε». Οι ξένοι συνε­χί­ζουν κανο­νικά τις δια­κο­πές τους και η μόνη τους ανη­συ­χία φαί­νε­ται να είναι οι τσα­ντά­κη­δες… Φυλάσ­σουν τα προ­σω­πικά τους αντι­κεί­μενα σαν κέρ­βε­ροι, όπου κι αν πάνε.

«Υπήρξε μεγάλη ανη­συ­χία για τη σεζόν που δια­νύ­ουμε, λόγω πολι­τι­κών γεγο­νό­των», λέει η κ. Αγγέ­λικα Βασι­λάκη από το Τμήμα Πωλή­σεων του Esperia Group. «Μετά τον Φεβρουά­ριο παρα­τη­ρή­θηκε στις κρα­τή­σεις, ειδικά από τις αγορές της κεντρι­κής Ευρώπης (Γερ­μα­νία, Αυστρία, Ολλαν­δία, Βέλγιο, κ.ά.), στα­σι­μό­τητα, αν και οι αρχικές προ­βλέ­ψεις για την του­ρι­στική χρονιά του 2015 ήταν εξαι­ρε­τι­κές. Η ρωσική αγορά, λόγω των γνωστών διεθνών πολι­τι­κών εξε­λί­ξεων, παρου­σί­ασε μεγάλη μείωση. Οι σκαν­δι­να­βι­κές χώρες παρου­σί­α­σαν αύξηση, όμως δεν έχουν το μέγεθος να καλύ­ψουν το έλλειμμα των κρα­τή­σεων που δημιουρ­γή­θηκε. Υπάρχει καθυ­στέ­ρηση στη σύναψη συμ­βο­λαίων για την επόμενη χρονιά, λόγω της μη ξεκά­θα­ρης ενη­μέ­ρω­σης για τα ποσοστά του ΦΠΑ που θα ισχύ­σουν το επόμενο διά­στημα. Δυστυ­χώς, η ελλη­νική αγορά, η οποία παρα­δο­σιακά το μήνα Αύγου­στο κλείνει τις δια­κο­πές της, λόγω των εξε­λί­ξεων είναι παγω­μένη. Η επόμενη χρονιά θα είναι δύσκολη, ιδιαί­τερα μετά τη φημο­λο­γού­μενη κατάρ­γηση των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ που ισχύουν στην περιοχή μας. Αυτό θα έχει ως απο­τέ­λε­σμα τη μεγάλη αύξηση της τιμής του του­ρι­στι­κού πακέτου, το οποίο δεν θα μας επι­τρέ­πει να είμαστε αντα­γω­νι­στι­κός προ­ο­ρι­σμός πλέον».

Στα ΑΤΜ η Ρόδος, όπως και η υπό­λοιπη Ελλάδα, έχει ήδη αρχίσει να ανα­στε­νά­ζει. Ουρές υπάρ­χουν, οι περισ­σό­τε­ρες από Ελληνες. Σε μία από αυτές βρίσκω δύο νεαρές Δανέζες που παλεύ­ουν να βγάλουν λεφτά από ένα μηχά­νημα που έχει στε­ρέ­ψει. «Εχετε αγχωθεί με τις εξε­λί­ξεις;» τις ρωτάω. Με κοι­τά­ζουν ελαφρώς απο­ρη­μέ­νες. «Οχι, απλώς μας τελεί­ω­σαν αυτά που είχαμε μαζί μας», μου λένε και τραβούν 40 ευρώ από το διπλανό ΑΤΜ. «Εμείς περνάμε τέλεια, αλλά κι εσείς πρέπει να χαλα­ρώ­σετε. Εχει τόσο ωραίο ήλιο»…

Περιο­δικό “Κ”