Η Ελλάδα πρέπει να ψηφίσει “Ναι” και η Ευρώπη πρέπει να ντρέπεται

Του Clive Crook

Εάν θα είχα να ψηφίσω στο αποψινό δημο­ψή­φι­σμα στην Ελλάδα, που θα έριχνα την ψήφο μου; Με βαριά καρδιά θα ψήφιζα ΝΑΙ.

Στου Έλληνες τέθηκε το ερώτημα να δια­λέ­ξουν αν θα υπο­στη­ρί­ξουν τους όρους για την περαι­τέρω οικο­νο­μική βοήθεια που προ­τά­θηκε στην κυβέρ­νηση τους, σχεδόν πριν μια εβδο­μάδα, από την ΕΕ και το ΔΝΤ. Ο πρω­θυ­πουρ­γός Αλέξης Τσίπρας τους καλεί να πούνε ΟΧΙ. Τους υπο­σχέ­θηκε ότι αν πράξουν ανα­λό­γως, θα μπο­ρέ­σει να τους φέρει σε σύντομο διά­στημα μια καλύ­τερη συμ­φω­νία.

Τα πρό­σφατα δημο­ψη­φί­σματα ανα­φέ­ρουν ότι το απο­τέ­λε­σμα θα είναι οριακό. Δεν είμαι πεπει­σμέ­νος ότι αυτό θα κάνει μεγάλη διαφορά. Ασχέτως αν η Ελλάδα ψηφίσει ΝΑΙ ή ΟΧΙ, ο Τσίπρας (αν και προ­φα­νώς όχι ο υπουρ­γός Οικο­νο­μι­κών του) στο­χεύει να μείνει στην εξουσία. Η ψήφος δεν αλλάζει τους υπο­λο­γι­σμούς που θα πρέπει να κάνουν οι αντί­στοι­χες πλευρές ανα­φο­ρικά με τις μακρο­χρό­νιες συνέ­πειες. Θα είναι προς όφελος και των δύο πλευρών να έρθουν σε μια συμ­φω­νία. Για πέντε μήνες αυτό δεν ήταν εφικτό, αλλά από κάποιο σημείο και πέρα, ακόμα και τώρα, η λογική μπορεί να επι­κρα­τή­σει.

Είναι πιθανών ότι η ψήφος στο ΟΧΙ που ζητάει ο Τσίπρας για ενδυ­νά­μωση, όπως του­λά­χι­στον λέει, να εκμαιεύ­σει μια νέα, καλύ­τερη προ­σφορά από τη Ευρω­παϊκή πλευρά. Αλλά ισορ­ρο­πεί σε πιθα­νό­τη­τες και η ψήφος στο ΟΧΙ εμπε­ριέ­χει το μεγα­λύ­τερο ρίσκο. Ήδη αρκετοί Ευρω­παίοι αξιω­μα­τού­χοι είναι έτοιμοι να δουν την Ελλάδα να χρε­ο­κο­πεί και να φεύγει από το ευρώ. Εάν οι Έλληνες ψηφί­σουν ΟΧΙ, αυτή η άποψη πιθανώς να κερ­δί­σει έδαφος και οι πιθα­νό­τη­τες για Grexit αυξά­νο­νται. Ήδη από την προη­γού­μενη εβδο­μάδα, η χώρα έχει πάρει μια πρό­γευση του τι θα προ­κα­λούσε η έξοδος από το ευρώ.

Αν οι ψηφο­φό­ροι πούνε ΝΑΙ, υπάρ­χουν καλύ­τε­ρες πιθα­νό­τη­τες για μια προ­σφο­ράς βοή­θειας από την ΕΕ και την ΕΚΤ, που θα απο­μα­κρύ­νουν την χρε­ο­κο­πία και το Grexit. Του­λά­χι­στον βρα­χυ­πρό­θε­σμα το ΝΑΙ είναι ο καλύ­τε­ρος δρόμος για λιγό­τερο οικο­νο­μικό πόνο.

Υπάρχει και ένα άλλο ζήτημα. Μια ψήφος στο ΟΧΙ θα ήταν μια ψήφος εμπι­στο­σύ­νης στον Τσίπρα και την ομάδα του. Θα τους άφηνε στην εξουσία με αυξη­μένη την αίσθηση ότι πράτ­τουν το σωστό. Η δια­χεί­ριση της ελλη­νι­κής εξόδου, αν φτά­σουμε εκεί, θα έθετε σε δοκι­μα­σία και τον πλέον ικανό ηγέτη και ο Τσίπρας αναμ­φί­βολα δεν είναι. Το να είναι επι­κε­φα­λής κάτω από αυτές τις συν­θή­κες, μετά βίας είναι ανεκτό και σαν σκέψη.

Αν ήμουν Έλληνας, θα ήθελα ο Τσίπρας να φύγει. Ένα ΝΑΙ δεν θα το έκανε σίγουρο, αλλά θα γινόταν πιο πιθανό. Επίσης, η απο­χώ­ρηση του Τσίπρα δεν μπορεί να εγγυ­η­θεί ότι θα ανα­λά­βει την δια­κυ­βέρ­νηση μια καλύ­τερη κυβέρ­νηση, αλλά από την άλλη, αξίζει μια δοκιμή.

Με την υποταγή στην ΕΕ, η Ελλάδα ίσως ωθήσει τους πιστω­τές της να είναι γεν­ναιό­δω­ροι στην νίκη τους. Η Ευρώπη πιθανώς να απο­δε­χθεί τις μακρό­χρο­νες απαι­τή­σεις του Τσίπρα και αυτό που ανέ­κα­θεν είχε νόημα για την πλευρά των πιστωτών- μια δέσμη μέτρων για ελά­φρυνση του χρέους και ένα ηπιό­τερο προφίλ δημο­σιο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής, στο τρίτο πρό­γραμμα διά­σω­σης.

Η λογική επιλογή σε αυτά, είναι η ψήφος στο ΝΑΙ. Η πρόκληση- και δει­λιάζω μπροστά της- θα ήταν κάποιος ο οποίος νιώθει αηδια­σμέ­νος από την ΕΕ και το ΔΝΤ, να τους δώσει αυτή τη νίκη. Πολύ περισ­σό­τερο, αν το λιγό­τερο κακό σενάριο που περιέ­γραψα έρθει και περάσει.

Σκε­φτείτε το: Σε αυτό το σενάριο η Ευρώπη θα κατέ­φθανε με όρους όχι πολύ δια­φο­ρε­τι­κούς από αυτούς τους οποίους ο Τσίπρας ήταν έτοιμος να δεχθεί πριν μερικές εβδο­μά­δες. Εάν η Ελλάδα είναι να μείνει στην ευρω­ζώνη, να ξεκι­νή­σει την ανά­καμψη και να απο­φύ­γει κοι­νω­νι­κές ανα­τα­ρα­χές, δεν έχει πολλές εναλ­λα­κτι­κές. Η οικο­νο­μική στα­θε­ρο­ποί­ηση της Ελλάδας και η απο­κα­τά­σταση της οικο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης, τώρα, θα είναι πιο δύσκολη απ’ ότι πριν. Οπότε, γιατί δεν έγινε η συμ­φω­νία;

Ο Τσίπρας, φυσικά, είναι μια απά­ντηση. Φαί­νε­ται ότι εσκεμ­μένα εκνεύ­ρισε τους πιστω­τές. Παρ’ όλους τους κομπα­σμούς του, ταχύ­τατα απε­μπό­λησε τις προ­ε­κλο­γι­κές υπο­σχέ­σεις του, για τέλος των προ­γραμ­μά­των και για το τέλος των όρων. Μερι­κούς μήνες νωρί­τερα, η από­σταση ανάμεσα στους σκλη­ρούς δημο­σιο­νο­μι­κούς όρους που απαι­τού­σαν οι δανει­στές και αυτό που ήταν δια­τε­θει­μέ­νος να δεχθεί ο Τσίπρας, ήταν μικρή. Υπό αυτή την έννοια, η Ευρώπη είχε ήδη κερ­δί­σει.

Το σημείο εμπλο­κής ήταν η απο­μεί­ωση του χρέους. Και εδώ το δια­κύ­βευμα ήταν μικρό­τερο απ’ όσο νομί­ζουμε. Ευνοϊ­κοί όροι ήδη είχαν γίνει δεκτοί σε προη­γού­μενη συμ­φω­νία. Περαι­τέρω απω­μεί­ωση δεν θα απο­τε­λούσε μέγα ζήτημα αρχών, και σύμφωνα με τους υπο­λο­γι­σμούς των πιστω­τών, θα βοη­θούσε στο να κατα­στεί το χρέος βιώσιμο- κάτι που τους ενδια­φέ­ρει τόσο, όσο και τους Έλληνες. Όμως ο Τσίπρας ήθελε την απω­μεί­ωση στο τραπέζι τώρα, ως μέρος της δια­πραγ­μά­τευ­σης και όχι αργό­τερα στο πλαίσιο μιας άλλης δια­πραγ­μά­τευ­σης.

ΟΙ εβδο­μά­δες περ­νού­σαν και οι πιστω­τές δήλωναν ότι δεν είναι αυτός ο τρόπος που κάνουν τα πράγ­ματα. Όσο απί­στευτο και αν φαί­νε­ται, αυτή η μικρή δια­δι­κα­στική ένσταση ανα­φο­ρικά με την απο­μεί­ωση του χρέους τώρα και όχι αργό­τερα, είναι η αιτία που κατέρ­ρευ­σαν οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις.

Ο Τσίπρας μπορεί να είναι αλλο­πρό­σαλ­λος και εκνευ­ρι­στι­κός, αλλά του είναι τόσο δύσκολο να κατα­λά­βει; Οι πιστω­τές όλο τον καιρό επέ­με­ναν στην φανερή συν­θη­κο­λό­γηση του. Άλλαζαν τις λεπτο­μέ­ρειες των όρων, αλλά όχι πάνω σε κάτι που ο Τσίπρας μπορεί να καυ­χη­θεί. Οι συνο­μι­λίες για το χρέος ήταν η μονα­δική του ελπίδα ότι θα έλεγε στους Έλληνες ότι κέρδισε κάτι για λογα­ρια­σμό τους. Η συναί­νεση δεν θα κόστιζε τίποτα στους πιστω­τές του- λιγό­τερο και από τίποτα, αν ανα­λο­γι­στούμε τα κόστη που αντι­με­τω­πί­ζουν τώρα. Παρόλα αυτά το αρνή­θη­καν.

Καταρ­χάς, νομίζω ότι όλο αυτό ήταν εκτός του πλαι­σίου μιας παρα­δο­σια­κής γρα­φειο­κρα­τι­κής ισχυ­ρο­γνω­μο­σύ­νης. Οι κανόνες είναι κανόνες. Βαθ­μιαία και υπό το καθε­στώς μεγάλων εκα­τέ­ρω­θεν προ­κλή­σεων, αυτό το χαρα­κτη­ρι­στικό γνώ­ρι­σμα της ΕΕ έγινε απο­φα­σι­στι­κό­τητα, ώστε να γίνει αντι­λη­πτό από τον Τσίπρα ποιος είναι το αφε­ντικό.

Το σωστό θα ήταν να βοη­θή­σουν τον Τσίπρα να χάσει με αξιοπρέπεια- να δείξουν λίγο σεβασμό στους Έλληνες που σε από­γνωση τον ψήφισαν για πρω­θυ­πουργό. Μια τέτοια αντι­με­τώ­πιση θα έδιωχνε την αίσθηση ότι ο Τσίπρας και οι υπο­στη­ρι­κτές του ανα­γκά­στη­καν να γονα­τί­σουν. Αυτό θα ενθάρ­ρυνε μελ­λο­ντικά πισω­γυ­ρί­σματα και η Ελλάδα θα την πάθαινε ούτως ή άλλως. Αυτή η νοο­τρο­πία στην πορεία εξε­λί­χθηκε σε ιδέα ότι το σύστημα του ευρώ και ίσως ακόμα και η ΕΕ, να ήταν καλύ­τερα χωρίς την Ελλάδα.

Η επίλυση αυτής της κρίσης, η ενδυ­νά­μωση της ευρω­ζώ­νης και η ανα­βί­ωση τους ευρύ­τε­ρου Ευρω­παϊ­κού σχεδίου απαιτεί πολι­τι­κούς. Αν έχει ακόμα υπάρχει κάποιος στην Ευρώπη, παρα­μέ­νει σιω­πη­λός. Ηγε­τί­σκοι και σχο­λα­στι­κοί γρα­φειο­κρά­τες κινούν τα νήματα. Και τώρα η Ελλάδα, για το καλό της, θα πρέπει να τους πει ότι κέρ­δι­σαν.

capital.gr