FΤ: Oxi ή Nai: Ποια είναι τα ενδεχόμενα για την Δευτέρα

Αλυ­σι­δω­τές αντι­δρά­σεις στο εσω­τε­ρικό πολι­τικό σκηνικό της Ελλάδας θα προ­κα­λέ­σει το απο­τέ­λε­σμα του δημο­ψη­φί­σμα­τος. Πως θα επη­ρε­ά­σει τις σχέσεις της χώρας με την ευρω­ζώνη. Η πιθα­νό­τητα ορι­στι­κής ρήξης και εξόδου και τα σενάρια συμ­βι­βα­σμού.

Oxi ή Nai: Ποια είναι τα ενδε­χό­μενα για την Δευτέρα

Τρία είναι τα βασικά σενάρια για την Ελλάδα μετά το δημο­ψή­φι­σμα:

1) Η χώρα απο­φα­σί­ζει «ναι» και ο Τσίπρας παραι­τεί­ται

Ορι­σμέ­νοι ανώ­τε­ροι αξιω­μα­τού­χοι στους κόλπους της κυβέρ­νη­σης του πρω­θυ­πουρ­γού Αλέξη Τσίπρα, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου και του χαρι­σμα­τι­κού υπουρ­γού Οικο­νο­μι­κών, Γιάνη Βαρου­φάκη, έχουν δηλώσει ότι θα παραι­τη­θούν εάν οι ψηφο­φό­ροι επι­λέ­ξουν “ναι”. Στην Αθήνα υπήρξε έντονη φημο­λο­γία ότι και ο ίδιος ο κ. Τσίπρας θα παραι­τη­θεί.

Πόσο γρήγορα θα μπο­ρούσε να σχη­μα­τι­στεί μια νέα κυβέρ­νηση; Αυτό εξαρ­τά­ται.

Αν υπάρξει ένας μετριο­πα­θής συνα­σπι­σμός μέσα στο ΣΥΡΙΖΑ, αυτός θα μπο­ρούσε να ενωθεί με τα τρία κόμματα στο κοι­νο­βού­λιο και να σχη­μα­τί­σουν μια κυβέρ­νηση εθνικής ενό­τη­τας. (Μερικοί έχουν προ­τεί­νει τον αντι­πρό­ε­δρο της κυβέρ­νη­σης, Γιάννη Δρα­γα­σάκη, τον πιο έμπειρο πολι­τικό στην ιεραρ­χία του ΣΥΡΙΖΑ, ως πιθανό ηγέτη αυτού του μετριο­πα­θούς συνα­σπι­σμού). Υπάρχει προη­γού­μενο: ένας τεχνο­κρά­της πρω­θυ­πουρ­γός, ο πρώην κεντρι­κός τρα­πε­ζί­της Λουκάς Παπα­δή­μος, ανέλαβε ως επι­κε­φα­λής ενός συνα­σπι­σμού πολυ­κομ­μα­τι­κής κυβέρ­νη­σης στα τέλη του 2011 και συμ­φώ­νησε το δεύτερο πακέτο διά­σω­σης με τους δανει­στές.

Αυτή είναι ίσως η καλύ­τερη ευκαι­ρία για την Ελλάδα να αλλάξει πορεία και να εξα­σφα­λί­σει μια νέα διάσωση πριν από αυτό που πολλοί αξιω­μα­τού­χοι πιστεύ­ουν ότι είναι η προ­θε­σμία χωρίς επι­στροφή: την 20η Ιουλίου, όταν μία δόση €3,5 δισ. πρέπει να απο­πλη­ρω­θεί στην Ευρω­παϊκή Κεντρική Τράπεζα. Αθέτηση σε χρέος απέ­να­ντι στην ΕΚΤ είναι σχεδόν βέβαιο ότι σημαί­νει πως η κεντρική τράπεζα θα απο­σύ­ρει όλες τις ενι­σχύ­σεις για τις ελλη­νι­κές τρά­πε­ζες, ανα­γκά­ζο­ντάς την Ελλάδα να τυπώσει ένα νέο νόμισμα, προ­κει­μέ­νου αυτές να ανοί­ξουν εκ νέου.

Σύμφωνα με αυτό το σενάριο, οι αξιω­μα­τού­χοι θα προ­τεί­νουν πιθανώς ένα “πρό­γραμμα γέφυρα” το οποίο θα χρη­μα­το­δο­τή­σει την Ελλάδα το καλο­καίρι, πριν αρχί­σουν οι σοβαρές δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για ένα νέο πρό­γραμμα στή­ρι­ξης.

Εάν δεν προ­κύ­ψει ένας μετριο­πα­θής ηγέτης στο ΣΥΡΙΖΑ, θα είναι δύσκολο να δια­μορ­φω­θεί ένας μεγάλος συνα­σπι­σμός. Τα τρία μετριο­παθή κόμματα της αντι­πο­λί­τευ­σης – η κεντρο­δε­ξιά Νέα Δημο­κρα­τία (76 έδρες), η κεντρο­α­ρι­στερά του ΠΑΣΟΚ (13) και το φιλο­ευ­ρω­παϊκό ΠΟΤΑΜΙ (17) -, ακόμα κι όλα μαζί, θα χρεια­στούν ακόμα του­λά­χι­στον 44 από τους 149 βου­λευ­τές του ΣΥΡΙΖΑ για να σχη­μα­τί­σουν μια πλειο­ψη­φία στο νομο­θε­τικό σώμα των 300 εδρών και τότε θα πρέπει να πραγ­μα­το­ποι­η­θούν νέες εκλογές. Ωστόσο, οι εκλογές παίρ­νουν πολύ χρόνο – και σχεδόν σίγουρα θα χρεια­στεί να ορι­στούν για μετά τις 20 Ιουλίου.

2) Η χώρα ψηφίζει «ναι» και ο Τσίπρας μένει

Ο κ. Τσίπρας έχει δεσμευ­τεί ότι θα συμ­μορ­φω­θεί με τη βούληση του ελλη­νι­κού λαού, επι­μέ­νο­ντας ότι αν αυτός ψηφίσει “ναι” την Κυριακή, τότε ο πρω­θυ­πουρ­γός θα συμ­φω­νή­σει με τους όρους των πιστω­τών. Αλλά ένας αυξα­νό­με­νος αριθμός αξιω­μα­τού­χων της ευρω­ζώ­νης έχει δημο­σίως δηλώσει ότι δεν μπορεί να συνερ­γα­στεί με τον κ. Τσίπρα, ιδιαί­τερα αφού τους κατη­γό­ρησε ότι “εκβιά­ζουν” τους Έλληνες ψηφο­φό­ρους σε εθνικό τηλε­ο­πτικό διάγ­γελμά του την Τετάρτη.

Το ερώτημα είναι λοιπόν αν οι πιστω­τές θα είναι ανοι­κτοί για να συνο­μι­λή­σουν με τον κ Τσίπρα, μετά από την πικρή ρήξη της περα­σμέ­νης εβδο­μά­δας. Ο Γερούν Ντάι­σελ­μπλουμ, υπουρ­γός Οικο­νο­μι­κών της Ολλαν­δίας, προ­ε­δρεύων της επι­τρο­πής του Eurogroup, κατέ­στησε σαφές ότι ο κ. Τσίπρας δεν μπορεί πλέον να θεω­ρη­θεί αξιό­πι­στος στην εφαρ­μογή ενός προ­γράμ­μα­τος διά­σω­σης, καθώς το έχει απο­κη­ρύ­ξει δημο­σίως. Οι περισ­σό­τε­ροι εκ των υπο­λοί­πων υπουρ­γών Οικο­νο­μι­κών συμ­με­ρί­ζο­μαι αυτήν την άποψη.

Παρόλα αυτά, υπάρ­χουν μερικοί – ιδιαί­τερα ο Mισέλ Σαπέν, ο Γάλλος υπουρ­γός Οικο­νο­μι­κών, και ο Πιέρ Μοσκο­βισί, ο επί­τρο­πος των Οικο­νο­μι­κών της Ε.Ε. – οι οποίοι έχουν εκφρά­σει την προ­θυ­μία να επα­νε­μπλα­κούν σε δια­πραγ­μα­τεύ­σεις με την ελλη­νική κυβέρ­νηση, ακόμη και αν ο κ Τσίπρας παρα­μεί­νει στη θέση του ως πρω­θυ­πουρ­γός. Αυτό θα είναι ακόμα πιο πιθανό αν η σύνθεση της κυβέρ­νη­σής, μέσω ενός συνα­σπι­σμού έχει αλλάξει.

Ο κ Βαρου­φά­κης άφησε να εννοη­θεί ότι ένα “ναι” θα μπο­ρούσε να οδη­γή­σει σε κυβερ­νη­τικό ανα­σχη­μα­τι­σμό. Μια πιθα­νό­τητα είναι η εθνι­κι­στική δεξιά των Ανε­ξάρ­τη­των Ελλήνων, επί του παρό­ντος ο μικρό­τε­ρος κυβερ­νη­τι­κός εταίρος, να αλλάξει θέσεις με το φιλο­ευ­ρω­παϊκό Ποτάμι – μια κίνηση που ορι­σμέ­νοι αξιω­μα­τού­χοι της ευρω­ζώ­νης έχουν πει ότι θα μπο­ρούσε να αλλάξει το γενι­κό­τερο ύφος των συνο­μι­λιών. Αλλά αυτό θα καθι­στούσε δύσκολο το να επι­τευ­χθεί μια συμ­φω­νία πριν από τις 20 Ιουλίου.

3) Η χώρα ψηφίζει «όχι»

Οι Ευρω­παίοι ηγέτες από τον Φραν­σουά Ολάντ, τον Γάλλο πρόεδρο, μέχρι το Ματέο Ρέντζι, τον Ιταλό πρω­θυ­πουργό και τον Zαν Κλωντ Γιούν­κερ, πρόεδρο της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής, έχουν κατα­στή­σει σαφές ότι θα θεω­ρή­σουν το Όχι ως ρήξη με την Ευρώπη και επιλογή εξόδου από το ευρώ .

Η ελλη­νική κυβέρ­νηση επι­μέ­νει ότι μπλο­φά­ρουν, και τα γερ­μα­νικά μέσα ενη­μέ­ρω­σης έχουν ανα­φέ­ρει ότι ο Βόλφ­γκανγκ Σόιμπλε, ο σκλη­ρο­πυ­ρη­νι­κός υπουρ­γός Οικο­νο­μι­κών της Γερ­μα­νίας, δήλωσε στο κόμμα του, στους Χρι­στια­νο­δη­μο­κρά­τες, σε μια συνά­ντηση κεκλει­σμέ­νων των θυρών πως μία ψήφος στο Όχι δεν σημαί­νει και Grexit. Έτσι, υπάρχει μια πιθα­νό­τητα, παρ’ όλη τη ρητο­ρική, οι πιστω­τές να επα­νε­κι­νή­σουν τις συνο­μι­λίες μετά από ένα «όχι».

Ακόμη όμως κι αν οι συνο­μι­λίες συνε­χι­στούν, είναι δύσκολο να δει κανείς πώς μια δια­πραγ­μα­τευση μετά από το δημο­ψή­φι­σμα θα είναι ευκο­λό­τερη από ό, τι οι άκαρπες συνο­μι­λίες των τελευ­ταίων πέντε μηνών. Ο κ. Τσίπρας υπο­στή­ρι­ζει ότι θα έχει ισχυ­ρό­τερη εντολή για να πιέσει κατά των απαι­τή­σεων λιτό­τη­τας κι ότι σε ένα νέο πρό­γραμμα μια ελά­φρυν­σης χρέους είναι πιθα­νό­τερη –κάτι που είναι μία από τις κύριες παρα­χω­ρή­σεις που θέλει η Αθήνα.

Αλλά πολλά από τα θέματα που τέθηκαν στο περι­θώ­ριο στις τρέ­χου­σες συνο­μι­λίες, σε μια προ­σπά­θεια να βρεθεί μια γρήγορη συμ­βι­βα­στική λύση, θα ήταν σχεδόν βέβαιο ότι θα ξανα­γυ­ρί­σουν στο τραπέζι – ακαν­θώδη θέματα, όπως η μεταρ­ρύθ­μιση της αγοράς εργα­σίας και η απε­λευ­θέ­ρωση των τιμών. Αυτό θα κατα­στή­σει τις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για ένα νέο διετές πρό­γραμμα πολύ δυσκο­λό­τε­ρες από ό,τι οι προη­γού­με­νες που αφο­ρού­σαν μόνο μια δόση του υφι­στά­με­νου προ­γράμ­μα­τος.

Ο κ. Ντάι­σελ­μπλουμ, ο οποίος ηγείται των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων με την Αθήνα για λογα­ρια­σμό του Eurogroup, δήλωσε στο ολλαν­δικό κοι­νο­βού­λιο την Πέμπτη ότι μια ψήφος στο Όχι θα σήμαινε πως « όχι μόνο δεν υπάρχει καμία βάση για ένα νέο πρό­γραμμα, αλλά είναι επίσης αμφί­βολο κατά πόσον υπάρχει βάση ΄για την παρα­μονή της Ελλάδας στην ευρω­ζώνη».

Ο κ.κ Σαπέν και Μοσκο­βισί μπορεί να πιέσουν για την επα­νέ­ναρξη των συνο­μι­λιών. Αλλά πολλοί αξιω­μα­τού­χοι της ευρω­ζώ­νης λει­τουρ­γούν υπό την υπόθεση εργα­σίας ότι οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις δεν θα ξανα­ξε­κι­νή­σουν στην περί­πτωση που θα υπάρξει Όχι στο δημο­ψή­φι­σμα κι ότι η 20η Ιουλίου θα φτάσει χωρίς να υπάρχει συμ­φω­νία. Τότε, το λογικό επα­κό­λουθο θα είναι το Grexit.