Πώς μπορεί να γίνει δημοψήφισμα – Η περίπτωση του ΦΠΑ στα νησιά (βίντεο)

Η προ­κή­ρυξη δημο­ψη­φί­σμα­τος μπορεί να γίνει με δύο μόνο τρόπους προ­κει­μέ­νου να είναι συνταγ­μα­τικά νόμιμη, ενώ σε περί­πτωση πραγ­μα­το­ποί­η­σής του σε τοπικό επίπεδο δεν έχει δεσμευ­τικό χαρα­κτήρα για την κυβέρ­νηση, αλλά απο­τε­λεί σοβαρό «πολι­τικό χαρτί» απο­τύ­πω­σης της λαϊκής βού­λη­σης.

Δημο­ψή­φι­σμα μπορεί να ζητήσει η κεντρική πολι­τική ηγεσία της χώρας, δηλαδή η κυβέρ­νηση και το Ελλη­νικό Κοι­νο­βού­λιο, με την τελική έγκριση του Προ­έ­δρου της Βουλής, ο οποίος και το προ­κη­ρύσ­σει.

Στην πρώτη περί­πτωση, το υπουρ­γικό συμ­βού­λιο απο­φα­σί­ζει την διε­ξα­γωγή δημο­ψη­φί­σμα­τος για «κρίσιμα εθνικά θέματα», απόφαση η οποία πρέπει να εγκρι­θεί από την απόλυτη πλειο­ψη­φία του συνόλου των βου­λευ­τών, δηλαδή 151 βου­λευ­τές, και στη συνέ­χεια να πάει στον Πρόεδρο της Δημο­κρα­τίας ο οποίος και θα προ­κη­ρύ­ξει το δημο­ψή­φι­σμα.

Στην δεύτερη περί­πτωση, η πρόταση μπορεί να έρθει κατ΄ευ­θείαν από τη Βουλή, εάν συγκε­ντρω­θούν υπο­γρα­φές από τα δύο πέμπτα της Βουλής, δηλάδή από 120 βου­λευ­τές, ενώ θα πρέπει να ψηφι­στεί από τα τρία πέμπτα, δηλαδή 180 βου­λευ­τές, πριν πάρει και πάλι το δρόμο για το Προ­ε­δρικό Μέγαρο.

Εάν ωστόσο η πρόταση προ­έλ­θει από τους βου­λευ­τές, υπάρχει σαφής απο­κλει­σμός στο θέμα του δημο­ψη­φί­σμα­τος: «εκτός από τα δημο­σιο­νο­μικά».

Τι προ­βλέ­πει το Σύνταγμα για διε­ξα­γωγή δημο­ψη­φί­σμα­τος:

Αρθρο 44: (Πράξεις νομο­θε­τι­κού περιε­χο­μέ­νου, δημο­ψη­φί­σματα, διαγ­γέλ­ματα)
…
2. O Πρό­ε­δρος της Δημο­κρα­τίας προ­κη­ρύσ­σει με διά­ταγμα δημο­ψή­φι­σμα για κρίσιμα εθνικά θέματα, ύστερα από απόφαση της από­λυ­της πλειο­ψη­φίας του όλου αριθμού των βου­λευ­τών, που λαμ­βά­νε­ται με πρόταση του Yπουργικού Συμ­βου­λίου.
Δημο­ψή­φι­σμα προ­κη­ρύσ­σε­ται από τον Πρόεδρο της Δημο­κρα­τίας με διά­ταγμα και για ψηφι­σμένα νομο­σχέ­δια που ρυθ­μί­ζουν σοβαρό κοι­νω­νικό ζήτημα, εκτός από τα δημο­σιο­νο­μικά, εφόσον αυτό απο­φα­σι­στεί από τα τρία πέμπτα του συνόλου των βου­λευ­τών, ύστερα από πρόταση των δύο πέμπτων του συνόλου και όπως ορίζουν ο Kανονισμός της Bουλής και νόμος για την εφαρ­μογή της παρα­γρά­φου αυτής. Δεν εισά­γο­νται κατά την ίδια περίοδο της Bουλής περισ­σό­τε­ρες από δύο προ­τά­σεις δημο­ψη­φί­σμα­τος για νομο­σχέ­διο.
Η ασαφής έννοια του τι είναι δημο­σιο­νο­μικό θέμα, τι είναι κρίσιμο εθνικό θέμα, τι είναι σοβαρό κοι­νω­νικό ζήτημα κτλ, οδήγησε και σε μία προ­σπά­θεια διευ­κρί­νι­σης από την Επι­στη­μο­νική Υπη­ρε­σία της Βουλής, στην έκθεση για τον νόμο 4023/2011, εκτε­λε­στικό του Συντάγ­μα­τος, με τίτλο «Διεύ­ρυνση της άμεσης και συμ­με­το­χι­κής δημο­κρα­τίας με τη διε­νέρ­γεια δημο­ψη­φί­σμα­τος».
«Κατά την προ­τει­νό­μενη διάταξη, ορί­ζε­ται ότι αντι­κεί­μενο του Νσχ είναι η οργά­νωση της δια­δι­κα­σίας προ­σφυ­γής σε δημο­ψή­φι­σμα «για κρίσιμο εθνικό θέμα ή για ψηφι­σμένο νομο­σχέ­διο που ρυθ­μί­ζει σοβαρό κοι­νω­νικό ζήτημα με εξαί­ρεση τα δημο­σιο­νο­μικά».
Παρα­τη­ρεί­ται, κατ’ αρχάς, ότι δημο­σιο­νο­μικό δεν είναι κάθε νομο­σχέ­διο που συνε­πά­γε­ται δημο­σιο­νο­μική επι­βά­ρυνση, δεδο­μέ­νου ότι όλα σχεδόν τα νομο­σχέ­δια έχουν τέτοιες επι­πτώ­σεις.
Ως δημο­σιο­νο­μικά νοού­νται, εν προ­κει­μένω, τα stricto sensu δημο­σιο­νο­μικά νομο­σχέ­δια των άρθρων 78-80 του Συντάγ­μα­τος, που συν­θέ­τουν το έκτο κεφά­λαιο του Γ’ Τμή­μα­τος του Συντάγ­μα­τος, καθώς και όσα έχουν απο­κλει­στι­κώς ή προ­ε­χό­ντως δημο­σιο­νο­μικό χαρα­κτήρα.
Περαι­τέρω, επι­ση­μαί­νε­ται η εγγενής αορι­στία των εννοιών «κρίσιμο εθνικό θέμα» και «ψηφι­σμένο νομο­σχέ­διο που ρυθ­μί­ζει σοβαρό κοι­νω­νικό ζήτημα», η οποία καθιστά ευρεία τη δια­κρι­τική ευχέ­ρεια της Βουλής.
Σε κάθε περί­πτωση, οι έννοιες δύνα­νται να τέμνο­νται, καθώς το κρίσιμο εθνικό θέμα μπορεί να απο­τε­λεί και «σοβαρό κοι­νω­νικό ζήτημα» ή να ρυθ­μί­ζε­ται με ψηφι­σμένο νομο­σχέ­διο ή να πρό­κει­ται να ρυθ­μι­σθεί νομο­θε­τι­κώς».

Πρόταση Βαρου­φάκη για ενί­σχυση της δια­πραγ­μα­τευ­τι­κής θέσης

Η ιδέα πραγ­μα­το­ποί­η­σης ενός τοπικού δημο­ψη­δί­σμα­τος στα νησιά, προ­κει­μέ­νου η κυβέρ­νηση να κάνει σαφές ότι υπάρχει δια­φο­ρε­τική μετα­χεί­ριση των νησιω­τών στην Ελλάδα σε σχέση με άλλες περιο­χές της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης και της Ευρω­ζώ­νης, προήλθε από τον Γιάνη Βαρου­φάκη.

Οπως διευ­κρί­νισε ο περι­φε­ρειάρ­χης Νοτίου Αιγαίου, κατα­τέ­θηκε στη σύσκεψη της 4ης Ιουνίου στο υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών παρου­σία εκπρο­σώ­πων της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης α’ και β’ βαθμού Βορείου και Νοτίου Αιγαίου καθώς και εκπρο­σώ­πους μαζικών φορέων. Ο κ. Βαρου­φά­κης πρό­τεινε διε­νέρ­γεια δημο­ψη­φί­σμα­τος κινη­μα­τι­κού χαρα­κτήρα με έντονο πολι­τικό συμ­βο­λι­σμό, καθώς δεν προ­βλέ­πε­ται από το θεσμικό πλαίσιο η πραγ­μα­το­ποί­ηση τοπικών δημο­ψη­φι­σμά­των που θα εμπε­ριέ­χουν ερώτημα δημο­σιο­νο­μι­κού περιε­χο­μέ­νου.

Το ερώτημα που θα μπο­ρούσε να τεθεί στους Ελληνες των νησιών είναι το εξής: «Πιστεύ­ετε ότι στα νησιά του Αιγαίου έχουν καλυ­φθεί οι ζωτικές και βασικές ανάγκες που απορ­ρέ­ουν από την νησιω­τι­κό­τητα και ότι στην Ελλάδα έχουν εφαρ­μο­στεί ειδικές νησιω­τι­κές πολι­τι­κές όπως αυτές επι­βάλ­λο­νται από το Σύνταγμα και το ευρω­παϊκό κεκτη­μένο και βρί­σκουν εφαρ­μογή σε άλλες νησιω­τι­κές περιο­χές της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης, όπως π.χ. στα νησιά Μαδέρα, Αζόρες, Κανάρια, Θέουτα, Μελίγια, Κορσική;».

Μιλώ­ντας στον ΣΚΑΙ, ο κ.Χατζη­μάρ­κος ανέφερε ότι στο υπό εξέταση δημο­ψή­φι­σμα θα λάβουν μέρος όλοι οι μόνιμοι κάτοι­κοι του Αιγαίου.

Οπως είπε, χρειά­ζο­νται 12-14 μέρες προ­κει­μέ­νου να γίνουν οι απα­ραί­τη­τες δια­δι­κα­σίες για τη διε­ξα­γωγή του δημο­ψη­φί­σμα­τος κι όλα αυτά θα ξεκι­νή­σουν από την στιγμή που οι θεσμοί θα επι­μεί­νουν στην αύξηση του ΦΠΑ.

Εθνος