Ατασθαλίες μεγέθους σε έργο αξιοποίησης υδάτινων πόρων

Ιδιαίτερα σοβαρή κρίνεται η υπόθεση της κατασκευής του έργου αξιοποίησης υδάτινων πόρων στη θέση Λιβάδι Γερανού Πάτμου, από την Ειδική Γραμματεία Επιθεώρησης Επιβάλλοντος και Ενέργειας.
Η αναφορά που τέθηκε υπόψη της υπηρεσίας, βρίθει από σωρεία παραβάσεων και παραλείψεων της ροής της χρηματοδότησης του έργου με κίνδυνο την οριστική του απώλεια.
Από την εξέταση των εγγράφων, που υποβλήθηκαν στην Ειδική Γραμματεία, προκύπτει ότι ο Δήμος Πάτμου κατασκεύασε «φρεάτιο», μετά από εντολή του τμηματάρχη της Γενικής Γραμματείας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής του υπ. Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων, κ. Ευάγγελου Τσιφτσή με σκοπό τη συλλογή των υδάτων από την υπερχείλιση του φράγματος και την επαναπροώθησή του στον ταμιευτήρα του φράγματος ή την παροχέτευσή του στη δεξαμενή πόσιμου νερού του ταχυδιυλιστηρίου, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν σχετικές εγκρίσεις και αδειοδοτήσεις.
Διαπιστώνεται ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν έχει τηρηθεί κανενός είδους διαδικασία, όπως προβλέπεται από την κείμενη νομοθεσία και ειδικότερα όσον αφορά: (α) στη διαδικασία της περιβαλλοντικής αδειοδότησης (έκδοση Αδειας Εγκρισης Περιβαλλοντικών Ορων – ΑΕΠΟ) και (β) στη νομοθεσία περί της διαχείρισης των υδάτινων πόρων, ενώ πολλά ερωτηματικά προκύπτουν για τον τρόπο λειτουργίας των αρμόδιων υπηρεσιών που θίγει την αξιοπιστία της δημόσιας διοίκησης και βάλλει κατά της νομιμότητας και του δημοσίου συμφέροντος.
Ειδικότερα, το σκεπτικό της αρμόδιας υπηρεσίας για την αστυνόμευση των ρεμάτων και των χειμάρρων (ήτοι ΝΑ Αυτοδιοίκηση Δωδεκανήσου Δ/νση Τεχνικών Υπηρεσιών) για την έγκριση εκτέλεσης του έργου χωρίς τις σχετικές αδειοδοτήσεις, όπως σημειώνεται στο (β) σχετικό της έγγραφο, «οι παραπάνω ενέργειες έγιναν έντεχνα, δεν δημιουργούν πρόβλημα στη ροή του ρέματος και έγιναν για κοινωφελή σκοπό και για το λόγο τούτο η υπηρεσία δεν θα προβεί σε περαιτέρω ενέργειες για τη δίωξη του παραβάτη», καταδεικνύει ότι το μόνο κριτήριο που ελήφθη υπόψη είναι το «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα».
Είναι αξιοσημείωτο ότι στην εν θέματι περίπτωση οι αρμόδιες υπηρεσίες φάσκουν και αντιφάσκουν στα απαντητικά τους έγγραφα προς τους ενδιαφερόμενους πολίτες και η όποια τεκμηρίωση βασίζεται αποκλειστικά σε υποκειμενικές εκτιμήσεις, θέτοντας σε κίνδυνο όχι μόνο την ορθή εκτέλεση ενός τόσο σημαντικού έργου, αλλά και την αξιοπιστία των δημόσιων υπηρεσιών.
Μετά τα παραπάνω και στη βάση της διερεύνησης από την Ειδική Γραμματεία αποφασίστηκε:
1. Η αρμόδια Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, που έχει στην αρμοδιότητά της «τη διάθεση πιστώσεων από το πρόγραμμα δημόσιων επενδύσεων για την εκτέλεση υδρολογικών (υδρογεωλογικών) γεωλογικών και γεωφυσικών μελετών και την εκτέλεση στα πλαίσια αυτών των εργασιών για τις υδρευτικές ανάγκες» να ασκεί αυτή την αρμοδιότητά της, στο πλαίσιο της κείμενης νομοθεσίας και να εξετάζει κάθε περίπτωση χρηματοδότησης στη βάση των απαιτήσεων, ακολουθώντας τις απαιτούμενες κατά νόμο μελέτες.
2. Οι λοιπές αρμόδιες υπηρεσίες να διαβιβάσουν ΑΜΕΣΑ στην Ειδική Υπηρεσία Επιθεωρητών Περιβάλλοντος καθώς και στην Ειδική Υπηρεσία Υδάτων, η οποία προωθεί την ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων σε όλη τη χώρα, όλα τα απαραίτητα στοιχεία (μελέτες και τυχόν εγκρίσεις) σχετικά με το έργο του φράγματος, καθώς και των συνοδών έργων (όπως αυτό που αφορά στην παρούσα καταγγελία) και ιδιαίτερα όσον αφορά σε ζητήματα περιβαλλοντικής τους αδειοδότησης, καθώς και κάθε άλλο διαθέσιμο στοιχείο σχετικά με τα υδρολογικά – υδρογεωλογικά δεδομένα της περιοχής προκειμένου να γίνει εκτενέστερος έλεγχος.
Ο φάκελος της υπόθεσης οδεύει ήδη στην αρμόδια Ειδική Υπηρεσία Επιθεωρητών Περιβάλλοντος του ΥΠΕΚΑ και στο γενικό επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης, ενώ η υπόθεση αναμένεται να τεθεί υπόψη του Εισαγγελέα για τη διερεύνηση τυχόν αξιόποινων πράξεων.
Το ιστορικό του έργου
• Στις 12-5-2010 η “Ανώνυμη Εταιρεία Τουριστικών, Οικιστικών, Γεωργικών και Εμπορικών Επιχειρήσεων” με το διακριτικό τίτλο “Τουριστική, Οικιστική, Γεωργική και Εμπορική Α.Ε.” καταγγέλλει στο Δήμο Πάτμου και στο οικείο Αστυνομικό Τμήμα, την παράνομη εκτέλεση εργασιών και την τοποθέτηση αγωγών σε πηγή, η οποία σύμφωνα με τα καταγγελλόμενα ποτίζει το Λιβάδι. Στην καταγγελία γίνεται αναφορά στην «Οριστική Μελέτη Αρδευτικών και Υδρευτικών Δικτύων Ταμιευτήρα Λιβαδιού Νήσου Πάτμου» που δεν προβλέπει σχετικές ενέργειες.
• Το Αστυνομικό Τμήμα διαβίβασε την εν λόγω καταγγελία στη Δ/νση Τεχνικών Υπηρεσιών της ΝΑ Δωδεκανήσου, στη Δ/νση Υδάτων και στη Δ/νση Τοπικής Αυτοδιοίκησης Δωδεκανήσου της Γ.Γ. Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, στην Εισαγγελία Κω προκειμένου να διενεργηθεί αυτοψία λόγω αρμοδιότητάς των, για τη διαπίστωση τυχόν παραβάσεων λόγω εκσκαφών που διενεργούνταν στη ρεματιά πλησίον του φράγματος για τη συγκέντρωση υδάτων (α.π. 9009/20/56-α΄, β΄, γ΄, 12 και 13 Μαΐου).
• Ο Δήμος Πάτμου σε απάντηση της ανωτέρω καταγγελίας αναφέρει ότι δεν έχει εκπονήσει μελέτη, ούτε έχει εκτελέσει (με αυτεπιστασία ή με ανάθεση) έργο εκμετάλλευσης των υδάτων της πηγής που βρίσκεται παραπλεύρως της λιμνοδεξαμενής Λιβαδίου Γερανού. Υπέδειξε ως αρμόδια υπηρεσία τη Γενική Γραμματεία Περιφέρειας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής (α.π. 3906/7-6-2010).
• Η Δ/νση Τοπικής Αυτοδιοίκησης και Διοίκησης Νομού Δωδεκανήσου της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου απάντησε ότι μετά από αυτοψία υπαλλήλου έχουν πράγματι εκτελεστεί εργασίες, όπως αναφέρεται στην καταγγελία, οι εργασίες αυτές δεν έχουν καμία σχέση με το έργο που εκτελείται (Αξιοποίηση Λιμνοδεξαμενής Λιβαδίου Νήσου Πάτμου) και που επιβλέπει ως υπηρεσία και ότι είχε ενημερωθεί για τις ήδη εκτελεσθείσες εργασίες από το υπουργείο Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων στις 20-4-2010 με fax. Επισημαίνει τέλος, ότι δεν υπάρχει καμία μελέτη (εγκεκριμένη ή μη) που να περιλαμβάνει τις εργασίες που έγιναν (α.π. 3763/7-6-2010).
• Η Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών της ΝΑ Δωδεκανήσου ζήτησε από το Επαρχείο Καλύμνου να ελεγχθεί η ορθότητα της καταγγελίας (α.π. ΤΥ 2728/10-6-2010).
• Η Δ/νση Τεχνικών Υπηρεσιών της ΝΑ Δωδεκανήσου σημείωσε ότι στην περιοχή που έχει κατασκευαστεί μια λιμνοδεξαμενή υφίσταται ρέμα και σύμφωνα με την καταγγελία έχει τοποθετηθεί σωλήνας Φ300 χλ. μέσα στο ρέμα από το ύψος της λιμνοδεξαμενής έως και το αντλιοστάσιο ο οποίος καταλήγει σε ένα φρεάτιο Φ2000 χλ. (για τη συλλογή νερού και το ανλτούν για κάποιες ανάγκες). Επειδή η επίβλεψη του έργου δεν είχε γίνει από την υπηρεσία ζήτησαν ενημέρωση από το Δήμο Πάτμου και το ΑΤ Πάτμου για το όνομα του παραβάτη ώστε να του επιβληθούν οι από το νόμο προβλεπόμενες κυρώσεις (ΤΥ 2466/12-7-2010).
• Η Δ/νση Τεχνικών Υπηρεσιών της ΝΑ Δωδεκανήσου ενημέρωσε το ΑΤ Πάτμου και τον κ. Αθανασόπουλο ότι το «φρεάτιο» κατασκευάστηκε από το Δήμο Πάτμου μετά από εντολή τμηματάρχη της Γ.Γ. Αιγαίου με σκοπό τη συλλογή των υδάτων που θα χάνονται από την υπερχείλιση του φράγματος και την επαναπροώθησή του στον ταμιευτήρα του φράγματος είτε θα αποστέλλεται στη δεξαμενή πόσιμου νερού του ταχυδιυλιστηρίου. Οι ενέργειες έγιναν χωρίς την αδειοδότηση από την υπηρεσία η οποία είναι αρμόδια για την αστυνόμευση των ρεμάτων και των χειμάρρων. Οι εργασίες έγιναν έντεχνα, δεν δημιουργούν πρόβλημα στη ροή του ρέματος και έγιναν για κοινωφελή σκοπό, η υπηρεσία δεν θα προβεί σε ενέργειες για τη δίωξη του παραβάτη. Οποιαδήποτε εργασία γίνεται μέσα σε κοίτη ρέματος ή χειμάρρου χρειάζεται άδεια από την υπηρεσία (ΤΥ 3737/4-8-2010).