Χωρίς… απογόνους

Εξι χρόνια συμπλη­ρώ­θη­καν την Τρίτη από τον θάνατο του Μιχάλη Παπα­γιαν­νάκη, που άφησε το δικό του ξεχω­ρι­στό απο­τύ­πωμα όχι μόνο στον χώρο της Αρι­στε­ράς. από πολύ παλαιά και. Ήταν κοσμο­πο­λί­της, ευρω­παίος και φεντε­ρα­λι­στής από τους πιο αυθε­ντι­κούς Ελληνες ευρω­παϊ­στές, αγω­νί­στηκε με πάθος για τον ευρω­παϊκό προ­σα­να­το­λι­σμό της χώρας, όταν πολλοί χάνο­νταν σε ανού­σιες λεπτο­μέ­ρειες και περι­χα­ρα­κώ­νο­νταν στα όρια της αυλής τους ,χωρίς ιδε­ο­λη­ψίες και μακριά από βεβαιό­τη­τες. Μιλούσε ήρεμα, ήξερε να ακούει, χωρίς εμπά­θεια, μισό­λογα, στρογ­γυ­λέ­ματα και μικρο­κομ­μα­τι­κούς τακτι­κι­σμούς, δεν χρη­σι­μο­ποιούσε επίθετα αλλά επι­χει­ρή­ματα. Ηξερε ότι η τέχνη του συμ­βι­βα­σμού με αξιο­πρέ­πεια ήταν τόσο δύσκολη όσο και απα­ραί­τητη. «Κρατάς τα χέρια σου λευκά και καθαρά αν δεν κάνεις τίποτε» έλεγε και αγω­νι­ζό­ταν να βγάλει την αρι­στερά από τον αυτισμό της. Αυτο­φυής πολι­τι­κός, χωρίς προ­γό­νους, ίσως και γι΄αυτό ( σε συν­δια­σμό με όλα τα παρα­πάνω) δεν άφησε πολι­τι­κούς επι­γό­νους.

Ισως γι’ αυτό δεν τον θυμή­θηκε κανείς την Τρίτη, πλην ελα­χί­στων εξαι­ρέ­σεων μη « επώ­νυ­μων»… Πίστευε στους θεσμούς και στις μεταρ­ρυθ­μί­σεις και έλεγε σε μια τελευ­ταία του συνέ­ντευξή γι΄αυτή την πίστη του και την ανάγκη θωρά­κι­σης των δημο­κρα­τι­κών θεσμών: «Οσο και αν κάποιοι στην Αρι­στερά εξα­κο­λου­θούν να μην απο­δί­δουν στους θεσμούς τη σημασία και τη δύναμη που πραγ­μα­τικά έχουν, ωστόσο οι θεσμοί έχουν δύναμη, συνέ­χεια και, κυρίως, απαι­τούν δράση και όχι λόγια. Και πάλι προ­βο­κα­τό­ρικα θα έλεγα ας γίνουν αυτά ακόμη και με δεξιές κυβερ­νή­σεις. Οι κυβερ­νή­σεις έρχο­νται και παρέρ­χο­νται, αλλά οι θεσμοί μένουν και διευ­ρύ­νο­νται».

Φωνή βοώντος. Ισως γι’ αυτό και για πολλά άλλα ένας φίλος του και συνά­δελ­φος του, ο επίσης εκλιπών Λεω­νί­δας Λου­λού­δης, τον απο­κα­λούσε (μαζί με ελά­χι­στους άλλους) αρι­στερό χωρίς Αρι­στερά. Γιατί; Επειδή «η υπαρκτή Αρι­στερά εγκλω­βι­σμένη στα προ­πο­λε­μικά και μετεμ­φυ­λιακά απω­θη­μένα της, στον και­ρο­σκο­πι­σμό της ανέ­ξο­δης καταγ­γε­λίας και στη μετα­φυ­σική του παρά­κλη­του λαού, ανίκανη να ισορ­ρο­πή­σει το συναί­σθημα με τη λογική, δεν άκουσε τους δικούς της ανθρώ­πους που της έδει­χναν, ο καθένας από τη δική του κατα­γω­γική φλέβα ιδεών, τη γλώσσα της Νέας Σύν­θε­σης»