fakelaki, meson, rousfeti, diakopodaneia: Η Ελλάδα με τα μάτια του διεθνούς Τύπου

Το «Σύν­δρομο του Ζορμπά» και ο χαρα­κτη­ρι­σμός του «Greek kamaki», η «απεί­θεια» προς τους νόμους και τις «ιδιόρ­ρυθ­μες» δια­τρο­φι­κές συνή­θειες των Ελλήνων απο­τε­λούν, όπως δήλωσαν καθη­γη­τές του Πανεπ­σι­τη­μίου Αθηνών, την Τετάρτη, στο κτίριο των Προ­ο­πυ­λαίων, την παρά­δοξη πολι­τι­στική οδό που χρη­σι­μο­ποί­η­σαν επι σειρά ετών μεγάλες βρε­τα­νι­κές και γερ­μα­νι­κές εφη­με­ρί­δες για να επα­να­ε­πι­νο­ή­σουν στε­ρε­ό­τυπα βάση των οποίων σχο­λί­α­ζαν την οικο­νο­μική κρίση στη χώρα μας.

Έτσι, η κατα­νά­λωση ούζου και κρασιού στην Ελλάδα, όπως είπαν, σχε­τί­ζε­ται με την «τεμπε­λιά και την φτήνια», ενώ οι Άγγλοι και οι Γερ­μα­νοί σκι­τσο­γρά­φοι αρέ­σκο­νται να χρη­σι­μο­ποιούν την …Αρχαία Ελλάδα. «Οι ερει­πω­μέ­νοι αρχαίοι ναοί συσχε­τί­ζο­νται με τα σημε­ρινά οικο­νο­μικά ερείπια, ενώ οι σύγ­χρο­νοι Έλληνες παρου­σιά­ζο­νται να έχουν σπα­τα­λή­σει ανεύ­θυνα όχι μόνο το ευρω­παϊκό κεφά­λαιο, αλλά και το πολι­τι­στικό προ­γο­νικό κεφά­λαιο της αρχαιό­τη­τας».

Επι­στη­μο­νική υπεύ­θυνη την καθη­γή­τρια κυρία Πέπη Ρηγο­πού­λου και την συμβολή του πρώην πρύτανη του Ιδρύ­μα­τος, ομό­τι­μου καθη­γητή κ. Μιχ. Στα­θό­που­λου, έχει ως αντι­κεί­μενο τον ρόλο του πολι­τι­σμι­κού παρά­γο­ντα στην δια­μόρ­φωση της εικόνας που έχουν οι άλλοι για την Ελλάδα αλλά και την ενσω­μά­τωση, την απόρ­ριψη και την εν γένει δια­χεί­ριση της εικόνας αυτής από τα ελλη­νικά Μέσα και γενι­κό­τερα την κοι­νω­νία.Στην εκδή­λωση που έγινε στο κτίριο των Προ­πυ­λαίων κλήθηκε και μίλησε η πρό­ε­δρος της Βουλής κυρία Ζωή Κων­στα­ντο­πού­λου, η οποία μεταξύ άλλων ανα­φέρ­θηκε στην κάλυψη των γεγο­νό­των που αφο­ρού­σαν την κρίση στην Ελλάδα απο τον ελλη­νικό Τύπο και τα τηλε­ο­πτικα κανάλια, κάνο­ντας λόγο για «καθε­στω­τικά ΜΜΕ» που παρα­ποιού­σαν την αλήθεια και μετέ­δι­δαν ψέμματα.

Η εικόνα της Ελλάδας

Η έρευνα με θέμα «Η εικόνα της Ελλάδας σε ξένα μέσα και η υποδοχή της σε ελλη­νικά μέσα ενη­μέ­ρω­σης: πολι­τι­σμική διά­σταση και πολι­τι­κές παρά­με­τροι την εποχή της κρίσης (2010-2013)» βασί­στηκε στην μελέτη υλικού απο μεγάλες βρε­τα­νι­κές και γερ­μα­νι­κές εφη­με­ρί­δες.

«Τα τραγικά απο­τε­λέ­σματα της στε­ρε­ο­τυ­πι­κής αντι­με­τώ­πι­σης λαών είναι νωπά στην μνήμη της Ευρώπης» ανα­φέ­ρουν οι ερευ­νη­τές του Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών. «Πώς ερμη­νεύ­ε­ται αυτή η συνεχής ροή ανα­λύ­σεων, κρι­τι­κών, πολε­μι­κών ή και απειλών που εκφρά­ζο­νται με όλες τις φόρμες, από τα επίσημα ανα­κοι­νω­θέ­ντα και την σοβαρή ή σοβα­ρο­φανή αρθρο­γρα­φία, μέχρι τα τηλε­ο­πτικά σποτ, τις γελοιο­γρα­φίες και τις αναρ­τή­σεις στο δια­δί­κτυο; Και, δεύ­τε­ρον, τι πρέπει και τι μπο­ρούμε να κάνουμε για να μετα­τρέ­ψουμε τα όποια συμπε­ρά­σματά μας σε εργα­λεία σκέψης και δημιουρ­γι­κής αντί­στα­σης;»

Ανα­φο­ρές στον βρε­τα­νικό τύπο

Για το κομμάτι αυτό της έρευνας ο πανε­πι­στη­μια­κός κ. Θωμάς Τσα­κα­λά­κης εκπό­νησε εργασία 54.000 λέξεων μελε­τώ­ντας 518 δημο­σιεύ­ματα απο έξι βρε­τα­νι­κές εφη­με­ρί­δες, τρεις κεντρο­α­ρι­στε­ρές (Guardian/Observer, Independent, Mirror) και τρεις κεντρο­δε­ξιές (Express, Mail, Telegraph).

Σε αυτά εντο­πί­στηκε η λέξη δια­φθορά σε 91 δημο­σιεύ­ματα που σχε­τί­ζο­νται με την Ελλάδα. Σε 57 από τα 91 δημο­σιεύ­ματα οι συντά­κτες τους κατη­γο­ρούν, κυρίως, την οικονομικό-πολιτική ελίτ της χώρας μας για την κρίση των τελευ­ταίων ετών. Στα 13 από αυτά, οι συντά­κτες χρη­σι­μο­ποιούν τη φράση της ελλη­νι­κής αργκό που αφορά στη δια­φθορα, γρεμ­μένη με λατι­νι­κούς χαρα­κτή­ρες (fakelaki, meson, rousfeti, diakopodaneia κλπ)

Ακόμη την φορο­δια­φυγή που ανα­φέ­ρε­ται ως λέξη συν­δε­δε­μένη με την ελλη­νική πραγ­μα­τι­κό­τητα σε 89 δημο­σιεύ­ματα.

Την τεμπε­λιά (με ειδικές ανα­φο­ρές στο “Σύν­δρομο του Ζορμπά” και στο “Greek kamaki”), τον «ρατσι­σμό» και το «φασισμό» στη χώρα, την εικόνα που σχη­μα­τί­ζουν για την Ελλάδα οι Βρε­τα­νοί στην πατρίδα μας και οι Έλληνες οικο­νο­μι­κοί μετα­νά­στες στη Μεγάλη Βρε­τα­νία. Συγκε­ντρώ­θη­καν 69 δημο­σιεύ­ματα.

Την απεί­θεια προς τους νόμους (μη τήρηση της απα­γό­ρευ­σης του καπνί­σμα­τος και κώδια οδικής κυκλο­φο­ρίας). Συγκε­ντρώ­θη­καν δεκα­τρία δημο­σιεύ­ματα σε σχεση με το κάπνι­σμα, 3 για τις οδικές συνη­θειες των Ελλήνων, όλα επι­κρι­τικά.

Τις «ιδιόρ­ρυθ­μες» δια­τρο­φι­κές συνή­θειες των Ελλήνων. Απο 60 δημο­σιεύ­ματα, τα 25 (όλων των πολι­τι­κών χώρων) συν­δέ­ουν την κατα­νά­λωση «ούζου και κρασιού» με την «τεμπε­λιά και την φτήνια» των Ελλήνων.

Παράλ­ληλα σε 55 δημο­σιεύ­ματα εξε­τά­ζε­ται παρου­σιά­ζουν τους Έλληνες, μέσω των διη­γή­σεων Αγγλων του­ρι­στών, ως βίαιους, οπι­σθο­δρο­μι­κούς, ανί­κα­νους ή αδιά­φου­ρους για τη δουλειά τους. Σε πέντε δημο­σιεύ­ματα (3 στην Guardian και 2 στον Indepentent) πολλοί Ελληνες μετα­νά­στες στο Ην. Βασίλεο ανα­φέ­ρο­νται με καυ­στικό τρόπο σε ενα καθε­στώς ευνοιο­κρα­τίας, δια­φθο­ράς και νεπο­τι­σμού που κρίνουν οτι επι­κρα­τούν στη χώρα μας, εκφρά­ζο­ντας παράλ­ληλα την απο­γο­ή­τευση τους απο τη ελλη­νική πολι­τική ελίτ.

Ανα­φο­ρές στον γερ­μα­νικό τύπο

H έρευνα έγινε στις ηλε­κτρο­νι­κές εκδό­σεις 3 γερ­μα­νι­κών εφη­με­ρί­δων: Bild, die Welt, Süddeutsche Zeitung και στην ηλε­κτρο­νική έκδοση του εβδο­μα­διαίου περιο­δι­κού Focus και αφο­ρούσε στη χρονική περίοδο 2010-2013. Ο γενικός όρος ανα­ζή­τη­σης και στις 4 ηλε­κτρο­νι­κές σελίδες ήταν «Griechenland Krise». Στην εφη­με­ρίδα Die Welt ο συνο­λι­κός αριθμός ήταν 2400. Στην εφη­με­ρίδα Süddeutsche Zeitung ο συνο­λι­κός αριθμός άρθρων ήταν 1810. Στην εφη­με­ρίδα Bild ο συνο­λι­κός αριθμός άρθρων ήταν 3500. Στο περιο­δικό Focus ο συνο­λι­κός αριθμός άρθρων ήταν 7500.

Στην έρευνα κατα­νε­μή­θη­καν να περιέ­χουν τον χαρα­κτη­ρι­σμό φακε­λάκι (Fakelaki): 20 άρθρα, τεμπε­λιά: 10 άρθρα, πώληση Ακρό­πο­λης/νησιών/δημό­σιας περιου­σίας: 30 άρθρα, δια­φθορά: 57 άρθρα, γερ­μα­νι­κές απο­ζη­μιώ­σεις: 25 άρθρα, φορο­δια­φυγή: 35 άρθρα, «πλού­σιοι» Έλληνες: 15 άρθρα, έξαρση λοι­μω­δών νοση­μά­των: 10 άρθρα.

– Ανα­φο­ρες για τις ελλε­νο­γρα­νι­κές σχέσεις στον ελλη­νικό τύπο. Εξε­τά­στη­καν τα δημο­σιεύ­ματα των ετών 2010-2013. Όπως ανα­φέ­ρε­ται στην έρευνα «με δεδο­μέ­νες τις δια­φο­ρές στην στάση κάθε εφη­με­ρί­δας και κάθε συντά­κτη, θα λέγαμε πως στα σχετικά δημο­σιεύ­ματα χρη­σι­μο­ποιού­νται συχνά έννοιες όπως «βοήθεια» και «στήριξη» που παρου­σιά­ζουν τη Γερ­μα­νία και την Ελλάδα στους ρόλους του ισχυρού και του αδύ­να­μου αντί­στοιχα.

– Πολι­τι­στι­κές ανα­πα­ρα­στά­σεις της ελλη­νι­κής κρίσης γελοιο­γρα­φία. Όπως προ­έ­κυψε λοιπον, «η συντρι­πτική πλειο­ψη­φία των γελοιο­γρα­φιών του ξένου τύπου χρη­σι­μο­ποιεί παρα­πο­μπές στην αρχαία Ελλάδα. Οι ερει­πω­μέ­νοι αρχαίοι ναοί συσχε­τί­ζο­νται με τα σημε­ρινά οικο­νο­μικά ερείπια, ενώ οι σύγ­χρο­νοι Έλληνες παρου­σιά­ζο­νται να έχουν σπα­τα­λή­σει ανεύ­θυνα όχι μόνο το ευρω­παϊκό κεφά­λαιο, αλλά και το πολι­τι­στικό προ­γο­νικό κεφά­λαιο της αρχαιό­τη­τας».

Η χρήση της αρχαιό­τη­τας δεν είναι τόσο συχνή από τους Έλληνες γελοιο­γρά­φους, ενώ οι ανα­φο­ρές σε άλλες ένδοξες ιστο­ρι­κές στιγμές ( Επα­νά­σταση του 1821, Β΄ Παγκό­σμιος Πόλεμος) προ­κα­λούν θλι­βε­ρές συγκρί­σεις με το σήμερα. Λείπουν οι ανα­φο­ρές στην Ιστορία των ευρω­παϊ­κών λαών , με μονα­δική εξαί­ρεση το συσχε­τι­σμό Γερ­μα­νών πολι­τι­κών με τους Ναζί. Ωστόσο, αντί­θετα με πολλούς ξένους συνα­δέλ­φους τους η κριτική των ελλήνων σκι­τσο­γρά­φων στο­χεύει πάντα σε συγκε­κρι­μένα πρόσωπα και κατα­στά­σεις και δεν χρη­σι­μο­ποιού­νται γενι­κευ­μένα σχήματα και στε­ρε­ό­τυπα

Το ΒΗΜΑ