Ημέρα Μνήμης σήμερα για τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου

Ένα εκλε­κτό τμήμα του Ελ­λη­νι­σμού ζούσε στα βό­ρεια της Μι­κράς Ασίας, στην πε­ριο­χή του Πό­ντου, μετά τη διά­λυ­ση της Βυ­ζα­ντι­νής Αυ­το­κρα­το­ρί­ας. Η άλωση της Τρα­πε­ζού­ντας το 1461 από τους Οθω­μα­νές δεν τους αλ­λοί­ω­σε το φρό­νη­μα και την ελ­λη­νι­κή τους συ­νεί­δη­ση, πα­ρό­τι ζού­σαν απο­κομ­μέ­νοι από τον εθνι­κό κορμό. Μπο­ρεί να απο­τε­λού­σαν μειο­νό­τη­τα -το 40% του πλη­θυ­σμού, αλλά γρή­γο­ρα κυ­ριάρ­χη­σαν στην οι­κο­νο­μι­κή ζωή της πε­ριο­χής, ζώ­ντας κυ­ρί­ως στα αστι­κά κέ­ντρα.

Η οι­κο­νο­μι­κή τους ανά­καμ­ψη συν­δυά­στη­κε με τη δη­μο­γρα­φι­κή και την πνευ­μα­τι­κή τους άνοδο. Το 1865 οι Έλ­λη­νες του Πό­ντου ανέρ­χο­νταν σε 265.000 ψυχές, το 1880 σε 330.000 και στις αρχές του 20ου αιώνα άγ­γι­ζαν τις 700.000. Το 1860 υπήρ­χαν 100 σχο­λεία στον Πόντο, ενώ το 1919 υπο­λο­γί­ζο­νται σε 1401, ανά­με­σά τους και το πε­ρί­φη­μο Φρο­ντι­στή­ριο της Τρα­πε­ζού­ντας. Εκτός από σχο­λεία διέ­θε­ταν τυ­πο­γρα­φεία, πε­ριο­δι­κά, εφη­με­ρί­δες, λέ­σχες και θέ­α­τρα, που τό­νι­ζαν το υψηλό τους πνευ­μα­τι­κό επί­πε­δο.

Το 1908 ήταν μια χρο­νιά – ορό­ση­μο για τους λαούς της Οθω­μα­νι­κής Αυ­το­κρα­το­ρί­ας. Τη χρο­νιά αυτή εκ­δη­λώ­θη­κε και επι­κρά­τη­σε το κί­νη­μα των Νε­ό­τουρ­κων, που έθεσε στον πε­ρι­θώ­ριο τον Σουλ­τά­νο. Πολ­λές ήταν οι ελ­πί­δες που επεν­δύ­θη­καν στους νε­α­ρούς στρα­τιω­τι­κούς για με­ταρ­ρυθ­μί­σεις στο εσω­τε­ρι­κό της θνή­σκου­σας Αυ­το­κρα­το­ρί­ας.

Σύ­ντο­μα, όμως, οι ελ­πί­δες τους δια­ψεύ­στη­καν. Οι Νε­ό­τουρ­κοι έδει­ξαν το σκλη­ρό εθνι­κι­στι­κό τους πρό­σω­πο, εκ­πο­νώ­ντας ένα σχέ­διο διωγ­μού των χρι­στια­νι­κών πλη­θυ­σμών και εκτουρ­κι­σμού της πε­ριο­χής, επω­φε­λού­με­νοι της εμπλο­κής των ευ­ρω­παϊ­κών κρα­τών στο Α’ Πα­γκό­σμιο Πό­λε­μο. Το ελ­λη­νι­κό κρά­τος, απα­σχο­λη­μέ­νο με το «Κρη­τι­κό Ζή­τη­μα», δεν είχε τη διά­θε­ση να ανοί­ξει ένα ακόμη μέ­τω­πο με την Τουρ­κία.

Οι Τούρ­κοι με πρό­σχη­μα την «ασφά­λεια του κρά­τους» εκτο­πί­ζουν ένα με­γά­λο μέρος του ελ­λη­νι­κού πλη­θυ­σμού στην αφι­λό­ξε­νη μι­κρα­σια­τι­κή εν­δο­χώ­ρα, μέσω των λε­γό­με­νων «ταγ­μά­των ερ­γα­σί­ας» («Αμελέ Τα­μπου­ρού»). Στα «Τάγ­μα­τα Ερ­γα­σί­ας» ανα­γκά­ζο­νταν να υπη­ρε­τούν οι άν­δρες που δεν κα­τα­τάσ­σο­νταν στο στρα­τό. Δού­λευαν σε λα­το­μεία, ορυ­χεία και στη διά­νοι­ξη δρό­μων, κάτω από εξο­ντω­τι­κές συν­θή­κες. Οι πε­ρισ­σό­τε­ροι πέ­θαι­ναν από πείνα, κα­κου­χί­ες και αρ­ρώ­στιες.

Αντι­δρώ­ντας στην κα­τα­πί­ε­ση των Τούρ­κων, τις δο­λο­φο­νί­ες, τις εξο­ρί­ες και τις πυρ­πο­λή­σεις των χω­ριών τους, οι Ελ­λη­νο­πό­ντιοι, όπως και οι Αρ­μέ­νιοι, ανέ­βη­καν αντάρ­τες στα βουνά για να πε­ρι­σώ­σουν ό,τι ήταν δυ­να­τόν. Μετά τη Γε­νο­κτο­νία των Αρ­με­νί­ων το 1916, οι τούρ­κοι εθνι­κι­στές υπό τον Μου­στα­φά Κεμάλ είχαν πλέον όλο το πεδίο ανοι­χτό μπρο­στά τους για να εξο­λο­θρεύ­σουν τους Ελ­λη­νο­πό­ντιους. Ό,τι δεν κα­τά­φε­ρε ο Σουλ­τά­νος σε 5 αιώ­νες το πέ­τυ­χε ο Κεμάλ σε 5 χρό­νια!

Το 1919 οι Έλ­λη­νες μαζί με τους Αρ­μέ­νιους και την πρό­σκαι­ρη υπο­στή­ρι­ξη της κυ­βέρ­νη­σης Βε­νι­ζέ­λου προ­σπά­θη­σαν να δη­μιουρ­γή­σουν ένα αυ­τό­νο­μο ελ­λη­νο­αρ­με­νι­κό κρά­τος. Το σχέ­διο αυτό μα­ταιώ­θη­κε από τους Τούρ­κους, οι οποί­οι εκ­με­ταλ­λεύ­θη­καν το γε­γο­νός για να προ­χω­ρή­σουν στην «τε­λι­κή λύση».

Στις 19 Μαΐου 1919 ο Μου­στα­φά Κεμάλ απο­βι­βά­ζε­ται στη Σαμ­ψού­ντα για να ξε­κι­νή­σει τη δεύ­τε­ρη και πιο άγρια φάση της Πο­ντια­κής Γε­νο­κτο­νί­ας, υπό την κα­θο­δή­γη­ση των γερ­μα­νών και σο­βιε­τι­κών συμ­βού­λων του. Μέχρι τη Μι­κρα­σια­τι­κή Κα­τα­στρο­φή το 1922 οι Ελ­λη­νο­πό­ντιοι που έχα­σαν τη ζωή τους ξε­πέ­ρα­σαν τους 200.000, ενώ κά­ποιοι ιστο­ρι­κοί ανε­βά­ζουν τον αριθ­μό τους στις 350.000.

Όσοι γλί­τω­σαν από το τουρ­κι­κό σπαθί κα­τέ­φυ­γαν ως πρό­σφυ­γες στη Νότια Ρωσία, ενώ γύρω στις 400.000 ήλθαν στην Ελ­λά­δα. Με τις γνώ­σεις και το έργο τους συ­νει­σέ­φε­ραν τα μέ­γι­στα στην ανόρ­θω­ση του κα­θη­μαγ­μέ­νου εκεί­νη την εποχή ελ­λη­νι­κού κρά­τους και άλ­λα­ξαν τις πλη­θυ­σμια­κές ισορ­ρο­πί­ες στη Βό­ρειο Ελ­λά­δα.

Με αρ­κε­τή, ομο­λο­γου­μέ­νως, κα­θυ­στέ­ρη­ση, η Βουλή των Ελ­λή­νων ψή­φι­σε ομό­φω­να στις 24 Φε­βρουα­ρί­ου 1994 την ανα­κή­ρυ­ξη της 19ης Μαΐου ως Ημέρα Μνή­μης για τη Γε­νο­κτο­νία του Πο­ντια­κού Ελ­λη­νι­σμού.

sansimera.gr