Ο “εφιάλτης” της λειψυδρίας σε νησιά του Αιγαίου-Χρυσό το νερό για τους νησιώτες

Παρά τις βροχές-ρεκόρ που κατα­γρά­φη­καν φέτος στη χώρα μας, του­λά­χι­στον δέκα άνυδρα νησιά του Αιγαίου εξαρ­τώ­νται για άλλη μια χρονιά από τα καραβάκια-υδροφόρες για να βγάλουν το καλο­καίρι.

Οι ιστο­ρίες είναι πάνω-κάτω οι ίδιες. Αφα­λα­τώ­σεις που έχουν αγο­ρα­στεί αλλά δεν λει­τουρ­γούν επειδή δεν έχουν γίνει τα απα­ραί­τητα συνο­δευ­τικά έργα, άλλες που έχουν προ­βλή­ματα συντή­ρη­σης και μένουν ανε­νερ­γές, λιμνο­δε­ξα­με­νές με αστο­χίες. Και κάπως έτσι το νερό, αν και βασικό αγαθό, παρα­μέ­νει ξανά ζητού­μενο, κυρίως για τους μικρο­νη­σιώ­τες.

Στις αρχές Απρίλη, η πολι­τεία οδη­γή­θηκε ανα­γκα­στικά για ακόμη μια χρονιά στην υπο­γραφή δίμηνης, αρχικά, σύμ­βα­σης (μέχρι αρχές Ιουνίου) με τη μονα­δική εται­ρεία που δρα­στη­ριο­ποιεί­ται εδώ και δεκα­ε­τίες στη μετα­φορά νερού, με κόστος 10,40 ευρώ το κυβικό μέτρο (χωρίς ΦΠΑ) σε 10 νησιά: Αγα­θο­νήσι, Λειψοί, Λέρος, Καστε­λό­ριζο, Πάτμος, Αμοργός, Δονούσα, Ηρα­κλειά, Κίμωλος, Μονή Πανορ­μίτη Σύμης. Το ίδιο καθε­στώς υδρο­δό­τη­σης θα ισχύσει ύστερα από δια­γω­νι­σμό που ολο­κλη­ρώ­θηκε και για το υπό­λοιπο καλο­καίρι, όπως όλα τα προη­γού­μενα χρόνια άλλωστε.

Η εκτι­μώ­μενη ποσό­τητα για το 6μηνο από Απρίλη μέχρι και Σεπτέμ­βρη φέτος ανέρ­χε­ται στα 217.500 κυβικά, με κόστος 2,26 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ. Πέρυσι η Γενική Γραμ­μα­τεία Αιγαίου, που έχει την αρμο­διό­τητα, πλήρωσε όλη τη χρονιά περίπου 5 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ για υδρο­φό­ρες σε εφτά νησιά των Κυκλά­δων και πέντε της Δωδε­κα­νή­σου. Από το 2006 μέχρι και το 2014 έχουν δια­τε­θεί 71,3 εκα­τομ­μύ­ρια για τον ίδιο σκοπό. Η σημε­ρινή συγκυ­ρία και οι δυσκο­λίες που υπάρ­χουν προς το παρόν στα ταμειακά δια­θέ­σιμα του κράτους πιέζουν τη δια­δι­κα­σία. Και στο μέσο της διελ­κυ­στίν­δας, ανάμεσα στην πολι­τεία και τον επι­χει­ρη­μα­τία, βρί­σκο­νται οι νησιώ­τες, που περι­μέ­νουν το νερό τους.

Σε Δονούσα, Αιγιάλη Αμοργού, Κίμωλο, Πάτμο και Λειψούς έχουν αγο­ρα­στεί μονάδες αφα­λα­τώ­σεων εδώ και περίπου έναν χρόνο, αλλά δεν έχουν εγκα­τα­στα­θεί επειδή δεν υπάρ­χουν τα συνο­δευ­τικά έργα. «Η νομο­θε­σία είναι δαι­δα­λώ­δης, με απο­τέ­λε­σμα να αργούμε πολύ για ένα τέτοιο ζωτικής σημα­σίας έργο», σημειώ­νει ο δήμαρ­χος Κιμώλου, Κων­στα­ντί­νος Βεντού­ρης. Στο νησάκι ζουν 700 κάτοι­κοι και τον χειμώνα έμειναν σχεδόν μια βδομάδα χωρίς νερό. «Οσοι είχαν στέρνες εφο­δί­α­ζαν και τους γεί­το­νες με μπου­κά­λια», λέει ο κ. Βεντού­ρης, ώσπου τελικά έφερε νερό το Πολε­μικό Ναυτικό, χρε­ώ­νο­ντας τη Γ.Γ. Αιγαίου με περίπου 10 ευρώ το κυβικό μέτρο.

Στους Λειψούς υπάρ­χουν πέντε γεω­τρή­σεις και δου­λεύ­ουν οι τρεις, ενώ η μονάδα αφα­λά­τω­σης που έχει φτάσει στο νησί χρειά­ζε­ται συνοδά έργα. «Είναι αυτο­νό­ητο πως πρέπει να βρεθούν άλλες λύσεις. Δεν είναι εποχές να ξοδεύ­ο­νται χιλιά­δες ευρώ για μια υδρο­φόρα», παρα­τη­ρεί ο δήμαρ­χος, Φώτης Μάγγος. Στο Καστε­λό­ριζο η μονάδα αφα­λά­τω­σης έχει χαλάσει εδώ και αρκετό καιρό και πρό­σφατα η κυβέρ­νηση απο­φά­σισε να επι­δο­τή­σει την επι­σκευή της. Αλλά αυτό δεν είναι το μόνο πρό­βλημα. Η λιμνο­δε­ξα­μενή έχει ολο­κλη­ρω­θεί εδώ και πάνω από μια δεκα­ε­τία αλλά δεν απέδωσε ποτέ, λόγω αστο­χίας στην κατα­σκευή. Από το 2012 μέχρι και φέτος έχουν δαπα­νη­θεί πάνω από ένα εκα­τομ­μύ­ριο ευρώ για μετα­φορά νερού μόνο στο Καστε­λό­ριζο.

Αντί­στοιχη είναι η εικόνα και στη Λέρο. Η λιμνο­δε­ξα­μενή που κατα­σκευά­στηκε πριν από αρκετά χρόνια δεν έδωσε ούτε έναν… κουβά νερό, ενώ το έργο της αφα­λά­τω­σης έχει γίνει «γεφύρι της Αρτας» από το 2009. «Αν όλα κυλή­σουν ομαλά απαι­τού­νται το λιγό­τερο τρία χρόνια για ένα έργο αφα­λά­τω­σης. Αν γίνουν ενστά­σεις ο χρόνος είναι πολύ μεγα­λύ­τε­ρος», εξηγεί ο δήμαρ­χος Λέρου, Μιχάλης Κόλιας. Η Σχοι­νούσα και το Κου­φο­νήσι έχουν, μέχρι στιγμής, απαλ­λα­χτεί από την ανάγκη της υδρο­φό­ρας με δυο αφα­λα­τώ­σεις. Στη Δονούσα όμως η αφα­λά­τωση έχει φτάσει εδώ κι έναν χρόνο, χωρίς να υπάρ­χουν συνοδά έργα, που ανα­μέ­νε­ται να δημο­πρα­τη­θούν τον Ιούνιο.

«Πλη­ρώ­νουμε το νερό χρυσάφι», σχο­λιά­ζει ο πρό­ε­δρος του νησιού Δημή­τρης Πρά­σι­νος. Στην Ηρα­κλειά η αφα­λά­τωση δεν έχει ακόμη αγο­ρα­στεί, όπως και στα Κατά­πολα Αμοργού. Στην Αιγιάλη, αντί­θετα, η αφα­λά­τωση είναι αγο­ρα­σμένη από πέρυσι αλλά τώρα θα δημο­πρα­τη­θούν τα συνο­δευ­τικά έργα κι ο δήμαρ­χος, Ν. Φωστιέ­ρης, ελπίζει με τις ευνοϊ­κό­τε­ρες συν­θή­κες να προ­λά­βει τον Αύγου­στο. Στη Σύμη από τις τρεις αφα­λα­τώ­σεις λει­τουρ­γεί σήμερα μόνο η μία.

«Χρεια­ζό­μα­στε ανταλ­λα­κτικά, αλλά οι προ­μη­θευ­τές δεν παίρ­νουν μέρος στους δια­γω­νι­σμούς επειδή φοβού­νται λόγω της κρίσης», υπο­στη­ρί­ζει ο δήμαρ­χος Σύμης, Λευ­τέ­ρης Παπα­κα­λο­δού­κας.

Ο νέος γενικός γραμ­μα­τέας Αιγαίου, Γιάννης Γιαν­νέ­λης, θέλει να δώσει μέχρι του χρόνου ορι­στική λύση στο πρό­βλημα. Μιλά για ανοιχτό διεθνή δια­γω­νι­σμό στον οποίο θα μπορούν να συμ­με­τέ­χουν και ιδιώτες, για εγκα­τά­σταση μονάδων αφα­λά­τω­σης με συνο­δευ­τικά έργα -όπου δεν υπάρχουν-, όπως επίσης λει­τουρ­γία και συντή­ρηση των μονάδων αυτών για μια 10ετία του­λά­χι­στον, ώστε να μην εμφα­νί­ζο­νται διαρκώς βλάβες. Σκέψεις υπάρ­χουν ακόμη και για επι­δό­τηση κατοί­κων μικρών νησιών, ώστε το κόστος του νερού να πέσει ακόμη πιο χαμηλά.

Πιλο­τική αφα­λά­τωση με ρεύμα από ΑΠΕ

Μπορεί οι αφα­λα­τώ­σεις -σε συν­δυα­σμό με στέρνες, λιμνο­δε­ξα­με­νές, φράγ­ματα κ.λπ.- να μοιά­ζουν μονό­δρο­μος για τα άνυδρα νησιά του Αιγαίου, αυτό όμως δεν σημαί­νει πως η εγκα­τά­στασή τους λύνει αμέσως όλα τα προ­βλή­ματα.

Η συντή­ρησή τους είναι συχνά ζητού­μενο, ενώ προ­βλη­μα­τική είναι ενίοτε και η ενερ­γειακή τρο­φο­δο­σία τους. «Τα φίλτρα κοστί­ζουν ακριβά και γι” αυτό αρκετές μονάδες είναι εκτός λει­τουρ­γίας. Αν υπο­λο­γί­σουμε και το ρεύμα της ΔΕΗ, ανε­βαί­νει η τιμή του κυβικού», σχο­λιά­ζει ο δήμαρ­χος Αμοργού, Νίκος Φωστιέ­ρης, προ­τεί­νο­ντας Ανα­νε­ώ­σι­μες Πηγές Ενέρ­γειας ώστε να πέσει το κόστος. Ο δήμαρ­χος της Φολε­γάν­δρου, Ελευ­θέ­ριος Βένιος, είχε στη διάθεσή του πέρυσι τρεις μονάδες αφα­λά­τω­σης, αλλά δεν κατέστη δυνατό να λει­τουρ­γή­σουν όλες μαζί με απο­τέ­λε­σμα να υπάρ­χουν δια­κο­πές. «Το ρεύμα που μας έδινε η ΔΕΗ είχε μειω­μένη τάση και μηχα­νή­ματα όπως οι αφα­λα­τώ­σεις θέλουν σταθερό ρεύμα για να δου­λέ­ψουν», λέει ο κ. Βένιος. Φέτος ελπίζει να πάνε όλα καλά με τους ρυθ­μι­στές τάσης που τοπο­θε­τή­θη­καν στο νησί. Ο δήμαρ­χος της Σύμης, Λευ­τέ­ρης Παπα­κα­λο­δού­κας, χρω­στάει, όπως λέει, 500.000 ευρώ στη ΔΕΗ από τη λει­τουρ­γία των αφα­λα­τώ­σεων και έχει λάβει προει­δο­ποί­ηση πως θα «θα μας κόψει το ρεύμα».

Οι ερευ­νη­τές του Εργα­στη­ρίου Ηπιων Μορφών Ενέρ­γειας και Προ­στα­σίας του Περι­βάλ­λο­ντος του ΑΕΙ Πειραιά (πρώην ΤΕΙ) έχουν ήδη ανα­πτύ­ξει στο πλαίσιο προ­γράμ­μα­τος αρι­στείας της Γενικής Γραμ­μα­τείας Ερευνας και Τεχνο­λο­γίας μια πιλο­τική μονάδα αφα­λά­τω­σης που λει­τουρ­γεί με φωτο­βολ­ταϊκά και ανε­μο­γεν­νή­τρια. «Προ­τεί­νουμε μικρές μονάδες ΑΠΕ στα νησιά για συν­δυα­σμένη παρα­γωγή ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας και νερού. Με το κόστος που έχει αυτή τη στιγμή το σύστημα, μπο­ρούμε να παρά­γουμε νερό με 1,5 ευρώ το κυβικό μέτρο», εξηγεί ο κ. Γιάννης Καλ­δέλ­λης, επι­κε­φα­λής του εργα­στη­ρίου και καθη­γη­τής Μηχα­νο­λο­γίας.

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΙΣ ΣΤΕΡΝΕΣ

Δεν υπάρ­χουν όμως μόνο οι αφα­λα­τώ­σεις. Αρκετά νησιά… επι­στρέ­φουν στις στέρνες. Από το 2008 η σύμπραξη μιας ιδιω­τι­κής εται­ρείας (Coca-Cola 3Ε) με τον διεθνή οργα­νι­σμό Global Water Partnership-Mediterranean (GWP-Med) έχει φτάσει σε 28 νησιά του Αιγαίου, εγκα­θι­στώ­ντας ή επι­σκευά­ζο­ντας 50 συστή­ματα συλ­λο­γής ομβρίων και 3 μονάδες παρα­γω­γής πόσιμου νερού. Πέρυσι εγκα­τα­στά­θη­καν δύο υπό­γειες δεξα­με­νές στο Δημο­τικό και το Γυμνά­σιο των Λειψών, στο Δημο­τικό Αλίντων στη Λέρο, απο­κα­τα­στά­θηκε το σύστημα συλ­λο­γής ομβρίων υδάτων του Δημο­τι­κού και Νηπια­γω­γείου Πλάκας στην Πάτμο, ενώ εγκα­τα­στά­θηκε εφε­δρική δεξα­μενή στο ταχυ­δι­υ­λι­στή­ριο της λιμνο­δε­ξα­με­νής της Αστυ­πά­λαιας.

Πηγή ΄Εθνος