Το Facebook τροφοδοτεί την πολιτική και ιδεολογική πόλωση

Εμπο­δί­ζει το Facebook -χάρη στους «έξυ­πνους» αλ­γό­ριθ­μούς του- τους πο­λυ­πλη­θείς χρή­στες του να εκτε­θούν στις γνώ­μες τε­λεί­ως δια­φο­ρε­τι­κών πο­λι­τι­κών πε­ποι­θή­σε­ων ή αντί­θε­τα εν­θαρ­ρύ­νει την ιδε­ο­λο­γι­κή και πο­λι­τι­κή απο­μό­νω­ση και πό­λω­ση;

Μια νέα επι­στη­μο­νι­κή έρευ­να, που για πρώτη φορά επι­χει­ρεί να απα­ντή­σει το ερώ­τη­μα, δίνει μια μάλ­λον με­σο­βέ­ζι­κη απά­ντη­ση: Το Facebook μάλ­λον συ­ντη­ρεί τα δια­χω­ρι­στι­κά φράγ­μα­τα, αλλά η πο­λω­τι­κή επί­δρα­ση των αλ­γο­ρίθ­μων του δεν είναι με­γά­λη και σί­γου­ρα είναι μι­κρό­τε­ρη από τις απο­φά­σεις των ίδιων των χρη­στών για το ποιές ει­δή­σεις θα δια­βά­σουν και θα ανταλ­λά­ξουν στο κοι­νω­νι­κό δί­κτυο.

Η έρευ­να, που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε από τους ίδιους τους ερευ­νη­τές του Facebook και του Πα­νε­πι­στη­μί­ου του Μί­σι­γκαν με επι­κε­φα­λής τον δρα Σό­λο­μον Μέ­σινγκ και δη­μο­σιεύ­θη­κε στο κο­ρυ­φαίο επι­στη­μο­νι­κό πε­ριο­δι­κό “Science”, σύμ­φω­να με το BBC και το Γαλ­λι­κό Πρα­κτο­ρείο, ανέ­λυ­σε στοι­χεία για 10,1 εκα­τομ­μύ­ρια χρή­στες του δι­κτύ­ου, οι οποί­οι είχαν δη­λώ­σει τις πο­λι­τι­κές προ­τι­μή­σεις στο «προ­φίλ» τους (π.χ. προ­ο­δευ­τι­κός/φι­λε­λεύ­θε­ρος ή συ­ντη­ρη­τι­κός).

Οι ερευ­νη­τές βρή­καν 226.000 ει­δή­σεις που είχαν μοι­ρα­σθεί από του­λά­χι­στον 20 χρή­στες και χα­ρα­κτή­ρι­σαν καθε εί­δη­ση με μια βαθ­μο­λο­γία πο­λι­τι­κής από­χρω­σης, ανά­λο­γα με τη δε­δη­λω­μέ­νη πο­λι­τι­κή ιδε­ο­λο­γία των πε­ρισ­σό­τε­ρων χρη­στών που την είχαν μοι­ρα­σθεί. Στη συ­νέ­χεια, ερεύ­νη­σαν πόσες ει­δή­σεις αντί­θε­της πο­λι­τι­κής από­χρω­σης ήσαν δια­θέ­σι­μες σε κάθε χρή­στη, όπως με­τέ­δω­σε το Αθη­ναϊ­κό Πρα­κτο­ρείο.

Σύμ­φω­να με την με­λέ­τη, πε­ρί­που το 80% των φίλων ενός μέσου χρή­στη στο Facebook έχουν πα­ρεμ­φε­ρείς πο­λι­τι­κές πε­ποι­θή­σεις, ενώ το 20% ανή­κουν στο άλλο «στρα­τό­πε­δο».

Οι φίλοι αυτοί αντα­λάσ­σουν ει­δή­σεις μέσω του δι­κτύ­ου και οι ει­δή­σεις αυτές τεί­νουν να έχουν πα­ρό­μοιο πο­λι­τι­κό «χρώμα». Με αυτό τον τρόπο, μόνο το 29,5% των ει­δή­σε­ων που βλέ­πει ένας χρή­στης, πε­ριέ­χει αντί­θε­τες πο­λι­τι­κές από­ψεις.

Αν δεν πα­ρε­νέ­βαι­νε το «φίλ­τρο» των φίλων και ένας χρή­στης είχε τυ­χαία πρό­σβα­ση στις αναρ­τή­σεις στο Facebook, τότε θα εκτί­θε­το στην αντί­θε­τη άποψη σε πολύ με­γα­λύ­τε­ρο πο­σο­στό, της τάξης του 40% έως 45%.

Έπει­τα από αυτό το πρώτο ση­μα­ντι­κό «φίλ­τρο» των φίλων, το ίδιο το Facebook «φιλ­τρά­ρει» ποιές ει­δή­σεις βλέ­πει κάθε χρή­στης, επει­δή πα­ρεμ­βαί­νουν οι πο­λύ­πλο­κοι, εμπι­στευ­τι­κοί και επί­μα­χοι «κοι­νω­νι­κοί» αλ­γό­ριθ­μοί του, που επι­λέ­γουν μόνοι τους τι νο­μί­ζουν ότι θα ήθελε να δει ο χρή­στης. Αυτοί οι αλ­γό­ριθ­μοι μειώ­νουν μεν αλλά ελα­φρά (στο 28,9%) -και σί­γου­ρα πολύ λι­γό­τε­ρο από το φίλ­τρο των φίλων- το πο­σο­στό των πο­λι­τι­κών ει­δή­σε­ων δια­φο­ρε­τι­κής πο­λι­τι­κής ιδε­ο­λο­γί­ας που μπο­ρεί να δει ένας χρή­στης. Τε­λι­κά, όταν ο μέσος χρή­στης κάνει «κλικ» για να δια­βά­σει ει­δή­σεις, μόνο το ένα τέ­ταρ­το από αυτές (24,9%) υπερ­βαί­νουν την πο­λι­τι­κο-ιδε­ο­λο­γι­κή σφαί­ρα του.

Το αρ­χι­κό συ­μπέ­ρα­σμα – αλλά χρειά­ζε­ται πε­ραι­τέ­ρω διε­ρεύ­νη­ση- είναι ότι τα κοι­νω­νι­κά δί­κτυα, όπως το Facebook, συμ­βάλ­λουν με τους «κοι­νω­νι­κούς» αλ­γό­ριθ­μούς τους, αλλά λίγο, στο να απο­μο­νω­θεί ένας άν­θρω­πος από την άποψη του «άλλου». Πιο ση­μα­ντι­κό είναι όμως ότι δη­μιουρ­γούν κοι­νό­τη­τες ατό­μων με πα­ρό­μοιες αντι­λή­ψεις και έτσι τους «προ­στα­τεύ­ουν» (με ό,τι θε­τι­κό ή αρ­νη­τι­κό έχει αυτό) από τις αντί­θε­τες από­ψεις.

Όπως δή­λω­σε ο ερευ­νη­τής, οι προ­σω­πι­κές επι­λο­γές του κάθε χρή­στη με­τρούν πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο από τις επι­λο­γές του αλ­γό­ριθ­μου. Αυτό που «κάνει τη δια­φο­ρά», είναι η επι­λο­γή των online φίλων.

To ίδιο το Facebook, σχο­λιά­ζο­ντας την έρευ­να, ανέ­φε­ρε πως δεί­χνει ότι οι χρή­στες του εκτί­θε­νται σε μια ποι­κι­λία από­ψε­ων. «Βρή­κα­με πως οι πε­ρισ­σό­τε­ροι άν­θρω­ποι έχουν φί­λους με αντί­θε­τη πο­λι­τι­κή ιδε­ο­λο­γία και αυτό αντα­να­κλά­ται στις ει­δή­σεις που ανταλ­λάσ­σουν», επε­σή­μα­νε το δί­κτυο.

Το με­γά­λο ερώ­τη­μα πά­ντως, σύμ­φω­να με πολ­λούς ανα­λυ­τές, είναι αν είναι κα­λύ­τε­ρο για τη δη­μο­κρα­τία να ενη­με­ρώ­νε­ται κα­νείς για το τι συμ­βαί­νει στον κόσμο, μέσω του Facebook ή απευ­θεί­ας μέσω των ποι­κί­λων μέσων ενη­μέ­ρω­σης.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι, όπως έχουν δεί­ξει άλλες με­λέ­τες, γε­νι­κό­τε­ρα οι άν­θρω­ποι τεί­νουν να δια­βά­ζουν ει­δή­σεις από πηγές με τις οποί­ες συμ­φω­νούν πο­λι­τι­κά, ανα­τρο­φο­δο­τώ­ντας έτσι τις πε­ποι­θή­σεις τους.

Το ζή­τη­μα είναι πως το Facebook φαί­νε­ται να ενι­σχύ­ει πε­ραι­τέ­ρω αυτή τη δια­δι­κα­σία, κυ­ρί­ως μέσω του φίλ­τρου της επι­λο­γής φίλων και λι­γό­τε­ρο μέσω του φίλ­τρου των αλ­γό­ριθ­μών του.

real.gr