Συναγερμός για το «κύμα» προσφύγων στα νησιά του Αιγαίου

Αντι­μέ­τωπα με ένα «κύμα» προ­σφύ­γων βρί­σκο­νται ήδη τα νησιά του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου. Πριν ακόμη έρθει το καλο­καίρι, εποχή κατά την οποία οι μετα­να­στευ­τι­κές ροές αυξά­νο­νται, τα ελλη­νικά θαλάσ­σια σύνορα δέχο­νται ιδιαί­τερα μεγάλη πίεση.

Τον Μάρτιο οι συλ­λή­ψεις μόνο του Λιμε­νι­κού ήταν πεντα­πλά­σιες από τον ίδιο μήνα πέρυσι. Συνο­λικά, από Ιανουά­ριο μέχρι και Μάρτιο μπήκαν στην Ελλάδα διά θαλάσ­σης 10.445 πρό­σφυ­γες και μετα­νά­στες, όταν την ίδια περίοδο πέρυσι είχαν συλ­λη­φθεί από το Λιμε­νικό 2.863. Τη μεγα­λύ­τερη πίεση δέχεται η Λέσβος, που κλήθηκε να δια­χει­ρι­στεί το περα­σμένο τρίμηνο πάνω από 5.000 άτομα, με τα 3.000 να φτάνουν μόνο μέσα στον Μάρτιο (πέρυσι είχε δεχτεί περίπου 1.400 όλο το τρίμηνο).

Η τάση αυτή είχε δια­φα­νεί ήδη από πέρυσι, καθώς οι συλ­λή­ψεις του 2014 στα θαλάσ­σια σύνορα (43.518) είχαν ξεπε­ρά­σει κατά 280% τα νούμερα του 2013 (11.447). Φέτος όμως τα νέα δεδο­μένα προει­δο­ποιούν για ένα ιδιαί­τερα θερμό καλο­καίρι, καθώς οδεύ­ουμε για νέο ρεκόρ στις μετα­να­στευ­τι­κές ροές.

Μπροστά σε αυτήν την πραγ­μα­τι­κό­τητα, η κυβέρ­νηση επι­χει­ρεί να δια­μορ­φώ­σει ένα εθνικό σχέδιο δράσης, βελ­τιώ­νο­ντας τον συντο­νι­σμό των εμπλε­κό­με­νων υπη­ρε­σιών. Την περα­σμένη εβδο­μάδα σε διυ­πουρ­γική σύσκεψη, απο­φα­σί­στηκε η δημιουρ­γία επι­τρο­πής με υπη­ρε­σια­κούς παρά­γο­ντες των υπουρ­γείων Προ­στα­σίας του Πολίτη, Μετα­να­στευ­τι­κής Πολι­τι­κής, Ναυ­τι­λίας, Υγείας, Εσω­τε­ρι­κών όπως επίσης και στε­λε­χών από Οργα­νώ­σεις που εμπλέ­κο­νται στις δια­δι­κα­σίες.

Στόχος είναι να υπάρξει γρήγορη κατα­γραφή των αναγκών σε προ­σω­πικό, μέσα, εξο­πλι­σμό κ.λπ. και να προ­βλε­φθούν χώροι σε σημεία εισόδου, του­λά­χι­στον εκεί όπου δεν υπάρ­χουν δομές (όπως για παρά­δειγμα στα Δωδε­κά­νησα), ώστε να ολο­κλη­ρώ­νο­νται σε ανθρώ­πι­νες συν­θή­κες οι διοι­κη­τι­κές δια­δι­κα­σίες για τους νεοει­σερ­χό­με­νους, χωρίς αυτό να επι­βα­ρύ­νει τις τοπικές κοι­νω­νίες. Η εξίσωση δεν είναι εύκολη, δεδο­μέ­νων των αντι­δρά­σεων που συχνά προ­κύ­πτουν στις τοπικές κοι­νω­νίες, της έλλει­ψης πόρων, ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού και μέσων, αλλά και της μεγάλης αύξησης των ροών, ιδιαι­τέ­ρως από τη φλε­γό­μενη Συρία. Κάποιοι κάνουν λόγο για τη μεγα­λύ­τερη κρίση μετα­τό­πι­σης πλη­θυ­σμού μετά τον Β’ Παγκό­σμιο Πόλεμο. Στην Τουρκία έχουν κατα­γρα­φεί 1,7 εκατ. Σύροι πρό­σφυ­γες, ενώ άλλο 1,2 εκατ. βρί­σκο­νται στον Λίβανο.
«Ο πόλεμος στη Συρία δεν φαί­νε­ται να φτάνει στο τέλος του. Οι γει­το­νι­κές χώρες δεν μπορούν να αντι­με­τω­πί­σουν άλλο τους εκτο­πι­σμέ­νους. Η ΕΕ πρέπει να δημιουρ­γή­σει αξιό­πι­στα προ­γράμ­ματα επα­νε­γκα­τά­στα­σης», ζήτησε από την Αθήνα ο Γιαν Γιάραμπ, περι­φε­ρεια­κός εκπρό­σω­πος για την Ευρώπη του Υπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τα Ανθρώ­πινα Δικαιώ­ματα.

Πρώτοι οι Σύροι
Περισ­σό­τε­ροι από τους μισούς που μπαί­νουν παρά­τυπα στη χώρα είναι Σύροι, ακο­λου­θούν Αφγανοί και Σομαλοί, ενώ αυξά­νο­νται σημα­ντικά και οι Ιρα­κι­νοί, στην πατρίδα των οποίων δρουν οι τζι­χα­ντι­στές του Ισλα­μι­κού Κράτους. Οπως λέγεται από κόσμο που καλεί­ται να τους δια­χει­ρι­στεί στα νησιά, είναι άνδρες κυρίως 20-35 ετών, αλλά και οικο­γέ­νειες, έγκυες γυναί­κες, μικρά παιδιά, άνθρω­ποι με ανα­πη­ρίες ή χρόνια προ­βλή­ματα υγείας.
«Οι Σύροι μας διη­γού­νται ιστο­ρίες φρίκης», μας λέει η Ματίνα Κατσι­βέλη, από το Δίκτυο Αλλη­λεγ­γύης Λέρου που φρο­ντί­ζει για στεγνά ρούχα, ξηρά τροφή κ.ά. Από εθε­λο­ντι­κές ομάδες καλύ­πτο­νται κυρίως και σε άλλα νησιά, όπως στη Χίο, οι ανάγκες σε ρούχα, παπού­τσια, σεντό­νια κ.ά.
Η Λέρος δέχτηκε 1.260 ανθρώ­πους τους τελευ­ταί­ους τρεις μήνες. Κάποιοι ανα­γκά­στη­καν να δια­νυ­κτε­ρεύ­σουν στην αποθήκη του Λιμε­ναρ­χείου. Τελικά άνοιξε ένα μικρό κτίριο που είχε επι­λε­γεί για φιλο­ξε­νία προ­σφύ­γων, αλλά έμενε κλειστό. Τώρα κι αυτό φαί­νε­ται μικρό. «Εμείς δεν μπο­ρούμε πλέον μόνοι μας να αντι­με­τω­πί­σουμε τις ανάγκες», θα πει ο δήμαρ­χος Λέρου, Μιχάλης Κόλιας.

Εγκα­τα­στά­σεις χωρίς εξο­πλι­σμό

Εφεραν κρε­βά­τια και κου­βέρ­τες από τη Βόρεια Ελλάδα

Σε αντί­θεση με τα Δωδε­κά­νησα τα οποία στε­ρού­νται εντελώς οργα­νω­μέ­νων χώρων, το Βόρειο Αιγαίο έχει κάποιες εγκα­τα­στά­σεις, κυρίως κρά­τη­σης, αλλά με λει­τουρ­γικά προ­βλή­ματα κι ελλεί­ψεις.

Οταν η Λέσβος «συνε­λή­φθη» εξα­πί­νης από την τερά­στια αύξηση των ανοι­ξιά­τι­κων αφίξεων, με απο­τέ­λε­σμα οι άνθρω­ποι να συσ­σω­ρεύ­ο­νται και να κοι­μού­νται στο λιμάνι, άνοιξαν άρον άρον νέες πτέ­ρυ­γες του προ­α­να­χω­ρη­σια­κού κέντρου στη Μόρια, που κατα­σκευά­στηκε από την προη­γού­μενη κυβέρ­νηση ως κλει­στού τύπου κέντρο κρά­τη­σης, αλλά στε­ρού­νταν εξο­πλι­σμού (ένα τμήμα του είχε ανοίξει τον Οκτώβρη, όταν σημειώ­θηκε πάλι έξαρση αφίξεων). Η κατά­σταση ήταν δύσκολη, δεν υπήρχαν αρκετά κρε­βά­τια, κου­βέρ­τες, τα είδη υγιει­νής δεν έφταναν. Οι γιατροί και οι νοση­λευ­τές από τους Για­τρούς του Κόσμου έτρεχαν και δεν έφταναν. Την Πέμπτη ήρθαν κρε­βά­τια από τη Βόρεια Ελλάδα, στρώ­ματα, κου­βέρ­τες και κλι­νο­σκε­πά­σματα.

«Με ανη­συ­χεί πολύ η κατά­σταση. Οι ρυθμοί είναι εντο­νό­τα­τοι και αυξά­νο­νται συνεχώς», σχο­λιά­ζει ο δήμαρ­χος Λέσβου, Σπύρος Γαληνός, καλώ­ντας την ΕΕ να ανα­λά­βει τις ευθύνες της. Την Παρα­σκευή το από­γευμα υπήρχαν περίπου 400 άτομα στη Μόρια. Εκεί, όπως και στη Χίο και στη Λέρο, οι Αρχές διεκ­πε­ραιώ­νουν γρήγορα την κατα­γραφή των στοι­χείων και την ταυ­το­ποί­ηση και κατά κανόνα τους απε­λευ­θε­ρώ­νουν με 6μηνη (τους Σύρους) ή 30ήμερη ανα­στολή απέ­λα­σης. Ολοι -όπως περι­γρά­φουν οι κάτοι­κοι – παίρ­νουν το πλοίο για την Αθήνα, ανα­ζη­τώ­ντας φίλους, συγ­γε­νείς ή τις παρά­νο­μες οδούς που οδηγούν στην κεντρική και βόρεια Ευρώπη.

Εθνος