Υψηλές βροχοπτώσεις, αλλά απουσία πολιτικών νερού

Ο ήλιος που βγήκε τις τελευ­ταίες ημέρες αντι­με­τω­πί­στηκε από πολλούς κατοί­κους της ηλιό­λου­στης χώρας μας ως ενθαρ­ρυ­ντικό σήμα πως βγήκαμε από την παρα­τε­τα­μένη περίοδο βροχών του φετινού χειμώνα, που όχι μόνο μας «μού­λιασε», αλλά προ­κά­λεσε και μεγάλα προ­βλή­ματα με πλημ­μύ­ρες και κατα­στρο­φές. Το νερό της βροχής όμως μπορεί να είναι ευλογία για τον τόπο, ανα­λό­γως βέβαια του τρόπου που θα πέσει, αλλά και του τρόπου που οι κοι­νω­νίες το υπο­δέ­χο­νται και το αξιο­ποιούν.

Ας ξεκι­νή­σουμε από τα στοι­χεία: πόσο βροχερή ήταν η φετινή περί­ο­δος, από τον Οκτώ­βριο του 2014 έως τον Μάρτιο του 2015; Τα στοι­χεία που παρα­θέ­τουμε προ­έρ­χο­νται από το Meteonet / Υδρο­λο­γικό Παρα­τη­ρη­τή­ριο Αθηνών, το οποίο λει­τουρ­γεί το Εργα­στή­ριο Υδρο­λο­γίας και Αξιο­ποί­η­σης Υδα­τι­κών Πόρων της Σχολής Πολι­τι­κών Μηχα­νι­κών του Εθνικού Μετσό­βιου Πολυ­τε­χνείου και αφορούν την περιοχή της Αττικής. Τι βλέ­πουμε λοιπόν; Καταρ­χήν, πως φέτος έπεσε πραγ­μα­τικά πολύ νερό. Τα 198 χιλιο­στά που μετρή­θη­καν κατά μέσο όρο στην Αττική τον Δεκέμ­βριο του 2014 είναι αναμ­φι­σβή­τητα πολύ υψηλή βρο­χό­πτωση, όπως και τα 114,5 τον Μάρτιο του 2015. Το υδρο­λο­γικό έτος 2014-2015, με στοι­χεία μέχρι τον Μάρτιο 2015, έχει φτάσει ήδη στην τέταρτη θέση από άποψη βρο­χό­πτω­σης την τελευ­ταία δεκα­ε­τία, έχοντας όμως αρκε­τούς μήνες ακόμα για να ολο­κλη­ρω­θεί η χρονιά. Το υδρο­λο­γικό έτος 2010-2011 με 633,78 χιλιο­στά μέσης ετήσιας βρο­χό­πτω­σης είναι το πιο υγρό των τελευ­ταίων χρόνων, ενώ βροχερή ήταν και η προ­πέρ­σινη χρονιά (2012-13, 611,39 χιλιο­στά). Τα πιο «στεγνά» έτη ήταν το 2011-12 (413 χιλιο­στά βροχής) και το 2007-08, με 430 χιλιο­στά. Αξίζει όμως να σημειώ­σουμε πως το εξάμηνο Οκτώ­βριος – Μάρτιος του 2014-15 ήταν πιο βροχερό (και μάλιστα αρκετά) από το αντί­στοιχο εξάμηνο της χρονιάς 2010-11, 544,44 έναντι 452,8 χιλιο­στών. Πιο βροχερό το εξάμηνο που μας πέρασε από το αντί­στοιχο εξάμηνο της πιο βρο­χε­ρής χρονιάς στη δεκα­ε­τία. Και μόνο απ’ αυτό κατα­λα­βαί­νουμε πως έπεσε πολλή βροχή στην Αττική φέτος. Οχι εξω­πραγ­μα­τι­κές ποσό­τη­τες, αλλά υψηλές.

Το κρίσιμο ζητού­μενο βέβαια είναι τι γίνεται με το νερό της βροχής. Εάν και πόσο αξιο­ποιεί­ται και βεβαίως τι μέτρα λαμ­βά­νο­νται για να μην προ­κλη­θούν πλημ­μύ­ρες και κατα­στρο­φές. «Δεν υπάρχει δια­χεί­ριση του νερού στην Ελλάδα. Αυτή είναι η πικρή αλήθεια», απαντά χωρίς περι­στρο­φές η κ. Μαρία Μιμίκου, καθη­γή­τρια στη Σχολή Πολι­τι­κών Μηχα­νι­κών του Εθνικού Μετσό­βιου Πολυ­τε­χνείου και διευ­θύ­ντρια του Εργα­στη­ρίου Υδρο­λο­γίας και Αξιο­ποί­η­σης Υδα­τι­κών Πόρων. Η κ. Μιμίκου περι­γρά­φει την απα­ρά­δε­κτη κατά­σταση που υπάρχει στον τομέα των υδα­τι­κών πόρων. «Η ευρω­παϊκή νομο­θε­σία μας υπο­χρέ­ωνε να δια­μορ­φώ­σουμε μελέτες Δια­χεί­ρι­σης Υδα­τι­κών Λεκανών. Αφού καθυ­στε­ρή­σαμε για χρόνια και μας απεί­λησε με παρα­πο­μπές στα ευρω­παϊκά δικα­στή­ρια, παρα­δώ­σαμε το 2012 τις 12 από τις 14. Ακόμα οι μελέτες για την Κρήτη και τα νησιά δεν έχουν κατα­τε­θεί. Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα όμως και οι μελέτες Δια­χεί­ρι­σης που κατα­τέ­θη­καν είχαν επι­φα­νεια­κές προ­σεγ­γί­σεις, χωρίς ιδιαί­τερη αξία ώστε να παρθούν απο­φά­σεις για τη δια­χεί­ριση των υδάτων».

Δόθηκαν για να δοθούν, για να μην υποστεί η Ελλάδα κάποια κατα­δίκη.

«Δυστυ­χώς στην Ελλάδα δεν υπάρχει συνο­λική προ­σέγ­γιση του θέματος του νερού, επι­κρα­τεί τομεακή χρήση. Το 86% των υδάτων είναι αγρο­τικό νερό, χρη­σι­μο­ποιεί­ται δηλαδή στον αγρο­τικό τομέα και το δια­χει­ρί­ζε­ται το εκά­στοτε υπουρ­γείο Γεωρ­γίας ή Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης. Ας σημειω­θεί πως στις ευρω­παϊ­κές χώρες, ακόμη και σε εκείνες με ανε­πτυγ­μένο γεωρ­γικό τομέα (Γαλλία, Ισπανία) το αγρο­τικό νερό δεν ξεπερνά το 50% του συνόλου. Το νερό των υδροη­λε­κτρι­κών σταθμών το δια­χει­ρί­ζε­ται απο­κλει­στικά η ΔΕΗ και το αντί­στοιχο υπουρ­γείο. Υπάρ­χουν επίσης οι εται­ρείες ύδρευ­σης. Δεν υπάρχει συντο­νι­σμός ανάμεσα στις υπη­ρε­σίες αυτές. Ο καθένας κινεί­ται μόνος του», τονίζει η κ. Μιμίκου.

Μέσα σε αυτές τις συν­θή­κες η Κεντρική Υπη­ρε­σία Υδάτων δεν μπορεί να παίξει ουσια­στικό ρόλο. «Δεν υπάρχει πολι­τική για το νερό στην Ελλάδα, άρα δεν αντι­με­τω­πί­ζε­ται ουσια­στικά και το θέμα της αξιο­ποί­η­σης του βρό­χι­νου νερού», υπο­γραμ­μί­ζει η καθη­γή­τρια του ΕΜΠ. Μετράμε κάθε χρόνο τα ύψη της βροχής, αλλά και το μέγεθος της έλλει­ψης πολι­τι­κής.

Πλημ­μύ­ρες σε Αιγαίο, Ηπειρο

Υψηλά επίπεδα βρο­χο­πτώ­σεων είχαμε φέτος σε πολλά σημεία της χώρας. Για παρά­δειγμα, το τρι­ή­μερο 30-31 Ιανουαρίου-1η Φεβρουα­ρίου 2015, η ποσό­τητα της βροχής έφτασε σε πολύ υψηλά επίπεδα, συχνά ξεπερ­νώ­ντας μέσα σε τρεις ημέρες το νερό που έπεφτε έναν ολό­κληρο μήνα κατά μέσο όρο. Ετσι, μετρή­θη­καν 350 χιλιο­στά βροχής στην Τύρια Ιωαν­νί­νων, 345 χιλιο­στά στα Δερ­βί­ζιανα Ιωαν­νί­νων, 315 χιλ. στον Καταρ­ρά­κτη Αρτας και 310 χιλ. στην Παρα­μυ­θιά Θεσπρω­τίας. Γενικά, το πέρασμα της βροχής ήταν πολύ έντονο φέτος σε όλη τη Δυτική Ελλάδα (και ειδικά στην Ηπειρο), αλλά και στα νησιά του Αιγαίου, καθώς και την Κρήτη.

Στην Ηπειρο, τα πλημ­μυ­ρικά φαι­νό­μενα έλαβαν μεγάλη έκταση, καθώς η έντονη και παρα­τε­τα­μένη βρο­χό­πτωση συν­δυά­στηκε με υψηλές για την εποχή θερ­μο­κρα­σίες, που οδή­γη­σαν σε λιώσιμο του χιονιού.

Προ­ω­θή­θη­καν έτσι στις λεκάνες απορ­ροής και στα ρέματα μεγάλοι όγκοι νερού. Είχαν προη­γη­θεί αρκετές βρο­χο­πτώ­σεις το τρίτο δεκα­ή­μερο του Ιανουα­ρίου, με απο­τέ­λε­σμα το έδαφος να είναι κορε­σμένο. Βάσει

αυτών, δεν είναι τυχαίο πως και τα τέσσερα ποτάμια της περι­φέ­ρειας Ηπείρου (Αραχθος, Αχέ­ρο­ντας, Λούρος, Καλαμάς) παρου­σί­α­σαν πλημ­μυ­ρικά φαι­νό­μενα.

Στο άλλο άκρο της Ελλάδας, στον Εβρο, οι πλημ­μύ­ρες οφεί­λο­νται στον συν­δυα­σμό των υψηλών βρο­χο­πτώ­σεων με την εισροή υδάτων από τη Βουλ­γα­ρία, όπου η υπερ­χεί­λιση της στάθμης σε υδροη­λε­κτρικά φράγ­ματα οδήγησε σε απε­λευ­θέ­ρωση μεγάλων ροών προς την Ελλάδα. Η ευρω­παϊκή οδηγία για τα δια­συ­νο­ριακά ύδατα δεν προ­βλέ­πει δεσμευ­τι­κές συμ­φω­νίες, με απο­τέ­λε­σμα το επίπεδο συνερ­γα­σίας μεταξύ Βουλ­γα­ρίας και Ελλάδας να εξα­ντλεί­ται στην ενη­μέ­ρωση.

Καθη­με­ρινή