DIW: Γιατί το Βερολίνο πρέπει να στηρίξει τον Τσίπρα

Ο πρό­ε­δρος του γερ­μα­νι­κού ιν­στι­τού­του DIW με άρθρο του στους Financial Times κα­τα­θέ­τει προ­τά­σεις που δια­φέ­ρουν από την επί­ση­μη γραμ­μή του Βε­ρο­λί­νου. «Οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις μπο­ρούν να πε­τύ­χουν μόνο εάν και οι δύο πλευ­ρές είναι σε θέση να υπο­στη­ρί­ξουν ότι νί­κη­σαν. Η Γερ­μα­νία το γνω­ρί­ζει αυτό πολύ καλά».

Οι Ευ­ρω­παί­οι αντέ­δρα­σαν με ανα­κού­φι­ση σε αυτό που ευ­ρέ­ως θε­ω­ρή­θη­κε πα­ρά­δο­ση της ελ­λη­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης πριν από ένα μήνα στις έντο­νες συ­ζη­τή­σεις για την πα­ρά­τα­ση της στή­ρι­ξης προς την Αθήνα. Θε­ώ­ρη­σαν πως απο­τρά­πη­κε ή του­λά­χι­στον ανα­βλή­θη­κε η επι­στρο­φή της κρί­σης για την ευ­ρω­ζώ­νη. Εάν όμως, η Ευ­ρώ­πη θέλει να ανα­γκά­σει την Ελ­λά­δα σε πα­ρά­δο­ση, τότε επα­να­λαμ­βά­νει το ίδιο λάθος που κάνει τα τε­λευ­ταία πέντε χρό­νια.

Τα δύο πρώτα προ­γράμ­μα­τα στή­ρι­ξης από το 2010 απέ­τυ­χαν κυ­ρί­ως επει­δή οι προη­γού­με­νες κυ­βερ­νή­σεις της Αθή­νας και το με­γα­λύ­τε­ρο μέρος του πλη­θυ­σμού δεν εν­στερ­νί­στη­καν τις με­ταρ­ρυθ­μί­σεις. Κατά συ­νέ­πεια, οι κυ­βερ­νή­σεις κα­τέ­βα­λαν την ελά­χι­στη απαι­τού­με­νη προ­σπά­θεια για να εξα­σφα­λί­σουν την επό­με­νη δόση του προ­γράμ­μα­τος.

Πα­ράλ­λη­λα, εκ­με­ταλ­λεύ­θη­καν κάθε ευ­και­ρία για να επι­τε­θούν ενά­ντια στον έλεγ­χο από την «τρόι­κα» – την Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή, την Ευ­ρω­παϊ­κή Κε­ντρι­κή Τρά­πε­ζα και το Διε­θνές Νο­μι­σμα­τι­κό Τα­μείο – και επέρ­ρι­ψαν τις ευ­θύ­νες για τα δεινά τους στην Ευ­ρώ­πη και στην ευ­ρω­ζώ­νη.

Η μόνη πι­θα­νό­τη­τα της Ελ­λά­δας να βγει από την κρίση είναι να ανα­λά­βει την ευ­θύ­νη των με­ταρ­ρυθ­μί­σε­ων. Και αυτό μπο­ρεί να γίνει μόνο με ισχυ­ρή κυ­βέρ­νη­ση. Οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις μπο­ρούν να πε­τύ­χουν μόνο εάν και οι δύο πλευ­ρές είναι σε θέση να υπο­στη­ρί­ξουν ότι νί­κη­σαν. Η Γερ­μα­νία το γνω­ρί­ζει αυτό πολύ καλά.

Ο Αλέ­ξης Τσί­πρας και το αρι­στε­ρό κόμμα του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ έχουν τρο­με­ρή λαϊκή στή­ρι­ξη. Η ευ­ρω­ζώ­νη θα πρέ­πει να αδρά­ξει αυτή την ευ­και­ρία και να στη­ρί­ξει την κυ­βέρ­νη­ση, ώστε να με­τα­μορ­φώ­σει τη δη­μο­τι­κό­τη­τά της σε ένα εποι­κο­δο­μη­τι­κό πρό­γραμ­μα με­ταρ­ρυθ­μί­σε­ων, το οποίο προ­ϋ­πο­θέ­τει ότι οι Έλ­λη­νες θα μπο­ρούν να ικα­νο­ποι­ή­σουν του­λά­χι­στον κά­ποιες από τις προ­ε­κλο­γι­κές τους υπο­σχέ­σεις.

Η Ευ­ρώ­πη πρέ­πει να μάθει από τα λάθη της, για τις ση­με­ρι­νές δια­πραγ­μα­τεύ­σεις. Οι συ­ζη­τή­σεις δεν πρέ­πει να επι­κε­ντρω­θούν τόσο στο ποιες με­ταρ­ρυθ­μί­σεις είναι οι κα­λύ­τε­ρες, αλλά στο ποιες μπο­ρούν ρε­α­λι­στι­κά να εφαρ­μο­στούν.

Οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις θα πρέ­πει να οδη­γή­σουν σε ένα τρίτο πρό­γραμ­μα που να απευ­θύ­νε­ται σε τρεις προ­κλή­σεις. Το με­γα­λύ­τε­ρο πρό­βλη­μα της Ελ­λά­δας είναι πως έχει ένα χρε­ο­κο­πη­μέ­νο δη­μό­σιο. Τα δύο πρώτα προ­γράμ­μα­τα δεν βο­ή­θη­σαν στη βελ­τί­ω­ση των θε­σμών της. Η κυ­βέρ­νη­ση χρειά­ζε­ται τώρα να αντι­με­τω­πί­σει την πιο δύ­σκο­λη πρό­κλη­ση: να εμπο­δί­σει τις πα­ρεμ­βά­σεις από τα κα­τε­στη­μέ­να συμ­φέ­ρο­ντα που απο­τρέ­πουν τη λει­τουρ­γία των αγο­ρών και των θε­σμών. Ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ, που είναι σχε­τι­κά νε­ό­τε­ρος στην πο­λι­τι­κή, έχει με­γα­λύ­τε­ρες πι­θα­νό­τη­τες επι­τυ­χί­ας από ό,τι οι πα­λαιές πο­λι­τι­κές ελίτ. Η Ε.Ε. θα πρέ­πει να τον πιέ­σει πε­ρισ­σό­τε­ρο σε θέ­μα­τα όπως η πά­τα­ξη της φο­ρο­δια­φυ­γής των πλου­σί­ων και το σπά­σι­μο των μο­νο­πω­λί­ων.

Η δεύ­τε­ρη πρό­κλη­ση είναι να κλεί­σει το χρη­μα­το­δο­τι­κό κενό της κυ­βέρ­νη­σης, το οποίο αυ­ξά­νε­ται καθώς συρ­ρι­κνώ­νε­ται η οι­κο­νο­μι­κή ανά­πτυ­ξη και τα φο­ρο­λο­γι­κά έσοδα και θα αυ­ξη­θεί πε­ραι­τέ­ρω εάν αυ­ξη­θούν οι κοι­νω­νι­κές δα­πά­νες για όσους αντι­με­τω­πί­ζουν δυ­σκο­λί­ες. Η Ελ­λά­δα θα χρεια­στεί επι­πλέ­ον 30 με 40 δισ. ευρώ τα επό­με­να τρία χρό­νια, πέρα από τις μειω­μέ­νες δα­πά­νες.

Η τρίτη πρό­κλη­ση είναι να κα­τα­στεί βιώ­σι­μο το εξω­φρε­νι­κά υψηλό χρέος. Η κα­λύ­τε­ρη επι­λο­γή δεν είναι το απε­ρί­φρα­στο κού­ρε­μα του ύψος του χρέος, αλλά η σύν­δε­ση της απο­πλη­ρω­μής των τόκων με την ανά­πτυ­ξη. Εάν η ανά­πτυ­ξη είναι χα­μη­λή, τότε η κυ­βέρ­νη­ση θα πλη­ρώ­νει λι­γό­τε­ρο τόκο, εάν η ανά­πτυ­ξη ανα­κτη­θεί, τότε η πλη­ρω­μή τόκου αυ­ξά­νε­ται. Αυτή η λύση αφε­νός θα βελ­τιώ­σει τη βιω­σι­μό­τη­τα του ελ­λη­νι­κού χρέ­ους, αφε­τέ­ρου αυ­ξά­νει τις πι­θα­νό­τη­τες να πά­ρουν οι πι­στω­τές τα χρή­μα­τά τους πίσω.

Το αί­τη­μα πολ­λών Γερ­μα­νών πο­λι­τι­κών και οι­κο­νο­μο­λό­γων για έξοδο της Ελ­λά­δας από το ευρώ είναι ανοη­σία, γιατί είναι η χει­ρό­τε­ρη επι­λο­γή για όλες τις πλευ­ρές. Το πρό­βλη­μα της Ελ­λά­δας δεν είναι πως τα προ­ϊ­ό­ντα της αγο­ράς είναι πολύ ακρι­βά στις διε­θνείς αγο­ρές, αλλά ότι δεν έχει ούτε ικα­νούς θε­σμούς, ούτε πα­γκο­σμί­ως αντα­γω­νι­στι­κά προ­ϊ­ό­ντα.

H έξο­δος από την Ευ­ρω­ζώ­νη δεν λύνει αυτά τα προ­βλή­μα­τα. Αντι­θέ­τως, θα προ­κα­λέ­σει βαθιά ύφεση, κα­θι­στώ­ντας την εφαρ­μο­γή των με­ταρ­ρυθ­μί­σε­ων ακόμη δυ­σκο­λό­τε­ρη. Και η Ευ­ρώ­πη θα ανα­γκα­στεί να δια­γρά­ψει πολ­λές από τις οι­κο­νο­μι­κές απαι­τή­σεις της.

Ας προ­σπα­θή­σου­με μία και­νούρ­για αρχή, λοι­πόν με την Ελ­λά­δα και ας δώ­σου­με στην κυ­βέρ­νη­ση μία πραγ­μα­τι­κή ευ­και­ρία επι­τυ­χί­ας. Η χώρα μπο­ρεί να ανα­δυ­θεί από την κρίση μόνο εάν ανα­λά­βει την ευ­θύ­νη των με­ταρ­ρυθ­μί­σε­ών και εάν η κυ­βέρ­νη­ση μπο­ρεί να δεί­ξει κάτι και να εκ­πλη­ρώ­σει κά­ποιες από τις προ­ε­κλο­γι­κές της δε­σμεύ­σεις.

*Ο Marcel Fratzscher είναι πρό­ε­δρος του γερ­μα­νι­κού think tank, DIW.

euro2day.gr